Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

PLISFPI & PMFME: ఆహార ప్రాసెసింగ్, ఎగుమతులు మరియు ఉపాధి వృద్ధికి ఊతమిస్తున్న పథకాలు

కేంద్ర ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ PLISFPI (ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకాల పథకం) మరియు PMFME (ప్రధాన మంత్రి మైక్రో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ రంగు పథకం) పురోగతి వివరాలను వెల్లడించింది. ₹10,900 కోట్ల ఆమోదిత కేటాయింపులతో PLISFPI పథకం ద్వారా ఆహార శుద్ధి సామర్థ్యాన్ని 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులకు పెంచడం, ₹9,207 కోట్ల పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం మరియు 3.35 లక్షల మందికి ఉపాధి కల్పించడం జరిగింది. అదేవిధంగా PMFME పథకం క్రెడిట్-లింక్డ్ సబ్సిడీల ద్వారా సూక్ష్మ యూనిట్లకు సహాయం అందిస్తోంది.

What Happened

కేంద్ర ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల సహాయ మంత్రి లోక్‌సభలో ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో PLISFPI మరియు PMFME పథకాల పనితీరును సమీక్షించారు. ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకాల వల్ల భారతదేశంలో ఆహార ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యం, ఎగుమతులు మరియు ఉపాధి అవకాశాలు భారీగా పెరిగాయని ప్రభుత్వం వివరించింది.

When & Where

జూలై 30, 2026న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ) వేదికగా ఈ వివరాలను విడుదల చేశారు. ఈ పథకాల ద్వారా ఆమోదించబడిన ప్రాజెక్టులు భారతదేశంలోని 22 రాష్ట్రాల్లోని 212 ప్రదేశాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి.

Who Is Involved

  • కేంద్ర ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MoFPI): పథక అమలు మరియు పర్యవేక్షణ సంస్థ.
  • రవ్‌నీత్ సింగ్ (సహాయ మంత్రి): లోక్‌సభలో వివరాలను సమర్పించిన మంత్రి.
  • NIFTEM (నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫుడ్ టెక్నాలజీ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్ అండ్ మేనేజ్‌మెంట్): సాంకేతిక శిక్షణ అందించే నిపుణ సంస్థ.
  • MSME రంగం: పథకం కింద ప్రయోజనం పొందిన 69 సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు.

How It Works

  • ಅರ್ಹత ఉన్న అదనపు అమ్మకాలపై (Incremental Sales) తయారీదారులకు నగదు ప్రోత్సాహకాలు (Incentives) అందిస్తారు.
  • బ్రాండ్ ప్రమోషన్ ద్వారా విదేశీ మార్కెట్లలో భారతీయ ఆహార ఉత్పత్తులకు గుర్తింపు తెస్తారు.
  • PMFME కింద క్రెడిట్-లింక్డ్ సబ్సిడీ (గరిష్టంగా ₹10 లక్షలు లేదా 35%) ద్వారా చిన్న యూనిట్లను ఆధునీకరిస్తారు.
  • కామన్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్లు మరియు ఆధునిక టెస్టింగ్/ప్యాకేజింగ్ సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేస్తారు.

Why It Matters

ఆహార భద్రత, రైతు ఆదాయాల పెంపు మరియు గ్రామీణ ఉపాధి కల్పనలో ఈ పథకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. పంట అనంతర నష్టాలను తగ్గించడం ద్వారా వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తాయి. ఇది UPSC GS Paper 3 — Economics & Agriculture (Food Processing Sector) కు నేరుగా సంబంధించింది.

Historical Background

  • 2017: సంపూర్ణ మౌలిక వసతుల కల్పనకు ప్రధాన్ మంత్రి కిసాన్ సంపద యోజన (PMKSY) ప్రారంభం.
  • 2020: ఆత్మనిర్భర్ భారత్ అభియాన్ కింద PMFME పథకం రూ రూ.10,000 కోట్ల కేటాయింపులతో ప్రారంభం.
  • 2021: ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ కోసం ₹10,900 కోట్ల ఆమోదిత బడ్జెట్‌తో PLISFPI పథకాన్ని కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదించింది.

Previous Related Events

  • 2023: అంతర్జాతీయ చిరుధాన్యాల సంవత్సరం (International Year of Millets) సందర్భంగా మిల్లెట్ ఉత్పత్తులకు ప్రత్యేక PLI కేటాయింపులు.
  • 2024: PMFME పథకం ద్వారా 1 లక్షకు పైగా చిన్న యూనిట్లకు సాంకేతిక మద్దతు పొడిగింపు.
  • 2025: విదేశాల్లో భారతీయ ఆహార బ్రాండ్ల ప్రచారానికి మంజూరు చేసిన నిధుల విడతల విడుదల.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 47 (Directive Principles): ప్రజల పోషకాహార మట్టాన్ని మరియు జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం రాజ్యాంగ బాధ్యత.
  • పంట అనంతర నష్టాలు (Post-Harvest Losses): నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోవడం వల్ల భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం సుమారు ₹92,000 కోట్ల విలువైన ఆహారం వృథా అవుతోంది.

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పాలు, పండ్లు, కూరగాయల ఉత్పత్తిలో భారతదేశం అగ్రస్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రాసెసింగ్ శాతం 10% కంటే తక్కువగా ఉంది (అమెరికాలో 65%, చైనాలో 23%). PLISFPI ద్వారా ప్రాసెసింగ్ స్థాయిని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

Future Impact

  • 2026–27 నాటికి 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ఆహార శుద్ధి సామర్థ్యం పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి రానుంది.
  • రైతుల ఆదాయం పెరగడం మరియు విదేశీ మార్కెట్లలో భారతీయ బ్రాండ్ల వ్యాప్తి పెరగడం.
  • ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగంలో దాదాపు 3.35 లక్షల మందికి స్థిరమైన ఉపాధి సిద్ధించడం.

🔑 Key Points for Revision

  • PLISFPI పథకం కాలవ్యవధి: FY 2021-22 నుండి FY 2026-27.
  • మొత్తం కేటాయించిన బడ్జెట్: ₹10,900 కోట్లు.
  • జూన్ 2026 నాటికి విడుదల చేసిన ప్రోత్సాహకాలు: ₹3,271.44 కోట్లు.
  • పథకం పరిధిలోని మొత్తం దరఖాస్తులు: 127 కంపెనీల నుండి 163 దరఖాస్తులు.
  • పథకం ద్వారా కవర్ అయిన MSMEల సంఖ్య: 69.
  • ప్రాజెక్టులు విస్తరించిన రాష్ట్రాల సంఖ్య: 22 రాష్ట్రాలు (212 ప్రాంతాలు).
  • సృష్టించబడిన ఆహార ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యం: ఏడాదికి 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులు.
  • వాస్తవంగా సాధించిన పెట్టుబడి: ₹9,207 కోట్లు (లక్ష్యం: ₹7,722 కోట్లు).
  • సాధించిన మొత్తం ఉపాధి: 3.35 లక్షల మంది (లక్ష్యం: 2.50 లక్షలు).
  • PLI మద్దతు ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు: ₹1,08,854 కోట్లకు చేరాయి (FY 2025-26).
  • PMFME కింద క్యాపిటల్ సబ్సిడీ: 35% (గరిష్టంగా ₹10 లక్షలు).
  • PMFME లో సాంకేతిక శిక్షణ సంస్థ: NIFTEM.
  • నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: Ministry of Food Processing Industries (MoFPI).
  • మిల్లెట్స్ మరియు ఆర్గానిక్ ఉత్పత్తులకు కమిటెడ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ నిబంధన వర్తించదు.
  • ప్రధాన లక్ష్యం: గ్లోబల్ ఫుడ్ ఛాంపియన్లను తయారు చేయడం.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Production Linked Incentive (PLI) Scheme

  • Definition: దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి మరియు అదనపు అమ్మకాలపై ప్రభుత్వ నగదు ప్రోత్సాహకాలు అందించే ఆర్థిక విధానం.
  • Constitutional / Legal Basis: కేంద్ర బడ్జెట్ ఆమోదం ద్వారా ఆర్టికల్ 282 ఆధారంగా అమలు చేసే కేంద్ర రంగా పథకం (Central Sector Scheme).
  • Scientific / Economic Principle: Economies of Scale (ఉత్పత్తి పరిమాణం పెరిగే కొద్దీ యూనిట్ వ్యయం తగ్గడం) ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
  • How it connects to this event: ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమలో PLISFPI పథకం సృష్టించిన సామర్థ్యం మరియు ఉపాధి ఫలితాలను ఈ నివేదిక సమీక్షించింది.
  • Origin & History: 2020లో కోవిడ్ సంక్షోభ సమయంలో ఆత్మనిర్భర్ భారత్ కింద మొదటిసారిగా 3 రంగాలలో ప్రవేశపెట్టారు.
  • Key milestone 1: మార్చి 2021లో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగానికి ₹10,900 కోట్ల కేటాయింపులతో ఆమోదం.
  • Key milestone 2: 2022లో చిరుధాన్యాల (Millets) ప్రోత్సాహానికి ప్రత్యేక కేటాయింపుల జోడింపు.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: PMKSY, PMFME, మరియు Food Safety and Standards Act (FSSAI) 2006.
  • Nodal Ministry / Body: Ministry of Food Processing Industries మరియు NITI Aayog.
  • India-specific relevance: ఎగుమతులను పెంచడం ద్వారా విదేశీ మార్కెట్లలో భారతీయ వస్తువుల వాటాను పెంచడం.
  • Global comparison: చైనా చేపట్టిన 'మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ సబ్సిడీ' విధానం మరియు వియత్నాం పన్ను మినహాయింపులతో ఇది సరిపోలుతుంది.
  • Data point: PLI పథకాలు మొత్తం 14 కీలక రంగాలలో ₹1.97 లక్షల కోట్ల అంచనా వ్యయంతో నడుస్తున్నాయి.
  • Common exam angle: PLI పథకం బడ్జెట్, అర్హత ప్రమాణాలు, మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థపై దాని మల్టీప్లయర్ ప్రభావం గురించి అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: PLI = Perform More, Produce More, Get More Incentives.

❓ Practice MCQs

Q1. PLISFPI పథకం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు ఎంత? [Easy]

A) ₹5,000 కోట్లు

B) ₹10,900 కోట్లు

C) ₹15,000 కోట్లు

D) ₹20,000 కోట్లు

Answer: B

Explanation: PLISFPI పథకం అమలు కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹10,900 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపులను ఆమోదించింది.

Q2. PMFME పథకం కింద సూక్ష్మ పరిశ్రమల స్థాపనకు అందించే గరిష్ట క్రెడిట్-లింక్డ్ క్యాపిటల్ సబ్సిడీ ఎంత? [Easy]

A) 20% (గరిష్టంగా ₹5 లక్షలు)

B) 25% (గరిష్టంగా ₹7.5 లక్షలు)

C) 35% (గరిష్టంగా ₹10 లక్షలు)

D) 50% (గరిష్టంగా ₹15 లక్షలు)

Answer: C

Explanation: PMFME పథకం కింద కొత్త మరియు ఉన్నత స్థాయి యూనిట్లకు 35% క్రెడిట్-లింక్డ్ క్యాపిటల్ సబ్సిడీ (గరిష్టంగా ₹10 లక్షలు) లభిస్తుంది.

Q3. PLISFPI పథకానికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన ప్రకటనను గుర్తించండి? [Moderate]

A) ఇది కేవలం పెద్ద కార్పొరేట్ కంపెనీలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది.

B) జూన్ 2026 నాటికి ఈ పథకం కింద 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల సామర్థ్యం సృష్టించబడింది.

C) ఈ పథకాన్ని వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తోంది.

D) పథకం లక్ష్యం కంటే తక్కువ పెట్టుబడులు వచ్చాయి.

Answer: B

Explanation: ఈ పథకం ద్వారా మంజూరైన ప్రాజెక్టులు ఏడాదికి 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని సృష్టించాయి.

Q4. PMFME పథకం కింద సాంకేతిక మద్దతు మరియు శిక్షణ అందించే ప్రధాన జాతీయ సంస్థ ఏది? [Moderate]

A) ICAR

B) NIFTEM

C) NABARD

D) FSSAI

Answer: B

Explanation: PMFME పథకంలో సాంకేతిక మద్దతు మరియు ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్ డెవలప్‌మెంట్ پروگرامలను NIFTEM ద్వారా అందిస్తారు.

Q5. PLISFPI పథకం కింద నిర్దేశించిన పెట్టుబడి లక్ష్యం మరియు సాధించిన వాస్తవ పెట్టుబడికి సంబంధించి సరియైన జంట ఏది? [Moderate]

A) నిర్ణయించిన లక్ష్యం: ₹7,722 కోట్లు ; సాధించిన పెట్టుబడి: ₹9,207 కోట్లు

B) నిర్ణయించిన లక్ష్యం: ₹10,000 కోట్లు ; సాధించిన పెట్టుబడి: ₹8,000 కోట్లు

C) నిర్ణయించిన లక్ష్యం: ₹5,000 కోట్లు ; సాధించిన పెట్టుబడి: ₹6,000 కోట్లు

D) నిర్ణయించిన లక్ష్యం: ₹12,000 కోట్లు ; సాధించిన పెట్టుబడి: ₹10,000 కోట్లు

Answer: A

Explanation: కట్టుబడి ఉన్న పెట్టుబడి లక్ష్యం ₹7,722 కోట్లు కాగా, సంస్థలు వాస్తవంగా ₹9,207 కోట్లను పెట్టుబడి పెట్టాయి.

Q6. PLISFPI పథకానికి సంబంధించి కింది వాటిలో ఏ విభాగానికి "కమిటెడ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్" (నిర్బంధ పెట్టుబడి) నిబంధన వర్తించదు? [Tricky]

A) రెడీ టు ఈట్ (Ready to Eat) ఉత్పత్తులు

B) ఆర్గానిక్ మరియు మిల్లెట్ ఉత్పత్తులు

C) పండ్లు మరియు కూరగాయల ప్రాసెసింగ్

D) సముద్ర ఉత్పత్తులు (Marine Products)

Answer: B

Explanation: PLISFPI మార్గదర్శకాల ప్రకారం ఆర్గానిక్ మరియు మిల్లెట్ ఉత్పత్తుల రంగానికి కమిటెడ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ నిబంధనల మినహాయింపు ఉంది.

Q7. PLI ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ పథకం కింద ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు FY 2019-20 నుండి FY 2025-26 నాటికి ఎంతకు పెరిగాయి? [Tricky]

A) ₹30,000 కోట్ల నుండి ₹60,000 కోట్లు

B) ₹58,758 కోట్ల నుండి ₹1,08,854 కోట్లు

C) ₹40,000 కోట్ల నుండి ₹90,000 కోట్లు

D) ₹50,000 కోట్ల నుండి ₹1,50,000 కోట్లు

Answer: B

Explanation: అధికారిక సమాచారం ప్రకారం PLI ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు ₹58,758 కోట్ల నుండి ₹1,08,854 కోట్లకు పెరిగాయి.

Q8. PLISFPI పథకం కింద ఆమోదించబడిన అప్లికేషన్లలో ఎంత శాతం కంటే ఎక్కువ MSMEలకు చెంది ఉన్నాయి? [Tricky]

A) 10%

B) 25%

C) 40% కంటే ఎక్కువ

D) 80%

Answer: C

Explanation: మొత్తం 163 దరఖాస్తులలో 69 దరఖాస్తులు MSMEల నుండి వచ్చినవి, ఇది 40% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యాన్ని సూచిస్తుంది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రవేశపెట్టిన 'PLISFPI' పథకం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

A) రైతులకు నేరుగా నగదు బదిలీ చేయడం

B) దేశీయ ఉత్పత్తి, ఎగుమతులు మరియు ఉపాధిని పెంచడం

C) విదేశీ ఆహార ధాన్యాలను ఉచితంగా దిగుమతి చేసుకోవడం

D) వ్యవసాయ భూముల విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం

Answer: B

Explanation: PLISFPI పథకం ప్రధాన లక్ష్యం దేశీయంగా ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, ఎగుమతులను మరియు ఉపాధిని ప్రోత్సహించడం.

PYQ 2:

ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకాల (PLISFPI) పథకానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకం ఆమోదిత ప్రాజెక్టులు భారతదేశంలో 22 రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి.
2. ఈ పథకం కింద నిర్ణయించిన ఉపాధి లక్ష్యం కంటే ఎక్కువ ఉపాధి సాధించబడింది.
3. ఈ పథకాన్ని కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతుల సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.

పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే ఈ పథకాన్ని 'ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ' అమలు చేస్తోంది.

PYQ 3:

జతపరచండి (Match the Following):

| జాబితా-I (పథకాలు/సంస్థలు) | జాబితా-II (ప్రధాన ఉద్దేశ్యం/లక్షణం) | | --- | --- | | a) PLISFPI | 1. 35% క్రెడిట్-లింక్డ్ క్యాపిటల్ సబ్సిడీ | | b) PMFME | 2. ₹10,900 కోట్ల ఆమోదిత బడ్జెట్ కేటాయింపు | | c) NIFTEM | 3. సాంకేతిక శిక్షణ మరియు నిపుణత |

ఎంపికలు:

A) a-2, b-1, c-3

B) a-1, b-2, c-3

C) a-3, b-1, c-2

D) a-2, b-3, c-1

Answer: A

Explanation: PLISFPI కి ₹10,900 కోట్ల బడ్జెట్ ఉంది, PMFME 35% సబ్సిడీ ఇస్తుంది, మరియు NIFTEM శిక్షణ సంస్థ.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో ఆహార శుద్ధి రంగం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను అధిగమించడంలో PLISFPI పథకం ఏ విధంగా తోడ్పడుతోందో వివరించండి.

భారతదేశంలో సమృద్ధిగా వ్యవసాయోత్పత్తులు ఉన్నప్పటికీ, తగిన ప్రాసెసింగ్ సదుపాయాలు లేకపోవడం వల్ల భారీగా పంట అనంతర నష్టాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ సమస్యను నివారించడానికి కేంద్ర ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ₹10,900 కోట్ల నిధులతో PLISFPI పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.

ఈ పథకం ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకాల ద్వారా నిల్వ మరియు ప్రాసెసింగ్ మౌలిక వసతులను పెంచుతోంది. ఇప్పటివరకు 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యం సృష్టించబడడమే కాకుండా, ₹9,207 కోట్ల పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం జరిగింది. దీనివల్ల ఎగుమతులు పెరగడమే కాకుండా 3.35 లక్షల మందికి ఉపాధి లభించింది.

అంతేకాకుండా, విదేశీ మార్కెట్లలో భారతీయ ఆహార బ్రాండ్లను ప్రచారం చేయడం ద్వారా అంతర్జాతీయ పోటీతత్వాన్ని పెంచుతోంది. నాణ్యతా ప్రమాణాలు పెంచడం మరియు సాంకేతికతను జోడించడం ద్వారా ఈ పథకం భారతదేశపు ఆహార శుద్ధి రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తోంది.

Question 2 (250 words): "కృషి మరియు పరిశ్రమల మధ్య అనుసంధానకర్తగా ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగం పనిచేస్తుంది." PMFME మరియు PLISFPI పథకాల ఆధారంగా ఈ ప్రకటనను విశ్లేషించండి.

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో వ్యవసాయ రంగాన్ని, పారిశ్రామిక రంగాన్ని అనుసంధానించే అత్యంత కీలకమైన వారధి ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగం. రైతుల ఉత్పత్తులకు అదనపు విలువను (Value Addition) జోడించడం ద్వారా ఇది రైతు ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది.

PLISFPI పథకం పెద్ద పరిమాణంలో తయారీ చేపట్టే కంపెనీలను ప్రోత్సహిస్తూ గ్లోబల్ ఛాంపియన్లుగా మారుస్తుండగా, PMFME పథకం అసంగలిత రంగంలో ఉన్న చిన్న ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లకు 35% క్యాపిటల్ సబ్సిడీని అందించి వాటిని క్రమబద్ధీకరిస్తోంది. దీనివల్ల గ్రామీణ స్థాయిలో ప్రాసెసింగ్ మౌలిక వసతులు పెరిగి, స్థానిక రైతులకు నేరుగా మార్కెట్ సౌకర్యం లభిస్తోంది.

ఆర్థిక కోణంలో పరిశీలిస్తే, PLISFPI ద్వారా ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు FY 2019-20లో ఉన్న ₹58,758 కోట్ల నుండి FY 2025-26 నాటికి ₹1,08,854 కోట్లకు పెరిగాయి. ఇది వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ పెరిగినట్లు స్పష్టంగా చూపుతుంది. అలాగే, 22 రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్న ప్రాజెక్టులు ప్రాంతీయ అసమానతలను తొలగించడంలో సహాయపడుతున్నాయి.

అయితే, విద్యుత్ సరఫరా లోపాలు, కోల్డ్ చైన్ నెట్‌వర్క్ కొరత వంటి సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో NIFTEM వంటి సంస్థల ద్వారా సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని మరింత పెంచి, మౌలిక వసతుల కల్పన వేగవంతం చేస్తే, భారతదేశం ప్రపంచ ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ హబ్‌గా అవతరించగలదు.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse PLISFPI with PMKSY. The correct fact is PLI gives incentives based on incremental sales, whereas PMKSY focuses directly on creating physical infrastructure like Mega Food Parks.
  • Trap 2: A common wrong assumption is that PLI scheme applies only to large corporations. The reality is that out of 163 applications, 69 are from MSMEs.
  • Trap 3: Many students miss the fact that for Millets and Organic products, there is NO committed investment criteria required under PLISFPI.

🧭 Exam Tip

  • Prelims Angle: Focus on outlay figures (₹10,900 crore), scheme timeline (FY 2021-22 to 2026-27), Nodal Ministry, and subsidy percentage under PMFME (35%).
  • Mains Angle: Questions will focus on how Food Processing reduces post-harvest losses, empowers rural employment, and links Agriculture to Industry (UPSC GS Paper 3).
  • Interview Angle: Expect questions on why India despite being a top agricultural producer processes less than 10% of its produce, and what policy interventions are needed.
  • High-Probability Prediction: A statement-based question comparing PMFME vs PLISFPI target beneficiaries in the upcoming Prelims.