స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో ఉన్న డబ్ల్యూటీఓ (WTO) ప్రధాన కార్యాలయంలో భారతదేశానికి చెందిన 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ (TPR) విజయవంతంగా ముగిసింది. కేంద్ర వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ నేతృత్వంలోని భారత బృందం, దేశీయ అభివృద్ధి అవసరాలను కాపాడుకుంటూనే పారదర్శకమైన, నియమానుసార అంతర్జాతీయ వ్యాపార వ్యవస్థకు భారత్ కట్టుబడి ఉందని స్పష్టం చేసింది. వ్యవసాయ సుంకాలు, క్వాలిటీ కంట్రోల్ ఆర్డర్లు (QCOs), యాంటీ డంపింగ్ చర్యలకు సంబంధించి వివిధ సభ్య దేశాలు అడిగిన 1,094 ప్రశ్నలకు భారత్ తగిన సమాధానాలు ఇచ్చింది.
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) వేదికగా భారతదేశం తన 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ (TPR) ను విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది. భారత వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ నేతృత్వంలోని బృందం దేశీయ పేద రైతుల సంక్షేమం, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, మరియు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) ప్రాధాన్యతలను అంతర్జాతీయ వేదికపై సమర్థవంతంగా విసిరే ప్రశ్నలకు సమాధానంగా నిలబెట్టింది.
ఈ సమీక్షా సమావేశాలు జులై 21 మరియు జులై 23, 2026 తేదీల్లో స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో ఉన్న ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగాయి. అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నిబంధనలకు అనుగుణంగా భారత్ అనుసరిస్తున్న విధానాలను 68 సభ్య దేశాలు మూల్యాంకనం చేశాయి.
📌 [BACKGROUND — verify independently] ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం (TPRM) 1989లో ఉరుగ్వే రౌండ్ చర్చల సమయంలో GATT పరిధిలో ప్రారంభమైంది. తరువాత 1994 మరకేష్ ఒప్పందంలోని అన్నెక్స్ 3 ద్వారా నిలకడైన వ్యవస్థగా మారింది. 1991లో ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపట్టిన తర్వాత భారత్ 1993లో తన మొదటి TPR ను ఎదుర్కొంది.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
ప్రపంచంలోనే వేగంగా పెరుగుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థగా భారత్ ఉంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తక్కువ సుంకాలను కోరుకుంటున్నప్పటికీ, భారత్ తన గ్రామీణ జీవనోపాధిని కాపాడుకోవడానికి వ్యవసాయ రంగానికి తగిన రక్షణ కల్పిస్తోంది.
Core Concept: Trade Policy Review Mechanism (TPRM)
Q1. జులై 2026లో భారతదేశపు 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ (TPR) సమావేశం ఎక్కడ జరిగింది? [Easy]
A) న్యూఢిల్లీ
B) జెనీవా
C) వాషింగ్టన్ డి.సి.
D) ప్యారిస్
Answer: B
Explanation: భారత్ 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ ముగింపు సమావేశం జెనీవాలోని WTO ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది.
Q2. WTO ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూలో భారత బృందానికి నాయకత్వం వహించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]
A) విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ
B) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
C) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ
D) వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: ఈ రివ్యూలో వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని వాణిజ్య కార్యదర్శి భారత బృందానికి నాయకత్వం వహించారు.
Q3. ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం (TPRM) ఏ ఒప్పందం ద్వారా అధికారికంగా స్థాపించబడింది? [Moderate]
A) బ్రెట్టన్ వుడ్స్ ఒప్పందం 1944
B) మరకేష్ ఒప్పందం 1994 యొక్క అన్నెక్స్ 3
C) అంక్టాడ్ (UNCTAD) ఛార్టర్ 1964
D) ప్యారిస్ ఒప్పందం 2015
Answer: B
Explanation: 1994లో WTO ను ఏర్పాటు చేసిన మరకేష్ ఒప్పందంలోని అన్నెక్స్ 3 పరిధిలో TPRM ఒక శాశ్వత వ్యవస్థగా రూపుదిద్దుకుంది.
Q4. 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూలో ఇతర సభ్య దేశాల నుండి భారత్కు ఎన్ని రాతపూర్వక ప్రశ్నలు వచ్చాయి? [Moderate]
A) 500
B) 750
C) 1,094
D) 2,150
Answer: C
Explanation: సమీక్ష సమయంలో 44 WTO సభ్య దేశాల నుండి వచ్చిన 1,094 ప్రశ్నలకు భారత్ సమాధానాలు ఇచ్చింది.
Q5. వాణిజ్య పరిహార చర్యలలో భాగంగా పేర్కొన్న "లెసర్ డ్యూటీ రూల్" (Lesser Duty Rule) అంటే ఏమిటి? [Moderate]
A) వ్యవసాయ ఉత్పత్తులపై మాత్రమే పన్నులు విధించడం
B) డంపింగ్ మార్జిన్ కంటే ఇంజ్యూరీ మార్జిన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, ఆ తక్కువ మొత్తాన్నే యాంటీ-డంపింగ్ డ్యూటీగా విధించడం
C) అత్యల్ప అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు సుంకాలను సున్నా చేయడం
D) ఎగుమతిదారులకు పూర్తిగా పన్ను మినహాయింపు ఇవ్వడం
Answer: B
Explanation: లెసర్ డ్యూటీ రూల్ ప్రకారం దేశీయ పరిశ్రమ నష్టాన్ని పూడ్చడానికి డంపింగ్ మార్జిన్ కంటే తక్కువ పన్ను సరిపోతే, ఆ తక్కువ పన్నునే విధిస్తారు.
Q6. WTO నిబంధనల ప్రకారం, ప్రస్తుతం భారత్ ఎంత వ్యవధికి ఒకసారి ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూకు గురవుతుంది? [Tricky]
A) ప్రతి 2 సంవత్సరాలకు ఒకసారి
B) ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి
C) ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి
D) ప్రతి 7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి
Answer: B
Explanation: ప్రపంచంలోని ప్రముఖ వాణిజ్య భాగస్వామి అయినందున భారత్ ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి TPR ప్రక్రియకు గురవుతుంది.
Q7. 8వ TPR సమీక్షలో భారత్ అధికారికంగా అంగీకరించినట్లు పేర్కొన్న అంతర్జాతీయ ఒప్పందం ఏది? [Tricky]
A) ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ అగ్రిమెంట్ II
B) గవర్నమెంట్ ప్రొక్యూర్మెంట్ ఒప్పందం
C) ఫిషరీస్ సబ్సిడీలపై WTO ఒప్పందం (WTO Agreement on Fisheries Subsidies)
D) CPTPP ఒప్పందం
Answer: C
Explanation: ఫిషరీస్ సబ్సిడీలపై WTO కుదిరిన ఒప్పందాన్ని భారత్ ఆమోదించడాన్ని సభ్య దేశాలు అభినందించాయి.
Q8. తన TPR సమర్పణలో భారతదేశం వ్యవసాయ రంగంలో అధిక సుంకాలను నిర్వహించడాన్ని ఎలా సమర్థించుకుంది? [Tricky]
A) ప్రభుత్వం కోసం గరిష్ట కస్టమ్స్ రాబడిని పొందడానికి
B) అభివృద్ధి చెందిన దేశాల నుండి దిగుమతులను పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి
C) కోట్లాది మంది చిన్న, సన్నకారు రైతుల జీవనోపాధి మరియు ఆహార భద్రతను కాపాడటానికి
D) WTO విధిగా నిర్ణయించిన దిగుమతి కోటాలను పూర్తి చేయడానికి
Answer: C
Explanation: దేశంలోని లక్షలాది మంది పేద మరియు సన్నకారు రైతుల ఆహార భద్రత, జీవనోపాధిని కాపాడటానికి వ్యవసాయ సుంకాలు అవసరమని భారత్ స్పష్టం చేసింది.
PYQ 1:
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) కి సంబంధించిన ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం (TPRM) కు సంబంధించి సరైన ప్రకటనను ఎంచుకోండి:
A) ఇది సభ్య దేశాలపై జరిమానాలు విధించే న్యాయపరమైన సంస్థ.
B) ఇది వాణిజ్య విధానాల పారదర్శకతను పెంచే పీర్-రివ్యూ (సహచర పరిశీలన) వ్యవస్థ.
C) ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు రుణాలు ఇచ్చే ఆర్థిక సంస్థ.
D) ఇది కేవలం G20 దేశాలు మాత్రమే కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం.
Answer: B
Explanation: TPRM అనేది సభ్య దేశాల వాణిజ్య విధానాలను క్రమానుగతంగా పరిశీలించే పారదర్శక పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ.
PYQ 2:
WTO లో జరిగిన భారత్ 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఈ సమీక్షా సమావేశానికి భారత కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మంత్రి అధ్యక్షత వహించారు.
2. భారత్ తన డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) మరియు కస్టమ్స్ సంస్కరణల పురోగతిని వివరించింది.
3. యాంటీ-డంపింగ్ విధానంలో లెసర్ డ్యూటీ రూల్ పట్ల తన కట్టుబాటును భారత్ పునరుద్ఘాటించింది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2, మరియు 3
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు, ఎందుకంటే భారత బృందానికి వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ నాయకత్వం వహించారు. ప్రకటనలు 2 మరియు 3 సరైనవి.
PYQ 3:
జాబితా-I ను జాబితా-II తో జతపరచండి:
జాబితా-I:
a. ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం
b. క్వాలిటీ కంట్రోల్ ఆర్డర్లు (QCOs)
c. లెసర్ డ్యూటీ రూల్
జాబితా-II:
కింద ఇచ్చిన కోడ్లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
A) a-3, b-1, c-2
B) a-1, b-3, c-2
C) a-3, b-2, c-1
D) a-2, b-1, c-3
Answer: A
Explanation: TPRM అనేది పారదర్శకత సాధనం (a-3), QCOs నిబంధనలు నాణ్యతా ప్రమాణాలకు సంబంధించినవి (b-1), మరియు లెసర్ డ్యూటీ రూల్ పన్ను పరిమితికి సంబంధించినది (c-2).
Question 1 (150 words): భారతదేశం వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ దేశీయ సామాజిక-ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలను కాపాడుకోవడంలో WTO ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం (TPRM) ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ పరిధిలోని ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ మెకానిజం (TPRM) బహుపాక్షిక వాణిజ్యంలో పారదర్శకతను పెంచడానికి ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా పనిచేస్తుంది. భారతదేశం వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు, గ్లోబల్ వాణిజ్య నిబంధనలకు అనుగుణంగా నడుస్తూనే తమ దేశీయ సంక్షేమ ప్రాధాన్యతలను ప్రపంచానికి వివరించడానికి ఇది మంచి అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.
జులై 2026లో జరిగిన 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూలో, భారతదేశం తన వ్యవసాయ సుంకాలను సమర్థవంతంగా సమర్థించుకుంది. ఇవి లక్షలాది మంది చిన్న, సన్నకారు రైతుల జీవనోపాధికి మరియు దేశ ఆహార భద్రతకు ఎంత అవసరమో వివరించింది. అలాగే, క్వాలిటీ కంట్రోల్ ఆర్డర్లు (QCOs) ద్వారా దేశీయ తయారీ రంగాన్ని పెంచే విధానాలను వెల్లడించింది.
44 దేశాల నుండి వచ్చిన 1,094 ప్రశ్నలకు సమాధానమివ్వడం ద్వారా, భారత్ నియమానుసార వాణిజ్య వ్యవస్థకు తన కట్టుబాటును ప్రదర్శించింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఏకపక్ష వాణిజ్య అడ్డంకులను ఎదుర్కొనకుండా తమ విధానాలను స్పష్టం చేయడానికి TPRM ఒక సమర్థవంతమైన సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది.
Question 2 (250 words): WTO లో జరిగిన 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూలో భారతదేశపు పనితీరు మరియు వ్యూహాత్మక వైఖరిని మూల్యాంకనం చేయండి. భారత్ తన బహుపాక్షిక బాధ్యతలను జాతీయ ఆర్థిక ప్రయోజనాలతో ఎలా సమతుల్యం చేసుకుంటోంది?
జెనీవాలో జరిగిన 8వ ట్రేడ్ పాలసీ రివ్యూ (TPR) లో భారతదేశం ఒక పారదర్శకమైన, బాధ్యతాయుతమైన మరియు స్వతంత్ర ఆర్థిక శక్తిగా తన స్థానాన్ని తిరిగి చాటుకుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధిలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్న భారత్, మార్కెట్ సంస్కరణలను అమలు చేస్తూనే బలహీన వర్గాల రక్షణను ఎలా కొనసాగిస్తుందో స్పష్టం చేసింది.
సాంప్రదాయకంగా, WTO లో భారతదేశ వైఖరి ఆహార భద్రత, విధానపరమైన స్వేచ్ఛ మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల హక్కుల పరిరక్షణ చుట్టూ తిరుగుతుంది. 8వ సమీక్షలో కస్టమ్స్ సంస్కరణలు, సాంకేతిక నిబంధనలు, మరియు యాంటీ-డంపింగ్ చర్యల ఆధారంగా అడిగిన 1,094 ప్రశ్నలకు భారత్ సమాధానాలు ఇచ్చింది.
తన అంతర్జాతీయ బాధ్యతలు మరియు జాతీయ ప్రయోజనాల మధ్య సమతుల్యత సాధించడానికి భారత్ క్రింది వ్యూహాలను అనుసరించింది: మొదటిది, వ్యవసాయ రంగంలో సుంకాలను సమర్థిస్తూ, గ్రామీణ పేదల ఆహార భద్రతకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. రెండవది, క్వాలిటీ కంట్రోల్ ఆర్డర్లను పబ్లిక్ సేఫ్టీ ప్రమాణాలుగా నిలబెట్టింది. మూడవది, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) మరియు ఫిషరీస్ సబ్సిడీల ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడం ద్వారా అంతర్జాతీయ సహకారానికి మొగ్గు చూపింది.
అదనంగా, యాంటీ డంపింగ్ కేసులలో "లెసర్ డ్యూటీ రూల్" అనుసరించడం ద్వారా న్యాయమైన వాణిజ్యానికి ఉదాహరణగా నిలిచింది. భవిష్యత్తులో, భారత్ ద్వైపాక్షిక స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలను (FTAs) వేగవంతం చేస్తూనే, బహుపాక్షిక వ్యవస్థ ద్వారా తన ఆర్థిక వృద్ధి మరియు దారిద్య్ర నిర్మూలన లక్ష్యాలను సాధించాల్సి ఉంది.