అనీమియా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ కొత్త మార్గదర్శకాలు: 7X7X7 వ్యూహం అమలు

భారతదేశంలో రక్తహీనతను పారద్రోలడానికి కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ 'అనీమియా ముక్త్ భారత్ అభియాన్' (Anemia Mukt Bharat Abhiyaan) కోసం కొత్త కార్యాచరణ మార్గదర్శకాలను ప్రకటించింది. దీనిలో భాగంగా పాత 6X6X6 వ్యూహం స్థానంలో కొత్తగా "7X7X7" వ్యూహాన్ని తీసుకువచ్చారు. ఇందులో T4 విధానం (Test, Treat, Talk, Track) ద్వారా లబ్ధిదారులను పర్యవేక్షించడం మరియు డిజిటల్ ట్రాకింగ్ కోసం JANANI, RBSK, మరియు U-WIN పోర్టల్స్‌ను అనుసంధానం చేయడం ప్రధాన అంశాలు. ఈ వివరాలను రాజ్యసభలో కేంద్ర సహాయ మంత్రి శ్రీమతి అనుప్రియ పటేల్ ఆగస్టు 11, 2026న వెల్లడించారు.

What Happened

కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ అనీమియా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ (AMB) కోసం సరికొత్త మార్గదర్శకాలను వెల్లడించింది. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా రక్తహీనతను తగ్గించేందుకు 7X7X7 ఫ్రేమ్‌వర్క్ మరియు T4 విధానాన్ని (Test, Treat, Talk, Track) అమలు చేస్తున్నారు. గర్భిణులు, బాలింతలు మరియు పిల్లలలో రక్తహీనత నివారణకు వివిధ పోర్టళ్ల ద్వారా (JANANI, RBSK, U-WIN) డిజిటల్ ట్రాకింగ్‌ను కేంద్ర ప్రభుత్వం తప్పనిసరి చేసింది. ఆగస్టు 11, 2026న రాజ్యసభలో కేంద్ర సహాయ మంత్రి ఈ విషయాన్ని అధికారికంగా ప్రకటించారు.

When & Where

జూన్ 29, 2026న జరిగిన 16వ సెంట్రల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ (CCHFW) సమావేశంలో ఈ కొత్త ఆపరేషనల్ మార్గదర్శకాలను విడుదల చేశారు. ఈ కార్యక్రమం దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలలో అమలవుతుంది.

Who Is Involved

కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకానికి నోడల్ ఏజెన్సీ.
శ్రీమతి అనుప్రియ పటేల్: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ సహాయ మంత్రి, ఈ కొత్త విధానాలను రాజ్యసభలో ప్రకటించారు.
National Centre of Excellence and Advanced Research on Anemia: పరిశోధన మరియు సమన్వయ సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
ఇతర మంత్రిత్వ శాఖలు: మల్టీ-సెక్టోరల్ విధానంలో (Whole of Government Approach) విద్య, మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి.

How It Works

1. లబ్ధిదారుల గుర్తింపు (7 Beneficiaries): 6-59 నెలల పిల్లలు, 5-9 సంవత్సరాల పిల్లలు, 10-19 ఏళ్ల కౌమార దశవారు, గర్భిణులు, బాలింతలు, 20-49 ఏళ్ల మహిళలు, మరియు 0-6 నెలల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన పిల్లలకు ఈ పథకం వర్తిస్తుంది.
2. జోక్యాలు (7 Interventions): రోగనిరోధక IFA సప్లిమెంటేషన్, రక్తహీనత పరీక్షలు, చికిత్స, డివార్మింగ్, బొడ్డు తాడును ఆలస్యంగా కత్తిరించడం (Delayed Cord Clamping), నాన్-న్యూట్రిషనల్ కారణాలను అడ్రస్ చేయడం మరియు ఈట్ రైట్ ద్వారా ఐరన్-రిచ్ ఫుడ్ ప్రోత్సహించడం.
3. సంస్థాగత యంత్రాంగాలు (7 Institutional Mechanisms): అంతర్గత సమన్వయం, AMB అభియాన్ పోర్టల్, లాజిస్టిక్స్ బలోపేతం చేయడం మరియు T4 విధానంతో డిజిటల్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్.
4. డిజిటల్ ట్రాకింగ్: గర్భిణులకు జననీ (JANANI) పోర్టల్, స్కూల్ పిల్లలకు RBSK పోర్టల్, వ్యాక్సిన్ తీసుకునే పిల్లలకు U-WIN పోర్టల్ ద్వారా లబ్ధిదారుల ఆరోగ్య స్థితిగతులను నిరంతరం ట్రాక్ చేస్తారు.

Why It Matters

ఆరోగ్య ప్రాముఖ్యత (Health Impact): భారతదేశంలో మాతృ మరియు శిశు మరణాలకు రక్తహీనత ప్రధాన కారణం. దీని నివారణ వల్ల పౌరుల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి.
పాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యత (Governance): డిజిటల్ టెక్నాలజీలను (T4 విధానం మరియు వివిధ పోర్టల్స్) ఆరోగ్య సంరక్షణలో సమర్థవంతంగా వాడుకునే 'డిజిటల్ ఇండియా' లక్ష్యానికి ఇది అద్దం పడుతుంది.
సామాజిక మరియు ఆర్థిక ప్రభావం (Socio-Economic): భవిష్యత్ తరాల మేధో మరియు శారీరక వికాసానికి పోషకాహారం చాలా ముఖ్యం. ఇది దీర్ఘకాలికంగా ఉత్పాదకతను పెంచుతుంది. ఇది UPSC GS-2 (ఆరోగ్యం, పేదరికం, ఆకలికి సంబంధించిన అంశాలు) లో నేరుగా అడిగే అవకాశం ఉంది.

Historical Background

1970: నేషనల్ న్యూట్రిషనల్ అనీమియా ప్రోఫిలాక్సిస్ ప్రోగ్రామ్ (NNAPP) భారతదేశంలో మొదటిసారిగా ప్రారంభించబడింది.
2018: రక్తహీనతను తగ్గించే లక్ష్యంతో 'అనీమియా ముక్త్ భారత్' (AMB) విధానాన్ని 6X6X6 మోడల్ (6 లబ్ధిదారులు, 6 జోక్యాలు, 6 యంత్రాంగాలు) తో ప్రారంభించారు.
2026 (ప్రస్తుతం): జూన్ లో జరిగిన CCHFW సమావేశంలో దీనిని మరింత పటిష్టం చేసి 7X7X7 మోడల్ మరియు T4 డిజిటల్ ట్రాకింగ్ విధానంగా మార్చారు.

Previous Related Events

పోషణ్ అభియాన్ (POSHAN Abhiyaan 2018): అనీమియా ముక్త్ భారత్ అనేది ప్రధానంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ అతిపెద్ద పోషకాహార మిషన్ 'పోషణ్ అభియాన్' లో భాగం.
NFHS-5 డేటా విడుదల (2021): ఈ రిపోర్ట్ ప్రకారం భారతదేశంలో 50 శాతానికి పైగా మహిళలు, పిల్లలు రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారని తేలడంతో ప్రభుత్వం వ్యూహాలను మార్చడం ప్రారంభించింది.
ఫోర్టిఫైడ్ రైస్ పంపిణీ (2022): PDS (పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్) మరియు మధ్యాహ్న భోజన పథకం ద్వారా ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ కలిగిన ఫోర్టిఫైడ్ రైస్ పంపిణీకి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

Static GK Connection

రక్తహీనత (Anemia): రక్తంలో ఎర్ర రక్త కణాలు (RBC) లేదా హిమోగ్లోబిన్ తగినంత లేకపోవడాన్ని అనీమియా అంటారు. ఇది ప్రధానంగా ఐరన్, విటమిన్ B12 మరియు ఫోలేట్ లోపాల వల్ల వస్తుంది.
ఆర్టికల్ 47 (Article 47): భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) ప్రకారం ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను, పోషకాహార స్థాయిని పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాష్ట్రం (ప్రభుత్వం) యొక్క ప్రాథమిక విధి. ఈ కార్యక్రమం ఆర్టికల్ 47 లక్ష్య సాధనకు తోడ్పడుతుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నివేదికల ప్రకారం, ప్రపంచంలో అత్యధిక రక్తహీనత కేసులు ఉన్న దేశాలలో భారతదేశం ముందు వరసలో ఉంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలైన అమెరికా, యూరప్ దేశాలతో పోలిస్తే భారతీయ మహిళలు మరియు పిల్లలలో ఈ రేటు రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలలోని (SDG 2 - జీరో హంగర్, మరియు SDG 3 - గుడ్ హెల్త్) లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి భారతదేశం ఈ 7X7X7 వ్యూహాన్ని వేగవంతం చేస్తోంది.

Future Impact

రక్తహీనత కేసుల వర్గీకరణ (mild, moderate, severe) డిజిటల్‌గా రికార్డ్ కావడం వల్ల ఖచ్చితమైన డాటా ఆధారిత విధాన రూపకల్పన సాధ్యమవుతుంది.
'జన్ భాగీదారీ' (Jan Bhagidari) ద్వారా ప్రజల ఆలోచనా విధానంలో మార్పు వచ్చి, IFA సప్లిమెంట్ల వాడకం పట్ల సమ్మతి (compliance) పెరుగుతుంది.
భవిష్యత్తులో ఈ పథకం సమర్థవంతంగా అమలైతే, మాతృ మరణాల రేటు (MMR) మరియు శిశు మరణాల రేటు (IMR) గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

🔑 Key Points for Revision

లక్ష్యం: భారతదేశంలో రక్తహీనతను (Anemia) సమూలంగా నిర్మూలించడం.
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
కొత్త వ్యూహం: 7X7X7 ఫ్రేమ్‌వర్క్ (7 లబ్ధిదారులు, 7 జోక్యాలు, 7 యంత్రాంగాలు).
పాత వ్యూహం: 6X6X6 మోడల్ స్థానంలో ఈ కొత్త మోడల్ వచ్చింది.
కొత్త లబ్ధిదారు: 0-6 నెలల వయస్సు గల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు.
కొత్త విధానం: T3 విధానం (Test, Treat, Talk) నుండి T4 విధానానికి (Test, Treat, Talk, Track) మార్పు.
డిజిటల్ ట్రాకింగ్: లబ్ధిదారులను పర్యవేక్షించడానికి మూడు పోర్టళ్ల అనుసంధానం.
గర్భిణులు & బాలింతల పోర్టల్: జననీ (JANANI) పోర్టల్.
పాఠశాల పిల్లల పోర్టల్: రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) పోర్టల్.
వ్యాక్సినేషన్ పిల్లల పోర్టల్: U-WIN పోర్టల్.
సంస్థాగత యంత్రాంగం: నేషనల్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ అండ్ అడ్వాన్స్‌డ్ రీసెర్చ్ ఆన్ అనీమియా.
ప్రజల భాగస్వామ్యం: 'జన్ భాగీదారీ' ద్వారా అవగాహన మరియు సమ్మతి పెంచడం.
ఆహార విధానం: 'ఈట్ రైట్' (Eat Right) విధానం ద్వారా స్థానికంగా దొరికే ఐరన్ రిచ్ ఫుడ్ ప్రోత్సాహం.
ప్రకటించిన రోజు: 11 ఆగస్టు 2026, రాజ్యసభలో.
అనుబంధ రాజ్యాంగ నిబంధన: ఆర్టికల్ 47 (పోషకాహార స్థాయిల పెంపు).

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: రక్తహీనత (Anemia) మరియు దాని నివారణ

Definition: శరీరంలోని కణాలకు అవసరమైన ఆక్సిజన్‌ను మోసుకెళ్లడానికి తగినన్ని ఆరోగ్యకరమైన ఎర్ర రక్త కణాలు (లేదా హిమోగ్లోబిన్) లేకపోవడాన్ని రక్తహీనత (అనీమియా) అంటారు.
Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 47 (Article 47) - పౌరుల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం அரசின் బాధ్యత.
Scientific / Economic Principle: హిమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తికి ఐరన్ అత్యంత కీలకం. ఐరన్ లోపం వల్ల ఉత్పాదకత తగ్గి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది (నష్టపోయిన మానవ మూలధనం).
How it connects to this event: దేశంలో అనీమియాను అరికట్టడానికి భారత ప్రభుత్వం AMB కింద 7X7X7 వ్యూహాన్ని, T4 పర్యవేక్షణ వ్యవస్థను కొత్తగా ప్రవేశపెట్టింది.
Origin & History: 1970లో మొదటిసారిగా ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ పంపిణీ కోసం జాతీయ పోషకాహార కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.
Key milestone 1: 2018లో పోషణ్ అభియాన్ (National Nutrition Mission) కింద అనీమియా ముక్త్ భారత్ 6X6X6 వ్యూహం ప్రారంభించబడింది.
Key milestone 2: 2026లో CCHFW సమావేశంలో దీనిని మరింత విస్తృతం చేసి 7X7X7 వ్యూహంగా మార్చారు.
Related Acts / Schemes / Treaties: పోషణ్ అభియాన్ (POSHAN Abhiyaan), ప్రధాన మంత్రి మాతృ వందన యోజన (PMMVY), ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ యాక్ట్ (FSSAI).
Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
India-specific relevance: NFHS-5 డేటా ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక శాతం మంది మహిళలు, పిల్లలు రక్తహీనత బారిన పడ్డారు, కాబట్టి ప్రత్యేక వ్యూహాలు అవసరం.
Global comparison: సబ్-సహారా ఆఫ్రికా మరియు దక్షిణాసియా దేశాలలో అనీమియా తీవ్రత అత్యధికంగా ఉంటుంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశంలో రేటు ఎక్కువ.
Data point: NFHS-5 ప్రకారం, 15-49 సంవత్సరాల వయస్సు గల భారతీయ మహిళల్లో దాదాపు 57% మందికి రక్తహీనత ఉంది .
Common exam angle: ప్రభుత్వ పథకాలలో భాగమైన పోర్టల్స్ (ఉదాహరణకు జననీ, U-WIN), వ్యూహాల (T4) పూర్తి రూపాలు మరియు ఏ లబ్ధిదారుల కోసం అవి ఉద్దేశించబడ్డాయో UPSC తరచూ అడుగుతుంది.
Easy memory hook: "7 రకాల వ్యక్తులకు, 7 రకాల పనుల ద్వారా, 7 సంస్థల సహాయంతో T4 (టెస్ట్, ట్రీట్, టాక్, ట్రాక్) చేయడం."

❓ Practice MCQs

Q1. 'అనీమియా ముక్త్ భారత్ అభియాన్' కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రకారం, లబ్ధిదారులను పర్యవేక్షించడానికి తీసుకువచ్చిన కొత్త విధానం ఏది? [Easy]

A) T2 విధానం

B) T3 విధానం

C) T4 విధానం

D) T5 విధానం

Answer: C

Explanation: పాత T3 విధానానికి (Test, Treat, Talk) 'Track' అనే పదాన్ని జతచేసి కొత్తగా 'T4' (Test, Treat, Talk and Track) విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నారు.

Q2. అనీమియా ముక్త్ భారత్ (AMB) కింద తాజాగా ప్రవేశపెట్టిన '7X7X7' వ్యూహంలో 7వ లబ్ధిదారుల వర్గంగా ఎవరిని చేర్చారు? [Easy]

A) వృద్ధులు

B) గర్భిణులు

C) 0-6 నెలల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు

D) 20-49 ఏళ్ల పురుషులు

Answer: C

Explanation: కొత్త వ్యూహంలో 0-6 నెలల వయసుగల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (Low Birth Weight - LBW) శిశువులను ఏడవ లబ్ధిదారుల వర్గంగా కొత్తగా చేర్చారు.

Q3. రక్తహీనత సేవలను ట్రాక్ చేసేందుకు గర్భిణులు మరియు బాలింతల వివరాలను ఏ పోర్టల్ ద్వారా పర్యవేక్షిస్తున్నారు? [Moderate]

A) రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK)

B) జననీ (JANANI) పోర్టల్

C) U-WIN పోర్టల్

D) ఈ-సంజీవని (e-Sanjeevani) పోర్టల్

Answer: B

Explanation: గర్భిణులు మరియు బాలింతల (Lactating mothers) ట్రాకింగ్ కోసం జననీ (JANANI) పోర్టల్ ను ఉపయోగిస్తున్నారు.

Q4. పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లల రక్తహీనత పరీక్షలు మరియు ట్రాకింగ్ కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం వాడుతున్న ప్లాట్‌ఫామ్ ఏది? [Moderate]

A) U-WIN పోర్టల్

B) విద్యాంజలి (Vidyanjali)

C) రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) పోర్టల్

D) స్వయం (SWAYAM) పోర్టల్

Answer: C

Explanation: పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లలలో రక్తహీనతను గుర్తించి పర్యవేక్షించడానికి RBSK (Rashtriya Bal Swasthya Karyakram) పోర్టల్ ను ప్రభుత్వం వినియోగిస్తోంది.

Q5. కొత్త అనీమియా ముక్త్ భారత్ 7X7X7 వ్యూహంలో '7 జోక్యాలలో' (Interventions) కింది వాటిలో ఏది భాగం కాదు? [Moderate]

A) బొడ్డు తాడును ఆలస్యంగా కత్తిరించడం (Delayed Cord Clamping)

B) డివార్మింగ్ (Deworming)

C) ఈట్ రైట్ అప్రోచ్ ద్వారా ఐరన్ రిచ్ ఫుడ్ ప్రమోట్ చేయడం

D) ప్రతి కుటుంబానికి ఉచిత బియ్యం పంపిణీ

Answer: D

Explanation: ఉచిత బియ్యం పంపిణీ అనేది ఈ ఏడు జోక్యాలలో భాగం కాదు. మిగిలిన మూడు (A, B, C) 7 ఇంటర్వెన్షన్లలో స్పష్టంగా పేర్కొనబడ్డాయి.

Q6. ఏ రాజ్యాంగ నిబంధన (ఆర్టికల్) ప్రజల పోషకాహార స్థాయిలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాష్ట్ర బాధ్యత అని నిర్దేశిస్తుంది? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 21

B) ఆర్టికల్ 47

C) ఆర్టికల్ 43

D) ఆర్టికల్ 51A

Answer: B

Explanation: ఆర్టికల్ 47 ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) కింద ప్రజారోగ్యం మరియు పోషకాహార ప్రమాణాలను పెంపొందించడం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక విధిగా చెప్తుంది.

Q7. T4 విధానంలో భాగమైన 'జన్ భాగీదారీ' (Jan Bhagidari) దేనిని సూచిస్తుంది? [Tricky]

A) రక్తహీనత నివారణ మందులను ప్రైవేట్ మెడికల్ షాపుల్లో ఉచితంగా ఇవ్వడం

B) ప్రజల మైండ్‌సెట్ మార్చడం ద్వారా IFA సప్లిమెంట్ల వాడకాన్ని వారు స్వచ్ఛందంగా స్వీకరించేలా చేయడం

C) గర్భిణుల కోసం కొత్త ఆసుపత్రుల నిర్మాణం

D) విదేశీ నిధులతో రక్తదాన శిబిరాలు ఏర్పాటు చేయడం

Answer: B

Explanation: 'జన్ భాగీదారీ' కమ్యూనికేషన్ వ్యూహం ద్వారా రక్తహీనతపై ప్రజల్లో ఉన్న అపోహలను తొలగించి, టెస్ట్, ట్రీట్, టాక్ మరియు ట్రాక్ ప్రక్రియలలో వారి క్రియాశీలక భాగస్వామ్యాన్ని (Active ownership) పెంచడమే లక్ష్యం.

Q8. ఈ క్రింది పోర్టల్స్ మరియు వాటి లబ్ధిదారుల జతలలో సరికానిది ఏది? [Tricky]

A) జననీ పోర్టల్ - గర్భిణులు మరియు బాలింతలు

B) RBSK పోర్టల్ - పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లలు

C) U-WIN పోర్టల్ - వ్యాక్సిన్ తీసుకునే పిల్లలు

D) JANANI పోర్టల్ - 20-49 ఏళ్ల మధ్య ఉన్న పురుషులు

Answer: D

Explanation: జననీ పోర్టల్ అనేది గర్భిణులు మరియు బాలింతలను (Pregnant and lactating mothers) ట్రాక్ చేయడానికి మాత్రమే ఉద్దేశించబడింది, పురుషుల కోసం కాదు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

అనీమియా ముక్త్ భారత్ (AMB) అభియాన్ కింద తాజాగా ప్రకటించిన 7X7X7 వ్యూహం దేనిని సూచిస్తుంది?

A) 7 రాష్ట్రాలు, 7 జిల్లాలు, 7 గ్రామాలు

B) 7 రకాల లబ్ధిదారులు, 7 రకాల జోక్యాలు, 7 సంస్థాగత యంత్రాంగాలు

C) 7 రకాల టీకాలు, 7 సంవత్సరాల కాలపరిమితి, 7 బిలియన్ల బడ్జెట్

D) 7 రకాల విటమిన్లు, 7 మంత్రిత్వ శాఖలు, 7 రకాల యాప్‌లు

Answer: B

Explanation: కొత్త AMB ఫ్రేమ్‌వర్క్ 7 రకాల లబ్ధిదారులు (beneficiaries), 7 రకాల జోక్యాలు (interventions) మరియు 7 సంస్థాగత యంత్రాంగాలను (institutional mechanisms) సూచిస్తుంది.

PYQ 2:

కొత్త అనీమియా ముక్త్ భారత్ మార్గదర్శకాలకు సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. పాత T3 విధానం (Test, Treat, Talk) స్థానంలో కొత్తగా T4 విధానాన్ని (Test, Treat, Talk and Track) ప్రవేశపెట్టారు.
2. కొత్తగా 0-6 నెలల వయసుగల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన శిశువులను (LBW babies) ఈ పథకం లబ్ధిదారుల జాబితాలో చేర్చారు.
3. పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లల ట్రాకింగ్ కోసం U-WIN పోర్టల్ ను ఉపయోగిస్తారు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: వాక్యాలు 1 మరియు 2 సరైనవి. వాక్యం 3 తప్పు, ఎందుకంటే పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లల ట్రాకింగ్ కోసం RBSK పోర్టల్ ను వాడతారు, వ్యాక్సిన్ తీసుకునే పిల్లల కోసమే U-WIN పోర్టల్ వాడుతున్నారు.

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

1. జననీ (JANANI) పోర్టల్
2. RBSK పోర్టల్
3. U-WIN పోర్టల్

X. వ్యాక్సినేషన్ పిల్లల ట్రాకింగ్ Y. గర్భిణులు మరియు బాలింతల ట్రాకింగ్ Z. పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లల ట్రాకింగ్

సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:

A) 1-Y, 2-Z, 3-X

B) 1-Z, 2-Y, 3-X

C) 1-X, 2-Y, 3-Z

D) 1-Y, 2-X, 3-Z

Answer: A

Explanation: జననీ పోర్టల్ గర్భిణుల కోసం, RBSK పోర్టల్ పాఠశాల పిల్లల కోసం మరియు U-WIN పోర్టల్ వ్యాక్సిన్ వేయించుకునే పిల్లల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో రక్తహీనతను అరికట్టడానికి 'అనీమియా ముక్త్ భారత్' కింద ప్రవేశపెట్టిన కొత్త 7X7X7 వ్యూహం మరియు T4 విధానం ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.

భారతదేశంలో మహిళలు మరియు పిల్లలలో రక్తహీనత తీవ్రమైన ప్రజారోగ్య సమస్యగా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం 'అనీమియా ముక్త్ భారత్' కింద కొత్తగా 7X7X7 వ్యూహాన్ని మరియు T4 విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టడం అత్యంత కీలకమైన ముందడుగు.

గతంలో ఉన్న 6X6X6 మోడల్‌ను విస్తరించి, కొత్తగా 0-6 నెలల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన శిశువులను 7వ లబ్ధిదారుల వర్గంగా చేర్చడం వల్ల మాతృ, శిశు మరణాల రేటు తగ్గుముఖం పడుతుంది. జోక్యాలలో (Interventions) డివార్మింగ్, నాన్-న్యూట్రిషనల్ కారణాలను గుర్తించడం, మరియు ఈట్ రైట్ ద్వారా స్థానిక ఐరన్-రిచ్ ఆహారాన్ని ప్రోత్సహించడం దీర్ఘకాలిక పరిష్కారాలను అందిస్తాయి.

ముఖ్యంగా పరిపాలనాపరంగా, పాత T3 పద్ధతికి 'ట్రాక్' (Track) అనే పదాన్ని జోడించి T4 విధానంగా మార్చడం ద్వారా డిజిటల్ గవర్నెన్స్ కి పెద్దపీట వేశారు. జననీ, RBSK, మరియు U-WIN పోర్టల్స్ ద్వారా ప్రతి లబ్ధిదారుడిని రియల్-టైమ్‌లో పర్యవేక్షించే అవకాశం ఏర్పడింది. జన్ భాగీదారీ ద్వారా ప్రజల ఆలోచనా దృక్పథాన్ని మార్చడం వల్ల ఈ కార్యక్రమం విజయవంతంగా అమలు కావడానికి బాటలు పడతాయి.

Question 2 (250 words): పోషకాహార లోపం (Malnutrition) మరియు రక్తహీనత (Anemia) భారతదేశ జనాభా డివిడెండ్‌ను (Demographic Dividend) ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి 'అనీమియా ముక్త్ భారత్' కింద తీసుకొచ్చిన తాజా డిజిటల్ మరియు పరిపాలనా మార్పులను విశ్లేషించండి.

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక యువ జనాభాను కలిగిన దేశమైనప్పటికీ, తీవ్రమైన పోషకాహార లోపం మరియు రక్తహీనత కారణంగా ఈ "డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్" అనుకున్న స్థాయిలో ఫలితాలను ఇవ్వలేకపోతోంది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 47 పోషకాహార స్థాయిలను పెంచాలని నిర్దేశించినప్పటికీ, పిల్లల్లో మరియు గర్భిణులలో అనీమియా కేసులు ఇంకా ఆందోళనకరంగానే ఉన్నాయి. రక్తహీనత వల్ల శారీరక ఎదుగుదల మందగించడం, మేధో వికాసం కుంటుపడటం జరుగుతుంది, తద్వారా కార్మిక ఉత్పాదకత తగ్గి దీర్ఘకాలంలో దేశ ఆర్థికాభివృద్ధి దెబ్బతింటుంది.

ఈ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనీమియా ముక్త్ భారత్ వ్యూహాన్ని 6X6X6 నుండి 7X7X7 కు ఆధునీకరించింది. ఇందులో ప్రధానంగా 0-6 నెలల తక్కువ బరువు గల శిశువులను కొత్తగా చేర్చారు. అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన మార్పు 'డిజిటల్ ట్రాకింగ్'. కేవలం పరీక్షలు చేసి వదిలేయకుండా (Test, Treat, Talk - T3), లబ్ధిదారులను నిరంతరం ట్రాక్ (Track) చేయడం కోసం T4 విధానాన్ని తీసుకువచ్చారు.

దీని పరిపాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యత ఏమిటంటే - ఏకీకృత డిజిటల్ వ్యవస్థలు. గర్భిణుల కోసం 'జననీ' పోర్టల్, స్కూల్ పిల్లల కోసం 'RBSK' పోర్టల్, వ్యాక్సినేషన్ కోసం 'U-WIN' పోర్టల్‌ను వాడటం ద్వారా ఏ ఒక్క లబ్ధిదారుడూ వైద్య సేవలకు దూరం కాకుండా ప్రభుత్వం పక్కాగా డేటాను నిర్వహిస్తోంది. అదనంగా, పోషకాహార కారణాలు మరియు పోషకేతర కారణాలను వేరుచేసి (Segregation of nutritional and non-nutritional anemia) వైద్య చికిత్సను అందించడం ఒక శాస్త్రీయ ముందడుగు.

ముగింపుగా, కేవలం సప్లిమెంట్లు ఇవ్వడమే కాకుండా "జన్ భాగీదారీ" మరియు "ఈట్ రైట్" విధానాల ద్వారా ఆహార వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్న ఈ కొత్త మార్గదర్శకాలు పటిష్టంగా అమలైతే భారతదేశం ఆరోగ్యకరమైన మరియు ఉత్పాదక మానవ మూలధనాన్ని నిర్మించుకోగలుగుతుంది.

⚠️ Examiner Trap

Trap 1: అభ్యర్థులు T4 విధానంలోని నాలుగో 'T' ని 'Target' లేదా 'Tablets' అని పొరబడే అవకాశం ఉంది. సరైన పదం 'Track' (Test, Treat, Talk, Track).
Trap 2: 7X7X7 వ్యూహంలో 7వ లబ్ధిదారుల వర్గంగా వృద్ధులను చేర్చారని కొందరు భావిస్తారు. వాస్తవానికి చేర్చబడినది "0-6 నెలల వయస్సు గల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు".
Trap 3: ట్రాకింగ్ పోర్టల్స్ విషయానికొస్తే జననీ (JANANI), RBSK, U-WIN పోర్టల్స్ దేనికి వాడతారో తారుమారు చేయవచ్చు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి: జననీ = గర్భిణులు, RBSK = పాఠశాల పిల్లలు, U-WIN = వ్యాక్సినేషన్ పిల్లలు.

🧭 Exam Tip

Prelims: ప్రిలిమ్స్ లో 7X7X7 వ్యూహంలోని T4 పూర్తి రూపం (Full form) మరియు ఏ పోర్టల్ (JANANI, RBSK, U-WIN) ఎవరిని ట్రాక్ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది అనే మ్యాచింగ్ ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం 100% ఉంది.
Mains: మెయిన్స్ GS-2 (Social Justice/Health) లో డిజిటల్ హెల్త్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు (Digital Health Platforms) సామాన్య ప్రజలకు ఎలా చేరువవుతున్నాయి అనే ప్రశ్న కోసం T4 విధానాన్ని ఒక బెస్ట్ కేస్ స్టడీ (Case study) గా రాసుకోవచ్చు.
Interview: హెల్త్ కేర్‌లో సాంకేతికత (Technology in healthcare) మరియు జన్ భాగీదారీ ప్రాముఖ్యత గురించి ఇంటర్వ్యూ బోర్డ్ అడిగే అవకాశం ఉంది.
Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా UPSC ఎగ్జామ్స్ లో "RBSK పోర్టల్ మరియు U-WIN పోర్టల్" ల మధ్య వ్యత్యాసంపై స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్న (Statement-based question) ఖచ్చితంగా వస్తుంది.

అనీమియా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ కొత్త మార్గదర్శకాలు: 7X7X7 వ్యూహం అమలు

What Happened

When & Where

Who Is Involved

కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకానికి నోడల్ ఏజెన్సీ.
శ్రీమతి అనుప్రియ పటేల్: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ సహాయ మంత్రి, ఈ కొత్త విధానాలను రాజ్యసభలో ప్రకటించారు.
National Centre of Excellence and Advanced Research on Anemia: పరిశోధన మరియు సమన్వయ సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
ఇతర మంత్రిత్వ శాఖలు: మల్టీ-సెక్టోరల్ విధానంలో (Whole of Government Approach) విద్య, మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి.

How It Works

Why It Matters

ఆరోగ్య ప్రాముఖ్యత (Health Impact): భారతదేశంలో మాతృ మరియు శిశు మరణాలకు రక్తహీనత ప్రధాన కారణం. దీని నివారణ వల్ల పౌరుల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి.
పాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యత (Governance): డిజిటల్ టెక్నాలజీలను (T4 విధానం మరియు వివిధ పోర్టల్స్) ఆరోగ్య సంరక్షణలో సమర్థవంతంగా వాడుకునే 'డిజిటల్ ఇండియా' లక్ష్యానికి ఇది అద్దం పడుతుంది.
సామాజిక మరియు ఆర్థిక ప్రభావం (Socio-Economic): భవిష్యత్ తరాల మేధో మరియు శారీరక వికాసానికి పోషకాహారం చాలా ముఖ్యం. ఇది దీర్ఘకాలికంగా ఉత్పాదకతను పెంచుతుంది. ఇది UPSC GS-2 (ఆరోగ్యం, పేదరికం, ఆకలికి సంబంధించిన అంశాలు) లో నేరుగా అడిగే అవకాశం ఉంది.

Historical Background

1970: నేషనల్ న్యూట్రిషనల్ అనీమియా ప్రోఫిలాక్సిస్ ప్రోగ్రామ్ (NNAPP) భారతదేశంలో మొదటిసారిగా ప్రారంభించబడింది.
2018: రక్తహీనతను తగ్గించే లక్ష్యంతో 'అనీమియా ముక్త్ భారత్' (AMB) విధానాన్ని 6X6X6 మోడల్ (6 లబ్ధిదారులు, 6 జోక్యాలు, 6 యంత్రాంగాలు) తో ప్రారంభించారు.
2026 (ప్రస్తుతం): జూన్ లో జరిగిన CCHFW సమావేశంలో దీనిని మరింత పటిష్టం చేసి 7X7X7 మోడల్ మరియు T4 డిజిటల్ ట్రాకింగ్ విధానంగా మార్చారు.

Previous Related Events

పోషణ్ అభియాన్ (POSHAN Abhiyaan 2018): అనీమియా ముక్త్ భారత్ అనేది ప్రధానంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ అతిపెద్ద పోషకాహార మిషన్ 'పోషణ్ అభియాన్' లో భాగం.
NFHS-5 డేటా విడుదల (2021): ఈ రిపోర్ట్ ప్రకారం భారతదేశంలో 50 శాతానికి పైగా మహిళలు, పిల్లలు రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారని తేలడంతో ప్రభుత్వం వ్యూహాలను మార్చడం ప్రారంభించింది.
ఫోర్టిఫైడ్ రైస్ పంపిణీ (2022): PDS (పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్) మరియు మధ్యాహ్న భోజన పథకం ద్వారా ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ కలిగిన ఫోర్టిఫైడ్ రైస్ పంపిణీకి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

Static GK Connection

రక్తహీనత (Anemia): రక్తంలో ఎర్ర రక్త కణాలు (RBC) లేదా హిమోగ్లోబిన్ తగినంత లేకపోవడాన్ని అనీమియా అంటారు. ఇది ప్రధానంగా ఐరన్, విటమిన్ B12 మరియు ఫోలేట్ లోపాల వల్ల వస్తుంది.
ఆర్టికల్ 47 (Article 47): భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) ప్రకారం ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను, పోషకాహార స్థాయిని పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాష్ట్రం (ప్రభుత్వం) యొక్క ప్రాథమిక విధి. ఈ కార్యక్రమం ఆర్టికల్ 47 లక్ష్య సాధనకు తోడ్పడుతుంది.

India & World Comparison

Future Impact

రక్తహీనత కేసుల వర్గీకరణ (mild, moderate, severe) డిజిటల్‌గా రికార్డ్ కావడం వల్ల ఖచ్చితమైన డాటా ఆధారిత విధాన రూపకల్పన సాధ్యమవుతుంది.
'జన్ భాగీదారీ' (Jan Bhagidari) ద్వారా ప్రజల ఆలోచనా విధానంలో మార్పు వచ్చి, IFA సప్లిమెంట్ల వాడకం పట్ల సమ్మతి (compliance) పెరుగుతుంది.
భవిష్యత్తులో ఈ పథకం సమర్థవంతంగా అమలైతే, మాతృ మరణాల రేటు (MMR) మరియు శిశు మరణాల రేటు (IMR) గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

🔑 Key Points for Revision

లక్ష్యం: భారతదేశంలో రక్తహీనతను (Anemia) సమూలంగా నిర్మూలించడం.
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
కొత్త వ్యూహం: 7X7X7 ఫ్రేమ్‌వర్క్ (7 లబ్ధిదారులు, 7 జోక్యాలు, 7 యంత్రాంగాలు).
పాత వ్యూహం: 6X6X6 మోడల్ స్థానంలో ఈ కొత్త మోడల్ వచ్చింది.
కొత్త లబ్ధిదారు: 0-6 నెలల వయస్సు గల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు.
కొత్త విధానం: T3 విధానం (Test, Treat, Talk) నుండి T4 విధానానికి (Test, Treat, Talk, Track) మార్పు.
డిజిటల్ ట్రాకింగ్: లబ్ధిదారులను పర్యవేక్షించడానికి మూడు పోర్టళ్ల అనుసంధానం.
గర్భిణులు & బాలింతల పోర్టల్: జననీ (JANANI) పోర్టల్.
పాఠశాల పిల్లల పోర్టల్: రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) పోర్టల్.
వ్యాక్సినేషన్ పిల్లల పోర్టల్: U-WIN పోర్టల్.
సంస్థాగత యంత్రాంగం: నేషనల్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ అండ్ అడ్వాన్స్‌డ్ రీసెర్చ్ ఆన్ అనీమియా.
ప్రజల భాగస్వామ్యం: 'జన్ భాగీదారీ' ద్వారా అవగాహన మరియు సమ్మతి పెంచడం.
ఆహార విధానం: 'ఈట్ రైట్' (Eat Right) విధానం ద్వారా స్థానికంగా దొరికే ఐరన్ రిచ్ ఫుడ్ ప్రోత్సాహం.
ప్రకటించిన రోజు: 11 ఆగస్టు 2026, రాజ్యసభలో.
అనుబంధ రాజ్యాంగ నిబంధన: ఆర్టికల్ 47 (పోషకాహార స్థాయిల పెంపు).

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: రక్తహీనత (Anemia) మరియు దాని నివారణ

Definition: శరీరంలోని కణాలకు అవసరమైన ఆక్సిజన్‌ను మోసుకెళ్లడానికి తగినన్ని ఆరోగ్యకరమైన ఎర్ర రక్త కణాలు (లేదా హిమోగ్లోబిన్) లేకపోవడాన్ని రక్తహీనత (అనీమియా) అంటారు.
Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 47 (Article 47) - పౌరుల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం அரசின் బాధ్యత.
Scientific / Economic Principle: హిమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తికి ఐరన్ అత్యంత కీలకం. ఐరన్ లోపం వల్ల ఉత్పాదకత తగ్గి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది (నష్టపోయిన మానవ మూలధనం).
How it connects to this event: దేశంలో అనీమియాను అరికట్టడానికి భారత ప్రభుత్వం AMB కింద 7X7X7 వ్యూహాన్ని, T4 పర్యవేక్షణ వ్యవస్థను కొత్తగా ప్రవేశపెట్టింది.
Origin & History: 1970లో మొదటిసారిగా ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ పంపిణీ కోసం జాతీయ పోషకాహార కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.
Key milestone 1: 2018లో పోషణ్ అభియాన్ (National Nutrition Mission) కింద అనీమియా ముక్త్ భారత్ 6X6X6 వ్యూహం ప్రారంభించబడింది.
Key milestone 2: 2026లో CCHFW సమావేశంలో దీనిని మరింత విస్తృతం చేసి 7X7X7 వ్యూహంగా మార్చారు.
Related Acts / Schemes / Treaties: పోషణ్ అభియాన్ (POSHAN Abhiyaan), ప్రధాన మంత్రి మాతృ వందన యోజన (PMMVY), ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ యాక్ట్ (FSSAI).
Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
India-specific relevance: NFHS-5 డేటా ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక శాతం మంది మహిళలు, పిల్లలు రక్తహీనత బారిన పడ్డారు, కాబట్టి ప్రత్యేక వ్యూహాలు అవసరం.
Global comparison: సబ్-సహారా ఆఫ్రికా మరియు దక్షిణాసియా దేశాలలో అనీమియా తీవ్రత అత్యధికంగా ఉంటుంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశంలో రేటు ఎక్కువ.
Data point: NFHS-5 ప్రకారం, 15-49 సంవత్సరాల వయస్సు గల భారతీయ మహిళల్లో దాదాపు 57% మందికి రక్తహీనత ఉంది .
Common exam angle: ప్రభుత్వ పథకాలలో భాగమైన పోర్టల్స్ (ఉదాహరణకు జననీ, U-WIN), వ్యూహాల (T4) పూర్తి రూపాలు మరియు ఏ లబ్ధిదారుల కోసం అవి ఉద్దేశించబడ్డాయో UPSC తరచూ అడుగుతుంది.
Easy memory hook: "7 రకాల వ్యక్తులకు, 7 రకాల పనుల ద్వారా, 7 సంస్థల సహాయంతో T4 (టెస్ట్, ట్రీట్, టాక్, ట్రాక్) చేయడం."

❓ Practice MCQs

A) T2 విధానం

B) T3 విధానం

C) T4 విధానం

D) T5 విధానం

Answer: C

A) వృద్ధులు

B) గర్భిణులు

C) 0-6 నెలల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు

D) 20-49 ఏళ్ల పురుషులు

Answer: C

A) రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK)

B) జననీ (JANANI) పోర్టల్

C) U-WIN పోర్టల్

D) ఈ-సంజీవని (e-Sanjeevani) పోర్టల్

Answer: B

A) U-WIN పోర్టల్

B) విద్యాంజలి (Vidyanjali)

C) రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) పోర్టల్

D) స్వయం (SWAYAM) పోర్టల్

Answer: C

A) బొడ్డు తాడును ఆలస్యంగా కత్తిరించడం (Delayed Cord Clamping)

B) డివార్మింగ్ (Deworming)

C) ఈట్ రైట్ అప్రోచ్ ద్వారా ఐరన్ రిచ్ ఫుడ్ ప్రమోట్ చేయడం

D) ప్రతి కుటుంబానికి ఉచిత బియ్యం పంపిణీ

Answer: D

A) ఆర్టికల్ 21

B) ఆర్టికల్ 47

C) ఆర్టికల్ 43

D) ఆర్టికల్ 51A

Answer: B

Q7. T4 విధానంలో భాగమైన 'జన్ భాగీదారీ' (Jan Bhagidari) దేనిని సూచిస్తుంది? [Tricky]

A) రక్తహీనత నివారణ మందులను ప్రైవేట్ మెడికల్ షాపుల్లో ఉచితంగా ఇవ్వడం

C) గర్భిణుల కోసం కొత్త ఆసుపత్రుల నిర్మాణం

D) విదేశీ నిధులతో రక్తదాన శిబిరాలు ఏర్పాటు చేయడం

Answer: B

Q8. ఈ క్రింది పోర్టల్స్ మరియు వాటి లబ్ధిదారుల జతలలో సరికానిది ఏది? [Tricky]

A) జననీ పోర్టల్ - గర్భిణులు మరియు బాలింతలు

B) RBSK పోర్టల్ - పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లలు

C) U-WIN పోర్టల్ - వ్యాక్సిన్ తీసుకునే పిల్లలు

D) JANANI పోర్టల్ - 20-49 ఏళ్ల మధ్య ఉన్న పురుషులు

Answer: D

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

A) 7 రాష్ట్రాలు, 7 జిల్లాలు, 7 గ్రామాలు

B) 7 రకాల లబ్ధిదారులు, 7 రకాల జోక్యాలు, 7 సంస్థాగత యంత్రాంగాలు

C) 7 రకాల టీకాలు, 7 సంవత్సరాల కాలపరిమితి, 7 బిలియన్ల బడ్జెట్

D) 7 రకాల విటమిన్లు, 7 మంత్రిత్వ శాఖలు, 7 రకాల యాప్‌లు

Answer: B

PYQ 2:

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

1. జననీ (JANANI) పోర్టల్
2. RBSK పోర్టల్
3. U-WIN పోర్టల్

సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:

A) 1-Y, 2-Z, 3-X

B) 1-Z, 2-Y, 3-X

C) 1-X, 2-Y, 3-Z

D) 1-Y, 2-X, 3-Z

Answer: A

✍️ Mains Answer Pointers

⚠️ Examiner Trap

Trap 1: అభ్యర్థులు T4 విధానంలోని నాలుగో 'T' ని 'Target' లేదా 'Tablets' అని పొరబడే అవకాశం ఉంది. సరైన పదం 'Track' (Test, Treat, Talk, Track).
Trap 2: 7X7X7 వ్యూహంలో 7వ లబ్ధిదారుల వర్గంగా వృద్ధులను చేర్చారని కొందరు భావిస్తారు. వాస్తవానికి చేర్చబడినది "0-6 నెలల వయస్సు గల తక్కువ బరువుతో పుట్టిన (LBW) శిశువులు".
Trap 3: ట్రాకింగ్ పోర్టల్స్ విషయానికొస్తే జననీ (JANANI), RBSK, U-WIN పోర్టల్స్ దేనికి వాడతారో తారుమారు చేయవచ్చు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి: జననీ = గర్భిణులు, RBSK = పాఠశాల పిల్లలు, U-WIN = వ్యాక్సినేషన్ పిల్లలు.

🧭 Exam Tip

Prelims: ప్రిలిమ్స్ లో 7X7X7 వ్యూహంలోని T4 పూర్తి రూపం (Full form) మరియు ఏ పోర్టల్ (JANANI, RBSK, U-WIN) ఎవరిని ట్రాక్ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది అనే మ్యాచింగ్ ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం 100% ఉంది.
Mains: మెయిన్స్ GS-2 (Social Justice/Health) లో డిజిటల్ హెల్త్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు (Digital Health Platforms) సామాన్య ప్రజలకు ఎలా చేరువవుతున్నాయి అనే ప్రశ్న కోసం T4 విధానాన్ని ఒక బెస్ట్ కేస్ స్టడీ (Case study) గా రాసుకోవచ్చు.
Interview: హెల్త్ కేర్‌లో సాంకేతికత (Technology in healthcare) మరియు జన్ భాగీదారీ ప్రాముఖ్యత గురించి ఇంటర్వ్యూ బోర్డ్ అడిగే అవకాశం ఉంది.
Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా UPSC ఎగ్జామ్స్ లో "RBSK పోర్టల్ మరియు U-WIN పోర్టల్" ల మధ్య వ్యత్యాసంపై స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్న (Statement-based question) ఖచ్చితంగా వస్తుంది.