అంతర్జాతీయ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్ (ISSF) ప్రపంచ కప్లో స్వర్ణ పతకాలు సాధించిన భారత షూటర్లు ఈషా సింగ్, నీరు ధండాలను కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ న్యూఢిల్లీలో ఘనంగా సన్మానించారు. నీరు ధండా ఇటలీలోని లోనాటోలో జరిగిన ట్రాప్ షూటింగ్లో పసిడి నెగ్గి ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు. హైదరాబాద్కు చెందిన ఈషా సింగ్ చైనాలోని హాంగ్జౌలో జరిగిన 25 మీటర్ల పిస్టల్ ఈవెంట్లో స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు. 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్ లక్ష్యంగా అథ్లెట్లకు ప్రభుత్వం పూర్తి పరిపాలనా, ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తుందని మంత్రి హామీ ఇచ్చారు.
కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ న్యూఢిల్లీలో భారత షూటర్లు ఈషా సింగ్, నైబ్ సుబేదార్ నీరు ధండాలను అధికారికంగా సన్మానించారు. ఈ ఇద్దరు షూటర్లు ISSF ప్రపంచ కప్ 2026 పోటీలలో భారతదేశానికి చారిత్రాత్మక స్వర్ణ పతకాలను అందించారు. క్రీడాకారుల ప్రతిభను కొనియాడిన మంత్రి, అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత షూటింగ్ ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టడానికి ప్రభుత్వం పూర్తి సహాయ సహకారాలు అందిస్తుందని స్పష్టం చేశారు.
ఈ సన్మాన కార్యక్రమం జూలై 30, 2026న రాజధాని న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. నీరు ధండా ఇటలీలోని లోనాటో వేదికగా జరిగిన ప్రపంచ కప్లో విజయం సాధించగా, ఈషా సింగ్ చైనాలోని హాంగ్జౌ వేదికగా జరిగిన ప్రపంచ కప్లో సత్తా చాటారు. ఈ విజయాలు రాబోయే 2026 ఆసియా క్రీడలు మరియు 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్కు ముందస్తు సన్నాహకంగా నిలిచాయి.
భారతదేశంలో ఉన్నత స్థాయి క్రీడాకారుల అభివృద్ధి నిర్మాణాత్మక పద్ధతిలో పనిచేస్తుంది:
1. టాలెంట్ గుర్తింపు: ఖేలో ఇండియా యూత్ గేమ్స్ ద్వారా ప్రారంభ స్థాయి ప్రతిభావంతులను గుర్తించడం.
2. అకాడమీ ట్రైనింగ్: నేషనల్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (NCOE) మరియు ఆర్మీ మార్క్స్మ్యాన్షిప్ యూనిట్ (మౌ) లలో అంతర్జాతీయ స్థాయి శిక్షణ ఇవ్వడం.
3. ఆర్థిక & సైంటిఫిక్ మద్దతు: టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) ద్వారా విదేశీ శిక్షణ, క్రీడా పరికరాలు మరియు సైంటిఫిక్ కోచింగ్ అందించడం.
4. అంతర్జాతీయ పోటీలు: ISSF ప్రపంచ కప్లు, ఆసియా ఛాంపియన్షిప్లలో పాల్గొనడం ద్వారా ఒలింపిక్ కోటాలను సాధించడం.
భారతదేశం ప్రస్తుతం రిఫిల్, పిస్టల్ మరియు షాట్గన్ ఈవెంట్లలో చైనా మరియు యుఎస్ఏలతో సమానంగా ప్రపంచ షూటింగ్ శక్తిగా అవతరించింది. ISSF ప్రపంచ కప్ 2026 పాయింట్ల పట్టికలో భారతదేశం టాప్-3 స్థానాల్లో కొనసాగుతోంది.
1. 2026 ఆసియా క్రీడలు: సెప్టెంబర్ 2026లో జరగబోయే ఆసియా క్రీడలలో భారత షూటింగ్ బృందం నుండి అత్యధిక పతకాలు ఆశిస్తున్నారు.
2. LA 2028 ఒలింపిక్స్: లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్కు అర్హత సాధించేందుకు ఈ అథ్లెట్లకు కోర్ TOPS మద్దతు కొనసాగుతుంది.
3. మహిళా ట్రాప్ షూటింగ్: నీరు ధండా విజయం భారతదేశంలో మహిళా షాట్గన్ షూటర్ల సంఖ్యను పెంచేందుకు దోహదపడుతుంది.
Core Concept: Target Olympic Podium Scheme (TOPS) & Sports Governance in India
Q1. ఇటీవల ఇటలీలోని లోనాటోలో జరిగిన ISSF ప్రపంచ కప్లో ఉమెన్స్ ట్రాప్ ఈవెంట్లో స్వర్ణం సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళ ఎవరు? [Easy]
A) మను భాకర్
B) నీరు ధండా
C) ఈషా సింగ్
D) శ్రేయసి సింగ్
Answer: B
Explanation: నీరు ధండా ఇటలీలోని లోనాటో ప్రపంచ కప్లో ట్రాప్ ఈవెంట్లో స్వర్ణం సాధించి ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా నిలిచారు.
Q2. ISSF ప్రపంచ కప్ 2026లో 25 మీటర్ల పిస్టల్ విభాగంలో స్వర్ణం గెలుచుకున్న ఈషా సింగ్ భారతదేశంలోని ఏ రాష్ట్రానికి చెందింది? [Easy]
A) హర్యానా
B) పంజాబ్
C) తెలంగాణ
D) రాజస్థాన్
Answer: C
Explanation: ఈషా సింగ్ తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్కు చెందిన ప్రముఖ అంతర్జాతీయ పిస్టల్ షూటర్.
Q3. భారతదేశంలో ఒలింపిక్స్ మరియు ప్రధాన అంతర్జాతీయ క్రీడలలో పతకాలు సాధించగల అథ్లెట్లకు మద్దతు ఇచ్చే 'TOPS' పథకం యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Moderate]
A) Total Olympic Preparation Scheme
B) Target Olympic Podium Scheme
C) Target Olympic Performance System
D) Top Olympic Players Scheme
Answer: B
Explanation: TOPS అనగా 'Target Olympic Podium Scheme', దీనిని క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ 2014 నుండి అమలు చేస్తోంది.
Q4. అంతర్జాతీయ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్ (ISSF) ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది? [Moderate]
A) లూసాన్, స్విట్జర్లాండ్
B) మ్యూనిచ్, జర్మనీ
C) పారిస్, ఫ్రాన్స్
D) లండన్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్
Answer: B
Explanation: ISSF యొక్క అంతర్జాతీయ ప్రధాన కార్యాలయం జర్మనీలోని మ్యూనిచ్ నగరంలో ఉంది.
Q5. క్రీడలకు సంబంధించిన అంశాలను పరిశీలిస్తే, భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం 'క్రీడలు' (Sports) ఏ జాబితా కిందకు వస్తాయి? [Moderate]
A) కేంద్ర జాబితా (Union List)
B) రాష్ట్ర జాబితా (State List)
C) ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)
D) అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers)
Answer: B
Explanation: భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం క్రీడలు అనేది 7వ షెడ్యూల్లోని 'రాష్ట్ర జాబితా' (State List) అంశం.
Q6. నీరు ధండా మరియు ఈషా సింగ్ సాధించిన విజయాలు మరియు వాటికి సంబంధించిన క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. నీరు ధండా ఇటలీలో జరిగిన ప్రపంచ కప్లో అర్హత రౌండ్లో 121/125 సాధించి జాతీయ రికార్డు నెలకొల్పారు.
2. ఈషా సింగ్ జర్మనీలోని మ్యూనిచ్ ప్రపంచ కప్లో 43 స్కోరుతో ప్రపంచ రికార్డుతో స్వర్ణం సాధించారు.
3. ఈషా సింగ్ ఇండియన్ ఆర్మీ యొక్క ఆర్మీ మార్క్స్ మ్యాన్షిప్ యూనిట్లో నైబ్ సుబేదార్గా పనిచేస్తున్నారు.
పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏవి సరియైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి; కానీ ప్రకటన 3 తప్పు ఎందుకంటే నీరు ధండా ఇండియన్ ఆర్మీలో నైబ్ సుబేదార్గా పనిచేస్తున్నారు, ఈషా సింగ్ కాదు.
Q7. భారతదేశంలో క్రీడా పాలనకు సంబంధించిన క్రింది జంటలలో ఏది సరిగ్గా జతచేయబడలేదు? [Tricky]
A) నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NRAI) — 1951
B) టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) — 2014
C) స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI) — 1984
D) అంతర్జాతీయ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్ (ISSF) — 1920
Answer: D
Explanation: ISSF 1907లో స్థాపించబడింది, 1920లో కాదు. మిగిలిన సంస్థల ఆవిర్భావ సంవత్సరాలు సరైనవి.
Q8. కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలైన 'ఖేలో ఇండియా' మరియు 'TOPS' గురించి క్రింది ప్రకటనలలో ఏది నిజం కాదు? [Tricky]
A) ఖేలో ఇండియా పథకం ద్వారా యువ ప్రతిభను గుర్తించి ఏటా ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.
B) TOPS పథకంలో అథ్లెట్లను కోర్ గ్రూప్ మరియు డెవలప్మెంట్ గ్రూప్లుగా విభజిస్తారు.
C) TOPS పథకాన్ని హోమ్ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.
D) ఈషా సింగ్ TOPS కోర్ గ్రూప్లో సభ్యురాలు.
Answer: C
Explanation: TOPS పథకాన్ని యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది, హోమ్ మంత్రిత్వ శాఖ కాదు.
PYQ 1:
ఖేలో ఇండియా మరియు టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) ప్రాథమిక లక్ష్యం ఏమిటి?
A) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పాఠశాలల సంఖ్యను పెంచడం
B) ఒలింపిక్స్ మరియు అంతర్జాతీయ పోటీలలో భారతీయ అథ్లెట్ల పతకాల సాధనను మెరుగుపరచడం
C) విదేశీ క్రీడాకారులను భారత్లో ఆడేందుకు ఆహ్వానించడం
D) కేవలం రక్షణ దళాలలో క్రీడా కోటాను పెంచడం
Answer: B
Explanation: TOPS మరియు ఖేలో ఇండియా పథకాలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో, ముఖ్యంగా ఒలింపిక్స్లో భారతదేశ పతకాల సంఖ్యను పెంచేందుకు అథ్లెట్లకు ప్రపంచ స్థాయి శిక్షణ మరియు ఆర్థిక మద్దతు అందిస్తాయి.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NRAI) భారతదేశంలో షూటింగ్ క్రీడను నియంత్రించే అధీకృత సంస్థ.
2. అంతర్జాతీయ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్ (ISSF) ఒలింపిక్ షూటింగ్ ఈవెంట్లను పర్యవేక్షిస్తుంది.
3. రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)లో ఉన్నాయి.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరియైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: 1 మరియు 2 ప్రకటనలు సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు ఎందుకంటే 'క్రీడలు' అనేది రాష్ట్ర జాబితా (State List)లోని అంశం.
PYQ 3:
జతపరచండి (Match the Following):
| జాబితా I (క్రీడాకారులు) | జాబితా II (విభాగం / స్వస్థలం) | | --- | --- | | A) ఈషా సింగ్ | 1) నైబ్ సుబేదార్, ట్రాప్ షూటింగ్ | | B) నీరు ధండా | 2) 25మీ పిస్టల్, హైదరాబాద్ (తెలంగాణ) | | C) మను భాకర్ | 3) మ్యూనిచ్, జర్మనీ | | D) ISSF HQ | 4) పారిస్ ఒలింపిక్స్ పతక విజేత |
ఎంపికలు:
A) A-2, B-1, C-4, D-3
B) A-1, B-2, C-3, D-4
C) A-2, B-4, C-1, D-3
D) A-3, B-1, C-4, D-2
Answer: A
Explanation: ఈషా సింగ్ హైదరాబాద్కు చెందిన పిస్టల్ షూటర్; నీరు ధండా మిలిటరీ పోలీస్లో నైబ్ సుబేదార్ మరియు ట్రాప్ షూటర్; మను భాకర్ పారిస్ ఒలింపిక్స్ విజేత; ISSF ప్రధాన కార్యాలయం మ్యూనిచ్లో ఉంది.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో ఒలింపిక్ క్రీడలలో మెరుగైన ప్రదర్శన సాధించడానికి టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా వంటి పథకాలు ఏ విధంగా దోహదపడుతున్నాయో వివరించండి.
ఒలింపిక్స్ మరియు అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారతదేశ పతకాల స్వప్నాన్ని సాకారం చేయడంలో టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. 2014లో ప్రారంభమైన TOPS పథకం ద్వారా ప్రతిభావంతులైన క్రీడాకారులను గుర్తిస్తూ, వారికి అవసరమైన ప్రపంచ స్థాయి విదేశీ శిక్షణ, క్రీడా పరికరాలు, స్టైపెండ్ మరియు స్పోర్ట్స్ సైన్స్ సపోర్టును ప్రభుత్వం సమకూరుస్తోంది. ఇటీవల ISSF ప్రపంచ కప్లో ఈషా సింగ్ మరియు నీరు ధండాలు సాధించిన స్వర్ణ పతకాలు ఈ ప్రభుత్వ పథకాల సమర్థవంతమైన అమలుకు ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.
ఖేలో ఇండియా కార్యక్రమం ద్వారా గ్రామీణ మరియు క్షేత్ర స్థాయిలో క్రీడా మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరుస్తూ నూతన అథ్లెట్లను వెలికితీస్తున్నారు. ఈ రెండు పథకాల అనుసంధానం వల్ల క్రీడాకారులకు ఆర్థిక భద్రత లభించడమే కాకుండా 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్ నాటికి భారత క్రీడారంగం ఒక సమగ్రమైన విజేతల వ్యవస్థగా రూపాంతరం చెందుతోంది.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో క్రీడా పాలన (Sports Governance) ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాళ్లను విశ్లేషిస్తూ, క్రీడలను జాతీయ ప్రాధాన్యతగా మార్చడానికి ప్రభుత్వం చేపడుతున్న సంస్కరణలను చర్చించండి.
భారతదేశంలో సాంప్రదాయకంగా క్రీడా పాలన పలు సవాళ్లతో కూడుకుని ఉంది. రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉండటం వల్ల కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య నిధులు మరియు మౌలిక వసతుల కల్పనలో వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తాయి. జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యలలో (NSFs) పారదర్శకత లోపించడం, రాజకీయ జోక్యం, మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సరైన క్రీడా మౌలిక వసతులు లేకపోవడం ప్రధాన అడ్డంకులుగా నిలిచాయి.
అయితే, గత దశాబ్దకాలంలో కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ చేపట్టిన సంస్కరణలు భారతదేశ క్రీడా రంగాన్ని గణనీయంగా పునర్నిర్మించాయి. టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా అథ్లెట్-కేంద్రీకృత వ్యవస్థను రూపొందించారు. జూలై 30, 2026న కేంద్ర మంత్రి మన్సుఖ్ మాండవీయ ప్రకటించినట్లుగా, షూటింగ్ మరియు ఇతర ప్రాధాన్యతా విభాగాలకు క్రీడా శాస్త్రవేత్తలు, విదేశీ కోచ్లు మరియు ఆర్మీ మార్క్స్ మ్యాన్షిప్ యూనిట్ (AMU) వంటి ప్రత్యేక కేంద్రాల ద్వారా ప్రభుత్వం నిరంతర మద్దతు అందిస్తోంది.
ముందుకు సాగే బాటలో, 'జాతీయ క్రీడా అభివృద్ధి కోడ్' (National Sports Development Code)ను కఠినంగా అమలు చేయడం, క్రీడలను రాజ్యాంగంలో ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)కు మార్చడం, మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని (CSR నిధులు) ప్రోత్సహించడం ద్వారా 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్ మరియు 2030 కామన్వెల్త్ క్రీడలలో భారత్ అగ్రగామిగా నిలవగలదు.