ఇండియన్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ సర్వీస్ (IDAS) కు చెందిన 1991-బ్యాచ్ అధికారిణి శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా ఆగస్టు 1, 2026 న డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసే డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగం (DAD) కి ఆమె నేతృత్వం వహిస్తారు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా రక్షణ ఆర్థిక నిర్వహణలో అపార అనుభవం ఉన్న ఆమె, గతంలో వ్యవసాయ, సూక్ష్మ-చిన్న-మధ్యతరహా పరిశ్రమల (MSME) మరియు జౌళి మంత్రిత్వ శాఖలలో పలు కీలక బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. ఈ నియామకం భారత సాయుధ దళాల బడ్జెట్ నిర్వహణ, ఆడిటింగ్ మరియు పెన్షన్ల పంపిణీ వ్యవస్థల పారదర్శకతను మరింత బలోపేతం చేయనుంది.
ఆగస్టు 1, 2026 న 1991-బ్యాచ్ IDAS అధికారిణి శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA)గా అధికారికంగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. సుదీర్ఘ అనుభవం కలిగిన ఆమె, రక్షణ దళాల ఆర్థిక లావాదేవీలకు మరియు అకౌంటింగ్ ప్రక్రియలకు అధిపతిగా నియమితులయ్యారు. తద్వారా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ బడ్జెట్ నిర్వహణ మరింత పారదర్శకంగా జరగనుంది.
ఈ నియామకం ఆగస్టు 1, 2026 న న్యూఢిల్లీలోని డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది. ఐఐటీ రూర్కీ పూర్వ విద్యార్థిని అయిన అల్కా అరోరా, తన కెరీర్ను కోల్కతాలోని డమ్ డమ్ ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలో ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా పలు కీలక స్థానాల్లో పనిచేశారు.
ఈ నియామకం UPSC జనరల్ స్టడీస్ పేపర్-2 (గవర్నెన్స్) మరియు పేపర్-3 (ఎకానమీ & సెక్యూరిటీ) కి అత్యంత కీలకం. దేశంలోని సాయుధ దళాలకు అవసరమైన బడ్జెట్ పారదర్శకంగా, జవాబుదారీతనంతో వినియోగించబడటం దేశ భద్రతకు అవసరం. పెన్షనర్ల సమస్యల పరిష్కారం మరియు రక్షణ కొనుగోళ్లలో అవినీతి రహిత విధానాలను అమలు చేయడంలో CGDA పాత్ర ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది.
ప్రపంచంలో అమెరికా, చైనా తర్వాత మూడవ లేదా నాల్గవ అతిపెద్ద రక్షణ బడ్జెట్ను (స్థూల అంచనాల ప్రకారం) భారతదేశం కలిగి ఉంది. అమెరికాలో రక్షణ ఖాతాలను నిర్వహించడానికి "డిఫెన్స్ ఫైనాన్స్ అండ్ అకౌంటింగ్ సర్వీస్ (DFAS)" ఉన్నట్లే, భారతదేశంలో CGDA ఈ భారీ బడ్జెట్ను పర్యవేక్షిస్తుంది. 1,110 కి పైగా కార్యాలయాలతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డిఫెన్స్ అకౌంటింగ్ నెట్వర్క్లలో ఇది ఒకటి.
Core Concept: Defence Accounts Department (DAD) & Financial Administration
Q1. ఆగస్టు 2026లో డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA)గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన 1991-బ్యాచ్ IDAS అధికారిణి ఎవరు? [Easy]
A) సుజాతా చతుర్వేది
B) అల్కా నంగియా అరోరా
C) ఆర్మునే గిరిధర్
D) విశాల్ గార్గ్
Answer: B
Explanation: ఆగస్టు 1, 2026న 1991-బ్యాచ్ ఇండియన్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ సర్వీస్ (IDAS) అధికారిణి శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా నూతన CGDA గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
Q2. రక్షణ అకౌంట్స్ విభాగం (Defence Accounts Department - DAD) ప్రస్తుత వ్యవస్థలో ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది? [Easy]
A) కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ
B) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
C) కేంద్ర సిబ్బంది మరియు శిక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (DoPT)
D) కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: D
Explanation: డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగం (DAD) రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD) ఆధ్వర్యంలోని ఫైనాన్స్ డివిజన్ కింద పనిచేస్తుంది.
Q3. కేంద్ర ప్రభుత్వ రక్షణ దళాల పింఛనుదారుల ఆన్లైన్ పెన్షన్ పంపిణీ మరియు నిర్వహణ కోసం ప్రవేశపెట్టిన వ్యవస్థ పేరు ఏమిటి? [Moderate]
A) ప్రయాస్ (PRAYAS)
B) స్పర్శ్ (SPARSH)
C) రక్షక్ (RAKSHAK)
D) సంకల్ప్ (SANKALP)
Answer: B
Explanation: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పెన్షనర్ల సమస్యల సత్వర పరిష్కారం మరియు నిధుల పంపిణీ కోసం System for Pension Administration (Raksha) లేదా 'స్పర్శ్ (SPARSH)' పోర్టల్ను తీసుకువచ్చింది.
Q4. రక్షణ ఖాతాల నిర్వహణకు సంబంధించి "ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫైనాన్షియల్ అడ్వైజర్" (IFA) వ్యవస్థను ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టారు? [Moderate]
A) 1951
B) 1971
C) 1983
D) 1999
Answer: C
Explanation: ఆర్మీ కమాండర్లకు కొనుగోళ్లలో వేగవంతమైన మరియు ఆర్థికంగా పారదర్శకమైన సలహాలు ఇవ్వడానికి 1983లో IFA స్కీమ్ ప్రవేశపెట్టబడింది.
Q5. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఖాతాలను ఉంచాల్సిన విధానాన్ని రాష్ట్రపతి నిర్దేశిస్తారు? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 148
B) ఆర్టికల్ 149
C) ఆర్టికల్ 150
D) ఆర్టికల్ 151
Answer: C
Explanation: ఆర్టికల్ 150 ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ (రక్షణ రంగానివి కూడా) ఖాతాలను కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి నిర్ణయించిన ఫార్మాట్లో ఉంచాలి.
Q6. డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ డిపార్ట్మెంట్ (DAD) చారిత్రక పరిణామం గురించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది? [Tricky]
A) ఇది స్వాతంత్ర్యం తరువాత 1950లో మొదటిసారిగా ఏర్పడింది.
B) ఇది 1750లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధ్వర్యంలో 'మిలిటరీ పే మాస్టర్స్' గా ప్రారంభమైంది.
C) దీనిని 1983లో కేంద్ర రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆధీనంలోకి తీసుకువచ్చారు.
D) 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల తరువాత మాత్రమే దీనికి CGDA అధిపతి అయ్యారు.
Answer: B
Explanation: రక్షణ అకౌంట్స్ వ్యవస్థ భారతదేశంలో చాలా పురాతనమైనది, ఇది 1750వ సంవత్సరంలోనే ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనలో 'మిలిటరీ పే మాస్టర్స్' గా పునాది పడింది.
Q7. వార్షిక రక్షణ బడ్జెట్ ఖాతాలకు సంబంధించి, అకౌంటింగ్ మరియు ఆడిటింగ్ మధ్య సమన్వయ ప్రక్రియలో CGDA పాత్ర ఏమిటి? [Tricky]
A) CGDA ఏటా స్వతంత్రంగా ఆడిట్ నివేదికను పార్లమెంటుకు నేరుగా సమర్పిస్తుంది.
B) CGDA రక్షణ సేవల వార్షిక ఆడిట్ నివేదికను సిద్ధం చేసి CAG (కాగ్) కు సమర్పిస్తుంది.
C) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల రక్షణ సంబంధిత ఖాతాలను మాత్రమే CGDA తనిఖీ చేస్తుంది.
D) CGDA కేవలం సాయుధ దళాల విదేశీ కొనుగోళ్లను మాత్రమే పర్యవేక్షిస్తుంది.
Answer: B
Explanation: కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ (CGDA) వార్షిక రక్షణ బడ్జెట్ ఖాతాలను సంకలనం చేసి తగిన ఆడిట్ సర్టిఫికెట్తో CAG కు సమర్పిస్తుంది, దానిని ఆ తర్వాత పార్లమెంట్లో ప్రవేశపెడతారు.
Q8. 1991-బ్యాచ్ IDAS అధికారిణి అయిన అల్కా నంగియా అరోరా, CGDA గా బాధ్యతలు చేపట్టక ముందు ఏ కీలక మంత్రిత్వ శాఖలో అదనపు కార్యదర్శిగా పనిచేశారు? [Tricky]
A) కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
B) కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ
C) కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ (DARE విభాగం)
D) కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: అల్కా అరోరా గతంలో వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ (DARE) లో అదనపు కార్యదర్శి మరియు ఆర్థిక సలహాదారుగా విశేష సేవలు అందించారు.
PYQ 1:
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'SPARSH' (System for Pension Administration - Raksha) పోర్టల్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) సరిహద్దుల్లో పనిచేస్తున్న జవాన్ల కుటుంబాలకు ఉచిత వైద్యం అందించడం
B) రక్షణ దళాల పింఛనుదారులకు నేరుగా, ఎలాంటి జాప్యం లేకుండా పెన్షన్లు మంజూరు చేయడం
C) రక్షణ పరికరాల కొనుగోళ్లలో విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం
D) రిటైర్డ్ సాయుధ దళాల అధికారులకు నైపుణ్యాభివృద్ధి శిక్షణ ఇవ్వడం
Answer: B
Explanation: 'స్పర్శ్' (SPARSH) అనేది రక్షణ శాఖ పింఛనుదారులకు నేరుగా పెన్షన్ మంజూరు చేసి, వారి ఖాతాలలో జమ చేయడానికి డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగం (DAD) నిర్వహిస్తున్న సమగ్ర పోర్టల్.
PYQ 2:
కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ (CGDA) కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. CGDA అనేది కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో స్వతంత్రంగా పనిచేసే రాజ్యాంగ సంస్థ.
2. డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ డిపార్ట్మెంట్ (DAD) దేశవ్యాప్తంగా ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ఫోర్స్ మరియు DRDO వంటి సంస్థల ఆర్థిక నిర్వహణ మరియు అంతర్గత ఆడిట్ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తుంది.
3. 1983లో రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ప్రవేశపెట్టిన ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫైనాన్షియల్ అడ్వైజర్ (IFA) విధానం ఆర్థిక జవాబుదారీతనాన్ని మెరుగుపరిచింది.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే CGDA రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది మరియు ఇది చట్టబద్ధమైన పరిపాలనా విభాగానికి అధిపతి (రాజ్యాంగ సంస్థ కాదు). ప్రకటన 2 మరియు 3 ఖచ్చితమైనవి.
PYQ 3:
Assertion (A): భారతదేశ సాయుధ దళాల బడ్జెట్ మరియు ఖాతాల నిర్వహణకు డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) ప్రిన్సిపల్ అకౌంటింగ్ ఆఫీసర్గా వ్యవహరిస్తారు.
Reason (R): భారతదేశ రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన వార్షిక ఆర్థిక ఖాతాలను నేరుగా భారత రాష్ట్రపతి ఆడిట్ చేసి ధృవీకరిస్తారు.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.
Answer: C
Explanation: భారత సాయుధ దళాల ఖాతాలకు CGDA ప్రధాన అధికారి (Assertion A సరైనది). అయితే రక్షణ రంగ వార్షిక ఖాతాలను రాష్ట్రపతి ఆడిట్ చేయరు, బదులుగా CGDA ద్వారా రూపొందించిన నివేదికను కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) ధృవీకరిస్తారు (Reason R తప్పు).
Question 1 (150 words): భారతదేశ రక్షణ బడ్జెట్ పారదర్శకతను మరియు సాయుధ దళాల జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించడంలో డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) పాత్రను చర్చించండి.
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు కేటాయించే అత్యంత భారీ బడ్జెట్ను సమర్థవంతంగా మరియు జవాబుదారీతనంతో నిర్వహించడంలో డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ఇటీవలే 1991-బ్యాచ్ అధికారిణి అల్కా నంగియా అరోరా ఈ అత్యున్నత బాధ్యతను స్వీకరించారు.
భారత సాయుధ దళాలకు (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ఫోర్స్) అవసరమైన ఆయుధాల కొనుగోళ్లు, సిబ్బంది జీత భత్యాలు, మరియు పెన్షన్ చెల్లింపులలో ఎటువంటి జాప్యం లేదా అవకతవకలు జరగకుండా CGDA అంతర్గత ఆడిట్ను (Internal Audit) నిర్వహిస్తుంది. 1983లో ప్రవేశపెట్టిన ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫైనాన్షియల్ అడ్వైజర్ (IFA) వ్యవస్థ ద్వారా, సాయుధ దళాల కమాండర్లకు నిర్ణయాలు తీసుకునే సమయంలో సరైన ఆర్థిక సలహాలను ఈ విభాగం అందిస్తుంది.
దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 1,110 కార్యాలయాల ద్వారా విస్తరించి ఉన్న ఈ వ్యవస్థ, రక్షణ రంగంలో ఒక్క రూపాయి కూడా వృథా కాకుండా చూస్తుంది. 'స్పర్శ్' (SPARSH) వంటి డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లను ప్రోత్సహించడం ద్వారా సాయుధ దళాల సిబ్బందికి మరింత మెరుగైన మరియు పారదర్శకమైన సేవలు అందించడం CGDA యొక్క భవిష్యత్తు కర్తవ్యంగా ముందుకు సాగాలి.
Question 2 (250 words): "సాయుధ దళాల కార్యాచరణ సంసిద్ధతకు పటిష్టమైన ఆర్థిక నిర్వహణ వెన్నెముక లాంటిది." డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగం (DAD) చారిత్రక పరిణామం మరియు పెన్షన్ల నిర్వహణ వంటి ఆధునిక డిజిటల్ సంస్కరణలలో CGDA యొక్క ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.
దేశ భద్రత మరియు సాయుధ దళాల కార్యాచరణ సంసిద్ధత (Operational Readiness) కేవలం అత్యాధునిక ఆయుధాలపై మాత్రమే కాకుండా, నిరంతరాయమైన మరియు పారదర్శకమైన ఆర్థిక మద్దతుపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆర్థిక నిర్వహణ లోపిస్తే కొనుగోళ్లలో జాప్యం ఏర్పడి, దళాల స్థైర్యం దెబ్బతింటుంది. ఈ నేపథ్యంలోనే రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు ప్రిన్సిపల్ అకౌంటింగ్ అధికారిగా డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) అపారమైన ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నారు.
చారిత్రకంగా పరిశీలిస్తే, 1750లో 'మిలిటరీ పే మాస్టర్స్'గా ప్రారంభమైన అకౌంట్స్ వ్యవస్థ, 1951 అక్టోబర్లో పూర్తిస్థాయి డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగంగా (DAD) అవతరించింది. 1983లో ఆర్థిక శాఖ నుండి రక్షణ శాఖలోకి బదిలీ కావడంతో, రక్షణ దళాలకు ఆర్థిక సలహాలు సకాలంలో అందడం సాధ్యమైంది. నేడు అల్కా నంగియా అరోరా లాంటి సీనియర్ IDAS అధికారులు ఈ వ్యవస్థను మరింత ముందుండి నడిపిస్తున్నారు.
ప్రపంచంలోనే టాప్-4 రక్షణ బడ్జెట్ కలిగిన భారతదేశంలో, నిధుల మళ్లింపు మరియు వ్యయాల జాప్యాన్ని నివారించడానికి ఆధునిక సాంకేతికత అవసరం. ఇందులో భాగంగానే రక్షణ పెన్షనర్ల కోసం కేంద్రం 'స్పర్శ్' (SPARSH) అనే విప్లవాత్మక ఆన్లైన్ విధానాన్ని తీసుకువచ్చింది. దీని ద్వారా లక్షలాది మంది మాజీ సైనికులకు మధ్యవర్తుల ప్రమేయం లేకుండా నేరుగా వారి ఖాతాల్లోకే పెన్షన్ జమ అవుతోంది.
చివరగా, మారుతున్న సైబర్ మరియు భౌగోళిక రాజకీయ సవాళ్ల మధ్య, భారతదేశం భవిష్యత్తులో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) మరియు బ్లాక్చైన్ ఆధారిత అకౌంటింగ్ సాధనాలను DAD లో ఏకీకృతం చేయాలి. అప్పుడే పటిష్టమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ ద్వారా సాయుధ దళాలు మరింత శక్తివంతంగా మారుతాయి.
UPSC ప్రిలిమ్స్ మరియు స్టేట్ PSC (APPSC/TSPSC) పరీక్షలలో నియామకాలు, ముఖ్యంగా రక్షణ మరియు ఆర్థిక విభాగాలకు సంబంధించిన అధికారుల ప్రశ్నలు (ఉదాహరణకు అల్కా నంగియా అరోరా నియామకం) మరియు దానికి సంబంధించిన మంత్రిత్వ శాఖల మీద ఫోకస్ చేస్తారు. మెయిన్స్లో (GS Paper 2 & 3) సాయుధ దళాల కొనుగోళ్లలో జవాబుదారీతనం లేదా 'స్పర్శ్' (SPARSH) పోర్టల్ ద్వారా పెన్షన్ సంస్కరణలు అనే కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న వస్తుంది. ఇంటర్వ్యూ రౌండ్లో రక్షణ బడ్జెట్ పెంపు మరియు ఆధునికీకరణ మధ్య సమతుల్యతపై మీ అభిప్రాయం అడగవచ్చు. భవిష్యత్తు పరీక్షలలో 'SPARSH' వ్యవస్థ మరియు ఆర్టికల్ 150 పై ఖచ్చితమైన ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం అధికంగా ఉంది.