గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో జులై 29న భారత పారా అథ్లెట్లు చారిత్రాత్మక విజయాన్ని సాధించారు. పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా అథ్లెటిక్స్ ఫైనల్లో దిలీప్ మహాడు గవిత్ 10.71 సెకన్ల రికార్డు సమయంతో స్వర్ణ పతకం గెలవగా, మహమ్మద్ బాసిల్ రజత పతకం సాధించి భారత్కు 1-2 విజయాన్ని అందించారు. అంతేకాకుండా, లాంగ్ జంప్ ఫైనల్లో మురళీ శ్రీశంకర్ 8.09 మీటర్లు దూకి వరుసగా రెండో సారి కామన్వెల్త్ రజతం కైవసం చేసుకున్నారు. ఈ విజయాలతో భారత పతకాల సంఖ్య 15కు చేరింది.
జులై 29, 2026న గ్లాస్గోలో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 7వ రోజున భారత అథ్లెట్లు అద్భుత ప్రదర్శన చేశారు. పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా అథ్లెటిక్స్ విభాగంలో దిలీప్ మహాడు గవిత్ 10.71 సెకన్ల కొత్త రికార్డుతో స్వర్ణ పతకం సాధించారు. అదే రేసులో మహమ్మద్ బాసిల్ 10.83 సెకన్లతో రజతం సాధించడంతో భారత్ మొదటి రెండు స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది. మరోవైపు, లాంగ్ జంప్లో మురళీ శ్రీశంకర్ 8.09 మీటర్ల దూరం దూకి రజత పతకం సొంతం చేసుకున్నారు.
ఈ పోటీలు జులై 29, 2026న స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గో నగరంలో ఉన్న అలెగ్జాండర్ స్టేడియంలో జరిగాయి. కామన్వెల్త్ కూటమిలోని 74 దేశాలు ఈ క్రీడల్లో పాల్గొంటున్నాయి.
పారా అథ్లెటిక్స్లో వర్గీకరణ (Classification) విధానం ద్వారా అథ్లెట్ల వైకల్య తీవ్రతను బట్టి విభజించడం జరుగుతుంది. T47 విభాగం అనేది చేతి వైకల్యం ఉండి, కాళ్ల కదలికలు సాధారణంగా ఉన్న క్రీడాకారులకు ఉద్దేశించబడింది. వంద మీటర్ల పరుగు పందెంలో ఎలక్ట్రానిక్ టైమింగ్ సిస్టమ్ ద్వారా విజేతలను నిర్ణయిస్తారు.
పారా అథ్లెటిక్స్లో చైనా, గ్రేట్ బ్రిటన్ గ్లోబల్ లీడర్లుగా ఉండగా, భారత్ ఇటీవలి కాలంలో టాప్-10 గ్లోబల్ పారా స్పోర్టింగ్ నేషన్స్లోకి వేగంగా పురోగతి సాధిస్తోంది.
ఈ విజయం వల్ల 2028 లాస్ ఏంజిల్స్ పారాలింపిక్స్ కోసం భారత పారా అథ్లెట్లకు నిధులు మరియు శిక్షణా సౌకర్యాలు మరింత పెరుగుతాయి. పారా స్పోర్ట్స్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్లో పెట్టుబడులు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
Core Concept: పారా అథ్లెటిక్స్ రంగాలు మరియు క్రీడా పాలన (Para Athletics & Sports Governance in India)
Q1. 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఏ నగరంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి? [Easy]
A) బర్మింగ్హామ్
B) గ్లాస్గో
C) మెల్బోర్న్
D) ఢిల్లీ
Answer: B
Explanation: 23వ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 లో స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గో నగరంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి.
Q2. దిలీప్ మహాడు గవిత్ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో ఏ క్రీడా విభాగంలో స్వర్ణ పతకం సాధించారు? [Easy]
A) పురుషుల లాంగ్ జంప్
B) పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా అథ్లెటిక్స్
C) పురుషుల షాట్పుట్ F57
D) పురుషుల 400 మీటర్ల రన్నింగ్
Answer: B
Explanation: దిలీప్ గవిత్ పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా అథ్లెటిక్స్ పోటీలో 10.71 సెకన్లతో స్వర్ణం సాధించారు.
Q3. పారా అథ్లెటిక్స్లో 'T47' వర్గీకరణ దేనిని సూచిస్తుంది? [Moderate]
A) దృష్టి లోపం ఉన్న క్రీడాకారులు
B) చక్రాల కుర్చీ (Wheelchair) ఉపయోగించే క్రీడాకారులు
C) ఎగువ అవయవ (చేతి) వైకల్యం ఉన్న క్రీడాకారులు
D) మేధోపరమైన వైకల్యం ఉన్న క్రీడాకారులు
Answer: C
Explanation: T47 కేటగిరీ అనేది చేతి వైకల్యం కలిగి, కాళ్ల పనితీరు సాధారణంగా ఉండే అథ్లెట్ల పోటీల కోసం వర్గీకరించబడింది.
Q4. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ చరిత్రలో లాంగ్ జంప్ విభాగంలో వరుసగా రెండు రజత పతకాలు సాధించిన మొదటి భారతీయ అథ్లెట్ ఎవరు? [Moderate]
A) సురేష్ బాబు
B) అంజు బాబీ జార్జ్
C) మురళీ శ్రీశంకర్
D) అమృత్రాజ్
Answer: C
Explanation: మురళీ శ్రీశంకర్ 2022 బర్మింగ్హామ్ మరియు 2026 గ్లాస్గో CWG లలో వరుసగా రజత పతకాలు సాధించారు.
Q5. జులై 29, 2026 నాటికి గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో భారత్ గెలుచుకున్న మొత్తం పతకాల సంఖ్య ఎంత? [Moderate]
A) 12
B) 15
C) 20
D) 10
Answer: B
Explanation: జులై 29 ముగిసేసరికి భారత్ 3 స్వర్ణాలు, 9 రజతాలు, 3 కాంస్యాలతో మొత్తం 15 పతకాలు సాధించింది.
Q6. దిలీప్ మహాడు గవిత్ సాధించిన విజయం గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. ఆయన కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో స్వర్ణం గెలిచిన మొదటి భారతీయ పురుష పారా అథ్లెట్.
2. ఆయన 100 మీటర్ల T47 పోటీని 10.71 సెకన్లలో పూర్తి చేసి నూతన కామన్వెల్త్ రికార్డు నమోదు చేశారు.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: C
Explanation: దిలీప్ గవిత్ మొదటి భారతీయ పురుష పారా అథ్లెట్గా స్వర్ణం గెలవడమే కాకుండా 10.71 సెకన్ల కొత్త గేమ్స్ రికార్డును నెలకొల్పారు.
Q7. భారతదేశంలో క్రీడాకారులకు ఒలింపిక్స్ మరియు పారాలింపిక్స్ స్థాయి శిక్షణ అందించడానికి అమలవుతున్న ప్రధాన పథకం ఏది? [Tricky]
A) కామన్వెల్త్ స్పోర్ట్స్ స్కీమ్
B) టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS)
C) ప్రధాన్ మంత్రి ఖేలో భారత్ యోజన
D) నేషనల్ స్పోర్ట్స్ టాలెంట్ సెర్చ్ స్కీమ్
Answer: B
Explanation: టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) అనేది అగ్రశ్రేణి ఒలింపిక్ మరియు పారాలింపిక్ అథ్లెట్లకు ఆర్థిక మరియు శిక్షణా మద్దతు అందించే పథకం.
Q8. భారతదేశంలో పారాలింపిక్ క్రీడలను నిర్వహించే అధీకృత జాతీయ పాలక మండలి ఏది? [Tricky]
A) ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ (IOA)
B) పారాలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI)
C) స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI)
D) ఆల్ ఇండియా స్పోర్ట్స్ కౌన్సిల్
Answer: B
Explanation: భారతదేశంలో పారా క్రీడలను నియంత్రించే మరియు పారాలింపిక్స్/CWG లలో ప్రాతినిధ్యం వహించే జాతీయ సంస్థ పారాలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI).
PYQ 1:
కామన్వెల్త్ గేమ్స్ మరియు పారాలింపిక్స్కు సంబంధించి క్రీడా వర్గీకరణల ప్రయోజనం ఏమిటి?
A) వయస్సు ఆధారంగా పోటీలను విభజించడం
B) అథ్లెట్ల వైకల్య స్థాయిని బట్టి సమాన ప్రాతిపదికన పోటీలను నిర్వహించడం
C) దేశాల జనాభా ప్రాతిపదికన పతకాలను కేటాయించడం
D) క్రీడాకారుల బరువు ఆధారంగా విభజించడం
Answer: B
Explanation: పారా క్రీడలలో సమాన అవకాశాలు కల్పించడానికి అథ్లెట్ల వైకల్యం మరియు కార్యాచరణ సామర్థ్యం ప్రాతిపదికన వర్గీకరణ (Classification) చేస్తారు.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. భారతదేశంలో పారా అథ్లెట్లు కేంద్ర క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని 'TOPS' ద్వారా మద్దతు పొందుతారు.
2. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహించబడతాయి.
3. ఆర్టికల్ 41 దివ్యాంగులకు సహాయం అందించే రాజ్య విధాన నిర్దేశక సూత్రాలను కలిగి ఉంది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 3 సరైనవి. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ప్రతి 4 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహించబడతాయి (ప్రకటన 2 తప్పు).
PYQ 3:
జతపరచండి:
List-I (అథ్లెట్) — List-II (క్రీడా విభాగం / పతకం)
a) దిలీప్ గవిత్ — 1) లాంగ్ జంప్ రజతం b) మురళీ శ్రీశంకర్ — 2) 100m T47 స్వర్ణం c) మహమ్మద్ బాసిల్ — 3) 100m T47 రజతం
సరియైన ఎంపికను ఎంచుకోండి:
A) a-2, b-1, c-3
B) a-1, b-2, c-3
C) a-3, b-1, c-2
D) a-2, b-3, c-1
Answer: A
Explanation: దిలీప్ గవిత్ 100m T47 లో స్వర్ణం, మురళీ శ్రీశంకర్ లాంగ్ జంప్లో రజతం, మహమ్మద్ బాసిల్ 100m T47 లో రజతం సాధించారు.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో పారా క్రీడలు ప్రదర్శిస్తున్న పురోగతిని సమీక్షిస్తూ, దివ్యాంగ క్రీడాకారుల సాధికారతలో 'TOPS' మరియు 'ఖేలో ఇండియా' పథకాల పాత్రను చర్చించండి.
భారతదేశంలో పారా క్రీడలు ఇటీవలి కాలంలో అనూహ్య పురోగతిని సాధించాయి. జులై 29, 2026న గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో దిలీప్ మహాడు గవిత్ 10.71 సెకన్ల రికార్డు సమయంతో స్వర్ణం గెలవడం, మహమ్మద్ బాసిల్ రజతం సాధించడం భారత పారా అథ్లెట్ల ప్రతిభకు నిదర్శనం.
ఈ ఘనత వెనుక కేంద్ర ప్రభుత్వ 'Target Olympic Podium Scheme' (TOPS) మరియు 'Khelo India' పథకాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. TOPS పథకం ద్వారా అథ్లెట్లకు అంతర్జాతీయ స్థాయి శిక్షణ, విదేశీ కోచ్లు, అత్యాధునిక పరికరాలు మరియు నెలకు రూ. 50,000 స్టైపెండ్ లభిస్తోంది. ఖేలో ఇండియా పారా గేమ్స్ ప్రారంభించడం ద్వారా గ్రామీణ మరియు తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాల నుండి వచ్చే దిలీప్ గవిత్ వంటి అద్భుత ప్రతిభావంతులను గుర్తించడం సాధ్యమైంది.
అయినప్పటికీ, గ్రామీణ స్థాయిలో క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల కొరత, దివ్యాంగులకు అందుబాటులో లేని స్టేడియంలు ఇంకా సవాలుగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం క్రీడా ప్రాంగణాలను సార్వత్రిక అందుబాటు (Accessible India Campaign) పరిధిలోకి తెచ్చి శిక్షణను మరింత విస్తృతం చేయాలి.
Question 2 (250 words): అంతర్జాతీయ క్రీడలలో భారతదేశం సాధిస్తున్న విజయాలు దేశం యొక్క 'సాఫ్ట్ పవర్' (Soft Power) పెంపుదలకు ఏ విధంగా దోహదపడతాయి? కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 ప్రదర్శన ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
అంతర్జాతీయ రంగాన ఒక దేశం యొక్క సాంస్కృతిక, క్రీడా మరియు మానవీయ విలువలు దాని 'సాఫ్ట్ పవర్' (Soft Power) ను పెంచడంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తాయి. స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో భారత క్రీడాకారులు సాధిస్తున్న విజయాలు అంతర్జాతీయ వేదికపై భారత్ ప్రతిష్టను మరింత బలపరిచాయి.
క్రీడలు దేశాల మధ్య సంబంధాలను మెరుగుపరచడమే కాకుండా జాతీయ పురోగతిని ప్రపంచానికి చాటిచెబుతాయి. దిలీప్ మహాడు గవిత్ పారా అథ్లెటిక్స్ 100 మీటర్ల T47 పోటీలో స్వర్ణం గెలవడం, మరియు మురళీ శ్రీశంకర్ వరుసగా రెండోసారి లాంగ్ జంప్ రజతం గెలుచుకోవడం భారత్ క్రీడారంగంలో సాధిస్తున్న సమగ్ర అభివృద్ధిని స్పష్టం చేస్తోంది. భారత్ పతకాల పట్టికలో 15 పతకాలతో (3 స్వర్ణాలు, 9 రజతాలు, 3 కాంస్యాలు) ప్రతిష్టాత్మక స్థానంలో నిలిచింది.
ఈ క్రీడా విజయాలు సామాజిక సాధికారతకు మరియు సమ్మేళన సంస్కృతికి (Inclusive Culture) అద్దం పడతాయి. వైకల్యాలను అధిగమించి గ్లోబల్ వేదికలపై విజేతలుగా నిలుస్తున్న పారా అథ్లెట్లు భారత్ యొక్క మానవ వనరుల పట్టుదలను ప్రతిబింబిస్తున్నారు. దీనివలన అంతర్జాతీయంగా భారత్ పట్ల సానుకూల దృక్పథం పెరుగుతుంది.
ముగింపుగా, క్రీడలలో సాధించే ప్రదర్శన కేవలం పతకాలకే పరిమితం కాకుండా దౌత్యపరంగా, ఆర్థికంగా మరియు సామాజికంగా దేశ ప్రాముఖ్యతను పెంచుతుంది. రాబోయే ఒలింపిక్స్ మరియు పారాలింపిక్స్ కోసం సమగ్ర క్రీడా పాలనను బలోపేతం చేయడం ద్వారా భారత్ తన సాఫ్ట్ పవర్ను ప్రపంచస్థాయిలో మరింత దృఢంగా నెలకొల్పవచ్చు.