Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

ప్రధాని మోదీ మైసూర్ లో 'వివేక స్మారక' స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు

ఆగస్టు 1, 2026న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ (మైసూరు)లో శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం నిర్మించిన 'స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం - వివేక స్మారక'ను జాతికి అంకితం చేశారు. 1892 నవంబరులో స్వామి వివేకానంద తన పరివ్రాజక పర్యటనలో మైసూర్ సందర్శించి నివసించిన చారిత్రక ప్రదేశంలో ఈ స్మారకాన్ని నిర్మించారు. 1893 షికాగో సర్వమత సమ్మేళనానికి హాజరుకావాలని వివేకానంద ఇక్కడే నిర్ణయించుకున్నారు. యువతలో నాయకత్వ లక్షణాలు, నైతిక విలువలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు జాతీయభావన పెంపొందించడం ఈ కేంద్రం ముఖ్య లక్ష్యం.

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ నగరంలో నిర్మించిన "స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం - వివేక స్మారక"ను ప్రారంభించారు. ఈ సముదాయం యువతలో నైతిక విలువలు, సాంకేతిక మరియు జీవిత నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాలు మరియు దేశభక్తిని పెంపొందించడానికి ఒక బహుళ-విభాగాలు కలిగిన ప్రాంగణంగా పనిచేస్తుంది. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని ప్రసంగిస్తూ, వివేకానందుడి భావజాలం నేటి వికసిత్ భారత్ సాధనకు మార్గదర్శకమని పేర్కొన్నారు.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 1న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూర్ లోని నారాయణ శాస్త్రి రోడ్డులో గల నిరంజన మఠం చారిత్రక ప్రాంగణంలో జరిగింది. చారిత్రక పరంగా మైసూర్ రాజ్యం భారతదేశ సాంస్కృతిక, విద్యా రంగాల పురోగతికి ప్రాచీన కాలం నుండి ఎంతగానో దోహదపడింది.

Who Is Involved

  • ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ: వివేక స్మారకాన్ని జాతికి అంకితం చేశారు.
  • శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం (మైసూర్): ఈ కేంద్రం నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ బాధ్యతలను స్వీకరించింది.
  • కేంద్ర మరియు కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు: ప్రాజెక్ట్‌కు అవసరమైన ఆర్థిక మరియు స్థల సహాయాన్ని అందించాయి.
  • మైసూర్ మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X (చారిత్రక సంబంధం): 1892లో స్వామి వివేకానందుడికి ఆతిథ్యమిచ్చి షికాగో పర్యటనకు తోడ్పడ్డారు.

How It Works

1. మౌలిక సదుపాయాలు: ఇందులో 650 మంది కూర్చునే అంఫిథియేటర్, వివేకానందుడి జీవితంపై డిజిటల్ ఎగ్జిబిషన్, మ్యూజియం, మరియు పోటీ పరీక్షల అధ్యయన కేంద్రం ఉన్నాయి.
2. నైపుణ్యాభివృద్ధి: 9వ తరగతి నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ విద్యార్థులకు, పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థులకు జీవిత నైపుణ్యాలు (Life Skills), నైతిక శిక్షణ ఇస్తారు.
3. రూరల్ యూత్ కనెక్ట్: గ్రామీణ యువత కోసం ప్రత్యేక నైపుణ్య శిక్షణా కోర్సులు రూపకల్పన చేశారు.
4. మానసిక వికాసం: యోగా, ధ్యానం మరియు సేవ ఆధారిత కార్యక్రమాల ద్వారా యువత మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.

Why It Matters

  • పాలనా ప్రాముఖ్యత: జాతీయ విద్య విధానం (NEP 2020) మరియు జాతీయ యువజన విధాన లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా విలువల ఆధారిత విద్యను అందిస్తుంది.
  • సామాజిక ప్రభావం: నవ యువతలో డిజిటల్ యుగంలో క్రమశిక్షణ, సామాజిక బాధ్యత మరియు మానసిక స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుంది.
  • పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: UPSC GS Paper 1 (భారతీయ సంస్కృతి/చరిత్ర), GS Paper 2 (విద్య, మానవ వనరుల వికాసం) మరియు నాన్-యుపిఎస్సి పోటీ పరీక్షల కరెంట్ అఫైర్స్ కు అత్యంత కీలకమైన అంశం.

Historical Background

  • 1892: స్వామి వివేకానంద పరివ్రాజకుడిగా భారతదేశ పర్యటన చేస్తూ నవంబరు 1892లో మైసూర్ కు చేరుకున్నారు.
  • 1893: మైసూర్ మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X మరియు దివాన్ శేషాద్రి అయ్యర్ సహాయంతో అమెరికాలోని షికాగో సర్వమత మహాసభకు ప్రయాణమయ్యారు.
  • 1897: స్వామి వివేకానంద కలకత్తాలో 'రామకృష్ణ మిషన్' ను స్థాపించి సామాజిక సేవ, ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి పునాది వేశారు.

Previous Related Events

  • జనవరి 2020: బేలూర్ మఠ్ సందర్శన సందర్భంగా స్వామి వివేకానంద యువజన సాధికారత కార్యక్రమాలను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కొనియాడారు.
  • జనవరి 2024: నాసిక్ లో జరిగిన 27వ జాతీయ యువజన ఉత్సవాల్లో వివేకానందుడి సిద్ధాంతాల ప్రచారంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
  • ఆగస్టు 2025: PM SHRI పాఠశాలల విస్తరణలో భాగంగా వివేకానందుడి మానవ నిర్మాణ విద్య (Man-making education) ప్రాధాన్యతను కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.

Static GK Connection

  • రాజ్యాంగ విధులు: ఆర్టికల్ 51A(f) ప్రకారం మన సమాస సంస్కృతి యొక్క సంపన్న వారసత్వాన్ని గౌరవించడం, కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత.
  • రామకృష్ణ మఠం మరియు మిషన్: ఆధ్యాత్మికతకు రామకృష్ణ మఠం, సామాజిక సేవకు రామకృష్ణ మిషన్ (1897) ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. వీటి ప్రధాన కార్యాలయం పశ్చిమ బెంగాల్ లోని బేలూర్ మఠంలో ఉంది.

India & World Comparison

ప్రపంచ జనాభాలో అత్యధిక యువత (15-29 సంవత్సరాలు) కలిగిన దేశం భారతదేశం (సుమారు 27%). పాశ్చాత్య దేశాలు జనాభా వృద్ధాప్య సమస్యను ఎదుర్కొంటుంటే, భారత్ తన డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ను సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి వివేక స్మారక వంటి యువజన వికాస కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తోంది.

Future Impact

  • పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంత యువతకు నాణ్యమైన మార్గదర్శకత్వం లభిస్తుంది.
  • యువతలో నేరపూరిత ధోరణులు మరియు డిజిటల్ వ్యసనాలను తగ్గించి, జాతీయ నిర్మాణంలో భాగస్వాములను చేస్తుంది.
  • 2047 నాటికి 'వికసిత్ భారత్' సాధనలో యువ శక్తిని సరైన దిశలో నడిపించడానికి ఇది ఒక మోడల్ కేంద్రంగా నిలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • ఆగస్టు 1, 2026న మైసూర్ లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 'వివేక స్మారక'ను ప్రారంభించారు.
  • శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం, మైసూర్ ద్వారా రూ. 36 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఈ కేంద్రం నిర్మించబడింది.
  • స్వామి వివేకానంద 1892 నవంబరులో మైసూర్ ను సందర్శించి నిరంజన మఠంలో నివసించారు.
  • మైసూర్ మహారాజా పదో చామరాజేంద్ర వడియార్ మరియు దివాన్ సర్ కే. శేషాద్రి అయ్యర్ వివేకానందుడికి మద్దతు ఇచ్చారు.
  • 1893 షికాగో సర్వమత మహాసభకు వెళ్లే నిర్ణయాన్ని వివేకానంద మైసూర్ లోనే తీసుకున్నారు.
  • ఈ కేంద్రంలో 650 సీట్ల అంఫిథియేటర్, మ్యూజియం, స్టడీ సెంటర్ మరియు డిజిటల్ హాల్ ఉన్నాయి.
  • వివేకానందుడి జయంతి అయిన జనవరి 12ను 'జాతీయ యువజన దినోత్సవం' (National Youth Day) గా జరుపుకుంటారు.
  • స్వామి వివేకానంద 'రామకృష్ణ మిషన్' ను మే 1, 1897న కలకత్తా సమీపంలోని బేలూర్ లో స్థాపించారు.
  • వివేకానందుడి ప్రముఖ సూక్తి: "లేవండి, మేల్కొనండి, గమ్యం చేరే వరకు విశ్రమించకండి" (Arise, awake, and stop not till the goal is reached).
  • రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51A సంస్కృతి పరిరక్షణ మరియు శ్రేష్ఠతను పౌరుల ప్రాథమిక విధిగా నిర్దేశిస్తుంది.
  • జాతీయ యువజన విధానం ప్రకారం భారతదేశంలో యువత వయోపరిమితి 15 నుండి 29 సంవత్సరాలు.
  • వివేకానందుడి గురువు శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస; ఆయన సతి మరియు ఆధ్యాత్మిక భాగస్వామి శారదా దేవి.
  • ఈ కేంద్రం పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థులకు, పాఠశాల మరియు కళాశాల విద్యార్థులకు ఉచిత జీవిత నైపుణ్యాల శిక్షణ ఇస్తుంది.
  • కేంద్ర ప్రభుత్వం నాణ్యమైన విద్యా సంస్కరణల కోసం 14,000 కు పైగా PM SHRI పాఠశాలలను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
  • శాస్త్రీయ వికాసం కోసం దేశవ్యాప్తంగా 10,000 అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లు (ATL) పని చేస్తున్నాయి.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: స్వామి వివేకానంద మరియు రామకృష్ణ పరివ్రాజక ఉద్యమం (Swami Vivekananda & Ramakrishna Movement)

  • Definition: 19వ శతాబ్దపు చివరలో వేదాంత తత్వాన్ని, మానవ సేవయే మాధవ సేవ (Pragmatic Vedanta) అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాప్తి చేసిన సామాజిక-ఆధ్యాత్మిక ఉద్యమం.
  • Constitutional / Legal Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 26 (మతపరమైన వ్యవహారాల నిర్వహణ స్వేచ్ఛ) మరియు ఆర్టికల్ 51A (ప్రాథమిక విధులు) తో అనుసంధానించబడింది.
  • Scientific / Economic Principle: 'ఆధ్యాత్మిక పూర్ణత మరియు లౌకిక నైపుణ్యాల కలయిక' - మానవ మూలధన వికాసం (Human Capital Development) కు ప్రాతిపదిక.
  • How it connects to this event: మైసూర్ లో వివేకానందుడు నివసించిన ప్రదేశంలో యువజన నైపుణ్య మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఈ తత్వాన్ని ఆచరణలో పెట్టడం.
  • Origin & History: స్వామి వివేకానంద (అసలు పేరు నరేంద్రనాథ్ దత్తా) జనవరి 12, 1863న కలకత్తాలో జన్మించారు.
  • Key milestone 1: సెప్టెంబరు 11, 1893న షికాగోలోని సర్వమత మహాసభలో ప్రసిద్ధ ప్రసంగం చేసి భారతీయ తత్వాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు.
  • Key milestone 2: మే 1, 1897న రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపన మరియు 1899లో బేలూర్ మఠం ప్రధాన కార్యాలయంగా ప్రారంభం.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: జాతీయ యువజన విధానం (NYP), ప్రాథమిక విధులు (42వ రాజ్యాంగ సవరణ 1976), మరియు PM-SHRI పథకం.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర సంస్కృతి మంత్రిత్వ శాఖ మరియు యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ.
  • India-specific relevance: నిరాశలో ఉన్న భారతీయ సమాజంలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపి, జాతీయ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి నైతిక బలాన్ని అందించిన మూల పురుషుడు.
  • Global comparison: పాశ్చాత్య భౌతికవాదానికి, ప్రాచ్య (భారతీయ) ఆధ్యాత్మికవాదానికి మధ్య వంతెనగా వివేకానందుడి సిద్ధాంతం గుర్తింపు పొందింది.
  • Data point: భారతదేశ జనాభాలో సుమారు 65% మంది 35 ఏళ్ల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారే, దీనిని డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ అంటారు.
  • Common exam angle: ప్రసిద్ధ పత్రికలు (ప్రబుద్ధ భారత్, ఉద్బోధన్), సంస్థల స్థాపన తేదీలు, షికాగో సభ సంవత్సరం మరియు చారిత్రక పర్యటనలు.
  • Easy memory hook: "1892-Mysuru to 1893-Chicago" (మైసూర్ మద్దతుతోనే షికాగో దిగ్విజయం).

❓ Practice MCQs

Q1. ఆగస్టు 2026లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 'వివేక స్మారక' సాంస్కృతిక యువ కేంద్రాన్ని ఎక్కడ ప్రారంభించారు? [Easy]

A) బెంగళూరు

B) మైసూర్

C) బేలూర్

D) మంగళూరు

Answer: B

Explanation: ఆగస్టు 1, 2026న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ నగరంలో నిర్మించిన వివేక స్మారకాన్ని ప్రారంభించారు.


Q2. స్వామి వివేకానంద జయంతి అయిన జనవరి 12ను ఏ పేరుతో జాతీయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు? [Easy]

A) జాతీయ సేవా దినోత్సవం

B) జాతీయ యువజన దినోత్సవం

C) జాతీయ సంస్కృతి దినోత్సవం

D) జాతీయ విద్యార్థి దినోత్సవం

Answer: B

Explanation: 1985 నుండి భారత ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 12ను 'జాతీయ యువజన దినోత్సవం'గా జరుపుతోంది.


Q3. 1892లో స్వామి వివేకానంద మైసూర్ సందర్శించినప్పుడు ఆయనకు ఆతిథ్యమిచ్చి, షికాగో పర్యటనకు ఆర్థిక సహాయం అందించిన పాలకులు ఎవరు? [Moderate]

A) మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ IV

B) మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X

C) పజ్హస్సి రాజా

D) మార్తాండ వర్మ

Answer: B

Explanation: మైసూర్ మహారాజా పదో చామరాజేంద్ర వడియార్ 1892లో వివేకానందుడికి ఆతిథ్యమిచ్చి షికాగో వెళ్లడానికి కావలసిన ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించారు.


Q4. స్వామి వివేకానంద స్థాపించిన రామకృష్ణ మిషన్ కు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రతిపాదన ఏది? [Moderate]

A) ఇది 1893లో షికాగోలో స్థాపించబడింది

B) దీని ప్రధాన కార్యాలయం మైసూర్ లో ఉంది

C) ఇది మే 1, 1897న స్థాపించబడింది మరియు ప్రధాన కార్యాలయం బేలూర్ మఠంలో ఉంది

D) దీనిని శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస స్వయంగా స్థాపించారు

Answer: C

Explanation: స్వామి వివేకానంద రామకృష్ణ మిషన్ ను మే 1, 1897న కలకత్తా సమీపంలోని బేలూర్ వద్ద స్థాపించారు.


Q5. భారత్ లో శాస్త్రీయ దృక్పథం మరియు ఆవిష్కరణలను పెంపొందించడానికి పాఠశాలల్లో ఏర్పాటు చేస్తున్న ల్యాబ్స్ పేరు ఏమిటి? [Moderate]

A) వివేకానంద విజ్ఞాన కేంద్రాలు

B) అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్స్ (ATL)

C) పిఎమ్ శ్రీ ల్యాబ్స్

D) కళాం రీసెర్చ్ ల్యాబ్స్

Answer: B

Explanation: నీతి ఆయోగ్ కింద అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ లో భాగంగా దేశవ్యాప్తంగా 10,000 కు పైగా అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లను ఏర్పాటు చేశారు.


Q6. స్వామి వివేకానంద ప్రచురించిన ఆంగ్ల మరియు బెంగాలీ పత్రికల సరైన జంటను గుర్తించండి? [Tricky]

A) కేసరి (ఆంగ్లం), మరాఠా (బెంగాలీ)

B) ప్రబుద్ధ భారత్ (ఆంగ్లం), ఉద్బోధన్ (బెంగాలీ)

C) యంగ్ ఇండియా (ఆంగ్లం), యుగాంతర్ (బెంగాలీ)

D) సంవాద్ కౌముది (ఆంగ్లం), సంజీవని (బెంగాలీ)

Answer: B

Explanation: స్వామి వివేకానంద ఆంగ్లంలో 'ప్రబుద్ధ భారత్' (Prabuddha Bharata) మరియు బెంగాలీలో 'ఉద్బోధన్' (Udbhodhan) పత్రికలను ప్రారంభించారు.


Q7. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ప్రకరణ (Article) పౌరులు దేశ సంస్కృతి మరియు వారసత్వాన్ని కాపాడాలని ఉద్బోధిస్తుంది? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 21A

B) ఆర్టికల్ 45

C) ఆర్టికల్ 51A(f)

D) ఆర్టికల్ 30

Answer: C

Explanation: రాజ్యాంగంలోని భాగం IV-A లో ఉన్న ఆర్టికల్ 51A(f) ప్రకారం మన సమాస సంస్కృతి యొక్క సంపన్న వారసత్వాన్ని గౌరవించడం, కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధి.


Q8. స్వామి వివేకానంద మరియు రామకృష్ణ మఠం గురించి క్రింది వాటిలో సత్యం కానిది (తప్పుగా ఉన్నది) ఏది? [Tricky]

A) వివేకానందుడి అసలు పేరు నరేంద్రనాథ్ దత్తా

B) వివేకానంద 1893లో అమెరికాలోని షికాగోలో జరిగిన ప్రపంచ మతాల పార్లమెంట్‌లో పాల్గొన్నారు

C) రామకృష్ణ మఠం మరియు రామకృష్ణ మిషన్ రెండూ చట్టబద్ధంగా ఒకే సంస్థ మరియు ఒకే చట్టం కింద నమోదు అయ్యాయి

D) 1892లో మైసూర్ సందర్శన సమయంలో దివాన్ శేషాద్రి అయ్యర్ తో వివేకానందుడికి పరిచయం ఏర్పడింది

Answer: C

Explanation: రామకృష్ణ మఠం (ఆధ్యాత్మిక సన్యాసుల సంస్థ) మరియు రామకృష్ణ మిషన్ (సామాజిక సేవా సంస్థ) చట్టబద్ధంగా రెండు వేర్వేరు నిధి మరియు నిర్వహణ నిర్మాణాలు కలిగిన సంస్థలు.


📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

1893 లో షికాగోలో జరిగిన ప్రపంచ మతాల పార్లమెంట్ (World's Parliament of Religions) లో పాల్గొన్న భారతీయ ప్రతినిధి ఎవరు?

A) స్వామి దయానంద సరస్వతి

B) స్వామి వివేకానంద

C) రాజా రామ్మోహన్ రాయ్

D) ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్

Answer: B

Explanation: స్వామి వివేకానంద సెప్టెంబరు 1893లో షికాగో సర్వమత సమ్మేళనంలో పాల్గొని హిందూ ధర్మం మరియు భారతీయ వేదాంత ప్రాశస్త్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు.


PYQ 2:

స్వామి వివేకానందునికి సంబంధించి క్రింది ప్రతిపాదనలను పరిశీలించండి:

1. ఆయన 1897లో రామకృష్ణ మిషన్ ను స్థాపించారు.
2. ఆయన ఆంగ్లంలో 'ప్రబుద్ధ భారత్' అనే పత్రికను ప్రారంభించారు.
3. ఆయన భారతదేశ పర్యటనలో భాగంగా 1892లో మైసూర్ రాజ్యాన్ని సందర్శించారు.

పైన పేర్కొన్న ప్రతిపాదనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: D

Explanation: మూడు ప్రతిపాదనలు సరైనవే. 1897లో రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపన, ప్రబుద్ధ భారత్ పత్రిక నిర్వహణ మరియు 1892లో మైసూర్ పర్యటన చారిత్రక సత్యాలు.


PYQ 3:

క్రింది వాటిని జతపరచండి:

జాబితా - I (సంస్థ / పత్రిక / సంఘటన)

a) రామకృష్ణ మిషన్ b) ప్రబుద్ధ భారత్ c) షికాగో ప్రసంగం d) వివేక స్మారకం

జాబితా - II (సంవత్సరం / ప్రదేశం)

1. 1893
2. 1897
3. మైసూర్ (2026)
4. ఆంగ్ల పత్రిక

A) a-2, b-4, c-1, d-3

B) a-1, b-3, c-2, d-4

C) a-4, b-2, c-3, d-1

D) a-2, b-1, c-4, d-3

Answer: A

Explanation: రామకృష్ణ మిషన్ 1897లో స్థాపించబడింది, ప్రబుద్ధ భారత్ ఆంగ్ల పత్రిక, షికాగో ప్రసంగం 1893లో జరిగింది, వివేక స్మారక మైసూర్ లో ప్రారంభించబడింది.


✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): "స్వామి వివేకానందుని మానవ నిర్మాణ విద్య (Man-making education) భావజాలం నేటి డిజిటల్ యుగంలో భారతీయ యువతకు ఎంతవరకు సమకాలీనమైనది? విశ్లేషించండి."

స్వామి వివేకానందుని ప్రకారం విద్య అనేది కేవలం పుస్తక జ్ఞానం సమాచారం సేకరించడం మాత్రమే కాదు; అది ఆత్మవిశ్వాసం, క్యారెక్టర్ బిల్డింగ్ మరియు మానసిక దార్శనికతను పెంపొందించే 'మానవ నిర్మాణ ప్రక్రియ' (Man-making education). నేటి 21వ శతాబ్దపు డిజిటల్ యుగంలో యువత తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, సోషల్ మీడియా వ్యసనం, మరియు నైతిక విలువల క్షీణతను ఎదుర్కొంటోంది. ఇటువంటి సమయంలో వివేకానందుడి బోధనలు యువతలో స్వయం క్రమశిక్షణ మరియు బాధ్యతాయుతమైన డిజిటల్ ప్రవర్తనను పెంపొందించడానికి అత్యవసరం.

ఇటీవల ప్రధాని మోదీ మైసూర్ లో ప్రారంభించిన 'వివేక స్మారక' యువ సాంస్కృతిక కేంద్రం వంటి కార్యక్రమాలు యువతకు ఆధునిక సాంకేతిక విద్యతో పాటు నైతిక వికాసాన్ని అందించడానికి సమర్థవంతంగా తోడ్పడతాయి. 10,000 కు పైగా అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లు మరియు PM SHRI పాఠశాలల స్థాపన ద్వారా భారత్ లో నైతికతతో కూడిన శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంపొందిస్తున్నారు. ముగింపుగా, 2047 నాటికి వికసిత్ భారత్ సాధించాలంటే యువశక్తికి సాంకేతిక నైపుణ్యాలతో పాటు వివేకానందుడి ధర్మ నిష్ఠను జోడించడం అత్యంత ప్రాధాన్య అంశం.


Question 2 (250 words): "భారతదేశంలో 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' (జనాభా ప్రయోజనం) ను సద్వినియోగం చేసుకోవడంలో యువజన సాధికారత మరియు సాంస్కృతిక విలువల పాత్రను చర్చించండి."

భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక యువ జనాభా కలిగిన దేశంగా ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉంది, ఇక్కడ జనాభాలో 65% కంటే ఎక్కువ మంది 35 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారే. ఈ 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' ఆర్థిక వృద్ధికి ఒక గొప్ప అవకాశం. అయితే, నైపుణ్యాల కొరత, నిరుద్యోగం, మరియు సాంస్కృతిక విలువల విస్మరణ జరిగితే ఈ జనాభా ప్రయోజనం సామాజిక సవాలుగా మారే ప్రమాదం ఉంది. అందువల్ల జాతీయ నిర్మాణం కోసం యువజన సాధికారతతో పాటు సాంస్కృతిక పునాది అత్యంత ఆవశ్యకం.

చారిత్రక పరంగా 1892లో స్వామి వివేకానంద మైసూర్ లో పర్యటించినప్పుడు, యువత దేశసేవ మరియు నైతిక శ్రేష్ఠత వైపు పునరంకితం కావాలని పిలుపునిచ్చారు. ప్రస్తుతం మైసూర్ లో ప్రారంభించబడిన 'వివేక స్మారక' సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం వంటి ప్రాజెక్టులు యువతలో లౌకిక నైపుణ్యాలు (పోటీ పరీక్షల శిక్షణ, వృత్తి నైపుణ్యాలు) మరియు సాంస్కృతిక మూలాలను ఏకకాలంలో పెంపొందించడానికి సరైన వేదికలుగా పనిచేస్తాయి.

ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న జాతీయ విద్య విధానం (NEP 2020), స్కిల్ ఇండియా, మరియు క్రీడా రంగాన్ని ప్రోత్సహించే 'ఖేలో ఇండియా' పథకాలు యువత శారీరక మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధికి కృషి చేస్తున్నాయి. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51A ప్రతిపాదించిన ప్రాథమిక విధుల ప్రకారం యువతలో శాస్త్రీయ భావన, సంస్కృతి పట్ల గౌరవం పెంపొందాలి.

ముగింపుగా, కేవలం ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించడమే కాకుండా, నైతిక విలువలు, సామాజిక బాధ్యత కలిగిన యువతను తయారు చేసినప్పుడే భారత్ తన డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ను సంపూర్ణంగా వినియోగించుకుని ప్రపంచ నాయకత్వ స్థానానికి చేరుకోగలదు.


⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse రామకృష్ణ మఠం with రామకృష్ణ మిషన్. The correct fact is రామకృష్ణ మఠం అనేది ఆధ్యాత్మిక సన్యాసుల సంస్థ, కాగా రామకృష్ణ మిషన్ అనేది సామాజిక సేవ మరియు విపత్తు సహాయక చర్యలు చేపట్టే నమోదిత ఛారిటబుల్ సొసైటీ.
  • Trap 2: A common wrong assumption is స్వామి వివేకానంద ప్రసిద్ధ షికాగో ప్రసంగం 1897 లో జరిగింది. The reality is ఆయన షికాగో సర్వమత మహాసభలో మాట్లాడింది సెప్టెంబరు 1893లో; 1897 లో ఆయన భారత్ తిరిగి వచ్చి రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపించారు.
  • Trap 3: Many students miss స్వామి వివేకానందుడికి షికాగో వెళ్లడానికి సహాయం చేసిన పాలకుడు ఎవరు అనే విషయంలో గందరగోళానికి గురవుతారు. Always remember మైసూర్ మహారాజ చామరాజేంద్ర వడియార్ X ఆయనకు ఆర్థిక సహాయం మరియు ప్రోత్సాహం అందించారు.

🧭 Exam Tip

  • Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ లో స్వామి వివేకానందుడు రాసిన పుస్తకాలు (రాజయోగ, కర్మయోగ, భక్తియోగ), ప్రారంభించిన పత్రికలు (ప్రబుద్ధ భారత్, ఉద్బోధన్), చారిత్రక తేదీలు (1893 షికాగో, 1897 రామకృష్ణ మిషన్) మరియు తాజాగా ప్రారంభించిన 'వివేక స్మారక' ప్రదేశం (మైసూర్) పై నేరుగా ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది.
  • Mains Angle: మెయిన్స్ లో GS Paper 1 (ఆధునిక భారత చరిత్ర / సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం) మరియు GS Paper 2 (మానవ వనరుల వికాసం, విద్యా విధానం, NEP 2020) లలో యువజన సాధికారత మరియు వివేకానందుడి విద్యా తత్వంపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Interview Angle: ఇంటర్వ్యూ రౌండ్ లో "నేటి డిజిటల్ యుగంలో యువతదురలవాట్లకు గురికాకుండా వివేకానందుడి భావజాలాన్ని ఎలా అన్వయించవచ్చు?" లేదా "భారత్ తన డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ను సాధించడంలో ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాళ్లు ఏమిటి?" అనే అంశాలపై ప్రశ్నలు ఎదురవుతాయి.
  • High-Probability Prediction: రాబోయే APPSC / TSPSC Group 1, UPSC ప్రిలిమ్స్ మరియు SSC పరీక్షల్లో "వివేక స్మారక కేంద్రం ఎక్కడ ప్రారంభించబడింది?" లేదా "స్వామి వివేకానందుని 1892 మైసూర్ పర్యటనకు సంబంధించిన చారిత్రక వ్యక్తులు ఎవరు?" అనే ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం అత్యధికంగా ఉంది.