కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని 'పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన' దేశవ్యాప్తంగా 50 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఇళ్లపై రూఫ్టాప్ సోలార్ అమరికల మైలురాయిని దాటింది. ఈ పథకానికి మొత్తం రూ. 75,021 కోట్ల కేటాయింపులు ఉన్నాయి. ఆగస్టు 2026 నాటికి ప్రతి ఆరు రోజులకు ఒక లక్ష నూతన కుటుంబాలు దీని ప్రయోజనం పొందుతున్నాయి. ఇప్పటివరకు 14.8 GW రూఫ్టాప్ సోలార్ సామర్థ్యం అందుబాటులోకి రాగా, దాదాపు 19 లక్షల కుటుంబాలకు సున్నా విద్యుత్ బిల్లులు వస్తున్నాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన' 50 లక్షల రూఫ్టాప్ సోలార్ ఇన్స్టాలేషన్ల మైలురాయిని అధిగమించింది. గత తొమ్మిది నెలల్లో దీని అమలు వేగం 3.2 రెట్లు పెరిగింది. జూలై 2026 నెలలోనే రికార్డు స్థాయిలో 5.06 లక్షల ఇళ్లపై సోలార్ ప్యానెళ్లను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లోకి నేరుగా డిబిటి (DBT) ద్వారా రూ. 28,024 కోట్ల సబ్సిడీ జమ చేయబడింది.
ఆగస్టు 2026 మొదటి వారంలో కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ ఈ మైలురాయి వివరాలను అధికారికంగా వెల్లడించింది. ఇది భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో వేగంగా అమలు చేయబడుతోంది.
భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా విస్తరిస్తున్న వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక ఇంధన కార్యక్రమాలలో ఒకదానిని నిర్వహిస్తోంది. COP26 సదస్సులో ప్రకటించిన 'పంచామృత్' లక్ష్యాల ప్రకారం 2030 నాటికి 500 GW రానింధన సామర్థ్యాన్ని సాధించడంలో ఇది కీలకమైనది.
Core Concept: PM Surya Ghar & Rooftop Solar Ecosystem
Q1. పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజనను అమలు చేస్తున్న కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]
A) కేంద్ర విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ
B) కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ
C) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
D) కేంద్ర గృహ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: B
Explanation: ఈ పథకాన్ని కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE) నిర్వహిస్తోంది.
Q2. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం కింద లబ్ధిదారులకు ప్రతి నెలా ఎంత పరిమితి వరకు ఉచిత విద్యుత్ అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Easy]
A) 100 యూనిట్లు
B) 200 యూనిట్లు
C) 300 యూనిట్లు
D) 500 యూనిట్లు
Answer: C
Explanation: అర్హులైన కుటుంబాలకు నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ను అందించడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.
Q3. పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజనకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Moderate]
1. ఈ పథకం మొత్తం ఆర్థిక కేటాయింపులు రూ. 75,021 కోట్లు.
2. దీని కింద 10 kW వరకు ఉండే రూఫ్టాప్ సోలార్ వ్యవస్థలకు డీమ్డ్ అప్రూవల్ సదుపాయం కలదు.
పై ప్రకటనలలో ఏది సరియైనది?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: C
Explanation: ఈ పథకానికి రూ. 75,021 కోట్ల అవుట్లే కేటాయించబడింది మరియు 10 kW వరకు డీమ్డ్ అప్రూవల్ ఇవ్వబడింది.
Q4. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం కింద సబ్సిడీ మరియు రుణాల ప్రాసెసింగ్ కోసం ఏ డిజిటల్ పోర్టల్ అనుసంధానించబడింది? [Moderate]
A) జన్ ధన్ పోర్టల్
B) జన్ సమర్థ్ పోర్టల్
C) ఉదయం పోర్టల్
D) శ్రమశక్తి పోర్టల్
Answer: B
Explanation: పేపర్లెస్ డిజిటల్ రుణాల మంజూరు కోసం జన్ సమర్థ్ (Jan Samarth) పోర్టల్ను అనుసంధానించారు.
Q5. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకంలో లబ్ధిదారులకు లభించే రుణాలపై వడ్డీ రేటు నిబంధన ఏమిటి? [Moderate]
A) స్థిరంగా 4% వడ్డీ రేటు
B) రెపో రేటు ప్లస్ 50 బేసిస్ పాయింట్లు (5.75%)
C) రిజర్వ్ బ్యాంక్ బ్యాంక్ రేటుకు సమానం
D) పూర్తిగా వడ్డీ లేని రుణం
Answer: B
Explanation: ఈ పథకం కింద రెపో రేటు ప్లస్ 50 బేసిస్ పాయింట్లు అంటే 5.75% వడ్డీ రేటుతో రాయితీ రుణాలు ఇస్తారు.
Q6. పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన సాధించిన మైలురాళ్లపై క్రింది ప్రకటనలలో ఏది నిజం కాదు? [Tricky]
A) 50 లక్షలకు పైగా గృహాలు రూఫ్టాప్ సోలార్ సౌకర్యం పొందాయి.
B) మొత్తం 14.8 GW రూఫ్టాప్ సోలార్ సామర్థ్యం అందుబాటులోకి వచ్చింది.
C) లబ్ధిదారులకు సబ్సిడీ నేరుగా డిబిటి ద్వారా కాకుండా చెక్కుల రూపంలో ఇస్తారు.
D) దాదాపు 19 లక్షల కుటుంబాలు సున్నా విద్యుత్ బిల్లులను పొందుతున్నాయి.
Answer: C
Explanation: సబ్సిడీని నేరుగా లబ్ధిదారుల బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి Direct Benefit Transfer (DBT) ద్వారా జమ చేస్తారు.
Q7. రూఫ్టాప్ సోలార్ వ్యవస్థలలో ఉద్భవించే 'నెట్ మీటరింగ్' (Net Metering) అనే భావన దేనికి సంబంధించినది? [Tricky]
A) సోలార్ ప్యానెళ్ల ద్వారా ఉత్పత్తి అయ్యే వేడిని కొలవడం
B) గ్రిడ్కు సరఫరా చేసే మరియు గ్రిడ్ నుండి వినియోగించే విద్యుత్ నికర వ్యత్యాసాన్ని నమోదు చేయడం
C) బ్యాటరీ ఛార్జింగ్ శాతాన్ని మాత్రమే లెక్కించడం
D) ప్రభుత్వ సబ్సిడీ మొత్తాన్ని లెక్కించడం
Answer: B
Explanation: నెట్ మీటరింగ్ అనేది వినియోగదారుడు గ్రిడ్కు ఇచ్చిన విద్యుత్ మరియు గ్రిడ్ నుండి వాడిన విద్యుత్ నికర వ్యత్యాసాన్ని లెక్కిస్తుంది.
Q8. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకంలో 'యుటిలిటీ లెడ్ అగ్రిగేషన్' (Utility Led Aggregation) నమూనా యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? [Tricky]
A) కేవలం విదేశీ కంపెనీలకు మాత్రమే కాంట్రాక్టులు ఇవ్వడం
B) PMAY, BPL మరియు SC/ST కుటుంబాలకు తక్కువ ఖర్చుతో రూఫ్టాప్ సోలార్ అందించడం
C) గ్రిడ్ విద్యుత్ను పూర్తిగా నిలిపివేయడం
D) సోలార్ ప్యానెళ్లను విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడం
Answer: B
Explanation: ఈ నమూనా ద్వారా అల్ప ఆదాయ, BPL మరియు SC/ST కుటుంబాలకు సోలార్ సదుపాయాన్ని అందిస్తారు.
PYQ 1:
భారతదేశంలో పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి, 'పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన' ప్రాథమిక లక్ష్యం ఏమిటి?
A) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రక్షిత మంచినీటి ఉచిత సరఫరా
B) 1 కోటి కుటుంబాలకు రూఫ్టాప్ సోలార్ ద్వారా ఉచిత విద్యుత్ అందించడం
C) రైతులకు ఉచితంగా సోలార్ పంప్సెట్లు పంపిణీ చేయడం
D) పరిశ్రమలకు రాయితీపై బొగ్గు సరఫరా చేయడం
Answer: B
Explanation: 1 కోటి ఇళ్లకు సోలార్ ప్యానెళ్లు ఏర్పాటు చేసి నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ అందించడం ఈ పథకం లక్ష్యం.
PYQ 2:
'పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన'కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఇది కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.
2. లబ్ధిదారులు తమ మిగులు విద్యుత్ను విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలకు (DISCOMs) విక్రయించవచ్చు.
3. ఈ పథకం కింద దరఖాస్తు ప్రక్రియ పూర్తిగా భౌతిక కాగితాల (Paperwork) రూపంలో మాత్రమే జరుగుతుంది.
Which of the above statements is/are correct?
A) 1 only
B) 1 and 2 only
C) 2 and 3 only
D) All of the above
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 3 తప్పు; ఈ పథకం 100% ఆన్లైన్ డిజిటల్ ప్రక్రియ ద్వారా సాగుతుంది.
PYQ 3:
క్రింది ప్రకటనలు మరియు కారణాలను పరిశీలించండి:
Assertion (A): పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం భారతదేశంలో గృహ విద్యుత్ వినియోగదారుల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
Reason (R): ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధిదారులు ఉచిత విద్యుత్ను పొందడమే కాకుండా మిగులు విద్యుత్ను విక్రయించి ఆదాయం కూడా పొందుతారు.
Answer: A
Explanation: A మరియు R రెండూ సరియైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
Question 1 (150 words): "పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన" భారతదేశ ఇంధన భద్రత మరియు ఆర్థిక సుస్థిరతకు ఎలా దోహదపడుతుందో చర్చించండి.
పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన భారతదేశంలో వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పు తెచ్చింది. రూ. 75,021 కోట్ల బడ్జెట్తో ప్రారంభమైన ఈ పథకం ద్వారా 50 లక్షల కంటే ఎక్కువ గృహాలు సోలార్ ఇంధనాన్ని పొందుతున్నాయి.
ఆర్థిక పరంగా, ఇది పేద మరియు మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు నెలకు 300 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్ను అందిస్తూ, దాదాపు 19 లక్షల ఇళ్లకు సున్నా విద్యుత్ బిల్లుల ప్రయోజనం చేకూర్చింది. మిగులు విద్యుత్ను గ్రిడ్కు విక్రయించడం ద్వారా 12 లక్షల పైగా కుటుంబాలు రూ. 421 కోట్ల అదనపు ఆదాయాన్ని పొందాయి.
ఇంధన భద్రత దృష్ట్యా, ఇప్పటివరకు 14.8 GW రూఫ్టాప్ సోలార్ సామర్థ్యాన్ని సాధించడం వల్ల సాంప్రదాయ థర్మల్ విద్యుత్పై భారం తగ్గింది. డిస్కామ్లపై టారిఫ్ సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గిస్తూనే, జాతీయ గ్రిడ్ను బలోపేతం చేయడంలో ఈ పథకం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో వికేంద్రీకృత సోలార్ శక్తిని విస్తరించడంలో పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం సాధించిన పురోగతిని విశ్లేషిస్తూ, దాని అమలులో ఎదురయ్యే సవాళ్లు మరియు పరిష్కారాలను పేర్కొనండి.
పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన భారతదేశంలో స్వచ్ఛ ఇంధన పరివర్తనను వేగవంతం చేస్తోంది. 50 లక్షల గృహ అమరికల మైలురాయిని దాటడం మరియు ప్రతి ఆరు రోజులకు ఒక లక్ష కొత్త లబ్ధిదారులు చేరడం దీని వేగవంతమైన అమలుకు నిదర్శనం. జన్ సమర్థ్ అనుసంధానంతో 100% డిజిటల్ ప్రక్రియ, DBT ద్వారా రూ. 28,024 కోట్ల సబ్సిడీ రవాణా పాలనలో పారదర్శకతను పెంచాయి.
అయితే, ఈ పథకం విస్తరణలో కొన్ని సవాళ్లు ఉన్నాయి:
1. గ్రిడ్ మౌలిక వసతులు: పాత విద్యుత్ పంపిణీ నెట్వర్క్లు అధిక మొత్తంలో రూఫ్టాప్ సోలార్ ఇన్పుట్ను తట్టుకోవడం కష్టం.
2. ప్రారంభ మూలధనం: సబ్సిడీ ఉన్నప్పటికీ, తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలకు ప్రారంభ ఇన్స్టాలేషన్ వ్యయం భారం కావచ్చు.
3. స్థానిక డిస్కామ్ల ఆర్థిక స్థితి: గృహ వినియోగదారులు సోలార్కు మారడం వల్ల డిస్కామ్ల ఆదాయ మార్గాలు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది.
పరిష్కార మార్గాలు:
ముగింపుగా, పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం భారతదేశం 2070 నాటికి 'నెట్-జీరో' లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో మరియు పారిస్ వాతావరణ లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో మైలురాయిగా నిలుస్తుంది.