కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి డాక్టర్ ఎల్. మురుగన్ రాజ్యసభలో తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, దేశంలోని 37 రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల శాసనసభల్లో 33 సభలు 'నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్' (NeVA) అమలుకై అవగాహన ఒప్పందాలపై (MoUs) సంతకాలు చేశాయి. వీటిలో ఇప్పటివరకు 21 శాసనసభలు డిజిటల్ సభలుగా రూపాంతరం చెందాయి. ఈ ప్రాజెక్టు మొత్తం బడ్జెట్ ₹673.94 కోట్లు కాగా, అందులో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా ₹423.60 కోట్లుగా నిర్ణయించబడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ద్విసభా శాసనసభల అమలుకై ₹23.58 కోట్లు నిధులు మంజూరయ్యాయి. డిజిటలైజేషన్ ద్వారా కాగితాల వినియోగం తగ్గడమే కాక, శాసన ప్రక్రియల వేగం, పారదర్శకత మెరుగయ్యాయి.
కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి డాక్టర్ ఎల్. మురుగన్ రాజ్యసభలో ఒక లిఖితపూర్వక సమాధానంలో నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) అమలు పురోగతిని వివరించారు. దేశంలోని మెజారిటీ రాష్ట్ర శాసనసభలు తమ రోజువారీ కార్యకలాపాలను డిజిటలైజ్ చేయడానికి ముందుకు వచ్చాయని ఆయన ప్రకటించారు. డిజిటల్ విధానం వల్ల కాగిత రహిత నిర్వహణతో పాటు పారదర్శకత大幅గా పెరిగిందని మధ్యంతర సమీక్షలో వెల్లడైనట్లు పేర్కొన్నారు.
ఈ ప్రకటన 2026 జూలై 27న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (రాజ్యసభ) వేదికగా జరిగింది. భారతదేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల శాసనసభలలో ఈ ప్రాజెక్టు విస్తరణ క్రమంగా జరుగుతోంది.
NeVA అనేది ఒక ఏకీకృత క్లౌడ్ ఆధారిత డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్.
1. శాసనసభ సభ్యులకు (MLAs/MLCs) శాసనసభా పత్రాలు, బిల్లులు, ప్రశ్నలు-సమాధానాలు డిజిటల్ టాబ్లెట్ల ద్వారా లభ్యమవుతాయి.
2. శాసన వ్యవహారాల ప్రక్రియలు, నోటీసుల సమర్పణ అంతా పేపర్లెస్ విధానంలో జరుగుతుంది.
3. ప్రజా ప్రతినిధులకు మరియు పౌరులకు సభ సమగ్ర సమాచారం వేగంగా అందుబాటులోకి వస్తుంది.
4. కేంద్ర స్థాయి CPMU సాంకేతిక శిక్షణ, మౌలిక వసతులు మరియు సామర్థ్య పెంపు చర్యలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' ప్రాజెక్ట్లో భాగంగా నియామ్ (NeVA) డిజిటల్ ఇండియా కింద ప్రతిపాదించబడింది. 2020లో కేంద్ర ఆధారిత ప్రాజెక్ట్గా అనుమతులు పొందగా, మార్చి 2022లో నాగాలాండ్ శాసనసభ పూర్తిగా పేపర్లెస్గా మారి దేశంలోనే సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించింది. తదనంతరం హిమాచల్ ప్రదేశ్, గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి పలు రాష్ట్రాలు విజయవంతంగా అమలు చేశాయి.
ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా కలిగిన ప్రజాస్వామ్య దేశమైన భారతదేశం, తన అన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలను ఒకే డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్ కిందకు తేవడం గ్లోబల్ డిజిటల్ గవర్నెన్స్లో ఒక అపూర్వ మైలురాయి. యూకే, ఈస్టోనియా వంటి దేశాల పార్లమెంట్లు డిజిటల్ పద్ధతులను వాడినప్పటికీ, భారత ఫెడరల్ నిర్మాణంలో 33 సభలను అనుసంధానించడం ప్రత్యేకం.
Core Concept: National e-Vidhan Application (NeVA) & Digital Legislatures
Q1. నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]
A) కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ
B) కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ
C) కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
D) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) అమలును కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.
Q2. NeVA ప్రాజెక్ట్ నివేదిక ప్రకారం, మొత్తం మంజూరు చేసిన వ్యయం ₹673.94 కోట్లలో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా పరిమితి ఎంత? [Easy]
A) ₹300.50 కోట్లు
B) ₹423.60 కోట్లు
C) ₹500.00 కోట్లు
D) ₹673.94 కోట్లు
Answer: B
Explanation: NeVA ప్రాజెక్ట్ మొత్తం వ్యయం ₹673.94 కోట్లు కాగా, అందులో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా గరిష్టంగా ₹423.60 కోట్లకు పరిమితం చేయబడింది.
Q3. నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Moderate]
1. ఇది పూర్తి కేంద్ర రంగానికి చెందిన పథకం (Central Sector Scheme).
2. శాసనసభల సాధికారత మరియు సామర్థ్య పెంపుకై CPMU సాంకేతిక సహాయం అందిస్తుంది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏది సరియైనది?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే NeVA ఒక Centrally Sponsored Scheme (CSS); ప్రకటన 2 సరైనది ఎందుకంటే CPMU సాంకేతిక సహాయం మరియు సామర్థ్య పెంపును నిర్వహిస్తుంది.
Q4. భారతదేశంలో సంపూర్ణంగా ఇ-విధాన్ (NeVA) అప్లికేషన్ అమలు చేసి, మొదటి పేపర్లెస్ శాసనసభగా నిలిచిన రాష్ట్రం ఏది? [Moderate]
A) హిమాచల్ ప్రదేశ్
B) గుజరాత్
C) నాగాలాండ్
D) ఆంధ్రప్రదేశ్
Answer: C
Explanation: మార్చి 2022లో నాగాలాండ్ రాష్ట్ర శాసనసభ NeVA ను విజయవంతంగా అమలు చేసి దేశంలోనే మొదటి పూర్తి పేపర్లెస్ అసెంబ్లీగా నిలిచింది.
Q5. రాజ్యసభ నివేదిక 2026 ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ద్విసభల డిజిటలైజేషన్ కోసం మంజూరైన మొత్తం నిధులు ఎంత? [Moderate]
A) సుమారు ₹10 కోట్లు
B) ₹23,58,20,600
C) ₹50,00,00,000
D) ₹15,25,40,000
Answer: B
Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ మరియు మండలి అమలుకై రూ. 23,58,20,600 నిధులను మంజూరు చేసింది.
Q6. NeVA ప్రాజెక్ట్ అమలుకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలలో ఏది సరికాదు? [Tricky]
A) భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు 33 రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సభలు MoU లపై సంతకం చేశాయి.
B) ఇప్పటివరకు 21 శాసనసభలు డిజిటల్ సభలుగా మార్చబడ్డాయి.
C) కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్ట్ను రాష్ట్రాలపై బలవంతంగా విధించింది.
D) ఇది 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' భావనకు అనుగుణంగా పనిచేస్తుంది.
Answer: C
Explanation: రాష్ట్ర శాసనసభలు స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థలు, కాబట్టి NeVA ను వారి సంసిద్ధతను బట్టి సంప్రదింపులతో అమలు చేస్తున్నారు, బలవంతంగా కాదు.
Q7. NeVA ప్రాజెక్ట్ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనవి ఏవి? [Tricky]
1. డాక్యుమెంట్ల ప్రింటింగ్ మరియు నిల్వ ఖర్చులు తగ్గడం.
2. శాసనసభా వ్యవహారాల సమర్థత పెరగడం.
3. పౌరులకు శాసనసభ సమాచారం సులభంగా అందుబాటులోకి రావడం.
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: D
Explanation: మధ్యంతర సమీక్ష ప్రకారం NeVA ద్వారా ప్రింటింగ్ ఖర్చుల ఆదా, వేగవంతమైన శాసన ప్రక్రియ మరియు ప్రజలకు మెరుగైన ప్రాప్యత సాధించబడ్డాయి.
Q8. కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు మరియు రాష్ట్రాల శాసనసభల మొత్తం సంఖ్య (NeVA అమలు పరిధి ప్రకారం) ఎంతగా పేర్కొనబడింది? [Tricky]
A) 28
B) 31
C) 37
D) 40
Answer: C
Explanation: పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ నివేదిక ప్రకారం భారతదేశంలో మొత్తం 37 రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత ప్రాంత శాసనసభలు గుర్తించబడ్డాయి.
PYQ 1:
'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' భావన కింద కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'NeVA' ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?
A) భారతదేశంలోని ఎన్నికల అధికారులందరికీ ఉమ్మడి సమాచార వేదిక ఏర్పాటు చేయడం
B) రాష్ట్రాల శాసనసభలన్నింటినీ డిజిటలైజ్ చేసి కాగిత రహితంగా (Paperless) మార్చడం
C) గ్రామ పంచాయతీలన్నింటినీ హైస్పీడ్ బ్రాడ్బ్యాండ్తో అనుసంధానించడం
D) పార్లమెంట్ ఉభయ సభలను ఏకం చేసి ఒకే భవనంలోకి మార్చడం
Answer: B
Explanation: NeVA (నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్) అన్ని శాసనసభలను కాగిత రహిత డిజిటల్ అసెంబ్లీలుగా మార్చడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
PYQ 2:
నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఇది కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ కింద అమలవుతున్న సెంట్రల్లీ స్పాన్సర్డ్ స్కీమ్.
2. ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల వాటా నిష్పత్తి నిర్దిష్ట నమూనా ప్రకారం ఉంటుంది.
3. ఇప్పటివరకు దేశంలో ఉన్న అన్ని 37 శాసనసభలు డిజిటల్ సభలుగా మారిపోయాయి.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరియైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే 33 సభలు MoU పై సంతకం చేయగా, కేవలం 21 సభలు మాత్రమే డిజిటల్గా మారాయి.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
| జాబితా-I (ప్రాజెక్ట్ అంశం) | జాబితా-II (వివరాలు/గణాంకాలు) | | --- | --- | | a) మొత్తం సభల సంఖ్య | 1. 33 | | b) MoU కుదుర్చుకున్న సభలు | 2. 21 | | c) డిజిటల్గా మారిన సభలు | 3. 37 | | d) కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా পরিమితి | 4. ₹423.60 కోట్లు |
సరియైన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) a-3, b-1, c-2, d-4
B) a-1, b-3, c-2, d-4
C) a-3, b-2, c-1, d-4
D) a-2, b-1, c-3, d-4
Answer: A
Explanation: నివేదిక ప్రకారం మొత్తం సభలు 37, MoU చేసుకున్నవి 33, డిజిటల్ అయినవి 21, మరియు కేంద్ర వాటా ₹423.60 కోట్లు.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో శాసనసభల డిజిటలైజేషన్లో నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) పాత్రను విశ్లేషించండి.
నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) అనేది 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' భావనతో భారత శాసనసభలను కాగిత రహితంగా మరియు డిజిటల్గా మార్చడానికి ఉద్దేశించిన విప్లవాత్మక ఇ-గవర్నెన్స్ చొరవ. కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న ఈ పథకం ద్వారా ఇప్పటికే 33 శాసనసభలు అవగాహన ఒప్పందాలపై సంతకాలు చేయగా, 21 సభలు సంపూర్ణంగా డిజిటలైజ్ చేయబడ్డాయి.
ఈ వ్యవస్థ శాసనసభ కార్యకలాపాల వేగాన్ని పెంచడమే కాకుండా, సభా పత్రాల ముద్రణ మరియు నిల్వ ఖర్చులను大幅గా తగ్గిస్తుంది. ఇది పారదర్శకతను పెంపొందించి, ప్రజా ప్రతినిధులకు సమగ్ర సమాచారాన్ని సులభంగా అందుబాటులోకి తెస్తుంది. ₹673.94 కోట్ల బడ్జెట్తో అమలవుతున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ సుపరిపాలన (Good Governance) మరియు గ్రీన్ గవర్నెన్స్ సాధనకు బలమైన పునాది వేస్తుంది.
Question 2 (250 words): ఫెడరల్ నిర్మాణంలో ఇ-గవర్నెన్స్ సంస్కరణల సవాళ్లు మరియు NeVA సాధించిన విజయాలను చర్చించండి.
భారతదేశం వంటి వైవిధ్యభరితమైన ఫెడరల్ ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి వ్యవస్థలో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర శాసనసభలను ఒకే డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్ పరిధిలోకి తీసుకురావడం అత్యంత సంక్లిష్టమైన సవాలు. నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) ఈ సవాలును అధిగమించి 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' అనే డిజిటల్ విజన్ను విజయవంతంగా ముందుకు తీసుకెళ్తోంది.
NeVA పథకాన్ని సెంట్రల్లీ స్పాన్సర్డ్ స్కీమ్ (CSS) రూపంలో కేంద్రం ₹423.60 కోట్ల ఆర్థిక సహకారంతో రూపొందించింది. సెంట్రల్ ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్మెంట్ యూనిట్ (CPMU) ద్వారా రాష్ట్రాలకు అవసరమైన సాంకేతిక మద్దతు మరియు సామర్థ్య పెంపు శిక్షణను అందిస్తూ ఫెడరల్ స్పూర్తిని నిలబెట్టింది. ఇప్పటికే నాగాలాండ్ వంటి రాష్ట్రాలు సంపూర్ణ డిజిటల్ సభలుగా మారి విజయం సాధించాయి.
అయితే, సాంకేతిక మౌలిక వసతుల కొరత, ప్రజా ప్రతినిధులలో డిజిటల్ అక్షరాస్యత వ్యత్యాసాలు మరియు సైబర్ భద్రతా ప్రమాదాలు ఈ ప్రాజెక్ట్కు ప్రధాన సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తికి భంగం కలగకుండా సంప్రదింపుల ద్వారా ఈ ప్రాజెక్ట్ను అమలు చేయడం మెచ్చుకోదగిన అంశం. భవిష్యత్తులో సైబర్ సెక్యూరిటీని మరింత బలోపేతం చేసి, స్థానిక భాషలలో AI అనువాద సదుపాయాలను కల్పించడం ద్వారా NeVA భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను మరింత పారదర్శకంగా, జవాబుదారీతనంతో మార్చగలదు.