Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

డిజిటల్ చట్టసభలుగా 21 శాసనసభలు: NeVA ప్రాజెక్ట్ (National e-Vidhan Application)

జాతీయ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) కింద 37 రాష్ట్ర మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టసభలకు గాను 33 చట్టసభలు అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) కుదుర్చుకోగా, అందులో 21 శాసనసభలు పూర్తిగా కాగితరహిత డిజిటల్ చట్టసభలుగా రూపాంతరం చెందాయి. ఈ పరివర్తన కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹138.17 కోట్లు విడుదల చేసింది. ఇందులో కృత్రిమ మేధస్సు (AI) ఆధారిత భాషా అనువాద సాధనం 'భాషిణి' (BHASHINI)ని ఏకీకృతం చేశారు, తద్వారా శాసనసభ సమాచారం 22 షెడ్యూల్డ్ భాషల్లో అందుబాటులో ఉంటుంది. దేశవ్యాప్తంగా అన్ని చట్టసభలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడమే ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధాన ఉద్దేశం.

What Happened

భారతదేశంలోని 21 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు చెందిన చట్టసభలు 'నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్' (NeVA) ప్రాజెక్ట్ కింద పూర్తిగా కాగితరహిత (పేపర్‌లెస్) డిజిటల్ చట్టసభలుగా మారాయి. ఈ విషయాన్ని కేంద్ర న్యాయ, పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్ లోక్‌సభలో వెల్లడించారు. ఈ అప్లికేషన్ ద్వారా శాసనసభ కార్యకలాపాలన్నీ డిజిటల్ రూపంలోకి మారాయి, ఇది వ్యవస్థలో పారదర్శకతను మరియు వేగాన్ని పెంచడానికి సహాయపడుతుంది.

When & Where

ఆగస్టు 5, 2026 న లోక్‌సభలో ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో ఈ గణాంకాలు వెల్లడయ్యాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ పంజాబ్, ఒడిశా, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, గుజరాత్, ఢిల్లీ తదితర 21 ప్రాంతాల చట్టసభల్లో విజయవంతంగా అమలైంది. దేశవ్యాప్తంగా 37 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టసభలు ఉండగా, దశలవారీగా అన్నింటినీ ఈ వేదిక కిందికి తీసుకురానున్నారు.

Who Is Involved

  • పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ ప్రాజెక్టు అమలుకు కేంద్ర నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తోంది.
  • శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్: కేంద్ర న్యాయ మరియు పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర హోదా), ఈ నివేదికను సభలో అధికారికంగా సమర్పించారు.
  • NIC (నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్): ఈ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన సాంకేతిక మద్దతును మరియు క్లౌడ్ సేవలను అందిస్తోంది.
  • భాషిణి (BHASHINI): కృత్రిమ మేధస్సు సహాయంతో బహుభాషా అనువాదం కోసం ఈ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ విభాగం అభివృద్ధి చేసింది.

How It Works

1. కాగితరహిత వాతావరణం: చట్టసభల సభ్యులందరికీ ట్యాబ్లెట్లు లేదా టచ్ స్క్రీన్ పరికరాలు అందిస్తారు. సభ్యులు సభలో ప్రవేశపెట్టే బిల్లులు, నివేదికలను భౌతిక పత్రాలకు బదులు వీటిలోనే వీక్షిస్తారు.
2. అనువాద సదుపాయం: ఇందులో పొందుపరిచిన 'భాషిణి' (BHASHINI) AI అనువాద సాధనం ద్వారా సభ్యులు సమాచారాన్ని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు మరియు ఆంగ్లంలోకి మార్చుకుని చదువుకోవచ్చు.
3. భద్రతా వ్యవస్థ: సమాచారం సురక్షితంగా ఉండటానికి సభ్యుల లాగిన్ కొరకు టూ-ఫ్యాక్టర్ (2FA) అథెంటికేషన్ ఉపయోగిస్తారు. హ్యాకింగ్ నుంచి రక్షించడానికి సిస్టమ్ కు రెగ్యులర్ సెక్యూరిటీ ఆడిట్స్ చేస్తారు.
4. డేటా రికవరీ: NeVA సాఫ్ట్‌వేర్ NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌పై పనిచేస్తుంది. ఏదైనా విపత్తు సంభవిస్తే డేటా కోల్పోకుండా ఉండటానికి ప్రత్యేకమైన డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు చేయబడింది.

Why It Matters

  • ఆర్థిక, పర్యావరణ ప్రభావం: కాగితం వాడకం పూర్తిగా తగ్గడం వల్ల కోట్ల రూపాయల ఖర్చులు ఆదా అవుతాయి, అలాగే వేలాది చెట్లను నరకకుండా పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించవచ్చు.
  • గవర్నెన్స్ (GS Paper 2): శాసన సభ్యులకు పత్రాలు వేగంగా అందడం వల్ల నిర్ణయాలు త్వరితగతిన తీసుకోవచ్చు. ఇది దేశంలో ఈ-గవర్నెన్స్ విస్తరణకు ఉత్తమ ఉదాహరణ.
  • పారదర్శకత: సభలో జరిగే కార్యకలాపాలు, అడిగే ప్రశ్నలు, మంత్రులు ఇచ్చే సమాధానాలు అన్నీ డిజిటల్ రికార్డులుగా పౌరులకు ఆన్‌లైన్‌లో అందుబాటులో ఉంటాయి.

Historical Background

  • 2014: హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ భారతదేశంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా ఇ-విధాన్ (కాగితరహిత) విధానాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేసిన తొలి రాష్ట్రంగా రికార్డులకెక్కింది.
  • 2020: డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమంలో భాగంగా 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' అనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) విధానాన్ని దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది.

Previous Related Events

  • 2022 మార్చి: నాగాలాండ్ అసెంబ్లీ NeVA ప్రాజెక్టును అమలు చేసి దేశంలో ఈ విధానాన్ని స్వీకరించిన తొలి అసెంబ్లీగా అవతరించింది.
  • 2023 మే: ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ పూర్తిగా NeVA అప్లికేషన్‌ను స్వీకరించి, తన కార్యకలాపాలను డిజిటలైజ్ చేసింది.
  • 2026 ఆగస్టు: కేంద్ర ప్రభుత్వ తాజా నివేదిక ప్రకారం, ఈ ప్రాజెక్టును విజయవంతంగా అమలు చేస్తున్న సభల సంఖ్య 21 కి చేరింది.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 168 (Article 168): రాష్ట్రాల్లో శాసనసభల రాజ్యాంగం గురించి వివరిస్తుంది. ప్రతి రాష్ట్రానికి శాసనసభ ఉంటుంది, కొన్ని రాష్ట్రాల్లో విధాన పరిషత్ (శాసనమండలి) కూడా ఉంటుంది. ఇ-విధాన్ ద్వారా ఈ సభలన్నీ డిజిటలైజ్ చేయబడుతున్నాయి.
  • ఎనిమిదవ షెడ్యూల్ (8th Schedule): రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ 22 అధికారిక భారతీయ భాషలను గుర్తిస్తుంది. 'భాషిణి' సాఫ్ట్‌వేర్ ఈ 22 భాషల్లో అనువాద సేవలను అందిస్తోంది.

India & World Comparison

  • ప్రపంచవ్యాప్తంగా బ్రెజిల్, ఇంగ్లాండ్ వంటి దేశాలు తమ పార్లమెంట్స్ లో డిజిటల్ విధానాలను అమలు చేస్తున్నాయి.
  • అయితే, భారతదేశంలోని NeVA ప్రాజెక్ట్ కింద దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల చట్టసభలను మరియు కేంద్ర పార్లమెంటును ఒకే వేదికపైకి తీసుకువస్తుండటం వల్ల, ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఏకీకృత శాసనసభ డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది.

Future Impact

  • లక్ష్య సాధన: మిగిలిన రాష్ట్రాలు కూడా త్వరలోనే అమలు చేసి, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 37 చట్టసభలు 100% కాగితరహితంగా మారతాయి.
  • కృత్రిమ మేధ వినియోగం: భవిష్యత్తులో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ను మరింతగా ఉపయోగించి బిల్లుల విశ్లేషణను, మరియు చర్చల సారాంశాలను ఆటోమేటిక్‌గా రూపొందించే అవకాశం ఉంది.
  • ప్రజల భాగస్వామ్యం: చట్టసభల సమాచారం పౌరులకు సులభంగా అర్థమయ్యే మాతృభాషల్లో (భాషిణి ద్వారా) అందుబాటులోకి రావడం వల్ల, పాలనలో ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరుగుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • ప్రాజెక్ట్ పేరు: నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA).
  • నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ.
  • నినాదం (Theme): వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్ (One Nation - One Application).
  • లక్షిత చట్టసభలు: దేశవ్యాప్తంగా 37 రాష్ట్ర మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సభలు.
  • ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్న సభలు: 33 చట్టసభలు.
  • ప్రస్తుతం డిజిటల్ అయిన చట్టసభలు: 21 సభలు.
  • కేంద్రం మంజూరు చేసిన నిధులు: ₹138.17 కోట్లు.
  • ఏకీకృతం చేసిన AI సాధనం: BHASHINI (భాషిణి - భాషా అనువాదం కోసం).
  • అందుబాటులో ఉన్న భాషలు: రాజ్యాంగంలోని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు + ఇంగ్లీష్.
  • హోస్ట్ చేయబడిన క్లౌడ్ సర్వర్: సురక్షితమైన NIC మేఘరాజ్ 2.0 (Meghraj 2.0).
  • లాగిన్ భద్రత కోసం: టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA).
  • రాజ్యాంగ సంబంధం: ఆర్టికల్ 168 (రాష్ట్ర శాసనసభలు), 8వ షెడ్యూల్ (భాషలు).
  • ద్విసభా రాష్ట్రాలు: బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ లలోని ఉభయ సభలు డిజిటల్ అయ్యాయి.
  • డేటా రక్షణ: విపత్తు రికవరీ కోసం ప్రత్యేక డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు.
  • సమాచార వెల్లడి: శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్ (కేంద్ర న్యాయ, పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి).

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: National e-Vidhan Application (NeVA)

  • Definition: NeVA అనేది 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' నినాదంతో భారతదేశంలోని అన్ని చట్టసభలను కాగితరహితం చేసి, ఒకే డిజిటల్ వేదికపైకి తీసుకురావడానికి రూపొందించిన సింగిల్ ప్లాట్‌ఫామ్.
  • Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 168 (రాష్ట్ర శాసనసభల నిర్వహణ) మరియు ఆర్టికల్ 212 (సభ వ్యవహారాల్లో కోర్టుల జోక్యరాహిత్యం).
  • Scientific / Economic Principle: ఈ-గవర్నెన్స్, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ (Cloud Computing), మరియు కాగితం ఆదా ద్వారా గ్రీన్ ఎకానమీ (Green Economy).
  • How it connects to this event: తాజాగా 37 సభలకు గాను 21 చట్టసభలు NeVA ప్రాజెక్ట్ కింద డిజిటల్ రూపాంతరం చెందాయి.
  • Origin & History: కాగితరహిత చట్టసభల ఆలోచన 2014 ప్రాంతంలో ప్రారంభమై, తరువాత డిజిటల్ ఇండియా కింద NeVA గా ఏకీకృతం చేయబడింది.
  • Key milestone 1: 2014లో హిమాచల్ ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ మొదటిసారి ఇ-విధానాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేసింది.
  • Key milestone 2: 2022లో నాగాలాండ్ అసెంబ్లీ NeVA ద్వారా మొదటి పూర్తి స్థాయి పేపర్‌లెస్ రాష్ట్రంగా రికార్డు సృష్టించింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: డిజిటల్ ఇండియా ప్రోగ్రామ్, ఈ-క్రాంతి (e-Kranti) ఈ-గవర్నెన్స్ మిషన్.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Parliamentary Affairs).
  • India-specific relevance: విభిన్న రాష్ట్రాలు, వేర్వేరు భాషలు ఉన్న భారత్‌లో, అందరికీ ఒకే వేదికపై పారదర్శక సమాచారాన్ని అందించడానికి ఇది అత్యంత కీలకం.
  • Global comparison: ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఏకీకృత 'లెజిస్లేటివ్ క్లౌడ్ ప్లాట్‌ఫామ్'.
  • Data point: ఈ డిజిటల్ పరివర్తన కోసం ₹138.17 కోట్ల పంపిణీ జరిగింది.
  • Common exam angle: ఈ ప్రాజెక్ట్ ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కిందకు వస్తుంది, దీనికి ఉపయోగించిన క్లౌడ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఏమిటి, మరియు అనువాద సాధనం ఏది అని పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: NeVA = New e-Vidhan Application (No Paper, Only Digital).

❓ Practice MCQs

Q1. నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) ప్రాజెక్ట్ కింద భారతదేశంలో ఎన్ని చట్టసభలు డిజిటల్ చట్టసభలుగా రూపాంతరం చెందాయి? [Easy]

A) 15

B) 21

C) 33

D) 37

Answer: B

Explanation: లోక్‌సభ నివేదిక ప్రకారం, మొత్తం 37 సభల్లో 33 ఒప్పందాలు చేసుకోగా, 21 శాసనసభలు డిజిటల్ చట్టసభలుగా రూపాంతరం చెందాయి.

Q2. NeVA ప్రాజెక్ట్ అమలుకు ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తోంది? [Easy]

A) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ

B) న్యాయ మరియు పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

C) హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

D) సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ NeVA అమలుకు నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా పనిచేస్తుంది.

Q3. NeVA పోర్టల్ లో బహుభాషా అనువాదం కోసం ఏ కృత్రిమ మేధస్సు (AI) సాధనాన్ని ఏకీకృతం చేశారు? [Moderate]

A) మేఘరాజ్ (Meghraj)

B) ఎరావత్ (AIRAWAT)

C) భాషిణి (BHASHINI)

D) అనువాదిని (Anuvadini)

Answer: C

Explanation: సమాచారాన్ని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషల్లోకి అనువదించడానికి AI ఆధారిత 'భాషిణి' (BHASHINI) సాధనాన్ని ఇందులో ఉపయోగించారు.

Q4. NeVA సాఫ్ట్‌వేర్ యొక్క భద్రత మరియు డేటా నిల్వ కోసం ఉపయోగించిన క్లౌడ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఏది? [Moderate]

A) NIC మేఘరాజ్ 2.0 (Meghraj 2.0)

B) గరుడ క్లౌడ్ (Garuda Cloud)

C) డిజిలాకర్ క్లౌడ్ (DigiLocker Cloud)

D) ఇ-ప్రగతి క్లౌడ్ (e-Pragati Cloud)

Answer: A

Explanation: NeVA సాఫ్ట్‌వేర్ సమాచారాన్ని భద్రపరచడానికి సురక్షితమైన NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను వాడుతున్నారు.

Q5. NeVA పోర్టల్ ద్వారా సమాచారాన్ని ఎన్ని భాషల్లోకి అనువదించుకునే సదుపాయం ఉంది? [Moderate]

A) 15 షెడ్యూల్డ్ భాషలు

B) 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు మరియు ఆంగ్లం

C) కేవలం హిందీ మరియు ఆంగ్లం

D) 10 భారతీయ భాషలు

Answer: B

Explanation: 'భాషిణి' టూల్ ద్వారా రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ లో ఉన్న 22 భారతీయ భాషలు మరియు ఆంగ్లంలోకి అనువదించుకోవచ్చు.

Q6. NeVA ప్రాజెక్ట్ అమలులో భద్రతాపరమైన ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి తీసుకున్న చర్యలలో ఈ కింది వాటిలో ఏది సరైనది? [Tricky]

A) ప్రతి శాసన సభ్యుడికి వేరువేరు క్లౌడ్ సర్వర్లు ఇవ్వబడ్డాయి

B) బయోమెట్రిక్ ఫేస్ రికగ్నిషన్ మాత్రమే లాగిన్ కోసం వాడతారు

C) సురక్షితమైన లాగిన్ కోసం టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA) ప్రవేశపెట్టారు

D) ప్రాజెక్ట్ కి ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ అవసరం లేకుండా ఆఫ్‌లైన్ లోనే రన్ చేస్తారు

Answer: C

Explanation: అనధికార యాక్సెస్ ను నిరోధించడానికి లాగిన్ కొరకు టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA) ప్రవేశపెట్టారు.

Q7. NeVA కింద అందించిన ₹138.17 కోట్ల కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? [Tricky]

A) చట్టసభల భవనాల పునర్నిర్మాణానికి

B) చట్టసభలను డిజిటల్ చట్టసభలుగా (Digital Houses) మార్చే ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి

C) శాసన సభ్యులకు జీతభత్యాల పెంపు కోసం

D) కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు కోసం సర్వే నిర్వహించడానికి

Answer: B

Explanation: కాగితరహిత వాతావరణాన్ని (డిజిటలైజేషన్) ప్రోత్సహించడానికి మరియు అవసరమైన పరికరాల కొనుగోలుకు ఈ నిధులు ఉపయోగపడతాయి.

Q8. ఈ క్రింది ఏ రెండు రాష్ట్రాల ఉభయ సభలు (శాసనసభ మరియు శాసనమండలి) రెండూ NeVA కింద డిజిటల్ చట్టసభలుగా మారాయి? [Tricky]

A) మహారాష్ట్ర మరియు కర్ణాటక

B) బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్

C) తెలంగాణ మరియు ఆంధ్ర ప్రదేశ్

D) పంజాబ్ మరియు హర్యానా

Answer: B

Explanation: నివేదికలో పేర్కొన్న 21 చట్టసభల జాబితాలో బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు చెందిన శాసనసభలు, శాసనమండళ్లు రెండూ ఉన్నాయి.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) యొక్క ప్రధాన థీమ్ లేదా నినాదం ఏమిటి?

A) వన్ నేషన్ - వన్ ఎలక్షన్

B) వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్

C) డిజిటల్ ఇండియా - డెవలప్‌డ్ ఇండియా

D) వన్ అసెంబ్లీ - వన్ క్లౌడ్

Answer: B

Explanation: భారతదేశంలోని అన్ని చట్టసభలను ఒకే ప్లాట్‌ఫామ్‌పైకి తీసుకురావాలనే ఉద్దేశ్యంతో దీనిని 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' అనే నినాదంతో అమలు చేస్తున్నారు. ⚠️ [SOURCE NEEDED]

PYQ 2:

నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) కు సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. NeVA సాఫ్ట్‌వేర్ NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌పై హోస్ట్ చేయబడింది.
2. డేటా నష్టాన్ని నివారించడానికి దీనికి ఒక ప్రత్యేక డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు చేయలేదు.
3. ఈ ప్రాజెక్టును ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీగా అమలు చేస్తోంది.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: వాక్యం 1 సరైనది. వాక్యం 2 తప్పు, ఎందుకంటే ప్రత్యేక డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు చేయబడింది. వాక్యం 3 తప్పు, ఎందుకంటే దీని నోడల్ ఏజెన్సీ పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ.

PYQ 3:

ప్రకటన (Assertion) (A): NeVA అప్లికేషన్ వినియోగం రాష్ట్ర చట్టసభలలో పారదర్శకతను పెంచుతుంది మరియు సమాచార వ్యాప్తిని వేగవంతం చేస్తుంది.

కారణం (Reason) (R): NeVA ప్లాట్‌ఫామ్‌లో పొందుపరిచిన 'భాషిణి' (BHASHINI) టూల్ ద్వారా సమాచారాన్ని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషల్లోకి మరియు ఆంగ్లంలోకి అనువదించుకునే వీలుంది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: B

Explanation: ప్రకటన, కారణం రెండూ సరైన వాస్తవాలు. కానీ బహుభాషా అనువాదం (భాషిణి) అనేది పారదర్శకతను పెంచడానికి ఒక అదనపు ప్రయోజనమే తప్ప, అది మాత్రమే పారదర్శకతకు ఏకైక కారణం కాదు. కాబట్టి R అనేది A కి ప్రత్యక్ష సరైన వివరణ కాదు.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): ఈ-గవర్నెన్స్ లో భాగంగా నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకత మరియు జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడానికి ఈ-గవర్నెన్స్ ఎంతో కీలకం, అందులో భాగంగా అన్ని చట్టసభలను ఏకీకృతం చేసే 'నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA)' విశేష ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. ఇటీవల 21 శాసనసభలు ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా పూర్తి డిజిటల్ సభలుగా రూపాంతరం చెందడం ఈ-గవర్నెన్స్ దిశగా ఒక గొప్ప ముందడుగు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల శాసనసభ్యులకు సమాచారం తక్షణమే చేరుతుంది, తద్వారా నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవచ్చు. లక్షలాది కాగితాల వినియోగం తగ్గడం వల్ల కోట్ల రూపాయలు ఆదా కావడమే కాకుండా పర్యావరణ అనుకూల పాలన (Green Governance) సాధ్యమవుతుంది. సమాచారాన్ని NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్‌లో భద్రపరచడం ద్వారా డేటా భద్రతకు అత్యున్నత ప్రాధాన్యత లభించింది. అలాగే, 'భాషిణి' (BHASHINI) ద్వారా 22 భాషల్లో సమాచారం అందుబాటులోకి రావడం భాషా అడ్డంకులను తొలగించింది.

ముగింపుగా, కేటాయించిన ₹138.17 కోట్లతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్ట్ మిగతా రాష్ట్రాలకు కూడా విస్తరిస్తే, భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ ఏకీకృత డిజిటల్ శాసన వ్యవస్థ కలిగిన దేశంగా ఆవిర్భవిస్తుంది.

Question 2 (250 words): భారతదేశ సమాఖ్య వ్యవస్థలో అన్ని చట్టసభలను ఒకే డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్ కిందకు తీసుకురావడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు మరియు సవాళ్లను చర్చించండి.

భారతదేశం లాంటి అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య, సమాఖ్య వ్యవస్థలో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర చట్టసభల పనితీరు సమాజంపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' నినాదంతో పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రారంభించిన 'నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA)' దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 37 చట్టసభలను ఒకే క్లౌడ్ ప్లాట్‌ఫామ్ పైకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం 21 సభలు ఈ వ్యవస్థను విజయవంతంగా అమలు చేస్తుండటం గమనార్హం.

ఈ విధానం వల్ల ప్రధానంగా ఆర్థిక మరియు పరిపాలనా ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. భౌతిక పత్రాల ముద్రణ ఖర్చు తగ్గడంతో పాటు, సభ్యులకు ట్యాబ్లెట్ల ద్వారా తక్షణమే సమాచారం చేరుతుంది. AI అనువాద సాధనం 'భాషిణి' ద్వారా 22 భారతీయ భాషల్లో డేటా అందుబాటులో ఉండటం స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులకు ఎంతో మేలు చేస్తుంది. ఒకే రకమైన సాఫ్ట్‌వేర్ విధానం ఉండటం వల్ల కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సమాచార మార్పిడి వేగవంతం అవుతుంది. NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్ మరియు టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ డేటాకు రక్షణ కవచంలా నిలుస్తాయి.

అయితే ఇందులో కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా డిజిటల్ అక్షరాస్యత లేని ప్రజాప్రతినిధులకు ఈ సాంకేతికతకు అలవాటు పడటం కష్టమవుతుంది. అలాగే, దేశవ్యాప్తంగా అంతరాయం లేని హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం కల్పించడం సవాలుతో కూడుకున్నది. సైబర్ దాడుల ముప్పు ఎప్పుడూ పొంచే ఉంటుంది.

ముగింపుగా, ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి ప్రజాప్రతినిధులకు నిరంతర శిక్షణా కార్యక్రమాలు మరియు సైబర్ భద్రతా ఆడిట్స్ ను మరింత కఠినతరం చేయాలి. భవిష్యత్తులో మిగిలిన సభలు కూడా ఈ వ్యవస్థలో భాగమైతే, భారత పాలనా వ్యవస్థ మరింత పారదర్శకంగా మారుతుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ (Nodal Ministry) with ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY). The correct fact is ఈ ప్రాజెక్ట్ కి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ 'పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Parliamentary Affairs)'.
  • Trap 2: A common wrong assumption is ఈ అప్లికేషన్ కేవలం హిందీ మరియు ఆంగ్లంలో మాత్రమే ఉంటుందని. The reality is భాషిణి టూల్ ద్వారా ఇది 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలలో కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది.
  • Trap 3: Many students miss మొత్తం చట్టసభల సంఖ్య when answering questions on this topic. Always remember భారత్ లో మొత్తం 37 చట్టసభలు (రాష్ట్రాలు + కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు కలిపి) ఉండగా, ప్రస్తుతం 21 సభలు డిజిటల్ అయ్యాయి.

🧭 Exam Tip

  • Prelims: ప్రిలిమ్స్ లో ప్రధానంగా ఫ్యాక్ట్స్ అడుగుతారు. 21 డిజిటల్ సభలు, నోడల్ ఏజెన్సీ, NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్, మరియు AI టూల్ 'భాషిణి' (BHASHINI) పేర్లను ఖచ్చితంగా గుర్తుపెట్టుకోండి.
  • Mains: మెయిన్స్ లో దీనిని గవర్నెన్స్ (GS-2) పేపర్ లో "ఈ-గవర్నెన్స్ అప్లికేషన్స్" కి ఉదాహరణగా వాడాలి. ముఖ్యంగా పారదర్శకత మరియు కాగితం ఆదా (పర్యావరణ కోణం) లో దీన్ని విశ్లేషించాలి.
  • Interview: ఇంటర్వ్యూలలో "డిజిటలైజేషన్ వల్ల చట్టసభల్లో చర్చల నాణ్యత పెరుగుతుందా?" అనే కోణంలో మీ అభిప్రాయాన్ని అడిగే అవకాశం ఉంది.
  • Prediction: రాబోయే పరీక్షల్లో 'భాషిణి' (BHASHINI) ఏకీకృతం చేసిన ప్లాట్‌ఫామ్స్ గురించి లేదా NeVA కి ఉపయోగించిన క్లౌడ్ పేరు (మేఘరాజ్) గురించి డైరెక్ట్ MCQ వచ్చే అవకాశం అధికం.