కేంద్ర ప్రభుత్వం 'మూలధన పెట్టుబడుల కోసం రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక సహాయ పథకం' (SASCI) కింద గడిచిన రెండున్నరేళ్ల కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్కు రూ. 19,619 కోట్లు కేటాయించి విడుదల చేసినట్లు పార్లమెంట్లో ప్రకటించింది. వైఎస్సార్సీపీ ఎంపీ పి.వి. మిథున్ రెడ్డి అడిగిన ప్రశ్నకు కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ లోక్సభలో లిఖితపూర్వక సమాధానం ఇచ్చారు. ఈ పథకం ద్వారా రాష్ట్రాలకు 50 ఏళ్ల కాలపరిమితితో నిరడ్డీ (వడ్డీ లేని) మూలధన రుణాలను కేంద్రం అందిస్తుంది. ఈ నిధులను అమరావతి రాజధాని నిర్మాణ ప్రాజెక్టులతో సహా ఎలాంటి ప్రాధాన్యత కలిగిన అభివృద్ధి పనులకైనా ప్రతిపాదించి వినియోగించుకోవచ్చని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది.
రాష్ట్రాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కల్పన మరియు మూలధన వ్యయాన్ని (Capital Expenditure) ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'సాస్కీ' (SASCI - Special Assistance to States for Capital Investment) పథకం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి భారీగా ఆర్థిక సాయం అందింది. గడిచిన రెండున్నరేళ్లలో రూ. 19,619 కోట్ల నిధులు ఏపీకి విడుదలైనట్లు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పార్లమెంట్కు తెలిపింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సకాలంలో సమర్పించిన ప్రాజెక్ట్ నివేదికలు, వేగవంతమైన అమలు కారణంగానే ఈ అధిక నిధుల కేటాయింపు సాధ్యపడింది.
2026 ఆగస్టు 4వ తేదీన న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్సభ) వేదికగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ గణాంకాలను అధికారికంగా వెల్లడించింది. 2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి 2026 ఆగస్టు 1 మధ్యకాలంలో జరిగిన నిధుల విడుదలపై సమగ్ర సమాచారాన్ని అందించింది.
1. ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదనల దాఖలు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అర్హత కలిగిన మూలధన ప్రాజెక్టుల వివరాలను కేంద్రానికి పంపుతాయి.
2. పరిశీలన & ఆమోదం: కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మార్గదర్శకాల ప్రకారం ప్రతిపాదనలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది.
3. 50 ఏళ్ల వడ్డీ లేని రుణం: ఆమోదించబడిన ప్రాజెక్టులకు 50 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలపరిమితితో వడ్డీ లేని రుణం మంజూరవుతుంది.
4. దశలవారీ విడుదల: పనుల పురోగతి మరియు మునుపటి నిధుల వినియోగ పత్రాల (Utilization Certificates) ఆధారంగా తదుపరి విడతలు విడుదలవుతాయి.
ఈ అంశం రాజ్యాంగ ఆర్థిక సంబంధాలు మరియు రాష్ట్రాల ఆర్థిక మూలధన అభివృద్ధికి ఎంతో ప్రాధాన్యమైనది.
కోవిడ్-19 పాండెమిక్ సృష్టించిన ఆర్థిక మందగమనం నుంచి కోలుకోవడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం 2020-21 బడ్జెట్లో "Special Assistance to States for Capital Investment" (SASCI) పథకాన్ని ప్రారంభించింది. ప్రారంభంలో తక్కువ మొత్తంలో నిధులు ఇచ్చినప్పటికీ, ఆ తర్వాత కేంద్ర బడ్జెట్లలో ప్రతి ఏటా రూ. 1 లక్ష కోటి పైగా ఈ పథకానికి కేటాయిస్తున్నారు.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో స్థానిక మరియు ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వాలు అందించే సహాయంలో భారత్ అనుసరిస్తున్న ఈ 50 ఏళ్ల నిరడ్డీ రుణాల మోడల్ ఒక వినూత్నమైనది. ప్రపంచ బ్యాంక్, ఐఎంఎఫ్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు భారత్ చేపట్టిన ఈ మూలధన ప్రోత్సాహక చర్యను కొనియాడాయి.
Core Concept: Fiscal Federalism & Special Capital Assistance (ద్రవ్య సమాఖ్యవాదం మరియు మూలధన సహాయం)
Q1. 'SASCI' పథకానికి సంబంధించి సరైన పూర్తి రూపాన్ని గుర్తించండి? [Easy]
A) Special Assistance to States for Capital Investment
B) State Association for Scheme Capital Infrastructure
C) System Action for State Capital Incentives
D) Special Allocation to States for Corporate Investment
Answer: A
Explanation: SASCI అనగా Special Assistance to States for Capital Investment (మూలధన పెట్టుబడుల కోసం రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక సహాయ పథకం).
Q2. సాస్కీ (SASCI) పథకం కింద కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు అందించే రుణాల కాలపరిమితి ఎంత? [Easy]
A) 10 సంవత్సరాలు
B) 20 సంవత్సరాలు
C) 50 సంవత్సరాలు
D) 30 సంవత్సరాలు
Answer: C
Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం సాస్కీ పథకం ద్వారా రాష్ట్రాలకు 50 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలపరిమితితో వడ్డీ లేని నిధులను అందిస్తుంది.
Q3. గడిచిన రెండున్నరేళ్ల కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం సాస్కీ (SASCI) కింద కేంద్రం నుండి పొందిన మొత్తం నిధులు ఎంత? [Moderate]
A) రూ. 11,386 కోట్లు
B) రూ. 19,619 కోట్లు
C) రూ. 31,005 కోట్లు
D) రూ. 8,289 కోట్లు
Answer: B
Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంట్లో వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం గడిచిన 2.5 ఏళ్లలో ఏపీ రూ. 19,619 కోట్ల సాస్కీ నిధులను పొందింది.
Q4. సాస్కీ పథకానికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Moderate]
A) ఈ నిధులపై రాష్ట్రాలు ఏడాదికి 5% వడ్డీ చెల్లించాలి
B) ఈ పథకాన్ని భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నియంత్రిస్తుంది
C) రాష్ట్రాలు పొందే ఈ నిధులను వడ్డీ లేని రుణాలుగా మూలధన వ్యయం కోసం ఉపయోగించాలి
D) ఈ నిధులను కేవలం వ్యవసాయ రంగానికి మాత్రమే కేటాయించాలి
Answer: C
Explanation: సాస్కీ అనేది రాష్ట్రాలకు 50 ఏళ్ల కాలపరిమితితో లభించే వడ్డీ లేని మూలధన రుణ పథకం.
Q5. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి 2020-21 నుండి ఇప్పటివరకు మొత్తం ఎంత సాస్కీ నిధులు అందాయని కేంద్రం తెలిపింది? [Moderate]
A) రూ. 19,619.31 కోట్లు
B) రూ. 31,005.47 కోట్లు
C) రూ. 16,078.76 కోట్లు
D) రూ. 11,386.16 కోట్లు
Answer: B
Explanation: లోక్సభ సమాధానం ప్రకారం 2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి ఏపీకి మొత్తం రూ. 31,005.47 కోట్లు సాస్కీ కింద విడుదలయ్యాయి.
Q6. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటన ప్రకారం, సాస్కీ (SASCI) నిధులను ఏ ప్రయోజనానికి ఉపయోగించవచ్చు? [Tricky]
A) కేవలం గ్రామీణ రహదారుల నిర్మాణానికి మాత్రమే
B) కేవలం ఉద్యోగుల జీతభత్యాల చెల్లింపుకు మాత్రమే
C) రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యత కలిగిన అమరావతి నిర్మాణం సహా ఏదైనా మూలధన ప్రాజెక్టుకు
D) పాత రుణాల అసలు మరియు వడ్డీలు తీర్చడానికి మాత్రమే
Answer: C
Explanation: సాస్కీ మార్గదర్శకాల ప్రకారం అమరావతి రాజధాని ప్రాజెక్టుతో సహా రాష్ట్ర సమర్పించే అర్హతగల ఏ మూలధన అభివృద్ధి పానికైనా ఈ నిధులను ప్రతిపాదించవచ్చు.
Q7. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ అధికరణ ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేంద్రం అనుమతితో లేదా స్వతంత్రంగా రుణాలు సేకరించవచ్చు? [Tricky]
A) ఆర్టికల్ 280
B) ఆర్టికల్ 293
C) ఆర్టికల్ 312
D) ఆర్టికల్ 265
Answer: B
Explanation: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 293 అనేది రాష్ట్రాలు రుణాలు సేకరించే పరిమితులు మరియు నిబంధనల గురించి వివరిస్తుంది.
Q8. సాస్కీ (SASCI) పథకాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏ ఆర్థిక సంవత్సరంలో ప్రారంభించింది? [Tricky]
A) 2014-15
B) 2018-19
C) 2020-21
D) 2022-23
Answer: C
Explanation: కోవిడ్-19 సమయంలో రాష్ట్రాల మూలధన వ్యయాన్ని పెంచేందుకు 2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేంద్రం ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
PYQ 1:
రాష్ట్రాలకు మూలధన పెట్టుబడుల కోసం అందించే కేంద్ర సహాయం (SASCI) గురించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది?
A) ఇది పూర్తి గ్రాంట్ మరియు దీనిని తిరిగి చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు
B) ఇది 50 ఏళ్ల కాలపరిమితి కలిగిన వడ్డీ లేని రుణం
C) ఇది విదేశీ సంస్థల నుండి పొందే రుణ సదుపాయం
D) ఇది కేవలం కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది
Answer: B
Explanation: SASCI అనేది కేంద్రం ద్వారా రాష్ట్రాలకు మంజూరయ్యే 50 సంవత్సరాల నిరడ్డీ (వడ్డీ లేని) మూలధన రుణ సదుపాయం.
PYQ 2:
సాస్కీ (SASCI) పథకానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఈ పథకం ద్వారా రాష్ట్రాలు పొందే నిధులను రీవెన్యూ వ్యయం (Revenue Expenditure) కోసం ఉపయోగించవచ్చు.
2. ఈ నిధులు 50 ఏళ్ల సుదీర్ఘ కాల పరిమితితో లభించే వడ్డీ రహిత రుణాలు.
3. రాష్ట్రాలు సమర్పించే మూలధన ప్రాజెక్టుల ప్రతిపాదనల ఆధారంగా కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ ఈ నిధులను విడుదల చేస్తుంది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు, ఎందుకంటే సాస్కీ నిధులను కేవలం మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure) కోసమే ఉపయోగించాలి. ప్రకటనలు 2 మరియు 3 సరైనవి.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
List-I (ఆర్థిక పదం) -- List-II (వివరణ)
a) Capital Expenditure -- 1. 50 ఏళ్ల వడ్డీ రహిత రుణ పథకం
b) Revenue Deficit -- 2. ఆస్తుల సృష్టికి చేసే వ్యయం
c) SASCI Scheme -- 3. రాబడి కంటే రీవెన్యూ వ్యయం అధికంగా ఉండటం
d) Article 293 -- 4. రాష్ట్రాల రుణ సేకరణ పై రాజ్యాంగ నిబంధన
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-3, d-4
C) a-3, b-4, c-2, d-1
D) a-4, b-1, c-3, d-2
Answer: A
Explanation: మూలధన వ్యయం ఆస్తులను సృష్టిస్తుంది, రాబడి లోటు వ్యయాధిక్యాన్ని చూపుతుంది, సాస్కీ పథకం 50 ఏళ్ల వడ్డీ లేని రుణం ఇస్తుంది, మరియు ఆర్టికల్ 293 రుణాల గురించి తెలుపుతుంది.
Question 1 (150 words): 'సాస్కీ' (SASCI) వంటి వడ్డీ లేని రుణ పథకాలు రాష్ట్రాల ఆర్థిక అభివృద్ధికి మరియు మౌలిక వసతుల కల్పనకు ఏ విధంగా దోహదపడతాయి? వివరించండి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న రాష్ట్రాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అందిస్తున్న 'మూలధన పెట్టుబడుల కోసం రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక సహాయ పథకం' (SASCI) ఒక ఊరటనిచ్చే అంశం. ఈ పథకం ద్వారా 50 సంవత్సరాల కాలపరిమితితో లభించే వడ్డీ లేని రుణాలు రాష్ట్రాల పై తక్షణ ఆర్థిక భారాన్ని మోపవు. గడిచిన రెండున్నరేళ్లలో ఏపీ సాధించిన రూ. 19,619 కోట్ల నిధులు రాష్ట్రాభివృద్ధికి ఎంతగానో దోహదపడతాయి.
మొదటిగా, ఈ నిధులు రోడ్లు, పోర్టులు, డిజిటల్ నెట్వర్క్ మరియు అమరావతి రాజధాని నిర్మాణం వంటి దీర్ఘకాలిక మూలధన ఆస్తులను సృష్టించడానికి ఉపయోగపడతాయి. రెండోది, మూలధన వ్యయం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థలో మల్టిప్లయర్ ఎఫెక్ట్ ద్వారా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు పెరిగి, ఉపాధి అవకాశాలు వ్యక్తమవుతాయి. మూడోది, రాష్ట్రాలు బహిరంగ మార్కెట్ నుండి అధిక వడ్డీలకు రుణాలు సేకరించే అవసరం తగ్గడం వల్ల ద్రవ్య లోటు అదుపులో ఉంటుంది.
ముగింపుగా, సాస్కీ నిధుల సమర్థవంతమైన వినియోగం ద్వారా మాత్రమే రాష్ట్రాలు మౌలిక వసతులను వేగవంతంగా పూర్తి చేసి సమ్మిళిత ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించగలవు.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో ద్రవ్య సమాఖ్యవాదం (Fiscal Federalism) కోణంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలను విశ్లేషిస్తూ, మూలధన వ్యయాన్ని పెంచడంలో సాస్కీ (SASCI) పథకం పాత్రను చర్చించండి.
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర మరియు రాష్ట్రాల మధ్య ద్రవ్య వనరుల భాగస్వామ్యం సున్నితమైన సమతుల్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాజ్యాంగంలోని Part XII పరిధిలోని ఆర్టికల్ 268 నుండి 293 వరకు పన్నుల కేటాయింపు, గ్రాంట్లు మరియు రుణ సేకరణ మార్గదర్శకాలను నిర్దేశిస్తాయి. ఇటీవలి కాలంలో రాష్ట్రాల రాబడి సాధన తగ్గడం మరియు రీవెన్యూ వ్యయం పెరగడం వల్ల మూలధన వ్యయానికి (Capital Expenditure) నిధుల కొరత ఏర్పడుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో 2020-21లో కేంద్రం ప్రవేశపెట్టిన SASCI పథకం ద్రవ్య సమాఖ్యవాదానికి నూతన బలాన్నిచ్చింది. ఈ పథకం కింద కేంద్రం 50 ఏళ్ల కాలపరిమితితో అందిస్తున్న రూ. లక్ష కోట్ల పైచిలుకు సున్నా వడ్డీ రుణాలు రాష్ట్రాలకు ఎంతో మేలు చేస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ 2020 నుండి ఇప్పటివరకు రూ. 31,005.47 కోట్లు పొందడం మరియు అందులో రూ. 19,619 కోట్లు గడిచిన 2.5 ఏళ్లలోనే సాధించడం కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య నిర్మాణాత్మక సహకారానికి ఉదాహరణ.
ఈ పథకం వల్ల లభించే ప్రధాన ప్రయోజనాలు:
1. ఆర్థిక శ్రేయస్సు: రాష్ట్రాలు తమ అప్పుల పరిమితి (FRBM) పై తక్షణ ప్రభావం పడకుండా మౌలిక సదుపాయాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టవచ్చు.
2. స్వయంప్రతిపత్తి: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ ప్రాధాన్యతలకు అనుగుణంగా (ఉదాహరణకు అమరావతి నిర్మాణం) ప్రాజెక్టులను ఎంచుకోవచ్చు.
3. ఆర్థిక ఉద్దీపన: జాతీయ స్థాయిలో మూలధన నిర్మాణానికి ఇవి పునాదిగా నిలుస్తాయి.
అయితే, నిధుల విడుదల వేగవంతంగా జరగడానికి ప్రాజెక్టుల నాణ్యత, సమయపాలన మరియు యుటిలైజేషన్ సర్టిఫికేట్ల సమర్పణలో పారదర్శకత అవసరం. కేంద్ర-రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం ద్వారానే వికసిత్ భారత్ లక్ష్యం సాధ్యమవుతుంది.