గోవాలో ఏకకాలిక ఎన్నికలపై సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ సంప్రదింపులు నిర్వహించింది

What Happened

రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు 2024, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల (సవరణ) బిల్లు 2024పై అధ్యయనం చేస్తున్న సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ గోవాలో విస్తృత స్థాయి చర్చలు జరిపింది. 10 జూలై 2026న జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో జమిలి ఎన్నికల సాధ్యాసాధ్యాలపై వివిధ వాటాదారులతో సమావేశమయ్యారు. ప్రధానంగా రాజకీయ, విద్యా, వాణిజ్య, మరియు న్యాయ రంగాలకు చెందిన నిపుణుల అభిప్రాయాలను స్వీకరించారు.

When & Where

ఈ కీలక సమావేశం 10 జూలై 2026న గోవాలో జరిగింది. దీనికి కొనసాగింపుగా 11 జూలై 2026న గోవా శాసనసభ స్పీకర్‌తో కూడా సమావేశం నిర్ణయించబడింది. జాతీయ స్థాయి ఎన్నికల సంస్కరణలపై ఒక రాష్ట్ర స్థాయిలో స్థానిక సంస్థలు, పార్టీలతో చర్చలు జరపడం ఈ ప్రాంతీయ పర్యటన ముఖ్య ఉద్దేశం.

Who Is Involved

• సంయుక్త కమిటీ: శ్రీ పి.పి. చౌదరి (చైర్‌పర్సన్).
• గోవా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ ప్రమోద్ సావంత్, మంత్రులు సుదిన్ ధవలికర్, దిగంబర్ కామత్, తదితరులు.
• ఉన్నతాధికారులు: ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి డాక్టర్ వి. కాండవేలు, డీజీపీ అలోక్ కుమార్, సీఈఓ డాక్టర్ సంజయ్ గోయెల్.
• విద్యా & న్యాయ సంస్థలు: గోవా యూనివర్సిటీ, IIT గోవా, NIT గోవా, మరియు గోవా హైకోర్టు బార్ అసోసియేషన్.
• వాణిజ్య సంస్థలు: ASSOCHAM, FICCI, CII, IRCTC, IREDA, మరియు ITDC ప్రతినిధులు.

How It Works

• సంప్రదింపుల దశ: ముందుగా రాజకీయ పార్టీల నేతలు మరియు రాష్ట్ర క్యాబినెట్‌తో ప్రాథమిక చర్చలు జరిపి వారి రాజకీయ, పరిపాలనా సమస్యలను వింటారు.
• అధికారిక సమీక్ష: పోలీసు, హోం, ఎన్నికల విభాగాల అధికారులతో ఎన్నికల నిర్వహణలో ఎదురయ్యే ఆర్థిక, లాజిస్టికల్ సవాళ్లపై విశ్లేషణ చేస్తారు.
• అకడమిక్ మూల్యాంకనం: విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు న్యాయవాదుల నుండి న్యాయ, రాజ్యాంగపరమైన సలహాలు, సూచనలు స్వీకరిస్తారు.
• ఆర్థిక విశ్లేషణ: జమిలి ఎన్నికలు వ్యాపారంపై, పర్యాటకంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయో తెలుసుకోవడానికి పారిశ్రామిక సంఘాలతో చర్చిస్తారు.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: ఇది భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన ఎన్నికల నిర్వహణా విధానాన్ని మారుస్తుంది (UPSC GS Paper 2 - పాలిటీ).
• ఆర్థిక ప్రభావం: ఎన్నికల కోసం పదే పదే చేసే వేల కోట్ల రూపాయల వ్యయాన్ని ఆదా చేయడం ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం తగ్గుతుంది.
• పాలనా స్థిరత్వం: ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళి (Model Code of Conduct) మాటిమాటికీ అమలులోకి రాకుండా పాలన సజావుగా సాగేలా చూస్తుంది.

Historical Background

• 1951-1967: భారతదేశంలో మొదటి నాలుగు సార్వత్రిక ఎన్నికలు కేంద్ర, రాష్ట్ర స్థాయిల్లో ఒకేసారి జరిగాయి.
• 1968-69: ఆర్టికల్ 356 దుర్వినియోగం, సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల పతనం కారణంగా పలు అసెంబ్లీలు ముందస్తుగా రద్దు కావడంతో ఈ వ్యవస్థ దెబ్బతింది.
• 1999: లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా తన 170వ నివేదికలో జమిలి ఎన్నికల ఆవశ్యకతను మొదటిసారిగా నొక్కి చెప్పింది.

Previous Related Events

• మార్చి 2024: మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ నేతృత్వంలోని ఉన్నత స్థాయి కమిటీ రాష్ట్రపతికి అనుకూల నివేదిక సమర్పించింది.
• సెప్టెంబర్ 2023: జమిలి ఎన్నికల సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.
• ఆగస్టు 2018: లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా ఏకకాల ఎన్నికలపై తన ముసాయిదా నివేదికను ప్రజల అభిప్రాయాల కోసం విడుదల చేసింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 83 & 172: ఇవి వరుసగా పార్లమెంటు మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల పదవీకాలానికి సంబంధించినవి. జమిలి ఎన్నికలకు వీటికి సవరణ తప్పనిసరి.
• ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951: భారతదేశంలో ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన కీలక నిబంధనలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఈ చట్టంలో కూడా తగిన మార్పులు తీసుకురావాలి.

India & World Comparison

భారతదేశంలో బహుళ పార్టీల వ్యవస్థ మరియు విశాలమైన భౌగోళిక విస్తీర్ణం ఉన్నందున జమిలి ఎన్నికలు పెద్ద సవాలు. స్వీడన్ దేశంలో జాతీయ, ప్రాంతీయ, స్థానిక ఎన్నికలు ఒకేసారి జరిగే పటిష్టమైన ఎన్నికల విధానం ఉంది. మన దేశంలో ఈ విధానాన్ని అమలు చేయడానికి ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలు (EVMs) మరియు భద్రతా బలగాల పంపిణీకి భారీ వ్యూహం అవసరం.

Future Impact

• రాజ్యాంగ సవరణలు: 129వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే జాతీయ స్థాయిలో రాష్ట్రాలతో ఏకాభిప్రాయం సాధించాల్సి ఉంది.
• సమగ్ర నివేదిక సమర్పణ: JPC ఈ చర్చల సారాంశాన్ని క్రోడీకరించి రాబోయే పార్లమెంటు సమావేశాల్లో తన తుది నివేదిక ఇస్తుంది.
• రాష్ట్రాల అధ్యయనం: అసమాన ఎన్నికలు మరియు జమిలి ఎన్నికల మధ్య గల వ్యత్యాసంపై గోవా రాష్ట్ర విభాగాలు త్వరలో సమగ్ర నివేదికను రూపొందించనున్నాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• 10 జూలై 2026న గోవాలో జమిలి ఎన్నికలపై కీలక సమావేశం జరిగింది.
• రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు 2024 ఈ అంశానికి సంబంధించినది.
• కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల (సవరణ) బిల్లు, 2024ను కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.
• ఈ సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ చైర్‌పర్సన్ శ్రీ పి.పి. చౌదరి.
• సమావేశంలో గోవా సీఎం డా. ప్రమోద్ సావంత్ పాలుపంచుకున్నారు.
• ఆర్థిక ప్రభావాల విశ్లేషణకు ASSOCHAM, FICCI, CII ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు.
• విద్యాపరమైన కోణాలను అంచనా వేసేందుకు IIT గోవా, NIT గోవా నిపుణులు సలహాలు ఇచ్చారు.
• JPC గోవా ప్రభుత్వ విభాగాలను ఒక అంతర్గత అధ్యయనం చేయాలని కోరింది.
• భారతదేశంలో 1951 నుంచి 1967 వరకు జమిలి ఎన్నికలు అమలులో ఉండేవి.
• ఈ విధానం అమలుకు ఆర్టికల్ 83, 172 సవరించాల్సి ఉంటుంది.
• లోక్‌సభతో పాటు అసెంబ్లీ ఎన్నికలను కలిపి నిర్వహించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
• జమిలి ఎన్నికల కోసం ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951 సవరించాలి.
• గతంలో రామ్‌నాథ్ కోవింద్ నేతృత్వంలోని కమిటీ దీనిపై నివేదిక ఇచ్చింది.
• పదే పదే వచ్చే ఎన్నికల నియమావళి (MCC) నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
• 11 జూలై 2026న గోవా స్పీకర్‌తో కమిటీ తదుపరి చర్చలు జరపనుంది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: జమిలి ఎన్నికలు (Simultaneous Elections)

• Definition: లోక్‌సభకు మరియు అన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలకు ఒకేసారి లేదా ఒకే దశలో ఎన్నికలు నిర్వహించే విధానాన్ని జమిలి ఎన్నికలు లేదా 'ఒకే దేశం, ఒకే ఎన్నిక' అంటారు.
• Constitutional / Legal Basis: ఈ మార్పు తీసుకురావడానికి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 83, 85, 172, 174, 356 మరియు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం (RPA) 1951లో సవరణలు అవసరం.
• Scientific / Economic Principle: తరచుగా ఎన్నికల కోడ్ రాకుండా చూడటం ద్వారా విధానపరమైన పక్షవాతం (Policy Paralysis) నివారించడం మరియు ప్రభుత్వ వనరులు, ఖర్చును ఆదా చేయడం.
• How it connects to this event: జమిలి ఎన్నికలకు చట్టపరమైన రూపాన్నిచ్చే రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లుపైనే JPC ప్రస్తుతం వాటాదారుల అభిప్రాయాలను సేకరిస్తోంది.
• Origin & History: భారతదేశంలో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత 1952లో మొదటిసారిగా కేంద్ర, రాష్ట్ర స్థాయిల్లో జమిలి ఎన్నికలు నిర్వహించారు.
• Key milestone 1: 1968-69లో పలు రాష్ట్రాల్లో సంకీర్ణ ప్రభుత్వాలు పడిపోయి, అసెంబ్లీలు రద్దు కావడంతో ఏకకాల ఎన్నికల చక్రం మొదటిసారిగా విచ్ఛిన్నమైంది.
• Key milestone 2: మార్చి 2024లో మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ కమిటీ జమిలి ఎన్నికలకు మద్దతుగా సుదీర్ఘ నివేదికను రాష్ట్రపతికి సమర్పించింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం 1951, మరియు స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన 73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణలు.
• Nodal Ministry / Body: భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) మరియు కేంద్ర న్యాయ మరియు న్యాయశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ.
• India-specific relevance: ప్రతి ఏటా 5-7 రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల వల్ల భారత పాలనా యంత్రాంగం, ఉపాధ్యాయులు మరియు భద్రతా బలగాలపై తీవ్ర ఒత్తిడి పడుతోంది.
• Global comparison: స్వీడన్, దక్షిణాఫ్రికా లాంటి దేశాల్లో కేంద్ర, రాష్ట్ర మరియు స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు ఒకేసారి జరిగే పటిష్టమైన విధానం ఉంది.
• Data point: 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికల నిర్వహణకు అంచనా ప్రకారం దాదాపు రూ. 60,000 కోట్లు ఖర్చయ్యింది, దీనిని జమిలి ఎన్నికల ద్వారా తగ్గించవచ్చు.
• Common exam angle: జమిలి ఎన్నికల వల్ల ఏయే రాజ్యాంగ అధికరణలు (Articles) సవరించాల్సి ఉంటుంది అనే ప్రశ్నను పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు తరచుగా అడుగుతాయి.
• Easy memory hook: "ONOE - 129": One Nation One Election అనేది 129వ సవరణ బిల్లుతో ముడిపడి ఉందని సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు.

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల జమిలి ఎన్నికలపై సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ (JPC) వాటాదారుల సమావేశం ఏ రాష్ట్రంలో జరిగింది? [Easy]

A) మహారాష్ట్ర

B) గోవా

C) గుజరాత్

D) కర్ణాటక

Answer: B

Explanation: 10 జూలై 2026న జమిలి ఎన్నికల సంస్కరణలపై గోవాలో JPC సంప్రదింపులు జరిపింది.

---

Q2. ఈ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులపై నియమించబడిన సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీకి చైర్‌పర్సన్‌గా ఎవరు వ్యవహరిస్తున్నారు? [Easy]

A) ఓం బిర్లా

B) ప్రమోద్ సావంత్

C) పి.పి. చౌదరి

D) రాజ్‌నాథ్ సింగ్

Answer: C

Explanation: ఈ సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ (JPC)కి శ్రీ పి.పి. చౌదరి చైర్‌పర్సన్‌గా ఉన్నారు.

---

Q3. ఒకే దేశం-ఒకే ఎన్నికల విధానాన్ని అమలు చేయడానికి పార్లమెంటులో ప్రతిపాదించబడిన రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఏది? [Moderate]

A) 106వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు

B) 122వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు

C) 128వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు

D) 129వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు

Answer: D

Explanation: జమిలి ఎన్నికల అమలు కోసం రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు, 2024ను తీసుకురానున్నారు.

---

Q4. ఇటీవల గోవాలో జరిగిన JPC సమావేశంలో జమిలి ఎన్నికల ఆర్థిక, వ్యాపార ప్రభావాలను వివరించడానికి ఏ సంస్థ ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు? [Moderate]

A) NITI ఆయోగ్

B) ASSOCHAM మరియు FICCI

C) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా

D) ఎలక్షన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా

Answer: B

Explanation: పారిశ్రామిక సంఘాలైన ASSOCHAM, FICCI, CII ప్రతినిధులు జమిలి ఎన్నికల వ్యాపార ప్రభావాలపై అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు.

---

Q5. జమిలి ఎన్నికలపై గోవాలో జరిగిన సమావేశంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విభాగాలను JPC ఏమని ఆదేశించింది? [Moderate]

A) కొత్త ఈవీఎంలను కొనుగోలు చేయాలని

B) వేర్వేరు దశల్లో జరిగే ఎన్నికలు వర్సెస్ జమిలి ఎన్నికల ప్రభావంపై అధ్యయనం చేయాలని

C) స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను వెంటనే రద్దు చేయాలని

D) ఓటరు గుర్తింపు కార్డులను ఆధార్‌తో అనుసంధానం చేయాలని

Answer: B

Explanation: అసమాన ఎన్నికలు మరియు జమిలి ఎన్నికల మధ్య వ్యత్యాసంపై సమగ్ర అధ్యయనం నిర్వహించాలని రాష్ట్ర విభాగాలను కమిటీ కోరింది.

---

Q6. జమిలి ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగంలోని ఏ అధికరణలు (Articles) సవరించబడాలి? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 14 మరియు 19

B) ఆర్టికల్ 32 మరియు 226

C) ఆర్టికల్ 83 మరియు 172

D) ఆర్టికల్ 370 మరియు 371

Answer: C

Explanation: లోక్‌సభ కాలపరిమితి (ఆర్టికల్ 83) మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల కాలపరిమితి (ఆర్టికల్ 172) లను సమకాలీకరించడానికి వీటిని సవరించాలి.

---

Q7. జమిలి ఎన్నికలపై సంప్రదింపుల కోసం JPC పరిశీలిస్తున్న రెండు బిల్లులు ఏవి? [Tricky]

A) 129వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల సవరణ బిల్లు

B) 128వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు మరియు మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు

C) పౌరసత్వ సవరణ బిల్లు మరియు 129వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు

D) పంచాయతీ రాజ్ సవరణ బిల్లు మరియు ఎన్నికల సంస్కరణల బిల్లు

Answer: A

Explanation: రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు 2024తో పాటు, అసెంబ్లీలు ఉన్న కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల కోసం "కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల (సవరణ) బిల్లు 2024" ను కమిటీ పరిశీలిస్తోంది.

---

Q8. ఈ క్రింది విద్యా సంస్థలలో గోవాలో జరిగిన JPC సంప్రదింపుల్లో ఏది పాల్గొనలేదు? [Tricky]

A) గోవా యూనివర్సిటీ

B) IIT గోవా

C) IIM అహ్మదాబాద్

D) NIT గోవా

Answer: C

Explanation: అకడమిక్ దృక్పథం కోసం గోవా యూనివర్సిటీ, IIT గోవా, NIT గోవాలతో కమిటీ చర్చించింది, IIM అహ్మదాబాద్ ఇందులో లేదు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో 'జమిలి ఎన్నికల' (Simultaneous Elections) ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

A) ఎన్నికల సంఘం అధికారాలను తగ్గించడం

B) కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల ఎన్నికలను ఒకేసారి నిర్వహించి వ్యయాన్ని, విధానపరమైన జాప్యాన్ని అరికట్టడం

C) బహుళ పార్టీల వ్యవస్థను రద్దు చేసి ద్విపార్టీ వ్యవస్థను తీసుకురావడం

D) కేవలం లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభ ఎన్నికలను కలిపి నిర్వహించడం

Answer: B

Explanation: మాటిమాటికీ ఎన్నికలు రావడం వల్ల కలిగే ఆర్థిక భారం మరియు కోడ్ కారణంగా ఆగిపోయే అభివృద్ధి పనులను అరికట్టడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

---

PYQ 2:

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన జమిలి ఎన్నికల సంస్కరణలపై క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. జమిలి ఎన్నికలు తీసుకురావడానికి రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లును ప్రతిపాదించారు.
2. ఈ సవరణల కోసం ఏర్పడిన సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీకి శ్రీ పి.పి. చౌదరి నేతృత్వం వహిస్తున్నారు.
3. భారతదేశంలో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు ఎన్నడూ జమిలి ఎన్నికలు జరగలేదు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: B

Explanation: వాక్యం 3 తప్పు, ఎందుకంటే 1951 నుండి 1967 వరకు భారతదేశంలో జమిలి ఎన్నికలు విజయవంతంగా జరిగాయి. మొదటి రెండు వాక్యాలు సరైనవి.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని పరిశీలించండి:

ప్రతిపాదన (A): భారతదేశంలో జమిలి ఎన్నికలు అమలు చేయాలంటే రాజ్యాంగంలోని పలు ఆర్టికల్స్ కు సవరణలు చేయడం తప్పనిసరి.

కారణం (R): రాజ్యాంగం ప్రకారం, లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల పదవీకాలం స్థిరంగా ఉంటుంది మరియు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మినహా వాటిని పొడిగించడం కుదరదు.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది కానీ R తప్పు

D) A తప్పు కానీ R సరైనది

Answer: A

Explanation: ఆర్టికల్ 83, 172 ప్రకారం సభల కాలపరిమితి నిర్దిష్టంగా ఉంటుంది కాబట్టి వాటిని ఏకకాలంలో తీసుకురావాలంటే రాజ్యాంగ సవరణే ఏకైక మార్గం.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో జమిలి ఎన్నికలు (Simultaneous Elections) అమలు చేయడంలో ఎదురయ్యే పరిపాలనా మరియు లాజిస్టికల్ సవాళ్లను ఇటీవల గోవాలో జరిగిన JPC సంప్రదింపుల నేపథ్యంలో చర్చించండి.

భారతదేశం లాంటి విశాలమైన, బహుళ పార్టీల ప్రజాస్వామ్య దేశంలో జమిలి ఎన్నికల అమలు రాజ్యాంగపరమైన సవాళ్లతో పాటుగా భారీ పరిపాలనా, లాజిస్టికల్ సవాళ్లను విసురుతుంది. ఇటీవల గోవాలో 129వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుపై శ్రీ పి.పి. చౌదరి నేతృత్వంలోని JPC జరిపిన సంప్రదింపులు ఈ వాస్తవాన్ని మరోసారి ప్రతిబింబించాయి.

ప్రధానంగా, ఒకేసారి దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి పెద్ద సంఖ్యలో ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలు (EVMs), వీవీప్యాట్ (VVPAT) యంత్రాలు అవసరం. వీటి కొనుగోలు, నిల్వ మరియు భద్రత ఒక పెద్ద సవాలు. అలాగే, సమస్యాత్మక ప్రాంతాల్లో శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ కోసం లక్షలాది కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల (CAPF) మోహరింపు అవసరమవుతుంది. పోలింగ్ సిబ్బందికి ఏకకాల శిక్షణ ఇవ్వడం, బ్యాలెట్ పేపర్లు పంపిణీ చేయడం లాంటి పరిపాలనాపరమైన ఇబ్బందులు ఉంటాయి. ఈ సమస్యలన్నింటినీ పరిష్కరించడానికి గోవా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విభాగాలను వేర్వేరు దశల ఎన్నికలు మరియు జమిలి ఎన్నికల మధ్య వ్యత్యాసంపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయాలని JPC సూచించింది. పటిష్టమైన యంత్రాంగం, రాష్ట్రాల ఏకాభిప్రాయం ద్వారా మాత్రమే దీనిని విజయవంతంగా అమలు చేయవచ్చు.

---

Question 2 (250 words): "రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు 2024 భారతదేశ ఎన్నికల చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపు, కానీ దీని విజయవంతమైన అమలుకు విస్తృత ఏకాభిప్రాయం అవసరం." 'ఒకే దేశం, ఒకే ఎన్నిక' విధానం యొక్క రాజకీయ, ఆర్థిక ప్రభావాలను విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించండి.

భారతదేశంలో మాటిమాటికీ ఎన్నికలు జరగడం వల్ల ఎదురయ్యే విధానపరమైన అడ్డంకులను (Policy Paralysis) తొలగించి, ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించే లక్ష్యంతో ప్రతిపాదించబడినదే 'ఒకే దేశం, ఒకే ఎన్నిక' విధానం. దీనికి చట్టపరమైన రూపాన్నిచ్చే రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు 2024 భవిష్యత్తు ఎన్నికల సంస్కరణలకు పునాది రాయి లాంటిది. ఇటీవల గోవాలో సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ (JPC) వివిధ వాటాదారులతో జరిపిన సంప్రదింపులు ఈ బిల్లు సాధ్యాసాధ్యాలపై ముఖ్యమైన చర్చకు తెరతీశాయి.

ఆర్థిక కోణంలో చూస్తే, జమిలి ఎన్నికలు దేశ ఖజానాకు ఎంతో మేలు చేస్తాయి. 2019 సార్వత్రిక ఎన్నికలకు సుమారు రూ. 60 వేల కోట్లు ఖర్చయినట్లు అంచనా. ఒకేసారి ఎన్నికలు జరపడం వల్ల ఎన్నికల సంఘం, ప్రభుత్వ వ్యయం భారీగా ఆదా అవడమే కాకుండా, ASSOCHAM, FICCI వంటి వాణిజ్య సంస్థలు సూచించినట్లు పదే పదే వచ్చే ఎన్నికల కోడ్ కారణంగా ఆగిపోయే అభివృద్ధి పనులకు బ్రేక్ పడదు. ఇది దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులకు అనుకూల వాతావరణం సృష్టిస్తుంది.

అయితే, రాజకీయ కోణంలో దీనికి తీవ్ర సవాళ్లు ఉన్నాయి. జాతీయ స్థాయి సమస్యలు, ప్రాంతీయ సమస్యలను అణచివేస్తాయనేది ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రధాన ఆందోళన. స్వీడన్ లాంటి దేశాల్లో ఈ విధానం విజయవంతమైనా, అక్కడ జనాభా, భౌగోళిక విస్తీర్ణం చాలా తక్కువ. భారతదేశంలో దీని అమలు కోసం ఆర్టికల్ 83, 172 వంటి వాటిని సవరించాలి. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు ప్రత్యేకంగా UT చట్టాల సవరణ బిల్లు 2024 ను కూడా పరిశీలించాలి.

ముగింపుగా, జమిలి ఎన్నికల సిద్ధాంతం దేశ ప్రయోజనాలకు అనుకూలమైనదే అయినప్పటికీ, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తి (Federal Structure) కి విఘాతం కలగకుండా అమలు కావాలి. జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ పార్టీల నడుమ విస్తృత ఏకాభిప్రాయం, పటిష్టమైన యంత్రాంగం ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా మాత్రమే ఈ మహా సంస్కరణను విజయవంతంగా ఆచరణలో పెట్టగలం.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా 129వ సవరణ బిల్లు (జమిలి ఎన్నికలు) మరియు 128వ సవరణ బిల్లు (మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు) మధ్య గందరగోళానికి గురవుతారు. ప్రస్తుత జమిలి ఎన్నికల కమిటీ 129వ బిల్లుపై చర్చిస్తోంది.
• Trap 2: భారతదేశంలో జమిలి ఎన్నికలు ఎన్నడూ జరగలేదని చాలామంది భావిస్తారు. కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత 1951 నుండి 1967 వరకు జమిలి ఎన్నికలు నిరంతరాయంగా జరిగాయి.
• Trap 3: ఈ అంశంపై ప్రశ్నలు వచ్చినప్పుడు విద్యార్థులు కేవలం రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును మాత్రమే గుర్తుంచుకుంటారు. కానీ, శాసనసభలు ఉన్న ఢిల్లీ, పుదుచ్చేరి లాంటి ప్రాంతాల కోసం "కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల (సవరణ) బిల్లు 2024" కూడా ఇందులో అంతర్భాగమని గుర్తుంచుకోవాలి.

---

🧭 Exam Tip

Prelims: ప్రిలిమ్స్‌లో జమిలి ఎన్నికలకు సంబంధించిన కమిటీ చైర్‌పర్సన్ పేరు (పి.పి. చౌదరి) లేదా ఏ రాజ్యాంగ అధికరణలు (Articles 83, 172) సవరించాల్సి ఉంటుంది అనే ఫ్యాక్ట్ బేస్డ్ ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. Mains: మెయిన్స్ (GS-2) లో ఈ విధానం భారతీయ సమాఖ్య వ్యవస్థ (Federalism) పై చూపే ప్రభావం గురించి విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడగవచ్చు. Interview: ఇంటర్వ్యూలలో "జమిలి ఎన్నికల వల్ల ప్రాంతీయ పార్టీల మనుగడకు ముప్పు ఉందా?" అనే కోణంలో మీ అభిప్రాయాన్ని అడిగే అవకాశం ఉంటుంది, కాబట్టి సమతుల్యమైన జవాబును సిద్ధం చేసుకోండి. రాబోయే పరీక్షల్లో "రామ్‌నాథ్ కోవింద్ కమిటీ సిఫార్సులు" అత్యధిక ప్రాధాన్యత కలిగిన టాపిక్.