ఆగస్టు 1, 2026న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ (మైసూరు)లో శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం నిర్మించిన 'స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం - వివేక స్మారక'ను జాతికి అంకితం చేశారు. 1892 నవంబరులో స్వామి వివేకానంద తన పరివ్రాజక పర్యటనలో మైసూర్ సందర్శించి నివసించిన చారిత్రక ప్రదేశంలో ఈ స్మారకాన్ని నిర్మించారు. 1893 షికాగో సర్వమత సమ్మేళనానికి హాజరుకావాలని వివేకానంద ఇక్కడే నిర్ణయించుకున్నారు. యువతలో నాయకత్వ లక్షణాలు, నైతిక విలువలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు జాతీయభావన పెంపొందించడం ఈ కేంద్రం ముఖ్య లక్ష్యం.
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ నగరంలో నిర్మించిన "స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం - వివేక స్మారక"ను ప్రారంభించారు. ఈ సముదాయం యువతలో నైతిక విలువలు, సాంకేతిక మరియు జీవిత నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాలు మరియు దేశభక్తిని పెంపొందించడానికి ఒక బహుళ-విభాగాలు కలిగిన ప్రాంగణంగా పనిచేస్తుంది. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని ప్రసంగిస్తూ, వివేకానందుడి భావజాలం నేటి వికసిత్ భారత్ సాధనకు మార్గదర్శకమని పేర్కొన్నారు.
ఈ కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 1న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూర్ లోని నారాయణ శాస్త్రి రోడ్డులో గల నిరంజన మఠం చారిత్రక ప్రాంగణంలో జరిగింది. చారిత్రక పరంగా మైసూర్ రాజ్యం భారతదేశ సాంస్కృతిక, విద్యా రంగాల పురోగతికి ప్రాచీన కాలం నుండి ఎంతగానో దోహదపడింది.
1. మౌలిక సదుపాయాలు: ఇందులో 650 మంది కూర్చునే అంఫిథియేటర్, వివేకానందుడి జీవితంపై డిజిటల్ ఎగ్జిబిషన్, మ్యూజియం, మరియు పోటీ పరీక్షల అధ్యయన కేంద్రం ఉన్నాయి.
2. నైపుణ్యాభివృద్ధి: 9వ తరగతి నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ విద్యార్థులకు, పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థులకు జీవిత నైపుణ్యాలు (Life Skills), నైతిక శిక్షణ ఇస్తారు.
3. రూరల్ యూత్ కనెక్ట్: గ్రామీణ యువత కోసం ప్రత్యేక నైపుణ్య శిక్షణా కోర్సులు రూపకల్పన చేశారు.
4. మానసిక వికాసం: యోగా, ధ్యానం మరియు సేవ ఆధారిత కార్యక్రమాల ద్వారా యువత మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.
ప్రపంచ జనాభాలో అత్యధిక యువత (15-29 సంవత్సరాలు) కలిగిన దేశం భారతదేశం (సుమారు 27%). పాశ్చాత్య దేశాలు జనాభా వృద్ధాప్య సమస్యను ఎదుర్కొంటుంటే, భారత్ తన డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ను సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి వివేక స్మారక వంటి యువజన వికాస కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తోంది.
Core Concept: స్వామి వివేకానంద మరియు రామకృష్ణ పరివ్రాజక ఉద్యమం (Swami Vivekananda & Ramakrishna Movement)
Q1. ఆగస్టు 2026లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 'వివేక స్మారక' సాంస్కృతిక యువ కేంద్రాన్ని ఎక్కడ ప్రారంభించారు? [Easy]
A) బెంగళూరు
B) మైసూర్
C) బేలూర్
D) మంగళూరు
Answer: B
Explanation: ఆగస్టు 1, 2026న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ నగరంలో నిర్మించిన వివేక స్మారకాన్ని ప్రారంభించారు.
Q2. స్వామి వివేకానంద జయంతి అయిన జనవరి 12ను ఏ పేరుతో జాతీయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు? [Easy]
A) జాతీయ సేవా దినోత్సవం
B) జాతీయ యువజన దినోత్సవం
C) జాతీయ సంస్కృతి దినోత్సవం
D) జాతీయ విద్యార్థి దినోత్సవం
Answer: B
Explanation: 1985 నుండి భారత ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 12ను 'జాతీయ యువజన దినోత్సవం'గా జరుపుతోంది.
Q3. 1892లో స్వామి వివేకానంద మైసూర్ సందర్శించినప్పుడు ఆయనకు ఆతిథ్యమిచ్చి, షికాగో పర్యటనకు ఆర్థిక సహాయం అందించిన పాలకులు ఎవరు? [Moderate]
A) మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ IV
B) మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X
C) పజ్హస్సి రాజా
D) మార్తాండ వర్మ
Answer: B
Explanation: మైసూర్ మహారాజా పదో చామరాజేంద్ర వడియార్ 1892లో వివేకానందుడికి ఆతిథ్యమిచ్చి షికాగో వెళ్లడానికి కావలసిన ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించారు.
Q4. స్వామి వివేకానంద స్థాపించిన రామకృష్ణ మిషన్ కు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రతిపాదన ఏది? [Moderate]
A) ఇది 1893లో షికాగోలో స్థాపించబడింది
B) దీని ప్రధాన కార్యాలయం మైసూర్ లో ఉంది
C) ఇది మే 1, 1897న స్థాపించబడింది మరియు ప్రధాన కార్యాలయం బేలూర్ మఠంలో ఉంది
D) దీనిని శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస స్వయంగా స్థాపించారు
Answer: C
Explanation: స్వామి వివేకానంద రామకృష్ణ మిషన్ ను మే 1, 1897న కలకత్తా సమీపంలోని బేలూర్ వద్ద స్థాపించారు.
Q5. భారత్ లో శాస్త్రీయ దృక్పథం మరియు ఆవిష్కరణలను పెంపొందించడానికి పాఠశాలల్లో ఏర్పాటు చేస్తున్న ల్యాబ్స్ పేరు ఏమిటి? [Moderate]
A) వివేకానంద విజ్ఞాన కేంద్రాలు
B) అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్స్ (ATL)
C) పిఎమ్ శ్రీ ల్యాబ్స్
D) కళాం రీసెర్చ్ ల్యాబ్స్
Answer: B
Explanation: నీతి ఆయోగ్ కింద అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ లో భాగంగా దేశవ్యాప్తంగా 10,000 కు పైగా అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లను ఏర్పాటు చేశారు.
Q6. స్వామి వివేకానంద ప్రచురించిన ఆంగ్ల మరియు బెంగాలీ పత్రికల సరైన జంటను గుర్తించండి? [Tricky]
A) కేసరి (ఆంగ్లం), మరాఠా (బెంగాలీ)
B) ప్రబుద్ధ భారత్ (ఆంగ్లం), ఉద్బోధన్ (బెంగాలీ)
C) యంగ్ ఇండియా (ఆంగ్లం), యుగాంతర్ (బెంగాలీ)
D) సంవాద్ కౌముది (ఆంగ్లం), సంజీవని (బెంగాలీ)
Answer: B
Explanation: స్వామి వివేకానంద ఆంగ్లంలో 'ప్రబుద్ధ భారత్' (Prabuddha Bharata) మరియు బెంగాలీలో 'ఉద్బోధన్' (Udbhodhan) పత్రికలను ప్రారంభించారు.
Q7. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ప్రకరణ (Article) పౌరులు దేశ సంస్కృతి మరియు వారసత్వాన్ని కాపాడాలని ఉద్బోధిస్తుంది? [Tricky]
A) ఆర్టికల్ 21A
B) ఆర్టికల్ 45
C) ఆర్టికల్ 51A(f)
D) ఆర్టికల్ 30
Answer: C
Explanation: రాజ్యాంగంలోని భాగం IV-A లో ఉన్న ఆర్టికల్ 51A(f) ప్రకారం మన సమాస సంస్కృతి యొక్క సంపన్న వారసత్వాన్ని గౌరవించడం, కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధి.
Q8. స్వామి వివేకానంద మరియు రామకృష్ణ మఠం గురించి క్రింది వాటిలో సత్యం కానిది (తప్పుగా ఉన్నది) ఏది? [Tricky]
A) వివేకానందుడి అసలు పేరు నరేంద్రనాథ్ దత్తా
B) వివేకానంద 1893లో అమెరికాలోని షికాగోలో జరిగిన ప్రపంచ మతాల పార్లమెంట్లో పాల్గొన్నారు
C) రామకృష్ణ మఠం మరియు రామకృష్ణ మిషన్ రెండూ చట్టబద్ధంగా ఒకే సంస్థ మరియు ఒకే చట్టం కింద నమోదు అయ్యాయి
D) 1892లో మైసూర్ సందర్శన సమయంలో దివాన్ శేషాద్రి అయ్యర్ తో వివేకానందుడికి పరిచయం ఏర్పడింది
Answer: C
Explanation: రామకృష్ణ మఠం (ఆధ్యాత్మిక సన్యాసుల సంస్థ) మరియు రామకృష్ణ మిషన్ (సామాజిక సేవా సంస్థ) చట్టబద్ధంగా రెండు వేర్వేరు నిధి మరియు నిర్వహణ నిర్మాణాలు కలిగిన సంస్థలు.
PYQ 1:
1893 లో షికాగోలో జరిగిన ప్రపంచ మతాల పార్లమెంట్ (World's Parliament of Religions) లో పాల్గొన్న భారతీయ ప్రతినిధి ఎవరు?
A) స్వామి దయానంద సరస్వతి
B) స్వామి వివేకానంద
C) రాజా రామ్మోహన్ రాయ్
D) ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్
Answer: B
Explanation: స్వామి వివేకానంద సెప్టెంబరు 1893లో షికాగో సర్వమత సమ్మేళనంలో పాల్గొని హిందూ ధర్మం మరియు భారతీయ వేదాంత ప్రాశస్త్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు.
PYQ 2:
స్వామి వివేకానందునికి సంబంధించి క్రింది ప్రతిపాదనలను పరిశీలించండి:
1. ఆయన 1897లో రామకృష్ణ మిషన్ ను స్థాపించారు.
2. ఆయన ఆంగ్లంలో 'ప్రబుద్ధ భారత్' అనే పత్రికను ప్రారంభించారు.
3. ఆయన భారతదేశ పర్యటనలో భాగంగా 1892లో మైసూర్ రాజ్యాన్ని సందర్శించారు.
పైన పేర్కొన్న ప్రతిపాదనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: D
Explanation: మూడు ప్రతిపాదనలు సరైనవే. 1897లో రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపన, ప్రబుద్ధ భారత్ పత్రిక నిర్వహణ మరియు 1892లో మైసూర్ పర్యటన చారిత్రక సత్యాలు.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
జాబితా - I (సంస్థ / పత్రిక / సంఘటన)
a) రామకృష్ణ మిషన్ b) ప్రబుద్ధ భారత్ c) షికాగో ప్రసంగం d) వివేక స్మారకం
జాబితా - II (సంవత్సరం / ప్రదేశం)
1. 1893
2. 1897
3. మైసూర్ (2026)
4. ఆంగ్ల పత్రిక
A) a-2, b-4, c-1, d-3
B) a-1, b-3, c-2, d-4
C) a-4, b-2, c-3, d-1
D) a-2, b-1, c-4, d-3
Answer: A
Explanation: రామకృష్ణ మిషన్ 1897లో స్థాపించబడింది, ప్రబుద్ధ భారత్ ఆంగ్ల పత్రిక, షికాగో ప్రసంగం 1893లో జరిగింది, వివేక స్మారక మైసూర్ లో ప్రారంభించబడింది.
Question 1 (150 words): "స్వామి వివేకానందుని మానవ నిర్మాణ విద్య (Man-making education) భావజాలం నేటి డిజిటల్ యుగంలో భారతీయ యువతకు ఎంతవరకు సమకాలీనమైనది? విశ్లేషించండి."
స్వామి వివేకానందుని ప్రకారం విద్య అనేది కేవలం పుస్తక జ్ఞానం సమాచారం సేకరించడం మాత్రమే కాదు; అది ఆత్మవిశ్వాసం, క్యారెక్టర్ బిల్డింగ్ మరియు మానసిక దార్శనికతను పెంపొందించే 'మానవ నిర్మాణ ప్రక్రియ' (Man-making education). నేటి 21వ శతాబ్దపు డిజిటల్ యుగంలో యువత తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, సోషల్ మీడియా వ్యసనం, మరియు నైతిక విలువల క్షీణతను ఎదుర్కొంటోంది. ఇటువంటి సమయంలో వివేకానందుడి బోధనలు యువతలో స్వయం క్రమశిక్షణ మరియు బాధ్యతాయుతమైన డిజిటల్ ప్రవర్తనను పెంపొందించడానికి అత్యవసరం.
ఇటీవల ప్రధాని మోదీ మైసూర్ లో ప్రారంభించిన 'వివేక స్మారక' యువ సాంస్కృతిక కేంద్రం వంటి కార్యక్రమాలు యువతకు ఆధునిక సాంకేతిక విద్యతో పాటు నైతిక వికాసాన్ని అందించడానికి సమర్థవంతంగా తోడ్పడతాయి. 10,000 కు పైగా అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లు మరియు PM SHRI పాఠశాలల స్థాపన ద్వారా భారత్ లో నైతికతతో కూడిన శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంపొందిస్తున్నారు. ముగింపుగా, 2047 నాటికి వికసిత్ భారత్ సాధించాలంటే యువశక్తికి సాంకేతిక నైపుణ్యాలతో పాటు వివేకానందుడి ధర్మ నిష్ఠను జోడించడం అత్యంత ప్రాధాన్య అంశం.
Question 2 (250 words): "భారతదేశంలో 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' (జనాభా ప్రయోజనం) ను సద్వినియోగం చేసుకోవడంలో యువజన సాధికారత మరియు సాంస్కృతిక విలువల పాత్రను చర్చించండి."
భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక యువ జనాభా కలిగిన దేశంగా ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉంది, ఇక్కడ జనాభాలో 65% కంటే ఎక్కువ మంది 35 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారే. ఈ 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' ఆర్థిక వృద్ధికి ఒక గొప్ప అవకాశం. అయితే, నైపుణ్యాల కొరత, నిరుద్యోగం, మరియు సాంస్కృతిక విలువల విస్మరణ జరిగితే ఈ జనాభా ప్రయోజనం సామాజిక సవాలుగా మారే ప్రమాదం ఉంది. అందువల్ల జాతీయ నిర్మాణం కోసం యువజన సాధికారతతో పాటు సాంస్కృతిక పునాది అత్యంత ఆవశ్యకం.
చారిత్రక పరంగా 1892లో స్వామి వివేకానంద మైసూర్ లో పర్యటించినప్పుడు, యువత దేశసేవ మరియు నైతిక శ్రేష్ఠత వైపు పునరంకితం కావాలని పిలుపునిచ్చారు. ప్రస్తుతం మైసూర్ లో ప్రారంభించబడిన 'వివేక స్మారక' సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం వంటి ప్రాజెక్టులు యువతలో లౌకిక నైపుణ్యాలు (పోటీ పరీక్షల శిక్షణ, వృత్తి నైపుణ్యాలు) మరియు సాంస్కృతిక మూలాలను ఏకకాలంలో పెంపొందించడానికి సరైన వేదికలుగా పనిచేస్తాయి.
ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న జాతీయ విద్య విధానం (NEP 2020), స్కిల్ ఇండియా, మరియు క్రీడా రంగాన్ని ప్రోత్సహించే 'ఖేలో ఇండియా' పథకాలు యువత శారీరక మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధికి కృషి చేస్తున్నాయి. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51A ప్రతిపాదించిన ప్రాథమిక విధుల ప్రకారం యువతలో శాస్త్రీయ భావన, సంస్కృతి పట్ల గౌరవం పెంపొందాలి.
ముగింపుగా, కేవలం ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించడమే కాకుండా, నైతిక విలువలు, సామాజిక బాధ్యత కలిగిన యువతను తయారు చేసినప్పుడే భారత్ తన డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ను సంపూర్ణంగా వినియోగించుకుని ప్రపంచ నాయకత్వ స్థానానికి చేరుకోగలదు.