తెలంగాణ ఎస్సీ, ఎస్టీ, మైనారిటీ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి అడ్లూరి లక్ష్మణ్ కుమార్ అమ్రాబాద్ మండలం మన్ననూర్ గ్రామంలో నల్లమల గిరిజన ప్రాంత అభివృద్ధికి పలు సంక్షేమ, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను ప్రారంభించారు. ప్రధాన మంత్రి ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్ కింద ₹12.70 కోట్ల విలువైన విద్యా, మౌలిక వసతుల పనులకు శంకుస్థాపన చేశారు. చెంచు గిరిజనుల (PVTG) జీవనోపాధి కోసం ₹1.80 కోట్లతో నిర్మించిన మల్టీపర్పస్ షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ను ప్రారంభించారు. అలాగే విద్యార్థుల డైట్ ఛార్జీలను 40% పెంచినట్లు ప్రకటించారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎస్సీ, ఎస్టీ మరియు మైనారిటీ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి అడ్లూరి లక్ష్మణ్ కుమార్ నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలోని గిరిజనుల సంక్షేమం కోసం వరుస అభివృద్ధి పథకాలు మరియు మౌలిక వసతుల పనులను ప్రారంభించారు. అచ్చంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధిలో విద్య, మౌలిక వసతులు మరియు గిరిజనుల జీవనోపాధిని బలోపేతం చేయడానికి ₹14.50 కోట్ల కంటే ఎక్కువ విలువైన ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు.
ఈ కార్యక్రమం 2026 జూలై 28 మంగళవారం నాడు నాగర్కర్నూల్ జిల్లా, అమ్రాబాద్ మండలానికి చెందిన మన్ననూర్ గ్రామంలో జరిగింది. ఇది దట్టమైన నల్లమల అటవీ ప్రాంత పరిధిలోని అమ్రాబాద్, పదర మండలాల గిరిజన నివాస ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది.
1. మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి: అమ్రాబాద్, పదర మండలాల్లో ₹12.70 కోట్లతో పాఠశాలలు, హాస్టళ్లు, మౌలిక వసతుల నిర్మాణం.
2. ఆర్థిక స్వావలంబన: ₹1.80 కోట్లతో చెంచు గిరిజనుల కోసం మల్టీపర్పస్ షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ ఏర్పాటు చేసి, అటవీ ఉత్పత్తులు మరియు హస్తకళల మార్కెటింగ్కు వేదిక కల్పించడం.
3. విద్యా ప్రమాణాల పెంపు: గురుకుల పాఠశాలలను తనిఖీ చేసి, ఉపాధ్యాయుల కొరతను తీర్చడం మరియు విద్యార్థుల డైట్ ఛార్జీలను 40% పెంచడం.
4. ఉపాధ్యాయుల క్రమబద్ధీకరణ: అర్హత ఉన్న కాంట్రాక్ట్/గెస్ట్ బోధనా సిబ్బందిని జూన్ నాటికి రెగ్యులరైజ్ చేయడం.
ఈ పటిష్ట చర్యలు రాజ్యాంగంలోని 5వ షెడ్యూల్ మరియు ఆర్టికల్ 275(1) ఆశయాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. ఆర్థికంగా, సామాజికంగా వెనుకబడిన చెంచు (PVTG) తెగల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా మానవాభివృద్ధి సూచికలు పెరుగనున్నాయి. పోటీ పరీక్షలలో గిరిజన విద్యార్థుల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి ఇది దోహదపడుతుంది (TSPSC/UPSC GS Paper 2 — Governance & Social Justice కి అత్యంత ప్రాధాన్య అంశం).
భారత రాజ్యాంగంలో గిరిజన ప్రాంతాల సంరక్షణ కోసం ప్రత్యేక నిబంధనలు చేర్చబడ్డాయి. 1975లో భారత ప్రభుత్వం అత్యంత వెనుకబడిన గిరిజన తెగలను గుర్తించడానికి 'ప్రైమిటివ్ ట్రైబల్ గ్రూప్స్' (PTG) ని భావనను తెచ్చింది, దానిని 2006లో Particularly Vulnerable Tribal Groups (PVTG) గా మార్చారు. 2006లో అటవీ హక్కుల చట్టం (FRA) ద్వారా గిరిజనులకు అటవీ భూములపై చట్టబద్ధమైన హక్కులు కల్పించబడ్డాయి.
1. 2023: కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹24,000 కోట్ల బడ్జెట్తో PM-JANMAN (పిఎమ్ జన్మన్) మిషన్ను PVTG గిరిజనుల సమగ్ర అభివృద్ధికి ప్రారంభించింది.
2. 2024: ప్రధాన మంత్రి ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్ (₹79,156 కోట్లు) పథకం ఆమోదం పొందింది.
3. 2025: తెలంగాణ ప్రభుత్వం గిరిజన పోడు భూములకు నీటిపారుదల వసతి కల్పించడానికి 'ఇందిరా సౌర గిరి జల వికాసం' పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
భారతదేశంలో మొత్తం 705కి పైగా షెడ్యూల్డ్ తెగలు ఉంటే, అందులో 75 తెగలను PVTGలుగా గుర్తించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క 'UNDP' నివేదికల ప్రకారం స్వదేశీ తెగల (Indigenous Peoples) సాధికారతలో ఉపాధి, నాణ్యమైన విద్య ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.
ఈ అభివృద్ధి పనుల ద్వారా నల్లమల ప్రాంతంలో గిరిజన విద్యార్థుల డ్రాపౌట్ రేటు తగ్గుతుంది. చెంచు గిరిజనులకు స్థానిక మార్కెటింగ్ సౌకర్యం లభించడం వల్ల వారి వార్షిక ఆదాయం పెరుగుతుంది. జూన్ నాటికి బోధనా సిబ్బంది భర్తీతో గిరిజన గురుకులాల్లో నాణ్యమైన విద్య అందుబాటులోకి వస్తుంది.
Core Concept: Particularly Vulnerable Tribal Groups (PVTGs) & Tribal Welfare Provisions
Q1. తెలంగాణలోని నల్లమల ప్రాంతంలో నివసించే ప్రతిపాదిక ప్రమాదకర గిరిజన సమూహం (PVTG) ఏది? [Easy]
A) లంబాడీ
B) కోయ
C) చెంచు
D) గోండ్
Answer: C
Explanation: నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా చెంచు తెగ నివసిస్తుంది, ఇది గుర్తింపు పొందిన పీవీటీజీ (PVTG) సమూహం.
Q2. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'PM ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్' ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి? [Easy]
A) పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి కల్పన
B) గిరిజన గ్రామాలలో సామాజిక, మౌలిక వసతులు మరియు విద్యాభివృద్ధి
C) విదేశీ విద్యకు రుణాలు అందించడం
D) డిజిటల్ కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టడం
Answer: B
Explanation: గిరిజన గ్రామాలు మరియు నివాస ప్రాంతాలలో విద్య, ఆరోగ్య, రవాణా మౌలిక వసతుల కల్పన ఈ అభియాన్ ముఖ్య ఉద్దేశం.
Q3. భారతదేశంలో పీవీటీజీల (PVTG) గుర్తింపునకు సంబంధించి క్రింది ప్రతిపాదనలను పరిశీలించండి: [Moderate]
1. దేశంలో మొత్తం 75 తెగలు PVTG లుగా గుర్తించబడ్డాయి.
2. దేబర్ కమిషన్ సిఫార్సుల ఆధారంగా వీటిని ప్రత్యేక వర్గంగా ఏర్పాటు చేశారు.
3. జనాభా వేగంగా పెరగడం PVTGల గుర్తింపునకు ప్రధాన ప్రమాణం.
పై వాటిలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: దేశంలో 75 PVTG తెగలు ఉన్నాయి మరియు ఇవి దేబర్ కమిషన్ ద్వారా ప్రతిపాదించబడ్డాయి; జనాభా క్షీణించడం లేదా స్థిరంగా ఉండడం వీటి ప్రమాణం గానీ పెరగడం కాదు.
Q4. తెలంగాణ ప్రభుత్వం గిరిజన సంక్షేమ గురుకులాల్లో విద్యార్థుల డైట్ ఛార్జీలను ఎంత శాతం పెంచింది? [Moderate]
A) 25%
B) 30%
C) 40%
D) 50%
Answer: C
Explanation: గిరిజన సంక్షేమ గురుకులాల్లో విద్యార్థుల ఆహార ప్రమాణాలు పెంచేందుకు డైట్ ఛార్జీలను 40% పెంచినట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
Q5. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్ తెలంగాణలోని గిరిజన ప్రాంతాల పరిపాలనకు వర్తిస్తుంది? [Moderate]
A) 4వ షెడ్యూల్
B) 5వ షెడ్యూల్
C) 6వ షెడ్యూల్
D) 8వ షెడ్యూల్
Answer: B
Explanation: తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ సహా 10 రాష్ట్రాలలోని గిరిజన ప్రాంతాల పరిపాలన రాజ్యాంగంలోని 5వ షెడ్యూల్ పరిధిలోకి వస్తుంది (6వ షెడ్యూల్ ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తుంది).
Q6. కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా అమలు చేస్తున్న 'PM-JANMAN' మిషన్కు సంబంధించి క్రింది విశ్లేషణలలో ఏది సరైనది? [Tricky]
A) ఇది కేవలం పట్టణ గిరిజనుల స్వయం ఉపాధికి సంబంధించినది.
B) ఇది 75 PVTG తెగల సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధి సాధనకు ఉద్దేశించిన బహుళ-రంగాల మిషన్.
C) దీనిని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ నేరుగా నిర్వహిస్తుంది, ఇతర శాఖల ప్రమేయం ఉండదు.
D) ఇది కేవలం ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు మాత్రమే పరిమితమైన పథకం.
Answer: B
Explanation: PM-JANMAN అనేది 18 రాష్ట్రాలు మరియు 1 కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని 75 PVTG సమూహాల సమగ్ర అభివృద్ధికి ఉద్దేశించిన మల్టీ-సెక్టోరల్ పథకం.
Q7. భారత రాజ్యాంగంలో గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి ప్రత్యేక గ్రాంట్లు మంజూరు చేసే అధికారాన్ని ఏ ఆర్టికల్ కల్పిస్తుంది? [Tricky]
A) ఆర్టికల్ 244(1)
B) ఆర్టికల్ 275(1)
C) ఆర్టికల్ 338A
D) ఆర్టికల్ 342
Answer: B
Explanation: ఆర్టికల్ 275(1) ప్రకారం గిరిజన ప్రాంతాలలో సంక్షేమ పథకాలు, మౌలిక వసతుల కల్పనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక గ్రాంట్లు ఇస్తుంది.
Q8. చెంచు గిరిజన సమాజం ప్రతిపాదిత జీవనోపాధి ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలలో సరికానిది ఏది? [Tricky]
A) మన్ననూర్లో ₹1.80 కోట్లతో గిరిజన మల్టీపర్పస్ షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ ప్రారంభించబడింది.
B) ఇది చెంచు గిరిజనులకు తమ ఉత్పత్తులకు మార్కెటింగ్ అవకాశాలను కల్పిస్తుంది.
C) చెంచు తెగను కేంద్ర ప్రభుత్వం PVTG వర్గంలో చేర్చలేదు.
D) అమ్రాబాద్ అటవీ ప్రాంతంలో ఈ ప్రాజెక్టులు అమలు చేయబడుతున్నాయి.
Answer: C
Explanation: చెంచు తెగ కేంద్ర ప్రభుత్వంచే అధికారికంగా గుర్తించబడిన Particularly Vulnerable Tribal Group (PVTG) వర్గానికి చెందింది.
PYQ 1:
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం 'షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు' (Scheduled Areas) ప్రకటనకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A) రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి సలహా మేరకు గవర్నర్ ప్రకటిస్తారు.
B) సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ సలహాతో భారత రాష్ట్రపతి ప్రకటిస్తారు.
C) కేంద్ర గిరిజన సంక్షేమ శాఖ మంత్రి ప్రకటిస్తారు.
D) పార్లమెంట్ సాధారణ మెజారిటీతో చట్టం చేస్తుంది.
Answer: B
Explanation: భారత రాజ్యాంగంలోని 5వ షెడ్యూల్ ప్రకారం రాష్ట్రపతి, సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ను సంప్రదించిన తర్వాత ఏ ప్రాంతాన్నైనా షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతంగా ప్రకటించే అధికారం కలిగి ఉంటారు.
PYQ 2:
Particularly Vulnerable Tribal Groups (PVTGs) కి సంబంధించి క్రింది ప్రతిపాదనలను పరిశీలించండి:
1. PVTGలు దేశంలోని 18 రాష్ట్రాలు మరియు ఒక కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నాయి.
2. స్థిరమైన లేదా తగ్గుతున్న జనాభా PVTG వర్గీకరణకు ఒక ప్రాతిపదిక.
3. భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు 95 PVTG తెగలను అధికారికంగా ప్రకటించారు.
ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: దేశంలో మొత్తం 75 PVTG తెగలు మాత్రమే ఉన్నాయి (95 కావు), కాబట్టి 3వ వాక్యం తప్పు. 1 మరియు 2 సరైనవి.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
(జాబితా I - చట్టం/పథకం) a. PESA చట్టం
b. FRA చట్టం
c. PM-JANMAN
d. ధర్తీ ఆబా అభియాన్
(జాబితా II - ప్రారంభ సంవత్సరం/లక్ష్యం)
1. 1996 (గిరిజన స్వయంపాలన)
2. 2006 (అటవీ హక్కుల గుర్తింపు)
3. 2023 (PVTG సమగ్ర అభివృద్ధి)
4. 2024 (గిరిజన గ్రామాల ఉత్కర్ష్)
కోడ్లు:
A) a-1, b-2, c-3, d-4
B) a-2, b-1, c-4, d-3
C) a-1, b-3, c-2, d-4
D) a-4, b-2, c-1, d-3
Answer: A
Explanation: PESA చట్టం 1996, FRA చట్టం 2006, PM-JANMAN 2023 మరియు ధర్తీ ఆబా అభియాన్ 2024 సంవత్సరాల్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
Question 1 (150 words): గిరిజన ప్రాంతాలలో విద్యా సదుపాయాలు మరియు మౌలిక వసతుల కల్పన పీవీటీజీల (PVTGs) సాధికారతకు ఏ విధంగా దోహదపడతాయో నల్లమల ప్రాంత అభివృద్ధి పథకాల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
భారతదేశంలో ప్రత్యేకంగా ప్రమాదంలో ఉన్న గిరిజన సమూహాల (PVTGs) వికాసానికి నాణ్యమైన విద్య, సమగ్ర మౌలిక సదుపాయాలు ప్రాథమిక నిబంధనలు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం నల్లమలలోని అమ్రాబాద్, పదర మండలాల్లో ₹12.70 కోట్లతో ప్రారంభించిన విద్యా, మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులు మరియు చెంచు గిరిజనుల కోసం ₹1.80 కోట్లతో ఏర్పాటు చేసిన మల్టీపర్పస్ షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ ఈ దిశగా వేసిన కీలక అడుగులు.
పీవీటీజీ విద్యార్థుల డైట్ ఛార్జీలను 40% పెంచడం, గురుకులాల్లో ఉపాధ్యాయుల నియామకాలు చేపట్టడం వల్ల గిరిజన ప్రాంతాల్లో అక్షరాస్యత రేటు పెరగడమే కాకుండా పాఠశాలల నుంచి మధ్యలో మానేసే వారి సంఖ్య తగ్గుతుంది. అలాగే ఆర్థిక మార్కెటింగ్ వసతులు లభించడం వల్ల చెంచు గిరిజనులు దళారుల దోపిడీకి గురికాకుండా స్వయం సమృద్ధి సాధించగలరు. ముగింపుగా, విద్యా సాధికారత మరియు ఆర్థిక మద్దతు కలగలిసినప్పుడు మాత్రమే గిరిజనులు ప్రధాన స్రవంతిలో చేరి రాజ్యాంగ ఫలాలను అనుభవించగలరు.
Question 2 (250 words): "గిరిజన సంక్షేమానికి కేవలం నిధుల కేటాయింపు సరిపోదు, క్షేత్రస్థాయి అమలు మరియు సమ్మిళిత అభివృద్ధి నమూనా అవసరం." ఈ ప్రకటనను PM ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్ మరియు రాజ్యాంగ నిబంధనల వెలుగులో చర్చించండి.
భారత రాజ్యాంగం 5వ మరియు 6వ షెడ్యూళ్లు, ఆర్టికల్ 275(1) ద్వారా గిరిజన ప్రాంతాల ప్రత్యేక సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. అయితే, దశాబ్దాల కాలంగా అమలు జరుగుతున్న సంక్షేమ పథకాలు క్షేత్రస్థాయిలో పూర్తి స్థాయిలో ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఇటీవల కేంద్రం ప్రారంభించిన ₹79,156 కోట్ల 'PM ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్' మరియు తెలంగాణలోని నల్లమలలో ప్రారంభించిన కార్యక్రమాలు సమ్మిళిత అభివృద్ధి ఆధారంగా రూపుదిద్దుకున్నాయి.
అమలు ప్రాముఖ్యత మరియు సవాళ్లు:
1. మౌలిక సదుపాయాలు & విద్య: గిరిజన గురుకులాలు, హాస్టళ్ల స్థాపన విద్యార్థులకు నాణ్యమైన శిక్షణను అందిస్తుంది. అయితే ఉపాధ్యాయుల కొరత, భౌగోళిక దూరం అధిగమించడం ముఖ్యం.
2. ఆర్థిక జీవనోపాధి: మన్ననూర్లో ₹1.80 కోట్లతో చెంచు గిరిజనుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ వారి స్థానిక అటవీ ఉత్పత్తులకు సరైన ధర కల్పిస్తుంది.
3. రాజ్యాంగ రక్షణలు: PESA చట్టం 1996 ద్వారా గ్రామసభలకు నిర్ణయాధికారం ఇవ్వడం, అటవీ హక్కుల చట్టం (FRA) 2006 ను పటిష్టంగా అమలు చేయడం అవసరం.
ముగింపు మరియు మార్గం: నిధుల కేటాయింపుతో పాటు, స్థానిక తెగల సంస్కృతిని గౌరవిస్తూ వారిని అభివృద్ధి భాగస్వాములుగా మార్చాలి. అధికారి యంత్రాంగం నిబద్ధతతో పనిచేస్తూ, సాంకేతికతను జోడించి డిజిటల్ విద్య, ఆరోగ్య సేవలు అందించినప్పుడే గిరిజనుల నిజమైన సాధికారత సాధ్యమవుతుంది.
An informative video on the launch of Dharti Aaba Janjatiya Gram Utkarsh Abhiyan and tribal development initiatives can be found in this PM Modi Launches Tribal Development Initiatives.