గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా-అథ్లెటిక్స్ విభాగంలో భారత అథ్లెట్ దిలీప్ మహదు గవిత్ 10.71 సెకన్ల రికార్డు సమయంతో స్వర్ణ పతకం సాధించారు. ఈ సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆయనను అభినందించారు. దిలీప్ గవిత్ కొత్త కామన్వెల్త్ గేమ్స్ రికార్డును నెలకొల్పడమే కాకుండా తన సీజన్ అత్యుత్తమ ప్రదర్శనను నమోదెస చేశారు. భారతదేశానికి చెందిన మరొక అథ్లెట్ మహమ్మద్ బాసిల్ వెండి పతకం సాధించడంతో ఈ విభాగంలో భారత్ 1-2 చారిత్రాత్మక విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. క్రీడలు, దివ్యాంగుల సాధికారత మరియు ఖేలో ఇండియా/TOPS పథకాల ప్రాముఖ్యత కోణంలో ఈ విజయం పోటీ పరీక్షలకు ఎంతో ముఖ్యం.
స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గో నగరంలో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 పోటీల్లో భారత పారా-అథ్లెట్ దిలీప్ మహదు గవిత్ పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పరుగు పందెంలో స్వర్ణ పతకం సాధించారు. 2026 జూలై 29న జరిగిన ఈ రేసులో ఆయన 10.71 సెకన్లలో లక్ష్యాన్ని చేరుకుని నూతన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ రికార్డు సృష్టించారు. ఈ పరుగులో భారత్కే చెందిన మహమ్మద్ బాసిల్ 10.83 సెకన్లతో వెండి పతకం సాధించారు. ఈ ప్రతిష్టాత్మక విజయానికి గాను భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పారా-అథ్లెట్ దిలీప్ను ప్రశంసిస్తూ అధికారిక సందేశం విడుదల చేశారు.
ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టం 2026 జూలై 29న స్కాట్లాండ్లోని గ్లాస్గో నగరంలో ఉన్న స్కాట్స్టౌన్ స్టేడియంలో జరిగింది. కామన్వెల్త్ క్రీడల వేదికపై భారత అథ్లెట్లు సాధించిన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక పారా-ట్రాక్ విజయాలలో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.
పారా-అథ్లెటిక్స్ విభాగంలో క్రీడాకారుల శారీరక వైకల్యాన్ని బట్టి వర్గీకరణ (Classification) చేస్తారు. T47 వర్గీకరణ అనేది మోచేయి దిగువన లేదా మోచేయి ఎగువన ఒక చేయి లోపం ఉన్న అథ్లెట్లకు ఉద్దేశించినది. రేసు ప్రారంభంలో అథ్లెట్లు నిర్ణీత ట్రాక్ లేన్లలో నిలబడతారు. 100 మీటర్ల స్ప్రింట్లో ప్రారంభ వేగం, బ్యాలెన్సింగ్ మరియు ముగింపు దశలో చూపించే వేగం చాలా కీలకం. దిలీప్ గవిత్ చివరి 30 మీటర్లలో అద్భుతమైన వేగాన్ని ప్రదర్శించి 10.71 సెకన్లలో రేసును పూర్తి చేశారు.
ఈ విజయం క్రీడా రంగానికే కాకుండా విధానపరంగా మరియు సామాజికంగా ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగినది:
దిలీప్ గవిత్ ప్రయాణం మరియు భారత పారా స్పోర్ట్స్ చరిత్రలో కీలక మైలురాళ్ళు:
గత 3-5 ఏళ్లలో భారత పారా అథ్లెటిక్స్ రంగానికి సంబంధించిన పరిణామాలు:
కామన్వెల్త్ గేమ్స్ పారా-అథ్లెటిక్స్ చరిత్రలో భారతదేశం తన పతకాల సంఖ్యను వేగంగా పెంచుకుంటోంది. సాధారణంగా బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా, కెనడా వంటి దేశాలు పారా-స్పోర్ట్స్లో ఆధిక్యం కలిగి ఉండగా, ఖేలో ఇండియా ప్రోత్సాహంతో భారత్ ఆసియా పరిధి దాటి అంతర్జాతీయ పీఠంపై రికార్డులు నెలకొల్పుతోంది.
Core Concept: పారా-అథ్లెటిక్స్ వర్గీకరణ మరియు పారా స్పోర్ట్స్ గవర్నెన్స్
Q1. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో పురుషుల 100 మీటర్ల T47 విభాగంలో స్వర్ణ పతకం సాధించిన భారత అథ్లెట్ ఎవరు? [Easy]
A) సుమిత్ అంటిల్
B) దిలీప్ మహదు గవిత్
C) మురళీ శ్రీశంకర్
D) నిషాద్ కుమార్
Answer: B
Explanation: దిలీప్ మహదు గవిత్ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో 100 మీటర్ల T47 విభాగంలో 10.71 సెకన్ల రికార్డు సమయంతో స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు.
Q2. దిలీప్ మహదు గవిత్ భారతదేశంలోని ఏ రాష్ట్రానికి చెందినవారు? [Easy]
A) కేరళ
B) హర్యానా
C) మహారాష్ట్ర
D) రాజస్థాన్
Answer: C
Explanation: దిలీప్ గవిత్ మహారాష్ట్రలోని నాశిక్ జిల్లాకు చెందినవారు.
Q3. పారా-అథ్లెటిక్స్ వర్గీకరణలో 'T47' అనేది దేనికి సంకేతం? [Moderate]
A) దృష్టి లోపం ఉన్న క్రీడాకారులు
B) వీల్చైర్ ఉపయోగించే క్రీడాకారులు
C) ఒక చేయి మోచేయి దిగువన లేదా ఎగువన లోపం ఉన్న క్రీడాకారులు
D) వినికిడి లోపం ఉన్న క్రీడాకారులు
Answer: C
Explanation: T47 వర్గీకరణ అనేది ఒక చేయి అవయవ లోపం లేదా బలహీనత కలిగిన అథ్లెట్లకు ఉద్దేశించబడింది.
Q4. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో 100 మీటర్ల T47 ఈవెంట్లో రజత పతకం సాధించిన మహమ్మద్ బాసిల్ ఏ రాష్ట్రానికి చెందినవారు? [Moderate]
A) కర్ణాటక
B) కేరళ
C) తమిళనాడు
D) తెలంగాణ
Answer: B
Explanation: రజత పతకం సాధించిన మహమ్మద్ బాసిల్ కేరళ రాష్ట్రానికి చెందినవారు.
Q5. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ దివ్యాంగులకు మరియు వెనుకబడిన వర్గాలకు సాయం అందించే బాధ్యతను రాష్ట్రానికి సూచిస్తుంది? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 21
B) ఆర్టికల్ 32
C) ఆర్టికల్ 41
D) ఆర్టికల్ 51A
Answer: C
Explanation: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 41 పని చేసే హక్కు, విద్య మరియు దివ్యాంగులకు ప్రభుత్వ సహాయం పొందే హక్కును తెలియజేస్తుంది.
Q6. దిలీప్ మహదు గవిత్ సాధించిన విజయాలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
A) ఆయన 2022 ఆసియా పారా గేమ్స్లో 400 మీటర్ల T47 లో స్వర్ణం సాధించారు.
B) కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 లో ఆయన 100 మీటర్ల T47 లో 10.71 సెకన్లతో గేమ్స్ రికార్డు సృష్టించారు.
C) కామన్వెల్త్ గేమ్స్ చరిత్రలో పారా-అథ్లెటిక్స్లో భారత్కు ఇది తొలి 1-2 పతకాల విజయం.
D) పైవన్నీ సరైనవే.
Answer: D
Explanation: ప్రతిపాదించిన మూడు ప్రకటనలు దిలీప్ గవిత్ సాధించిన విజయాలకు సంబంధించి పూర్తిగా నిజమైనవి.
Q7. పారాలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI) కి సంబంధించి సరైన ప్రకటన ఏది? [Tricky]
A) ఇది 2014 లో స్థాపించబడింది.
B) ఇది 1992 లో స్థాపించబడిన ఒక జాతీయ క్రీడా సంస్థ.
C) దీని ప్రధాన కార్యాలయం లండన్లో ఉంది.
D) ఇది కేవలం వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి మాత్రమే క్రీడలు నిర్వహిస్తుంది.
Answer: B
Explanation: పారాలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI) 1992లో స్థాపించబడింది మరియు ఇది భారత్లో పారా క్రీడలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
Q8. టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది? [Tricky]
A) 2010
B) 2014
C) 2018
D) 2020
Answer: B
Explanation: భారత యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ TOPS పథకాన్ని 2014 సెప్టెంబర్లో ప్రారంభించింది.
PYQ 1:
కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో దిలీప్ మహదు గవిత్ సాధించిన నూతన రికార్డు సమయం ఎంత?
A) 10.50 సెకన్లు
B) 10.71 సెకన్లు
C) 10.83 సెకన్లు
D) 11.00 సెకన్లు
Answer: B
Explanation: దిలీప్ గవిత్ 10.71 సెకన్ల సమయంలో పరుగు పూర్తి చేసి కొత్త కామన్వెల్త్ గేమ్స్ రికార్డు నెలకొల్పారు.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. Rights of Persons with Disabilities Act (RPwD Act) భారతదేశంలో 2016 లో ఆమోదించబడింది.
2. దిలీప్ మహదు గవిత్ 2022 ఆసియా పారా గేమ్స్లో స్వర్ణ పతకం సాధించారు.
3. T47 వర్గీకరణ అనేది చూపు లేని అథ్లెట్లకు కేటాయించబడే విభాగం.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: 1 మరియు 2 ప్రకటనలు సరైనవి; 3వ ప్రకటన తప్పు, કારણ అంటే T47 అనేది అవయవ లోపం (చేయి) ఉన్నవారికి కేటాయించబడుతుంది.
PYQ 3:
జతపరచండి:
(List I - పథకం/సంస్థ) -- (List II - ప్రారంభ సంవత్సరం/ముఖ్య విధి)
a) TOPS -- 1. 1992 లో స్థాపన b) PCI -- 2. 2014 లో ప్రారంభం c) RPwD Act -- 3. 2016 లో ఆమోదం
సరియైన ఎంపికను ఎంచుకోండి:
A) a-2, b-1, c-3
B) a-1, b-2, c-3
C) a-3, b-1, c-2
D) a-2, b-3, c-1
Answer: A
Explanation: TOPS పథకం 2014లో, PCI 1992లో, మరియు RPwD చట్టం 2016లో అమల్లోకి వచ్చాయి.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో పారా-క్రీడల ప్రోత్సాహంలో ప్రభుత్వ పథకాలు (TOPS, ఖేలో ఇండియా) వహిస్తున్న పాత్రను విశ్లేషించండి.
భారతదేశంలో పారా-క్రీడల పురోగతికి ప్రభుత్వ పథకాలు విశేషమైన దోహదం చేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా పథకాలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రతిభ చాటే పారా-అథ్లెట్లకు ఆర్థిక, సాంకేతిక మరియు వైద్య సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయి. ఇటీవల కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 లో దిలీప్ మహదు గవిత్ 10.71 సెకన్ల రికార్డుతో స్వర్ణం సాధించడం, అలాగే మహమ్మద్ బాసిల్ రజతం గెలవడం ప్రభుత్వం అందిస్తున్న మౌలిక వసతులు మరియు విదేశీ శిక్షణ ఫలితమే.
గతంలో సరైన శిక్షణా వసతులు లేక ఇబ్బంది పడిన పారా-అథ్లెట్లకు నేడు ప్రపంచ స్థాయి కోచింగ్, స్పోర్ట్స్ సైన్స్ మరియు సైకాలజిస్టుల సేవలు అందుతున్నాయి. అంతేకాకుండా పారాలింపిక్స్, ఆసియా పారా గేమ్స్ మరియు కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో విజేతలకు నగదు పురస్కారాలు ఇవ్వడం వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన క్రీడాకారులు ప్రోత్సహించబడుతున్నారు. పారా క్రీడలలో సాధిస్తున్న ఈ విజయాలు దేశంలో దివ్యాంగుల పట్ల ఉన్న సామాజిక దృక్పథంలో విప్లవాత్మక మార్పు తెస్తున్నాయి.
Question 2 (250 words): దివ్యాంగుల సాధికారత సాధనలో క్రీడలు ఏ విధంగా శక్తివంతమైన సాధనంగా ఉపయోగపడతాయో వివరించండి. రాజ్యాంగ మరియు చట్టబద్ధమైన నిబంధనలను ఉదాహరించండి.
దివ్యాంగుల సాధికారత అనేది కేవలం ఆర్థిక సహాయానికే పరిమితం కాకుండా, వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం నింపడం మరియు సమాజంలో సమాన గౌరవాన్ని కల్పించడంలో క్రీడలు అత్యంత శక్తివంతమైన సాధనంగా పనిచేస్తాయి. ఇటీవల గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో దిలీప్ గవిత్ స్వర్ణం సాధించడం వంటి విజయాలు వైకల్యం అనేది ప్రతిభకు అడ్డంకి కాదని నిరూపిస్తున్నాయి. క్రీడల ద్వారా దివ్యాంగులు శారీరక దృఢత్వాన్ని పొందడమే కాకుండా, మానసిక ఒత్తిడిని అధిగమించి గ్లోబల్ వేదికలపై దేశ ప్రతిష్టను పెంచుతున్నారు.
రాజ్యాంగపరంగా చూస్తే, ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 41 దివ్యాంగులకు ప్రభుత్వ సహాయం అందించాలని నిర్దేశిస్తుంది. దీనికి అనుగుణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 (RPwD Act) ను ఆమోదించింది. ఈ చట్టం క్రీడలు, వినోదం మరియు సాంస్కృతిక కార్యకలాపాల్లో దివ్యాంగులకు సమాన ప్రాతినిధ్యం మరియు మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించాలని స్పష్టంగా పేర్కొంటోంది.
అయితే ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సరైన క్రీడా ప్రాంగణాలు లేకపోవడం, అవగాహనా లోపం వంటి సవాళ్లు ఉన్నాయి. కాబట్టి పంచాయతీ స్థాయి నుండి పారా-క్రీడల గుర్తింపు కార్యక్రమాలు విస్తరించాలి. క్రీడలను దివ్యాంగుల సంక్షేమ విధానాలలో అంతర్భాగం చేయడం ద్వారా మాత్రమే రాజ్యాంగం కలలుగన్న సమగ్ర సమాజ స్థాపన సాధ్యమవుతుంది.