కేబినెట్ ఆమోదం: అస్సాంలో రూ. 8970 కోట్ల వ్యయంతో 135 కి.మీల NH-15 హైవే కారిడార్

What Happened

ఆగస్టు 6, 2026న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) అస్సాంలో భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుకు ఆమోదం తెలిపింది. జాతీయ రహదారి-15 (NH-15) పై 135.87 కి.మీ పొడవైన 4-లేన్ యాక్సెస్-కంట్రోల్డ్ హైవేను నిర్మించనున్నారు. దీని కోసం రూ. 8970.20 కోట్లు కేటాయించారు. ఈ ప్రాజెక్టు గౌహతి సమీపంలోని బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్ వరకు సాగుతుంది, కానీ ఇందులో మంగళ్‌దోయ్ బైపాస్ (15.11 కి.మీ) ను మినహాయించారు.

When & Where

• తేదీ: ఆగస్టు 6, 2026
• ప్రాంతం: అస్సాం రాష్ట్రం
• మార్గం: గౌహతి సమీపంలోని బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్ కారిడార్ (NH-15)

Who Is Involved

• కేబినెట్ కమిటీ ఆన్ ఎకనామిక్ అఫైర్స్ (CCEA): ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన ఈ ప్రాజెక్టుకు తుది ఆమోదం తెలిపింది.
• మినిస్ట్రీ ఆఫ్ రోడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ అండ్ హైవేస్ (MoRTH): ప్రాజెక్టు అమలు మరియు పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు.
• ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (IAF): అత్యవసర విమానాల ల్యాండింగ్ కోసం 4.9 కి.మీ పొడవైన రన్‌వేను రోడ్డుపై నిర్మించడంలో సమన్వయం చేస్తుంది.

How It Works

• ఆర్థిక నమూనా: ఈ ప్రాజెక్టును బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ విధానంలో నిర్మిస్తారు.
• బైపాస్‌లు: ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించడానికి 58.7 కి.మీ పొడవుతో 5 మేజర్ బైపాస్‌లను (బైహట చారియాలీ, సిపాఝార్, ఖరుపేటియా, దేకియాజులి, తేజ్‌పూర్) నిర్మిస్తారు.
• ఇతర నిర్మాణాలు: 15 భారీ వంతెనలు, 30 చిన్న వంతెనలు, 19 ఫ్లైఓవర్లు, 46 అండర్‌పాస్‌లు మరియు స్థానిక ట్రాఫిక్ కోసం 210 కి.మీ సర్వీస్ రోడ్లను ఏర్పాటు చేస్తారు.
• పర్యావరణ సంరక్షణ: వన్యప్రాణుల స్వేచ్ఛా సంచారం కోసం తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద 1 ఎలిఫెంట్ అండర్ పాస్ ఏర్పాటు చేయనున్నారు.

Why It Matters

• వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత: తేజ్‌పూర్ వద్ద IAF కోసం నిర్మించే అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయం (ELF), దేశ రక్షణ వ్యవస్థను పటిష్టం చేస్తుంది.
• ఆర్థిక అభివృద్ధి: అస్సాం మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌ల మధ్య వాణిజ్యం, కనెక్టివిటీ పెరుగుతుంది. దర్రాంగ్, ఉదల్గురి వంటి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
• పర్యాటక వృద్ధి: యునెస్కో గుర్తింపు పొందిన కజిరంగా జాతీయ ఉద్యానవనానికి, అలాగే కామాఖ్య దేవాలయానికి మరియు ఒరాంగ్ నేషనల్ పార్క్‌కు సులభమైన ప్రయాణ సౌకర్యం లభిస్తుంది.
• ప్రయాణ సమయం ఆదా: వాహనాల సగటు వేగం 100% పెరుగుతుంది, తద్వారా ప్రయాణ సమయం సగానికి తగ్గుతుంది.

Historical Background

• 2017: అస్సాంలో బ్రహ్మపుత్ర నదిపై భారతదేశపు అతి పొడవైన వంతెన "ధోలా-సాదియా" (భూపెన్ హజారికా సేతు) ను ప్రారంభించారు.
• 2018: డిబ్రూగఢ్ సమీపంలో రైలు-కమ్-రోడ్ "బోగీబీల్ వంతెన" ప్రారంభం, ఇది అస్సాం మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లను కలుపుతుంది.
• 2021: పీఎం గతి-శక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రారంభం, దీని ద్వారా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల సమగ్ర ప్రణాళిక సాధ్యమైంది.

Previous Related Events

• సెప్టెంబర్ 2021: రాజస్థాన్‌లోని బార్మర్ వద్ద జాతీయ రహదారి (NH-925A) పై భారత వాయుసేన కోసం తొలి ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీ (ELF) ని ప్రారంభించారు.
• నవంబర్ 2021: ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై రెండవ ELF రన్‌వేను ప్రధాని ప్రారంభించారు.
• ఇటీవల: అస్సాం కేంద్రంగా బ్రహ్మపుత్ర నది దక్షిణాన ఉన్న ఈస్ట్-వెస్ట్ కారిడార్ (NH-27) రద్దీని తగ్గించడానికి కేంద్రం పలు బైపాస్‌లను ఆమోదించింది.

Static GK Connection

• బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) విధానం: ఇది పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) లో ఒక రకం. ప్రైవేట్ సంస్థ ప్రాజెక్టును నిర్మించి, నిర్ణీత కాలం పాటు టోల్ వసూలు చేసి, ఆ తర్వాత ప్రభుత్వానకి అప్పగిస్తుంది.
• కజిరంగా నేషనల్ పార్క్: అస్సాంలో ఉన్న ఈ పార్క్ 'వన్-హార్న్డ్ రైనోసెరస్' (ఒంటికొమ్ము ఖడ్గమృగం) కు ప్రసిద్ధి. ఇది ఒక యునెస్కో వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్.

India & World Comparison

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద రహదారి నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉంది. అయితే ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు మరియు యాక్సెస్-కంట్రోల్డ్ హైవేల విభాగంలో చైనా, యూఎస్ కంటే వెనుకబడి ఉంది. పీఎం గతి-శక్తి వంటి వ్యూహాలతో భారతదేశం గ్లోబల్ లాజిస్టిక్ ఖర్చులను (ప్రస్తుతం 13-14%) ప్రపంచ సగటు (8%) కు తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

Future Impact

ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయితే అస్సాం మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌ల మధ్య వాణిజ్యం భారీగా పెరుగుతుంది. 3 రైల్వే స్టేషన్లు, 2 విమానాశ్రయాలు, 2 వాటర్‌వే టెర్మినల్స్‌ (7 లాజిస్టిక్ నోడ్స్) కు కనెక్టివిటీ మెరుగుపడడం వల్ల ఈశాన్య భారతదేశం లాజిస్టిక్ హబ్‌గా మారుతుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• ప్రాజెక్టు ఆమోదం: CCEA, తేది: ఆగస్టు 6, 2026.
• మార్గం: NH-15 (బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్).
• ప్రాజెక్టు వ్యయం: రూ. 8970.20 కోట్లు.
• మొత్తం పొడవు: 135.87 కి.మీ.
• విధానం: బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ మోడ్.
• మినహాయించిన మార్గం: మంగళ్‌దోయ్ బైపాస్ (15.11 కి.మీ).
• అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయం (ELF): తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద 4.9 కి.మీ పొడవు (IAF కోసం).
• ఎకనామిక్ నోడ్స్: 8 ఇండస్ట్రియల్ పార్కులకు అనుసంధానం.
• సోషల్ నోడ్స్: దర్రాంగ్, ఉదల్గురి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు.
• టూరిస్ట్ నోడ్స్: కామాఖ్య దేవాలయం, కజిరంగా, ఒరాంగ్ నేషనల్ పార్కులు.
• వన్యప్రాణుల కోసం: 1 ఎలిఫెంట్ అండర్ పాస్ (తేజ్‌పూర్ బైపాస్).
• రద్దీ తగ్గే మార్గం: NH-27 (ఈస్ట్-వెస్ట్ కారిడార్).
• లాజిస్టిక్ నోడ్స్ కనెక్టివిటీ: 3 రైల్వే స్టేషన్లు, 2 విమానాశ్రయాలు, 2 వాటర్‌వే టెర్మినల్స్‌.
• సర్వీస్ రోడ్ల పొడవు: 210 కి.మీ.
• మేజర్ బైపాస్‌ల సంఖ్య: 5 (మొత్తం 58.7 కి.మీ పొడవు).

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Build-Operate-Transfer (BOT) Model

• Definition: ఇది ఒక పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) నమూనా. ఇందులో ప్రైవేట్ సంస్థ ప్రాజెక్టును నిర్మించి, తన పెట్టుబడిని తిరిగి రాబట్టుకోవడానికి కొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఆపరేట్ చేస్తుంది (టోల్ ద్వారా), ఆ తర్వాత దానిని ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేస్తుంది.
• Constitutional / Legal Basis: జాతీయ రహదారుల చట్టం, 1956 సెక్షన్ 5 ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో రహదారుల అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
• Scientific / Economic Principle: ప్రభుత్వంపై తక్షణ ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించి, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు మరియు సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని వినియోగించుకునే ఎకనామిక్ ప్రిన్సిపల్.
• How it connects to this event: అస్సాంలోని 135 కి.మీ NH-15 ప్రాజెక్టు రూ. 8970 కోట్లతో పూర్తిగా ఈ BOT టోల్ మోడ్‌లోనే అభివృద్ధి చేయబడుతోంది.
• Origin & History: భారతదేశంలో 1990ల ఆర్థిక సరళీకరణల తర్వాత మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో BOT మోడల్ ఊపందుకుంది.
• Key milestone 1: 2000వ దశకంలో ప్రారంభమైన నేషనల్ హైవేస్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రాజెక్ట్ (NHDP) లో గోల్డెన్ క్వాడ్రిలేటరల్ ఎక్కువగా BOT మోడల్‌లోనే జరిగింది.
• Key milestone 2: 2015-16 కాలంలో BOT లో నష్టాలు రావడంతో ప్రభుత్వం "హైబ్రిడ్ ఆన్యుటీ మోడల్" (HAM) ను కూడా ప్రవేశపెట్టింది.
• Related Acts / Schemes: భారత్‌మాల పరియోజన, పీఎం గతి-శక్తి మాస్టర్ ప్లాన్.
• Nodal Ministry / Body: రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) మరియు నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI).
• India-specific relevance: మౌలిక సదుపాయాల కొరతను తీర్చడానికి మరియు ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ ను అదుపులో ఉంచడానికి భారతదేశం ఈ నమూనాపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది.
• Global comparison: అమెరికా మరియు బ్రిటన్ వంటి దేశాలు రోడ్లు మరియు వంతెనల నిర్మాణంలో దశాబ్దాలుగా BOT మోడల్‌ను ఉపయోగిస్తున్నాయి.
• Data point: తాజా ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ. 8970.20 కోట్లు BOT విధానం వల్లే కేంద్ర బడ్జెట్‌పై తక్షణ భారం పడకుండా నిర్వహించబడుతోంది.
• Common exam angle: గ్రూప్స్ మరియు యూపీఎస్సీ పరీక్షలలో పీపీపీ మోడల్ రకాలు (BOT, EPC, HAM) మధ్య తేడాలను అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "BOT = కట్టు (Build) - వాడుకో (Operate) - ఇచ్చేయ్ (Transfer)".

---

❓ Practice MCQs

Q1. అస్సాంలో కారిడార్ అభివృద్ధి కోసం CCEA ఆమోదించిన 4-లేన్ ప్రాజెక్టు మొత్తం అంచనా వ్యయం ఎంత? [Easy]

A) రూ. 5500 కోట్లు

B) రూ. 6970.20 కోట్లు

C) రూ. 8970.20 కోట్లు

D) రూ. 9500 కోట్లు

Answer: C

Explanation: అస్సాంలో 135.87 కి.మీ పొడవైన NH-15 కారిడార్ ప్రాజెక్టుకు మొత్తం రూ. 8970.20 కోట్ల మూలధన వ్యయాన్ని కేబినెట్ ఆమోదించింది.

---

Q2. ఇటీవల ఆమోదించబడిన ఈ హైవే ప్రాజెక్టు అస్సాంలోని ఏ రెండు ప్రాంతాలను కలుపుతుంది? [Easy]

A) సిల్చార్ నుండి దిబ్రూగఢ్

B) బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్

C) గౌహతి నుండి షిల్లాంగ్

D) జోర్హాట్ నుండి మజులి

Answer: B

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టు NH-15 వెంబడి గౌహతి సమీపంలోని బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్ వరకు (మంగళ్‌దోయ్ బైపాస్ మినహా) నిర్మించబడుతుంది.

---

Q3. భారత వైమానిక దళం సమన్వయంతో అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయం (ELF) ఈ ప్రాజెక్టులో ఎక్కడ నిర్మించబడుతుంది? [Moderate]

A) బైహట చారియాలీ బైపాస్

B) దేకియాజులి బైపాస్

C) ఖరుపేటియా బైపాస్

D) తేజ్‌పూర్ బైపాస్

Answer: D

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా IAF సమన్వయంతో తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద 4.9 కి.మీ పొడవైన ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీ (ELF) నిర్మిస్తారు.

---

Q4. ఈ ప్రాజెక్టు ఏ రెండు ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలను (సోషల్ నోడ్స్) అనుసంధానిస్తుంది? [Moderate]

A) దర్రాంగ్ మరియు ఉదల్గురి

B) బక్సా మరియు చిరాంగ్

C) కోక్రాఝర్ మరియు బార్పేట

D) నల్బారి మరియు కమ్రూప్

Answer: A

Explanation: ఈ అప్‌గ్రేడ్ చేసిన కారిడార్ దర్రాంగ్ మరియు ఉదల్గురి అనే 2 ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలకు మెరుగైన కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది.

---

Q5. ఈ జాతీయ రహదారి ప్రాజెక్టును ఏ ఫండింగ్/ఆర్థిక నమూనాలో అభివృద్ధి చేయనున్నారు? [Moderate]

A) హైబ్రిడ్ ఆన్యుటీ మోడల్ (HAM)

B) ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్ అండ్ కన్స్ట్రక్షన్ (EPC)

C) బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ మోడ్

D) స్విస్ ఛాలెంజ్ మోడల్

Answer: C

Explanation: ఈ 135.87 కి.మీ ప్రాజెక్టును రూ. 8970 కోట్లతో బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ విధానంలో అభివృద్ధి చేయనున్నారు.

---

Q6. ఈ హైవే ప్రాజెక్టు కింది వాటిలో ఏ టూరిస్ట్ నోడ్ గుండా వెళ్ళదు / దానికి కనెక్టివిటీ అందించదు? [Tricky]

A) మా కామాఖ్య దేవాలయం

B) కజిరంగా నేషనల్ పార్క్

C) ఒరాంగ్ నేషనల్ పార్క్

D) మానస్ నేషనల్ పార్క్

Answer: D

Explanation: ఈ కారిడార్ 3 పర్యాటక ప్రాంతాలకు కనెక్టివిటీ ఇస్తుంది: మా కామాఖ్య దేవాలయం, కజిరంగా నేషనల్ పార్క్, మరియు ఒరాంగ్ నేషనల్ పార్క్. మానస్ నేషనల్ పార్క్ ఇందులో లేదు.

---

Q7. వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం 'ఎలిఫెంట్ అండర్ పాస్' ను ఈ ప్రాజెక్టులో ఎక్కడ నిర్మిస్తున్నారు? [Tricky]

A) సిపాఝార్ బైపాస్

B) మంగళ్‌దోయ్ బైపాస్

C) తేజ్‌పూర్ బైపాస్

D) కామాఖ్య టెంపుల్ రూట్

Answer: C

Explanation: తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద ఒక ఎలిఫెంట్ అండర్ పాస్ (01 Elephant Under Pass) ను నిర్మించాలని ప్రాజెక్టులో ప్రతిపాదించారు.

---

Q8. ఈ ప్రాజెక్టు అస్సాంలో ఏ కారిడార్ పై రద్దీని తగ్గించడానికి సహాయపడుతుంది? [Tricky]

A) నార్త్-సౌత్ కారిడార్ (NH-44)

B) ఈస్ట్-వెస్ట్ కారిడార్ (NH-27)

C) గోల్డెన్ క్వాడ్రిలేటరల్

D) NH-7

Answer: B

Explanation: ఈ కొత్త కారిడార్ బ్రహ్మపుత్ర నదికి దక్షిణాన ఉన్న ప్రస్తుత ఈస్ట్-వెస్ట్ కారిడార్ (NH-27) రద్దీని తగ్గిస్తుంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

అస్సాంలో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి సంబంధించి, ఇటీవల కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదించిన NH-15 కారిడార్ ఏ రెండు ప్రాంతాలను కలుపుతుంది?

A) జోర్హాట్ మరియు గౌహతి

B) బైహట చారియాలీ మరియు తేజ్‌పూర్

C) సిల్చార్ మరియు దిబ్రూగఢ్

D) ధుబ్రి మరియు బార్పేట

Answer: B

Explanation: 135.87 కి.మీ పొడవైన ఈ ప్రాజెక్టు గౌహతి సమీపంలోని బైహట చారియాలీ నుండి తేజ్‌పూర్ వరకు కలుపుతుంది.

---

PYQ 2:

ఇటీవల ఆమోదించబడిన NH-15 బైహట చారియాలీ - తేజ్‌పూర్ కారిడార్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఈ ప్రాజెక్టును బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ విధానంలో నిర్మిస్తున్నారు.
2. ఇందులో భారత వైమానిక దళం (IAF) కోసం తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయం (ELF) ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.
3. ఈ ప్రాజెక్టు దర్రాంగ్ మరియు ఉదల్గురి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలకు కనెక్టివిటీని కల్పిస్తుంది.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: D

Explanation: పై మూడు వాక్యాలు పీఐబీ నివేదిక ప్రకారం పూర్తిగా సరైనవి.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి (NH-15 ప్రాజెక్టు వివరాలు - నోడ్స్):

1. టూరిస్ట్ నోడ్స్
2. సోషల్ నోడ్స్
3. ఎకనామిక్ నోడ్స్

a. దర్రాంగ్, ఉదల్గురి b. ఒరాంగ్ మరియు కజిరంగా నేషనల్ పార్కులు c. 8 పీఎం గతి-శక్తి ఇండస్ట్రియల్ పార్కులు

సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:

A) 1-a, 2-b, 3-c

B) 1-b, 2-a, 3-c

C) 1-c, 2-a, 3-b

D) 1-b, 2-c, 3-a

Answer: B

Explanation: పర్యాటక నోడ్స్ కింద ఒరాంగ్/కజిరంగా వస్తాయి. సోషల్ నోడ్స్ కింద దర్రాంగ్ మరియు ఉదల్గురి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు వస్తాయి. ఎకనామిక్ నోడ్స్ కింద 8 పీఎం గతి-శక్తి పారిశ్రామిక పార్కులు వస్తాయి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో 'అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయాల' (ELF) వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి. అస్సాంలో ఇటీవల ఆమోదించిన NH-15 కారిడార్ ప్రాజెక్టు ఆధారంగా వివరించండి.

రక్షణ మరియు పౌర రవాణా అవసరాలను ఒకే మౌలిక సదుపాయంతో అనుసంధానించడంలో ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీలు (ELF) కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. సాధారణ సమయాల్లో ఇవి రద్దీని తగ్గించే హైవేలుగా పనిచేస్తూనే, యుద్ధం లేదా ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో వైమానిక దళానికి ప్రత్యామ్నాయ ఎయిర్‌బేస్‌లుగా మారతాయి.

ఇటీవల, ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) అస్సాంలోని బైహట చారియాలీ - తేజ్‌పూర్ NH-15 కారిడార్ (రూ. 8970.20 కోట్లు) ను ఆమోదించింది. ఈ ప్రాజెక్టులో భారత వైమానిక దళం (IAF) సమన్వయంతో తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద 4.9 కి.మీ పొడవైన ELF ను నిర్మిస్తున్నారు. ఈశాన్య సరిహద్దుల భద్రతా దృష్ట్యా, చైనాతో సరిహద్దు ఉద్రిక్తతల సమయంలో తేజ్‌పూర్ వద్ద IAF కు అదనపు వ్యూహాత్మక ప్రయోజనం లభిస్తుంది. అంతేకాకుండా, విపత్తుల సమయంలో (ఉదాహరణకు అస్సాం వరదలు) రిలీఫ్ ఆపరేషన్లను వేగవంతం చేయడానికి ఈ ఫెసిలిటీ ఒక లైఫ్‌లైన్‌గా మారుతుంది. పౌర మరియు రక్షణ మౌలిక సదుపాయాల ఏకీకరణ అనేది భవిష్యత్ భారత్ రక్షణ వ్యూహంలో కీలక మైలురాయిగా భావించవచ్చు.

---

Question 2 (250 words): 'పీఎం గతి-శక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్' ఈశాన్య భారతదేశంలో సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధిని మరియు లాజిస్టిక్ రంగాన్ని ఎలా మారుస్తుందో ఇటీవల కేంద్రం ఆమోదించిన 135 కి.మీ బైహట చారియాలీ-తేజ్‌పూర్ హైవే ప్రాజెక్టు ఉదాహరణతో విశ్లేషించండి.

పీఎం గతి-శక్తి మాస్టర్ ప్లాన్, వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని తొలగించి, మౌలిక ప్రాజెక్టులను ఒకే ప్లాట్‌ఫాం కిందకు తీసుకువస్తుంది. దీని ప్రధాన లక్ష్యం లాజిస్టిక్ ఖర్చులను తగ్గించడం మరియు అన్ని ప్రాంతాలకు మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీ అందించడం. అస్సాం లాంటి భౌగోళికంగా సవాళ్లతో కూడిన ఈశాన్య రాష్ట్రాల అభివృద్ధికి ఈ పథకం ఒక గేమ్-ఛేంజర్.

ఇటీవల CCEA ఆమోదించిన రూ. 8970.20 కోట్ల వ్యయంతో 135.87 కి.మీ పొడవైన బైహట చారియాలీ-తేజ్‌పూర్ NH-15 కారిడార్, పీఎం గతి-శక్తి లక్ష్యాలకు కచ్చితమైన ఉదాహరణ. ఆర్థికంగా: ఈ ప్రాజెక్టు 8 పీఎం గతి-శక్తి ఎకనామిక్ నోడ్స్‌ను (ఇండస్ట్రియల్ పార్కులు) కలుపుతుంది. అలాగే, 3 రైల్వే స్టేషన్లు, 2 విమానాశ్రయాలు, 2 వాటర్‌వే టెర్మినల్స్‌కు (7 లాజిస్టిక్ నోడ్స్) అతుకులు లేని కనెక్టివిటీని ఇస్తుంది. దీని వలన సరుకు రవాణా వ్యయం తగ్గి, ఈశాన్య ప్రాంతం వ్యాపార కేంద్రంగా మారుతుంది. సామాజికంగా: దర్రాంగ్ మరియు ఉదల్గురి అనే 2 ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాల మీదుగా ఈ రహదారి వెళ్తుంది. ఇది స్థానికులకు ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడమే కాకుండా ప్రాథమిక సౌకర్యాలకు సులభమైన యాక్సెస్ ఇస్తుంది. పర్యాటకం: కజిరంగా నేషనల్ పార్క్, ఒరాంగ్ నేషనల్ పార్క్, కామాఖ్య దేవాలయం (3 టూరిస్ట్ నోడ్స్) కు కనెక్టివిటీ పెరగడం పర్యాటక ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేస్తుంది.

రవాణా వేగం 100% పెరగడం, ప్రయాణ సమయం సగానికి తగ్గడం ద్వారా ఈ BOT మోడ్ ప్రాజెక్టు ఈశాన్య రాష్ట్రాలను ప్రధాన భూభాగం వాణిజ్యంతో పోటీ పడేలా చేస్తుంది. పర్యావరణ (ఎలిఫెంట్ అండర్ పాస్), రక్షణ (4.9 కి.మీ ELF) మరియు వాణిజ్య ప్రయోజనాల కలయికే భవిష్యత్తు నవభారత నిర్మాణానికి అసలైన పునాది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: Students often confuse ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మించే హైవేను (NH-15) రద్దీని తగ్గించే హైవేతో (NH-27). The correct fact is కొత్తగా ఆమోదించిన ప్రాజెక్టు NH-15 పై ఉంది, ఇది బ్రహ్మపుత్ర దక్షిణాన ఉన్న NH-27 రద్దీని తగ్గిస్తుంది.
• Trap 2: A common wrong assumption is అత్యవసర ల్యాండింగ్ సదుపాయం పౌర విమానయానం (సివిల్ ఏవియేషన్) కోసం నిర్మించబడుతుందని. The reality is దీనిని తేజ్‌పూర్ బైపాస్ వద్ద పూర్తిగా ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (IAF) వ్యూహాత్మక అవసరాల కోసం సమన్వయం చేస్తున్నారు.
• Trap 3: Many students miss ఈ ప్రాజెక్టు ఆర్థిక నమూనా when answering questions on this topic. Always remember ఇది పబ్లిక్ ఫండెడ్ (EPC) మోడల్ కాదు, ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో కూడిన బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT) టోల్ మోడల్ కింద నిర్మించబడుతోంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: యూపీఎస్సీ మరియు గ్రూప్స్ పరీక్షలలో పీఎం గతి-శక్తి నోడ్స్, ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీ (ELF) పొడవు మరియు అది ఏ హైవే (NH-15) పై ఉందో నేరుగా అడుగుతారు.
• Mains: GS-3 పేపర్‌లో ఈశాన్య ప్రాంత మౌలిక సదుపాయాలు మరియు రక్షణ కనెక్టివిటీకి సంబంధించిన జవాబులలో ఈ ప్రాజెక్టును ఒక 'క్రాస్ సెక్టోరల్' (మల్టీ-మోడల్) కేస్ స్టడీగా వాడండి.
• Interview: "రోడ్ల మీద విమానాలు దిగడం వల్ల లాభం ఏమిటి?" అనే కోణంలో అడిగినప్పుడు, డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ మరియు వార్-టైమ్ మొబిలైజేషన్ పాయింట్లు చెప్పాలి.
• Prediction: ఈ ప్రాజెక్టు కనెక్ట్ చేసే 'ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు' (దర్రాంగ్, ఉదల్గురి) గురించి రాబోయే రాష్ట్ర PSC పరీక్షల్లో అడిగే అవకాశం నూటికి నూరు శాతం ఉంది.