భారతదేశ బ్రైక్స్ (BRICS) అధ్యక్షత కింద బ్రైక్స్ ఆరోగ్య మంత్రుల సమావేశాల సిరీస్లో భాగంగా చండీగఢ్లో సీనియర్ అధికారుల సమావేశం జరిగింది. ఈ సమావేశాన్ని కేంద్ర ఆరోగ్య కార్యదర్శి పుణ్య సలిల శ్రీవాస్తవ ప్రారంభించారు. డిజిటల్ హెల్త్, యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్, సాంప్రదాయ వైద్యం, రోగనిరోధక శక్తి పెంపు మరియు మానసిక ఆరోగ్యం వంటి అంశాలతో సహా భారత ఆరోగ్య ట్రాక్ కింద 9 ప్రాధాన్యతా రంగాలను భారతదేశం గుర్తించింది. ఈ కార్యక్రమంలో ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ (FSSAI), నేషనల్ హెల్త్ అథారిటీ (NHA), ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రదర్శన పవిలియన్లను కూడా ప్రారంభించారు.
భారతదేశ బ్రైక్స్ అధ్యక్షత (BRICS Chairship) కింద చండీగఢ్లో బ్రైక్స్ ఆరోగ్య మంత్రుల సదస్సుకు ముందస్తుగా సీనియర్ అధికారుల సమావేశం (Senior Officials' Meeting) విజయవంతంగా నిర్వహించబడింది. కేంద్ర ఆరోగ్య కార్యదర్శి పుణ్య సలిల శ్రీవాస్తవ ఈ సమావేశాన్ని ప్రారంభించారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచ ఆరోగ్య సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి బ్రైక్స్ దేశాల మధ్య సహకారం, ఆవిష్కరణలు, డిజిటల్ హెల్త్ మరియు సాంప్రదాయ వైద్యం రంగాలలో భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ సమావేశం ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఈ సమావేశం 2026 జులై 22న చండీగఢ్ నగరం వేదికగా జరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాధుల ముప్పు పెరగడం మరియు గ్లోబల్ సౌత్ (Global South) దేశాలలో ఆరోగ్య వ్యవస్థల స్థితిస్థాపకత పెంచవలసిన నేపథ్యంలో ఈ సదస్సు సకాలంలో ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
1. ప్రాధాన్యతల గుర్తింపు: హెల్త్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, ఎమర్జెన్సీ ప్రిపేర్డ్నెస్, డిజిటల్ హెల్త్, ట్రెడిషనల్ మెడిసిన్ తదితర 9 రంగాల విస్తరణ ప్రతిపాదన.
2. ఫ్లాగ్షిప్ కార్యక్రమాలు: 'బ్రైక్స్ మిషన్ ఫర్ హెల్తీ లైఫ్స్టైల్' మరియు 'బ్రైక్స్ నెట్వర్క్ ఆఫ్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఫర్ మెంటల్ హెల్త్' ల కార్యాచరణ రూపకల్పన.
3. సాంకేతిక ప్రదర్శనలు: ఎన్హెచ్ఏ మరియు ఆయుష్ పవిలియన్ల ద్వారా భారత్ సాధించిన డిజిటల్ హెల్త్ ఆవిష్కరణలను సభ్య దేశాలకు ప్రదర్శించడం.
4. సమగ్ర డిక్లరేషన్: ఆరోగ్య మంత్రుల ఆమోదం కోసం పాలసీ డిక్లరేషన్ను ముసాయిదా చేయడం.
ఈ సమావేశం UPSC GS Paper 2 (International Relations & Governance) మరియు GS Paper 3 (Health/Technology) కి చాలా కీలకమైనది. ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు సగానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న బ్రైక్స్ కూటమి, సరసమైన ధరల్లో ఔషధాల సరఫరా, నివారణ ఆరోగ్యం మరియు డిజిటల్ హెల్త్ ఇన్నోవేషన్లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా దిశానిర్దేశం చేయగలదు.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
📌 [BACKGROUND — verify independently]
ఔషధాల ఉత్పత్తిలో భారత్ "ప్రపంచ ఫార్మసీ"గా పేరుగాంచింది. గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు నాణ్యమైన, అత్యంత చవకైన జెనెరిక్ మందులను భారత్ అందిస్తోంది. డిజిటల్ హెల్త్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (ABDM)లో భారత్ గ్లోబల్ లీడర్గా వ్యవహరిస్తోంది.
1. బ్రైక్స్ నెట్వర్క్ ఆఫ్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఫర్ మెంటల్ హెల్త్ ఏర్పాటు సత్వర అమలు.
2. ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు డిజిటల్ హెల్త్ ద్వారా యునివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ వేగవంతం.
3. సాంప్రదాయ వైద్య విధానాలను (ఆయుష్) గ్లోబల్ హెల్త్ స్టాండర్డ్స్లో మిళితం చేయడం.
Core Concept: బ్రైక్స్ సమాఖ్య మరియు ప్రజారోగ్య దౌత్యం (BRICS & Public Health Diplomacy)
Q1. బ్రైక్స్ (BRICS) హెల్త్ సీనియర్ అధికారుల సమావేశం 2026 జులైలో ఎక్కడ నిర్వహించబడింది? [Easy]
A) న్యూఢిల్లీ
B) చండీగఢ్
C) బెంగళూరు
D) ముంబై
Answer: B
Explanation: భారతదేశ అధ్యక్షతన 2026 జులై 22న బ్రైక్స్ హెల్త్ సీనియర్ అధికారుల సమావేశం చండీగఢ్లో జరిగింది.
Q2. భారతదేశ బ్రైక్స్ (BRICS) అధ్యక్షత ఇతివృత్తం (Theme) ఏమిటి? [Easy]
A) One Earth, One Family, One Future
B) Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability
C) Empowering Global South for Tomorrow
D) Digital Transformation for Universal Healthcare
Answer: B
Explanation: భారత్ అధ్యక్షతన బ్రైక్స్ థీమ్ "Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability" గా నిర్ణయించబడింది.
Q3. భారత్ బ్రైక్స్ హెల్త్ ట్రాక్ కింద ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన అంశాలలో క్రింది వాటిలో లేనిది ఏది? [Moderate]
A) మానసిక ఆరోగ్యం కొరకు ఎక్సలెన్స్ సెంటర్ల నెట్వర్క్
B) బ్రైక్స్ మిషన్ ఫర్ హెల్తీ లైఫ్స్టైల్
C) ఉచిత అంతరిక్ష వైద్య పరిశోధన కేంద్రం
D) యాంటీమైక్రోబయల్ రెసిస్టెన్స్ (AMR) పై నివారణ చర్యలు
Answer: C
Explanation: హెల్తీ లైఫ్స్టైల్, మానసిక ఆరోగ్య నెట్వర్క్ మరియు AMR నివారణలు ప్రాధాన్య అంశాలుగా ఉన్నాయి; ఉచిత అంతరిక్ష వైద్య పరిశోధన కేంద్రం ఇందులో భాగం కాదు.
Q4. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక బాధ్యతగా పేర్కొంటుంది? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 21
B) ఆర్టికల్ 39
C) ఆర్టికల్ 47
D) ఆర్టికల్ 51A
Answer: C
Explanation: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 47 ప్రజల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంపొందించడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాజ్యం యొక్క ప్రాథమిక బాధ్యతగా తెలుపుతుంది.
Q5. బ్రైక్స్ హెల్త్ సమిట్లో ప్రారంభించిన ప్రదర్శన పవిలియన్లలో క్రింది ఏ మంత్రిత్వ శాఖ/సంస్థ పాల్గొనలేదు? [Moderate]
A) ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ (FSSAI)
B) నేషనల్ హెల్త్ అథారిటీ (NHA)
C) ఆయుష్ (AYUSH) మంత్రిత్వ శాఖ
D) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
Answer: D
Explanation: ఈ సమావేశంలో FSSAI, NHA మరియు ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రదర్శన పవిలియన్లను ప్రారంభించారు.
Q6. బ్రైక్స్ (BRICS) కూటమికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. 2024 నూతన విస్తరణ తర్వాత బ్రైక్స్ ప్రపంచ జనాభాలో 45% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తోంది.
2. 'బ్రైక్స్ నెట్వర్క్ ఆఫ్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఫర్ మెంటల్ హెల్త్' ప్రతిపాదనను చండీగఢ్ సమావేశంలో భారత్ ప్రతిపాదించింది.
పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: C
Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 రెండూ వ్యాసంలోని సమాచారం ప్రకారం పూర్తిగా సరైనవి.
Q7. సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలలో (SDGs) ఆరోగ్యానికి సంబంధించి సరైన లక్ష్యం ఏది? [Tricky]
A) SDG 1
B) SDG 2
C) SDG 3
D) SDG 6
Answer: C
Explanation: SDG 3 అనేది అందరికీ "ఉత్తమ ఆరోగ్యం మరియు సంక్షేమం" (Good Health and Well-being) సాధించడాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
Q8. బ్రైక్స్ హెల్త్ ట్రాక్లో డిజిటల్ హెల్త్ టెక్నాలజీల వినియోగానికి సంబంధించి క్రింది ఏ ప్రకటన సరైనది కాదు? [Tricky]
A) ఇది సార్వత్రిక ఆరోగ్య రక్షణ (UHC) ని వేగవంతం చేస్తుంది.
B) ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ ద్వారా భారత్ తన అనుభవాన్ని పంచుకుంటోంది.
C) ఇది ఉచితంగా డిజిటల్ పరికరాలను విదేశాలకు పంపిణీ చేసే పథకం.
D) ఇది ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితులలో నిఘా వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తుంది.
Answer: C
Explanation: డిజిటల్ హెల్త్ అనేది సాంకేతికత, డేటా మరియు డిజిటల్ మౌలిక వసతుల సహకారం; ఇది ఉచితంగా భౌతిక పరికరాల పంపిణీ పథకం కాదు.
PYQ 1:
గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలలో సార్వత్రిక ఆరోగ్య రక్షణ (Universal Health Coverage) సాధించడానికి క్రింది వాటిలో అత్యంత ప్రతిపాదిత చొరవ ఏది?
A) కేవలం విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను పెంచడం
B) డిజిటల్ హెల్త్ నెట్వర్క్లు మరియు ప్రాథమిక ఆరోగ్య వ్యవస్థల అనుసంధానం
C) సాంప్రదాయ వైద్యాన్ని పూర్తిగా రద్దు చేయడం
D) ప్రైవేట్ ఆసుపత్రుల ప్రైవేటీకరణను పెంచడం
Answer: B
Explanation: ప్రాథమిక ఆరోగ్య రక్షణ మరియు డిజిటల్ హెల్త్ టెక్నాలజీల అనుసంధానం యునివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ సాధనకు కీలకమని బ్రైక్స్ వేదికగా గుర్తించబడింది.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. భారతదేశపు 'ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్' డిజిటల్ హెల్త్ రికార్డుల భద్రతను ప్రోత్సహిస్తుంది.
2. 'బ్రైక్స్ మిషన్ ఫర్ హెల్తీ లైఫ్స్టైల్' నివారణ ఆరోగ్య రక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.
3. బ్రైక్స్ కూటమిలో సభ్యత్వం కలిగిన దేశాలన్నీ కేవలం ఆసియా ఖండానికి చెందినవి.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే బ్రైక్స్ దేశాలు దక్షిణ అమెరికా (బ్రెజిల్), ఆఫ్రికా (దక్షిణాఫ్రికా, ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా) మరియు ఆసియా ఖండాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి.
PYQ 3:
జతపరచండి (Match the Following):
| జాబితా I (అంశం) | జాబితా II (వివరణ/ఆర్టికల్) | | --- | --- | | A. ఆర్టికల్ 47 | 1. సుస్థిరాభివృద్ధి ఆరోగ్య లక్ష్యం | | B. SDG 3 | 2. ప్రజారోగ్యాన్ని పెంచే రాజ్యం బాధ్యత | | C. FSSAI | 3. డిజిటల్ హెల్త్ రికార్డుల నిర్వహణ | | D. NHA | 4. ఆహార భద్రత ప్రమాణాలు |
సరియైన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) A-2, B-1, C-4, D-3
B) A-1, B-2, C-3, D-4
C) A-2, B-3, C-4, D-1
D) A-4, B-1, C-2, D-3
Answer: A
Explanation: ఆర్టికల్ 47 ప్రజారోగ్యం గురించి తెలుపుతుంది (2), SDG 3 ఆరోగ్య లక్ష్యం (1), FSSAI ఆహార ప్రమాణాలు చూస్తుంది (4), NHA డిజిటల్ హెల్త్/ఆయుష్మాన్ భారత్ అమలు చేస్తుంది (3).
Question 1 (150 words): బ్రైక్స్ (BRICS) దేశాల మధ్య ఆరోగ్య రంగంలో సహకారం ప్రపంచ ప్రజారోగ్య భద్రతను ఎలా బలోపేతం చేస్తుందో విశ్లేషించండి.
ప్రపంచ జనాభాలో 45% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న విస్తరించిన బ్రైక్స్ కూటమి, గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలలో ప్రజారోగ్య భద్రతను పెంపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇటీవల చండీగఢ్లో జరిగిన బ్రైక్స్ హెల్త్ సమావేశంలో భారత్ ప్రాథమిక ఆరోగ్యం, డిజిటల్ హెల్త్ మరియు సాంప్రదాయ వైద్యం ప్రాధాన్యతలుగా 9 రంగాలు ప్రకటించింది.
మొదటగా, 'భారతదేశం - ప్రపంచ ఫార్మసీ' ప్రాతినిధ్యం ద్వారా నాణ్యమైన, చవకైన జెనెరిక్ ఔషధాలు మరియు నివారణ వ్యాక్సిన్లను విస్తృతంగా లభ్యమయ్యేలా చేయడం సాధ్యమవుతుంది. రెండవది, 'బ్రైక్స్ మిషన్ ఫర్ హెల్తీ లైఫ్స్టైల్' మరియు మానసిక ఆరోగ్య నెట్వర్క్ ప్రతిపాదనల ద్వారా అంటువ్యాధులు కాని వ్యాధుల (NCDs) నివారణకు సమగ్ర విధానం లభిస్తుంది. మూడవది, యాంటీమైక్రోబయల్ రెసిస్టెన్స్ (AMR) మరియు డిజిటల్ హెల్త్ నెట్వర్క్ ఆవిష్కరణల ద్వారా భవిష్యత్ మహమ్మారులను ముందస్తుగా ఎదుర్కొనే స్థితిస్థాపకత పెరుగుతుంది. ఈ బహుళపక్ష సహకారం సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం (SDG 3) సాధనకు మార్గం సుగమం చేస్తుంది.
Question 2 (250 words): డిజిటల్ హెల్త్ మరియు సాంప్రదాయ వైద్యం సమ్మేళనం ద్వారా భారత్ సార్వత్రిక ఆరోగ్య రక్షణను (Universal Health Coverage) ఎలా నడిపిస్తోంది? బ్రైక్స్ వేదికగా దీని ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.
భారతదేశం తన సంప్రదాయ వైద్య వ్యవస్థలైన ఆయుష్ (AYUSH) మరియు ఆధునిక డిజిటల్ సాంకేతికతలను సమ్మేళనం చేస్తూ "సార్వత్రిక ఆరోగ్య రక్షణ" (UHC) వైపు అడుగులు వేస్తోంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 47 నిర్దేశించిన మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా, ప్రతి పౌరుడికి నాణ్యమైన వైద్య సదుపాయాలు అందించడం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక ధ్యేయంగా మారింది.
ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ (ABDM) ద్వారా భారత్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డిజిటల్ హెల్త్ ఈకోసిస్టమ్ను నిర్మించింది. ఇది రోగుల హెల్త్ ఐడీలు, టెలిమెడిసిన్ (ఈ-సంజీవని) మరియు డిజిటల్ రికార్డులను సులభతరం చేసింది. మరోవైపు, ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా ఆయుర్వేద, యోగా వంటి సాంప్రదాయ వైద్య విధానాలను ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలలో అనుసంధానించడం వల్ల నివారణ ఆరోగ్య రక్షణ పెరిగింది.
ఇటీవల చండీగఢ్లో జరిగిన బ్రైక్స్ సీనియర్ అధికారుల సమావేశంలో భారత్ ఈ విజయాన్ని అంతర్జాతీయ వేదికపై ప్రదర్శించింది. 'బిల్డింగ్ ఫర్ రెసిలియెన్స్, ఇన్నోవేషన్, కోఆపరేషన్ అండ్ సస్టైనబిలిటీ' థీమ్తో భారత్ ప్రతిపాదించిన 9 ప్రాధాన్యతా రంగాలలో డిజిటల్ హెల్త్ మరియు సాంప్రదాయ వైద్యం ప్రముఖంగా నిలిచాయి. బ్రైక్స్ దేశాలలో ఆరోగ్య వ్యయం తగ్గించడానికి, జీవనశైలి వ్యాధులను అరికట్టడానికి ఈ భారతీయ నమూనా గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు ఒక దిక్సూచిలా పనిచేస్తుంది. ఆవిష్కరణలు మరియు సాంప్రదాయాల కలయిక ద్వారా భారత్ గ్లోబల్ హెల్త్ డిప్లమసీలో లీడర్గా ఆవిర్భవిస్తోంది.