2026 జులై 25న కార్గిల్ విజయ్ దివస్ 27వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా లడఖ్లోని డ్రాస్లో జరిగిన శౌర్య భోజ్ వేడుకలో రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ పాల్గొన్నారు. 1999 కార్గిల్ యుద్ధంలో ఆత్మబలిదానం చేసిన 545 మంది వీరులకు నివాళులర్పించారు. దేశ సరిహద్దుల భద్రత, సరిహద్దు దాటి జరుగుతున్న ప్రాక్సీ వార్, చొరబాట్లను తిప్పికొట్టేందుకు భారత సాయుధ దళాలు సంపూర్ణ సిద్ధంగా ఉన్నాయని స్పష్టం చేశారు. రక్షణ రంగాన్ని ఆధునీకరించడం, ఆత్మనిర్భరతను పెంపొందించడం ద్వారా ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ సైన్యంగా భారత్ ఎదుగుతుందని పేర్కొన్నారు.
27వ కార్గిల్ విజయ్ దివస్ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని లడఖ్లోని డ్రాస్ వేదికగా శౌర్య భోజ్ మరియు సంస్మరణ వేడుకలు నిర్వహించారు. కేంద్ర రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ ఈ కార్యక్రమంలో ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొని అమరవీరులకు శ్రద్ధాంజలి ఘటించారు. శత్రువు ప్రాక్సీ వార్, చొరబాట్లకు పాల్పడినా భారత సైన్యం సమర్థవంతంగా తిప్పికొట్టడానికి సంపూర్ణ సిద్ధంగా ఉందని ఉద్ఘాటించారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆత్మనిర్భరత సహాయంతో రక్షణ రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు.
ఈ వేడుకలు 2026 జులై 25న లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని డ్రాస్ వద్ద ఉన్న విశ్వనాథన్ స్టేడియం మరియు లమోచెన్ వ్యూ పాయింట్ వద్ద జరిగాయి. నియంత్రణ రేఖ (LoC) కు అతిసమీపంలో ఉన్న డ్రాస్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత శీతల మానవ నివాస ప్రాంతాలలో రెండవదిగా నిలుస్తుంది.
1. యుధ్ సంస్మరణ: లమోచెన్ వ్యూ పాయింట్ వద్ద 'ఆపరేషన్ విజయ్' లోని 40 మంది వీరుల సాహస గాథల వీడియో ప్రదర్శనతో కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.
2. సాంస్కృతిక మరియు సైనిక విన్యాసాలు: శ్వేత్ అశ్వ మోటార్ సైకిల్ టీమ్ విన్యాసాలు, డ్రోన్ల వినియోగం, రోబోటిక్ మ్యూల్స్ ప్రదర్శన నిర్వహించారు.
3. వీరోంకీ మిట్టీ స్వీకరణ: అమరవీరుల త్యాగానికి గుర్తుగా పవిత్ర మట్టి ఉన్న కళశాన్ని రక్షణ మంత్రికి అందించారు.
4. బీటింగ్ రిట్రీట్ మరియు దీపోత్సవం: సర్వధర్మ ప్రార్థనల అనంతరం బీటింగ్ రిట్రీట్ నిర్వహించి, స్మారక స్థూపం వద్ద జ్యోతులను వెలిగించారు.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
📌 [BACKGROUND — verify independently]
అత్యంత ఎత్తైన, ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులలో (High-Altitude Warfare) యుద్ధం చేసి విజయం సాధించిన ప్రపంచంలోనే ఏకైక సైన్యంగా భారత సైన్యం నిలిచింది. సరిహద్దు నిర్వహణలో గ్లోబల్ డిఫెన్స్ ఇండెక్స్ ప్రకారం భారత్ అత్యంత సమర్థవంతమైన రక్షణ వ్యవస్థ కలిగిన దేశాల్లో 4వ స్థానంలో ఉంది.
Core Concept: High-Altitude Warfare & Operation Vijay
Q1. కార్గిల్ విజయ్ దివస్ ఏ తేదీన జరుపుకుంటారు? [Easy]
A) జులై 15
B) జులై 26
C) ఆగస్టు 15
D) జనవరి 26
Answer: B
Explanation: 1999 కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత్ విజయం సాధించినందుకు గుర్తుగా ప్రతి సంవత్సరం జులై 26న కార్గిల్ విజయ్ దివస్ జరుపుకుంటారు.
Q2. 1999 కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత సైన్యం చేపట్టిన మిషన్ పేరు ఏమిటి? [Easy]
A) ఆపరేషన్ మేఘదూత్
B) ఆపరేషన్ విజయ్
C) ఆపరేషన్ పరాక్రమ్
D) ఆపరేషన్ శక్తి
Answer: B
Explanation: కార్గిల్ ప్రాంతంలో చొరబాటుదారులను తొలగించడానికి భారత ఆర్మీ చేపట్టిన మిషన్కు 'ఆపరేషన్ విజయ్' అని పేరు పెట్టారు.
Q3. 1999 కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత వైమానిక దళం (IAF) చేపట్టిన ఆపరేషన్ పేరు ఏమిటి? [Moderate]
A) ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్
B) ఆపరేషన్ కావేరి
C) ఆపరేషన్ దేవి శక్తి
D) ఆపరేషన్ రాహత్
Answer: A
Explanation: కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత ఆర్మీకి మద్దతుగా భారత వైమానిక దళం చేపట్టిన చర్యకు 'ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్' అని పేరు పెట్టారు.
Q4. కార్గిల్ యుద్ధానంతరం భద్రతా వ్యవస్థ సంస్కరణల కోసం ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ ఏది? [Moderate]
A) కస్తూరిరంగన్ కమిటీ
B) కె. సుబ్రహ్మణ్యం కమిటీ
C) స్వరన్ సింగ్ కమిటీ
D) సర్కారియా కమిషన్
Answer: B
Explanation: కార్గిల్ లోపాల అధ్యయనం మరియు డిఫెన్స్ సంస్కరణల కోసం కె. సుబ్రహ్మణ్యం నేతృత్వంలో కార్గిల్ రివ్యూ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు.
Q5. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం భారత రాష్ట్రపతి రక్షణ దళాల సర్వసైన్యాధ్యక్షుడిగా ఉంటారు? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 52
B) ఆర్టికల్ 53(2)
C) ఆర్టికల్ 74
D) ఆర్టికల్ 352
Answer: B
Explanation: ఆర్టికల్ 53(2) ప్రకారం భారత యూనియన్ రక్షణ దళాల సుప్రీమ్ కమాండ్ అధికారం రాష్ట్రపతి వద్ద ఉంటుంది.
Q6. కార్గిల్ విజయ్ దివస్ వేడుకలకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. 2026 లో 27వ కార్గిల్ విజయ్ దివస్ వేడుకలు జరిగాయి.
2. లడఖ్లోని డ్రాస్ వేదికగా శౌర్య భోజ్ సభ జరిగింది.
3. ఆపరేషన్ విజయ్లో భారత నౌకాదళం 'ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్' ప్రారంభించింది.
సరైన వ్యాఖ్యను ఎంచుకోండి:
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ
Answer: A
Explanation: 1, 2 సరైనవి. అయితే ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్ ప్రారంభించింది భారత వైమానిక దళం (IAF), నౌకాదళం కాదు.
Q7. డ్రాస్ ప్రాంతానికి సంబంధించి సరైన ప్రకటన ఏది? [Tricky]
A) ఇది సముద్ర మట్టానికి దిగువన ఉన్న లోయ.
B) ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత చల్లని నివాస ప్రాంతాలలో రెండవది.
C) ఇది అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో ఉంది.
D) ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద వర్షపాతం నమోదయ్యే ప్రాంతం.
Answer: B
Explanation: లడఖ్లోని డ్రాస్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత తీవ్రమైన చలి ఉండే మానవ నివాస ప్రాంతాలలో రెండవ స్థానంలో ఉంది.
Q8. కార్గిల్ యుద్ధంలో ప్రాణాలు అర్పించిన అమరవీరుల సంఖ్యకు సంబంధించి ఏది సరైనది? [Tricky]
A) మొత్తం 545 మంది (537 ఆర్మీ, 5 ఐయేఎఫ్, 1 బిఎస్ఎఫ్, 2 పౌరులు)
B) మొత్తం 1000 మంది సైనికులు
C) కేవలం 100 మంది సైనికులు
D) కేవలం ఆర్మీ అధికారులు మాత్రమే ప్రాణాలు కోల్పోయారు
Answer: A
Explanation: అధికారిక రికార్డుల ప్రకారం కార్గిల్ యుద్ధంలో 545 మంది అమరులయ్యారు, వీరిలో ఆర్మీ, వైమానిక దళం, బిఎస్ఎఫ్ మరియు పౌరులు ఉన్నారు.
PYQ 1:
1999 లో జరిగిన కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత సైన్యం సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఏ పేరుతో దినోత్సవం నిర్వహిస్తారు?
A) శౌర్య దివస్
B) కార్గిల్ విజయ్ దివస్
C) పరాక్రమ దివస్
D) సైనిక దివస్
Answer: B
Explanation: ప్రతి సంవత్సరం జులై 26ను కార్గిల్ విజయ్ దివస్గా జరుపుకుంటారు.
PYQ 2:
కార్గిల్ యుద్ధం (1999) మరియు దాని పరిణామాలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. కార్గిల్ రివ్యూ కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS) పదవి సృష్టి జరిగింది.
2. కార్గిల్ యుద్ధ సమయములో ఆపరేషన్ విజయ్ తో పాటు వైమానిక దళం ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్ చేపట్టింది.
3. కార్గిల్ యుద్ధం భారతదేశం మరియు చైనా మధ్య జరిగింది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: 1 మరియు 2 సరైన ప్రకటనలు. కార్గిల్ యుద్ధం భారత్ మరియు పాకిస్థాన్ ల మధ్య జరిగింది, చైనాతో కాదు.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
జాబితా I (ఆపరేషన్) — జాబితా II (లక్ష్యం/ప్రాంతం)
a. ఆపరేషన్ విజయ్ — 1. కార్గిల్ ప్రాంతం స్వాధీనం (1999)
b. ఆపరేషన్ మేఘదూత్ — 2. సియాచిన్ గ్లేసియర్ స్వాధీనం (1984)
c. ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్ — 3. కార్గిల్లో వైమానిక దళ చర్యలు (1999)
సరిగ్గా జతపరిచిన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) a-1, b-2, c-3
B) a-2, b-1, c-3
C) a-3, b-2, c-1
D) a-1, b-3, c-2
Answer: A
Explanation: ఆపరేషన్ విజయ్ (కార్గిల్ 1999), ఆపరేషన్ మేఘదూత్ (సియాచిన్ 1984), ఆపరేషన్ సేఫ్ సాగర్ (IAF కార్గిల్ 1999) సరైన జతలు.
Question 1 (150 words): 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తరువాత భారతదేశ జాతీయ భద్రతా నిర్మాణం (National Security Architecture) లో వచ్చిన ముఖ్యమైన మార్పులను వివరించండి.
1999 కార్గిల్ యుద్ధం భారతదేశ రక్షణ మరియు ఇంటెలిజెన్స్ వ్యవస్థలో ఉన్న తీవ్ర లోపాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది. దీని ఆధారంగా ప్రభుత్వం కె. సుబ్రహ్మణ్యం అధ్యక్షతన కార్గిల్ రివ్యూ కమిటీని నియమించింది. ఈ కమిటీ ఇచ్చిన నివేదిక ఆధారంగా భారత జాతీయ భద్రతా నిర్మాణంలో అనేక విప్లవాత్మక సంస్కరణలు చేపట్టారు.
మొదటగా, మూడు సైనిక విభాగాల (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్) మధ్య సమన్వయం కోసం చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS) పదవిని మరియు డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ మిలిటరీ అఫైర్స్ (DMA) ను ఏర్పాటు చేశారు. రెండవది, ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారాన్ని సమర్థవంతంగా విశ్లేషించేందుకు డిఫెన్స్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ (DIA) మరియు మల్టీ-ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) లను బలోపేతం చేశారు. మూడవది, సరిహద్దుల నిర్వహణ కోసం 'ఒక సరిహద్దు - ఒక బలగం' విధానాన్ని అమలులోకి తెచ్చారు.
సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, రోబోటిక్స్, డ్రోన్లు మరియు మౌలిక వసతుల కల్పన పెరగడం ద్వారా భారత్ సరిహద్దు పరిరక్షణలో స్వావలంబన దిశగా పురోగమించింది.
Question 2 (250 words): హై-ఆల్టిట్యూడ్ సరిహద్దుల పరిరక్షణలో భారత సాయుధ దళాలు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఏమిటి? ప్రస్తుత రక్షణ రంగా ఆధునీకరణ మరియు 'ఆత్మనిర్భరత' ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి ఏ విధంగా తోడ్పడుతున్నాయి?
భారతదేశం ఉత్తర మరియు ఈశాన్య సరిహద్దుల్లో హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల వెంట విస్తరించిన అత్యంత కష్టతరమైన సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 15,000 అడుగులకు పైగా ఎత్తులో ఉండే ఈ ప్రాంతాల్లో సాయుధ దళాలు భౌగోళిక, ప్రతికూల శీతోష్ణస్థితి మరియు వ్యూహాత్మక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
హై-ఆల్టిట్యూడ్ ప్రాంతాల్లో అత్యంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు, మంచు తుఫాన్లు మరియు ఆక్సిజన్ కొరత కారణంగా సైనికులలో ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తుతాయి. అలాగే కమ్యూనికేషన్ నెట్వర్క్ దెబ్బతినడం, రవాణా కష్టతరం కావడం మరో ప్రధాన సవాలు. 1999 కార్గిల్ యుద్ధం నుండి ఇటీవల జరిగిన తూర్పు లడఖ్ వివాదాల వరకు శత్రు దేశాల చొరబాట్లను కనిపెట్టడం మరియు అడ్డుకోవడం నిరంతర సవాలుగా మారింది.
ఈ సవాళ్లను అధిగమించేందుకు భారత రక్షణ శాఖ ఆధునీకరణ మరియు 'ఆత్మనిర్భర భారత్' కార్యక్రమాలను వేగవంతం చేసింది. స్వదేశీ సాంకేతికతలైన రోబోటిక్ మ్యూల్స్, హై-ఆల్టిట్యూడ్ డ్రోన్లు, ఏఐ ఆధారిత నిఘా పరికరాలు మరియు అధునాతన ఆయుధ వ్యవస్థలను సైన్యంలో చేర్చడం జరిగింది. సరిహద్దుల్లో రహదారులు, సొరంగాలు (ఉదాహరణకు అటల్ టన్నెల్, జోజిలా టన్నెల్) నిర్మాణం ద్వారా వ్యూహాత్మక చలనశీలత పెరిగింది.
ముగింపుగా, ఆత్మనిర్భరత ద్వారా రక్షణ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడం వల్ల విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గడమే కాకుండా, సరిహద్దుల్లో భారత సైన్యం యొక్క కార్యాచరణ సిద్ధత (Operational Readiness) గణనీయంగా పెరిగింది.