కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక அமைச்சకానికి చెందిన సహాయ మంత్రి శ్రీ జితిన్ ప్రసాద లోక్సభలో భారతదేశ సెమీకండక్టర్ టాలెంట్ రోడ్మ్యాప్పై సమగ్ర సమాచారాన్ని సమర్పించారు. సెమికాన్ ఇండియా ప్రోగ్రామ్ మరియు సెమికాన్ 2.0 కింద చిప్ డిజైన్, ఫ్యాబ్రికేషన్, అసెంబ్లీ, టెస్టింగ్, మార్కింగ్ మరియు ప్యాకేజింగ్ (ATMP) రంగాలలో నిపుణులను తయారు చేయడానికి ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టింది. ఇప్పటివరకు 1 లక్షకు పైగా ఇంజనీర్లకు శిక్షణ ನೀಡగా, చిప్ ఇన్ సెంటర్ ద్వారా 68,000 మందికి శిక్షణ మరియు SCL మొహాలీ ద్వారా 175 చిప్ డిజైన్లు విజయవంతంగా విడుదల చేయబడ్డాయి.
భారత ప్రభుత్వం దేశంలో పూర్తిస్థాయి సెమీకండక్టర్ వ్యవస్థను నిర్మించేందుకు వినూత్న రోడ్మ్యాప్ను అమలు చేస్తోందని లోక్సభకు సమర్పించిన నివేదిక తెలిపింది. చిప్ డిజైనింగ్, మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ మరియు ప్యాకేజింగ్ విభాగాల్లో మానవ వనరుల కొరత లేకుండా శిక్షణ కార్యక్రమాలు ముమ్మరం చేశారు. ఈ చొరవ కింద ఇంజనీరింగ్ కళాశాలల్లో ప్రత్యేక పాఠ్యాంశాలు మరియు పరిశ్రమ స్థాయి ల్యాబ్లను ఏర్పాటు చేశారు.
జూలై 29, 2026న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్సభ) వేదికగా ఈ అధికారిక నివేదిక వెలువడింది. ఈ టాలెంట్ డెవలప్మెంట్ రోడ్మ్యాప్ తమిళనాడు, అస్సాం (గౌహతి), కేరళ (కాలికట్) లతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రముఖ విద్యాసంస్థల్లో అమలవుతోంది.
1. విద్యా పాఠ్యాంశాల సమగ్రత: బీటెక్, ఎమ్టెక్ కోర్సులలో విఎల్ఎస్ఐ (VLSI), సెమీకండక్టర్ టెక్నాలజీ సబ్జెక్టులను చేర్చడం.
2. టూల్స్ యాక్సెస్: ChipIN సెంటర్ ద్వారా విద్యార్థులు, స్టార్టప్లకు ఉచితంగా EDA (ఎలక్ట్రానిక్ డిజైన్ ఆటోమేషన్) టూల్స్ అందించడం.
3. ప్రయోగశాలల ఏర్పాటు: కాలికట్, గౌహతిలోని NIELIT కేంద్రాలలో SMART ల్యాబ్లు మరియు ATMP శిక్షణా కేంద్రాల స్థాపన.
4. ఇండస్ట్రీ పార్టనర్షిప్స్: పరిశ్రమ అవసరాలకు తగ్గట్లు ప్రైవేట్ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలతో ఒప్పందాలు (MoUs) కుదుర్చుకోవడం.
ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ డిజైన్ ఇంజనీర్లలో భారతదేశం దాదాపు 20% వాటాను కలిగి ఉంది. అయినప్పటికీ, చిప్ తయారీ (Fabrication) లో తైవాన్ (TSMC), దక్షిణ కొరియా (Samsung) మరియు అమెరికాలు ఆధిపత్యం వహిస్తున్నాయి. భారత్ ఇప్పుడు డిజైన్ స్థాయి నుంచి తయారీకి ఎదుగుతోంది.
Core Concept: సెమీకండక్టర్ మరియు వ్యూహాత్మక సాంకేతికత (Semiconductors & Strategic Tech)
Q1. సెమికాన్ 2.0 ప్రోగ్రామ్ కోసం కేంద్ర మంత్రిమండలి ఇటీవల ఎంత బడ్జెట్ ఆమోదించింది? [Easy]
A) రూ. 76,000 కోట్లు
B) రూ. 1.275 లక్షల కోట్లు
C) రూ. 50,000 కోట్లు
D) రూ. 2.00 లక్షల కోట్లు
Answer: B
Explanation: జూలై 15, 2026న కేంద్ర క్యాబినెట్ సెమికాన్ 2.0 ప్రోగ్రామ్కు రూ. 1.275 లక్షల కోట్ల వ్యయాన్ని ఆమోదించింది.
Q2. ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులకు చిప్ డిజైన్ టూల్స్ ఉచితంగా అందించే 'C2S' ప్రోగ్రామ్ పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Easy]
A) Chips to Startup
B) Silicon to System
C) Circuit to Semiconductor
D) Chip Transformation Scheme
Answer: A
Explanation: C2S అనగా 'Chips to Startup' ప్రోగ్రామ్, దీని ద్వారా విద్యార్థులకు, స్టార్టప్లకు ఉచిత చిప్ డిజైన్ టూల్స్ అందిస్తారు.
Q3. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన ChipIN కేంద్రం యొక్క ప్రధాన విధి ఏమిటి? [Moderate]
A) చిప్ల ఎగుమతిని పర్యవేక్షించడం
B) విశ్వవిద్యాలయాలకు ఎలక్ట్రానిక్ డిజైన్ ఆటోమేషన్ (EDA) టూల్స్ అందించడం
C) వేలం ప్రక్రియ నిర్వహించడం
D) విదేశీ కంపెనీలకు లైసెన్స్ ఇవ్వడం
Answer: B
Explanation: ChipIN సెంటర్ ద్వారా విద్యాసంస్థలు మరియు స్టార్టప్లకు అధునాతన EDA చిప్ డిజైనింగ్ టూల్స్ లభ్యమవుతున్నాయి.
Q4. సెమీకండక్టర్ తయారీలో 'ATMP' అనే పదం దేనిని సూచిస్తుంది? [Moderate]
A) Automated Technology for Micro Processors
B) Advanced Testing and Manufacturing Platform
C) Assembly, Testing, Marking and Packaging
D) Silicon Wafer Fabrication Process
Answer: C
Explanation: ATMP అంటే 'Assembly, Testing, Marking and Packaging', ఇది సెమీకండక్టర్ విలువల గొలుసులో ఒక ముఖ్యమైన విభాగం.
Q5. నానోఫ్యాబ్రికేషన్ శిక్షణ కోసం ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) ఏ గ్లోబల్ సంస్థతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది? [Moderate]
A) Intel
B) Lam Research
C) TSMC
D) Qualcomm
Answer: B
Explanation: ISM మరియు లామ్ రీసెర్చ్ భాగస్వామ్యంతో రాబోయే 10 ఏళ్లలో 60,000 మందికి నానోఫ్యాబ్రికేషన్ శిక్షణ ఇవ్వనున్నారు.
Q6. భారతదేశపు సెమీకండక్టర్ ప్రోగ్రామ్ల సందర్భంలో క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి: [Tricky]
I. SCL మొహాలీ నుండి ఇప్పటివరకు 175 చిప్ డిజైన్లు టేప్ అవుట్ అయ్యాయి.
II. SMART ల్యాబ్ ను NIELIT గౌహతిలో ఏర్పాటు చేశారు.
పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏది/వి సరైనవి?
A) I మాత్రమే
B) II మాత్రమే
C) I మరియు II రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: A
Explanation: మొదటి వ్యాఖ్య సరైనది; కానీ SMART ల్యాబ్ను NIELIT కాలికట్లో ఏర్పాటు చేశారు (గౌహతిలో అసెంబ్లీ & ESD ల్యాబ్ ఏర్పాటు చేశారు).
Q7. 'NAMTECH' ఒప్పందం కింద రాబోయే 5 సంవత్సరాలలో ఎంతమంది నిపుణులకు శిక్షణ ఇవ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Tricky]
A) 10,000
B) 5,000
C) 20,000
D) 50,000
Answer: B
Explanation: ISM మరియు NAMTECH ఒప్పందం ద్వారా రాబోయే 5 ఏళ్లలో 5,000 మంది సెమీకండక్టర్ ప్రొఫెషనల్స్ను తయారు చేయనున్నారు.
Q8. భారతదేశం యొక్క సెమీకండక్టర్ విధానానికి సంబంధించి సరైన ప్రకటనను ఎంచుకోండి: [Tricky]
A) భారతదేశం కేవలం చిప్ ప్యాకేజింగ్పై మాత్రమే దృష్టి పెట్టింది, డిజైనింగ్పై కాదు.
B) సెమికాన్ 2.0 లో పరిశోధన-అభివృద్ధి (R&D) మరియు టాలెంట్ డెవలప్మెంట్కు ప్రత్యేక పిల్లర్లు ఉన్నాయి.
C) C2S పథకం కేవలం ఐఐటీలకే పరిమితం చేయబడింది.
D) భారతదేశానికి సొంత సెమీకండక్టర్ మిషన్ లేదు.
Answer: B
Explanation: సెమికాన్ 2.0 లో R&D మరియు టాలెంట్ డెవలప్మెంట్ ల కోసం ప్రత్యేక విభాగాలను ఏర్పాటు చేశారు.
PYQ 1:
'చిప్స్ టు స్టార్టప్ (C2S) ప్రోగ్రామ్' ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది?
A) శాస్త్ర సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ
B) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ
C) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ
D) విద్య మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: B
Explanation: C2S ప్రోగ్రామ్ అనేది MeitY (ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ) కింద నడుస్తున్న పథకం.
PYQ 2:
భారతదేశ సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) కు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:
1. ఇది ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ లోని స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన బిజినెస్ డివిజన్.
2. ఇది భారతదేశంలో సెమీకండక్టర్ మరియు డిస్ప్లే తయారీ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
3. సెమికాన్ 2.0 పథకానికి రూ. 1.275 లక్షల కోట్ల నిధులు కేటాయించబడ్డాయి.
పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: D
Explanation: ఇచ్చిన మూడు ప్రకటనలు పూర్తి సత్యాలు.
PYQ 3:
జాబితా-I ను జాబితా-II తో జతపరచండి:
| జాబితా-I (సంస్థ/పథకం) | జాబితా-II (ముఖ్య విధి/ప్రాంతం) | | --- | --- | | A. C2S పథకం | 1. అధునాతన డిజైన్ టూల్స్ సౌలభ్యం | | B. ChipIN సెంటర్ | 2. స్టార్టప్లకు చిప్ డిజైన్ శిక్షణ | | C. NIELIT కాలికట్ | 3. SMART ల్యాబ్ | | D. SCL మొహాలీ | 4. 175 చిప్ డిజైన్ల టేప్ అవుట్ |
సరైన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) A-2, B-1, C-3, D-4
B) A-1, B-2, C-3, D-4
C) A-2, B-3, C-1, D-4
D) A-4, B-1, C-2, D-3
Answer: A
Explanation: C2S స్టార్టప్లను, ChipIN కేంద్రం EDA టూల్స్ను, కాలికట్ SMART ల్యాబ్ను మరియు SCL మొహాలీ చిప్ టేప్ అవుట్ను సూచిస్తాయి.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో సెమీకండక్టర్ రంగాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రభుత్వం చేపట్టిన నైపుణ్యాభివృద్ధి (Talent Development) చర్యలను సంక్షిప్తంగా వివరించండి.
భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ సెమీకండక్టర్ హబ్గా మార్చడానికి ప్రభుత్వం సమగ్రమైన టాలెంట్ రోడ్మ్యాప్ను అమలు చేస్తోంది. సెమికాన్ ఇండియా మరియు సెమికాన్ 2.0 పథకాల ద్వారా పాఠ్యాంశాల ఆధునీకరణ మరియు మౌలిక వసతుల కల్పనకు ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.
ప్రధాన చర్యలలో భాగంగా 'చిప్స్ టు స్టార్టప్' (C2S) ప్రోగ్రామ్ ద్వారా ఉచితంగా డిజైన్ టూల్స్ అందిస్తున్నారు. ChipIN సెంటర్ ద్వారా ఇప్పటివరకు 240 లక్షల గంటలకు పైగా ఈ టూల్స్ వాడకం జరగ్గా, 68,000 మందికి శిక్షణ అందించారు. ఎన్ఐఈఎల్ఐటి కాలికట్లోని SMART ల్యాబ్ ద్వారా 1 లక్ష మందికి పైగా ఇంజనీర్లు శిక్షణ పొందారు. అంతేకాకుండా, లామ్ రీసెర్చ్ మరియు NAMTECH వంటి అంతర్జాతీయ మరియు పరిశ్రమ భాగస్వామ్యాల ద్వారా ATMP మరియు నానోఫ్యాబ్రికేషన్లో నైపుణ్యాలను పెంచుతున్నారు.
జూలై 15, 2026న రూ. 1.275 లక్షల కోట్లతో ఆమోదించబడిన సెమికాన్ 2.0 ఈ ప్రక్రియను మరిన్ని విద్యాసంస్థలకు విస్తరించనుంది. ఈ చర్యలు భారత్ను కేవలం చిప్ వినియోగదారుగానే కాక, ప్రపంచ స్థాయి మానవ వనరుల సరఫరాదారుగా నిలబెడతాయి.
Question 2 (250 words): ప్రపంచ సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) మార్పుల నేపథ్యంలో 'సెమికాన్ 2.0' ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి. ఇది భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఎలా దోహదపడుతుంది?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సెమీకండక్టర్ సరఫరా వ్యవస్థ కొన్ని దేశాలపైనే (తైవాన్, కొరియా, చైనా) కేంద్రీకృతమై ఉండటంతో, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల దృష్ట్యా భారత్ తన సొంత పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించుకోవడం అత్యంత ఆవశ్యకమైంది. ఈ దిశగా డిసెంబర్ 2021లో ప్రారంభమైన సెమికాన్ ఇండియా మిషన్కు కొనసాగింపుగా జూలై 15, 2026న రూ. 1.275 లక్షల కోట్ల వ్యయంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం 'సెమికాన్ 2.0' కు ఆమోదం తెలిపింది.
సెమికాన్ 2.0 ప్రధానంగా కేవలం అసెంబ్లీకే పరిమితం కాకుండా, అధునాతన పరిశోధన & అభివృద్ధి (R&D), మరియు పూర్తి స్థాయి చిప్ డిజైన్, ఫ్యాబ్రికేషన్, ATMP విభాగార్థంలో స్వయంసమృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇప్పటివరకు SCL మొహాలీ ద్వారా 175 చిప్ డిజైన్లు విజయవంతంగా విడుదల కావడం భారతీయ ఇంజనీర్ల సామర్థ్యాన్ని నిరూపిస్తోంది.
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం:
1. స్వదేశీ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ: 5G, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) తయారీకి అవసరమైన చిప్లు స్థానికంగా లభించడం వల్ల ఎలక్ట్రానిక్ రంగానికి ఉత్పత్తి వ్యయం తగ్గుతుంది.
2. దిగుమతి భారం తగ్గింపు: బిలియన్ల కొద్దీ డాలర్ల దిగుమతి భారం తగ్గి, విదేశీ మారక నిల్వలు ఆదా అవుతాయి.
3. ఉపాధి మరియు నైపుణ్యాలు: C2S మరియు SMART ల్యాబ్స్ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా లక్షలాది మంది ఇంజనీర్లు అధునాతన గ్లోబల్ నైపుణ్యాలు పొందుతారు.
అయితే, స్థిరమైన విద్యుత్, స్వచ్ఛమైన నీటి సరఫరా మరియు భారీ మూలధన పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం సవాళ్లుగా నిలుస్తున్నాయి. నిరంతర విధాన మద్దతు, విదేశీ సంస్థలతో భాగస్వామ్యం ద్వారా భారత్ గ్లోబల్ సెమీకండక్టర్ ల్యాండ్స్కేప్లో ప్రధాన శక్త్యత్మక పాత్ర పోషించగలదు.