స్కాలాండ్లోని గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో భారత అథ్లెట్ సర్వేష్ అనిల్ కుషారే పురుషుల హైజంప్ విభాగంలో 2.25 మీటర్ల ఎత్తును దాటి రజత పతకం సాధించారు. జమైకాకు చెందిన రోమైన్ బెక్ఫోర్డ్ కూడా 2.25 మీటర్ల ఎత్తును దాటినప్పటికీ, కౌంట్బ్యాక్ నిబంధన ఆధారంగా పసిడి పతకం గెలుచుకున్నారు. ఈ పతకంతో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ హైజంప్ చరిత్రలో రజతం సాధించిన తొలి భారతీయ అథ్లెట్గా సర్వేష్ చరిత్ర సృష్టించారు. ఇది 2022 బర్మింగ్హామ్ క్రీడల్లో తేజస్విన్ శంకర్ సాధించిన కాంస్య పతక రికార్డును మెరుగుపరిచింది. ఈ చారిత్రాత్మక విజయం క్రీడాంశాల విభాగంలో పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినది.
గ్లాస్గో వేదికగా జరిగిన 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అథ్లెటిక్స్ పోటీలలో భారత హైజంపర్ సర్వేష్ అనిల్ కుషారే రజత పతకం సాధించారు. ఆయన ఫైనల్లో 2.25 మీటర్ల ఎత్తును మూడో ప్రయత్నంలో దాటారు. జమైకాకు చెందిన రోమైన్ బెక్ఫోర్డ్ కూడా అదే 2.25 మీటర్ల ఎత్తును దాటినప్పటికీ, ఆయన మొదటి ప్రయత్నంలోనే క్లియర్ చేయడంతో 'కౌంట్బ్యాక్' (తక్కువ వైఫల్యాలు) నిబంధన ప్రకారంగా స్వర్ణ పతకం దక్కింది. 2.28 మీటర్ల ఎత్తును అధిగమించడానికి ఇద్దరూ చేసిన మూడేసి ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి.
ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టం 2026 జులై 27న స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గో నగరంలో జరిగింది. కామన్వెల్త్ క్రీడలు గ్లాస్గోలో జరగడం ఇది రెండవసారి (గతంలో 2014లో జరిగాయి). అంతర్జాతీయ అథ్లెటిక్స్ క్యాలెండర్లో ఈ పోటీలు అత్యంత కీలకమైన మైలురాయిగా పరిగణించబడతాయి.
హైజంప్ పోటీలలో అథ్లెట్లు క్రాస్బార్ను తాకకుండా నిర్దేశిత ఎత్తులను దాటాలి. సర్వేష్ మొదట 2.05 మీ, 2.10 మీ, 2.15 మీ, మరియు 2.20 మీ ఎత్తులను తొలి ప్రయత్నంలోనే సునాయాసంగా దాటారు. 2.25 మీటర్ల వద్ద తొలి రెండు ప్రయత్నాలు విఫలమైనా, మూడో ప్రయత్నంలో విజయం సాధించారు. ఇద్దరు పోటీదారులు ఒకే గరిష్ట ఎత్తును దాటినప్పుడు, తక్కువ ప్రయత్నాలలో ఆ ఎత్తును సాధించిన అథ్లెట్కు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. దీనినే అథ్లెటిక్స్ నియమావళిలో కౌంట్బ్యాక్ పద్ధతి అంటారు.
ఈ విజయం భారత అథ్లెటిక్స్ చరిత్రలో ఒక నూతన అధ్యాయం. ఇది UPSC GS పేపర్ 2 (క్రీడా విధానాలు) మరియు GS పేపర్ 3 (మానవ వనరుల వికాసం, యువజన సాధికారత) అంశాలకు సంబంధించింది. సాంప్రదాయకంగా ట్రాక్ ఈవెంట్లలో వెనుకబడిన భారత్, ఈమధ్య కాలంలో ఫీల్డ్ ఈవెంట్లలో (జ్యావెలిన్, లాంగ్ జంప్, హైజంప్) సాధిస్తున్న ప్రగతికి ఇది ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.
1. ఫోస్బరీ ఫ్లాప్ (Fosbury Flop): హైజంప్లో అథ్లెట్లు వెనుకకు తిరిగి బార్ను దాటే ఆధునిక సాంకేతికత. దీన్ని 1968 ఒలింపిక్స్లో డిక్ ఫోస్బరీ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.
2. కౌంట్బ్యాక్ రూల్ (Countback Rule): సమాన ఎత్తు నమోదు చేసినప్పుడు విజేతను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించే వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ అధికారిక నియమం.
ప్రపంచ రికార్డు 2.45 మీటర్లుగా ఉంది (జావియర్ సోటోమేయర్ - క్యూబా, 1993). భారతదేశ జాతీయ రికార్డు 2.31 మీటర్లు (సర్వేష్ కుషారే, 2026). అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత హైజంపర్లు స్థిరంగా 2.25m - 2.30m పరిధిలోకి రావడం అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు దగ్గరవుతున్న సంకేతం.
Core Concept: కామన్వెల్త్ గేమ్స్ మరియు అథ్లెటిక్స్ నిబంధనలు
Q1. 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో పురుషుల హైజంప్లో రజత పతకం సాధించిన భారతీయ అథ్లెట్ ఎవరు? [Easy]
A) తేజస్విన్ శంకర్
B) సర్వేష్ అనిల్ కుషారే
C) మురళీ శ్రీశంకర్
D) అబ్దుల్లా అబూబకర్
Answer: B
Explanation: సర్వేష్ అనిల్ కుషారే గ్లాస్గో CWG 2026 లో 2.25 మీటర్ల ఎత్తు దాటి రజత పతకం గెలుచుకున్నారు.
Q2. గ్లాస్గో 2026 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో సర్వేష్ కుషారే సాధించిన రజత పతక జంప్ ఎత్తు ఎంత? [Easy]
A) 2.20 మీటర్లు
B) 2.22 మీటర్లు
C) 2.25 మీటర్లు
D) 2.31 మీటర్లు
Answer: C
Explanation: సర్వేష్ కుషారే 2.25 మీటర్ల ఎత్తును మూడో ప్రయత్నంలో దాటి రజతాన్ని ఖరారు చేసుకున్నారు.
Q3. భారత్లో పురుషుల హైజంప్లో ప్రస్తుత జాతీయ రికార్డు (2.31 మీటర్లు) ఎవరి పేరిట ఉంది? [Moderate]
A) తేజస్విన్ శంకర్
B) హరిశంకర్ రాయ్
C) సర్వేష్ కుషారే
D) ఆదర్శ్ రామ్
Answer: C
Explanation: 2026 జూన్లో భువనేశ్వర్లో జరిగిన పోటీల్లో సర్వేష్ కుషారే 2.31 మీటర్ల ఎత్తు దాటి కొత్త జాతీయ రికార్డు నెలకొల్పారు.
Q4. గ్లాస్గో CWG 2026లో సర్వేష్ మరియు రోమైన్ బెక్ఫోర్డ్ ఒకే ఎత్తు (2.25m) దాటినప్పటికీ, బెక్ఫోర్డ్కు స్వర్ణం దక్కడానికి కారణమైన నిబంధన ఏది? [Moderate]
A) టై బ్రేకర్ పెనాల్టీ
B) కౌంట్బ్యాక్ రూల్
C) పాయింట్ల సగటు
D) వయోపరిమితి మినహాయింపు
Answer: B
Explanation: రోమైన్ బెక్ఫోర్డ్ 2.25m ఎత్తును మొదటి ప్రయత్నంలోనే దాటడం వల్ల కౌంట్బ్యాక్ (తక్కువ వైఫల్యాల) రూల్ ప్రకారం పసిడి దక్కింది.
Q5. సర్వేష్ కుషారే భారతదేశంలోని ఏ రాష్ట్రానికి చెందిన అథ్లెట్? [Moderate]
A) హర్యానా
B) పంజాబ్
C) మహారాష్ట్ర
D) కేరళ
Answer: C
Explanation: సర్వేష్ కుషారే మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ జిల్లా దేవర్గావ్ గ్రామానికి చెందినవారు.
Q6. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ మరియు సర్వేష్ కుషారేకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ చరిత్రలో హైజంప్లో రజతం సాధించిన తొలి భారతీయుడు సర్వేష్.
2. సర్వేష్ కుషారే కంటే ముందు తేజస్విన్ శంకర్ 2022లో కాంస్య పతకం సాధించారు.
3. సర్వేష్ కుషారే ఇండియన్ నేవీలో పనిచేస్తున్నారు.
పైన పేర్కొన్న వాటిలో సరైన వ్యాఖ్యలు ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: వ్యాఖ్య 1 మరియు 2 సరైనవి; సర్వేష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో (నేవీలో కాదు) పనిచేస్తున్నారు.
Q7. హైజంప్ క్రీడలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న 'ఫోస్బరీ ఫ్లాప్' (Fosbury Flop) పద్ధతికి సంబంధించి సరైన విశ్లేషణ ఏది? [Tricky]
A) ఇది బార్ను ముందు నుండి దూకే సాంప్రదాయ కత్తెర (Scissors) పద్ధతి.
B) ఇందులో అథ్లెట్ తన వెనుక భాగాన్ని బార్ వైపు ఉంచి శరీరాన్ని వంచి దాటుతాడు.
C) ఈ పద్ధతి వల్ల సెంటర్ ఆఫ్ మాస్ ఎత్తు పెరుగుతుంది.
D) దీనిని 2010 ఢిల్లీ కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో తొలిసారి ప్రవేశపెట్టారు.
Answer: B
Explanation: ఫోస్బరీ ఫ్లాప్లో అథ్లెట్ వెనుకకు తిరిగి శరీరాన్ని విల్లులా వంచి క్రాస్బార్ను దాటుతాడు.
Q8. డైమండ్ లీగ్లో (మొనాకో 2026) టాప్-3లో నిలిచిన నాల్గవ భారతీయ అథ్లెట్గా నిలిచిన సర్వేష్ కంటే ముందు ఈ ఘనత సాధించిన ముగ్గురు అథ్లెట్లలో లేనివారు ఎవరు? [Tricky]
A) నీరజ్ చోప్రా
B) మురళీ శ్రీశంకర్
C) వికాస్ గౌడ
D) మిల్కా సింగ్
Answer: D
Explanation: డైమండ్ లీగ్ టాప్-3లో నిలిచిన మిగిలిన ముగ్గురు భారతీయ అథ్లెట్లు నీరజ్ చోప్రా, మురళీ శ్రీశంకర్, మరియు వికాస్ గౌడ.
PYQ 1:
2026 గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ క్రీడలలో పురుషుల హైజంప్ విభాగంలో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్న క్రీడాకారుడు ఏ దేశానికి చెందినవారు?
A) ఇంగ్లాండ్
B) జమైకా
C) కెనడా
D) ఆస్ట్రేలియా
Answer: B
Explanation: జమైకాకు చెందిన రోమైన్ బెక్ఫోర్డ్ 2.25 మీటర్ల ఎత్తును తొలి ప్రయత్నంలోనే దాటి స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకున్నారు.
PYQ 2:
క్రింది ప్రతిపాదనలను పరిశీలించండి:
1. భారతదేశ రాజ్యాంగంలో 'క్రీడలు' అనేది ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List) పరిధిలోని అంశం.
2. టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) ను భారతదేశంలో అగ్రశ్రేణి అథ్లెట్లకు సహాయం అందించడానికి ప్రారంభించారు.
3.. 2026 కామన్వెల్త్ క్రీడలకు గ్లాస్గో నగరం ఆతిథ్యం ఇస్తోంది.
పైన పేర్కొన్న ప్రతిపాదనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: స్టేట్మెంట్ 1 తప్పు ఎందుకంటే రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు 'రాష్ట్ర జాబితా'లోని అంశం. 2 మరియు 3 వాస్తవాలు సరైనవి.
PYQ 3:
జాబితా-I ను జాబితా-II తో జతపరచండి:
| జాబితా-I (అథ్లెట్) | జాబితా-II (క్రీడాంశం) | | --- | --- | | a. సర్వేష్ కుషారే | 1. జ్యావెలిన్ త్రో | | b. నీరజ్ చోప్రా | 2. హైజంప్ | | c. మురళీ శ్రీశంకర్ | 3. డిస్కస్ త్రో | | d. వికాస్ గౌడ | 4. లాంగ్ జంప్ |
సరియైన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) a-2, b-1, c-4, d-3
B) a-1, b-2, c-3, d-4
C) a-2, b-4, c-1, d-3
D) a-4, b-1, c-2, d-3
Answer: A
Explanation: సర్వేష్ కుషారే (హైజంప్), నీరజ్ చోప్రా (జ్యావెలిన్ త్రో), మురళీ శ్రీశంకర్ (లాంగ్ జంప్), వికాస్ గౌడ (డిస్కస్ త్రో).
Question 1 (150 words): అంతర్జాతీయ అథ్లెటిక్స్ రౌండ్లలో భారతదేశపు ఇటీవలి పురోగతిని సర్వేష్ కుషారే విజయం వెలుగులో విశ్లేషించండి.
కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో సర్వేష్ కుషారే 2.25 మీటర్ల జంప్తో సాధించిన రజత పతకం భారత అథ్లెటిక్స్ రంగంలో వస్తున్న గుణాత్మక మార్పుకు ప్రత్యక్ష నిదర్శనం. సాంప్రదాయకంగా భారతదేశం కామన్వెల్త్ మరియు ఆసియా క్రీడలలో కుస్తీ, బాక్సింగ్, మరియు షూటింగ్ వంటి క్రీడలపైనే ఎక్కువ ఆధారపడేది. అయితే ఇటీవలి కాలంలో ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ విభాగాలలో భారత్ ప్రపంచ స్థాయి ప్రమాణాలను అందుకుంటోంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా వంటి పథకాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న ప్రతిభను వెలికితీయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. నాసిక్ జిల్లాలోని రైతు కుటుంబం నుండి వచ్చిన సర్వేష్ కుషారే, ఆర్మీ స్పోర్ట్స్ నోడ్ ద్వారా లభించిన శిక్షణతో 2.31 మీటర్ల జాతీయ రికార్డును నెలకొల్పి ఈ స్థాయికి చేరడం వ్యవస్థాగత మద్దతు ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతోంది.
ఈ విజయం భవిష్యత్తులో జాతీయ క్రీడా విధానం మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సైంటిఫిక్ కోచింగ్పై మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో గ్రామీణ క్రీడా ప్రతిభను వెలికితీసి అంతర్జాతీయ పతకాలుగా మలచడంలో ఎదురవుతున్న సవాళ్లు మరియు ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సిన చర్యలను చర్చించండి.
గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో సర్వేష్ కుషారే సాధించిన చారిత్రాత్మక రజత పతకం వెనుక గ్రామీణ భారతీయ క్రీడాకారుల పట్టుదల మరియు సవాళ్లు దాగి ఉన్నాయి. మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ జిల్లా దేవర్గావ్ గ్రామంలో మొక్కజొన్న పొట్టు, పత్తి వ్యర్థాలతో చేసిన తాత్కాలిక మెట్రెస్లపై హైజంప్ సాధన ప్రారంభించిన సర్వేష్ నేడు ప్రపంచ స్థాయిలో నిలవడం భారతదేశపు అపారమైన గ్రామీణ ప్రతిభను సూచిస్తుంది.
భారతదేశంలో గ్రామీణ క్రీడాకారులు ప్రధానంగా ఆధునిక మైదానాలు లేకపోవడం, ప్రపంచ స్థాయి కోచింగ్ కొరత, క్రీడా విజ్ఞాన శాస్త్రం (Sports Science) అందుబాటులో ఉండకపోవడం మరియు ఆర్థిక పరిమితుల వంటి తీవ్రమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నారు. జాతీయ స్థాయికి చేరకముందు సరైన పోషకాహారం మరియు బయోమెకానిక్స్ పరిజ్ఞానం అందకపోవడం వల్ల చాలామంది ప్రతిభావంతులు మధ్యలోనే నిష్క్రమిస్తున్నారు.
ఈ పరిస్థితులను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం కొన్ని కీలక సంస్కరణలు చేపట్టాలి:
1. తాలూకా స్థాయి స్పోర్ట్స్ హబ్లు: గ్రామీణ ప్రాంతాలలో కృత్రిమ సింథటిక్ ట్రాక్లు మరియు సేఫ్టీ మ్యాట్లతో కూడిన క్రీడా ప్రాంగణాలను నెలకొల్పాలి.
2. క్రీడా విజ్ఞాన వికేంద్రీకరణ: ఫిజియోథెరపీ, స్పోర్ట్స్ న్యూట్రిషన్ కేంద్రాలను జిల్లా స్థాయి క్రీడా విభాగానికి విస్తరించాలి.
3. కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR): గ్రామీణ అథ్లెట్లను దత్తత తీసుకునేలా ప్రైవేటు రంగాన్ని ప్రోత్సహించాలి.
ఖేలో ఇండియా మరియు TOPS పథకాలను మరింత విస్తరించి, సర్వేష్ కుషారే లాంటి ప్రతిభావంతులను ప్రారంభ దశలోనే గురుతించడం ద్వారా 2028 ఒలింపిక్స్ నాటికి భారతదేశాన్ని క్రీడా శక్తిగా మార్చవచ్చు.