జూలై 2026 వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) విడుదల: కొత్త బేస్ ఇయర్ 2024 కు మార్పు మరియు 4.45% ద్రవ్యోల్బణం నమోదు

What Happened

కేంద్ర గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI), ఆగస్టు 12, 2026న జూలై 2026 నెలకు సంబంధించిన తాత్కాలిక వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) నివేదికను విడుదల చేసింది. ఈ నివేదికలో అత్యంత కీలకమైన అంశం: దేశంలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించే ఆధార సంవత్సరాన్ని (Base Year) 2012 నుండి 2024 (2024=100) కు మార్చారు. దీని ప్రకారం జాతీయ స్థాయి రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI) 4.45% గా నమోదైంది.

When & Where

ఈ డేటాను 12 ఆగస్టు 2026న న్యూఢిల్లీ లోని ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) ద్వారా MoSPI విడుదల చేసింది. ఈ డేటా జూలై 2026 నెలలోని రిటైల్ ధరల మార్పులను, జూలై 2025 తో పోల్చి తెలియజేస్తుంది (Year-on-Year).

Who Is Involved

• గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI): భారతదేశంలో అధికారిక గణాంకాలను విడుదల చేసే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO): MoSPI కింద పనిచేస్తూ, క్షేత్ర స్థాయి నుండి ధరల డేటాను సేకరించి, క్రోడీకరించే బాధ్యతను వహిస్తుంది.
• భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI): NSO విడుదల చేసే ఈ CPI డేటాను ఆధారంగా చేసుకుని ద్రవ్య పరపతి విధాన కమిటీ (MPC) వడ్డీ రేట్లను (రెపో రేటు) నిర్ణయిస్తుంది.

How It Works

• డేటా సేకరణ: NSO కు చెందిన క్షేత్ర సిబ్బంది దేశవ్యాప్తంగా ఎంపిక చేసిన 1,465 గ్రామాలు మరియు 1,407 పట్టణ మార్కెట్ల నుండి ప్రతి నెలా వ్యక్తిగతంగా ధరల సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు.
• బాస్కెట్ ఆఫ్ గూడ్స్ (Basket of Goods): ఆహారం, దుస్తులు, గృహోపకరణాలు, రవాణా, ఆరోగ్యం వంటి వివిధ విభాగాల (Divisions) కింద వస్తువులు మరియు సేవలకు వెయిటేజీ ఇస్తారు.
• ఆధార సంవత్సరం (Base Year): ప్రస్తుత ధరలను ఒక ప్రామాణిక సంవత్సరంతో (ఇప్పుడు 2024) పోల్చి చూస్తారు (2024=100 గా తీసుకుంటారు).
• లెక్కింపు: పాత ధరలతో పోలిస్తే కొత్త ధరలలో వచ్చిన సగటు శాతపు పెరుగుదలను (లేదా తగ్గుదలను) వార్షిక ద్రవ్యోల్బణ రేటుగా (Year-on-year inflation rate) గణిస్తారు.

Why It Matters

• ఆర్థిక విధానం (Economic Policy): UPSC GS Paper 3 (Economy) కి ఇది చాలా ముఖ్యం. ద్రవ్యోల్బణ రేటు ఆధారంగానే RBI రెపో రేట్లను పెంచాలా, తగ్గించాలా అని నిర్ణయిస్తుంది.
• ప్రజల కొనుగోలు శక్తి (Purchasing Power): రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం నేరుగా సామాన్యుల జేబుపై ప్రభావం చూపుతుంది. ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే ప్రజల కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది.
• ఆధార సంవత్సరం ఆధునికీకరణ: 2012 బేస్ ఇయర్ చాలా పాతది కావడం వల్ల ప్రస్తుత వినియోగ అలవాట్లను ప్రతిబింబించడం లేదన్న విమర్శలు ఉండేవి. 2024 బేస్ ఇయర్ కి మారడం వల్ల ద్రవ్యోల్బణ లెక్కింపు మరింత కచ్చితంగా ఉంటుంది.

Historical Background

• 📌 2014: ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు, RBI తన ద్రవ్య పరపతి విధానానికి హోల్ సేల్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (WPI) కి బదులుగా కన్స్యూమర్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (CPI - Combined) ను నామినల్ యాంకర్ (Nominal Anchor) గా స్వీకరించింది.
• 📌 2015: CPI ఆధార సంవత్సరాన్ని 2010 నుండి 2012 కు మార్చారు (2012=100).
• 📌 2016: ద్రవ్యోల్బణాన్ని 4% (+/- 2%) వద్ద స్థిరంగా ఉంచడానికి 'ఫ్లెక్సిబుల్ ఇన్ఫ్లేషన్ టార్గెటింగ్' (FIT) విధానాన్ని చట్టబద్ధంగా (RBI చట్టం సవరణ ద్వారా) ప్రవేశపెట్టారు.
• 📌 2026 (ప్రస్తుతం): వినియోగదారుల ఖర్చు విధానాలలో వచ్చిన మార్పులకు అనుగుణంగా బేస్ ఇయర్‌ను 2012 నుండి 2024 కు మార్చారు.

Previous Related Events

• 📌 ఏప్రిల్ 2026: ఏప్రిల్ నెలలో CPI ద్రవ్యోల్బణం 3.48% వద్ద కింది స్థాయిలలో నమోదైంది. అప్పట్లో ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 4.20% గా ఉంది.
• 📌 జూన్ 2026: జూన్ నెలకు సంబంధించిన తుది (Final) CPI నివేదికలో ద్రవ్యోల్బణం 4.38% గా నమోదైంది. (జూలై నాటికి ఇది 4.45% కి పెరిగింది).
• 📌 కొత్త బేస్ ఇయర్ ప్రకటన: ఆగస్టు 2026 లో, MoSPI అధికారికంగా పాత 2012 బేస్ ఇయర్ సిరీస్ నిలిపివేసి, నూతన 2024 బేస్ ఇయర్ సిరీస్ ను ప్రారంభించింది.

Static GK Connection

• CPI vs WPI: హోల్ సేల్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (WPI) లో కేవలం వస్తువుల (Goods) ధరలను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు, సేవల (Services) ధరలను తీసుకోరు. కానీ CPI లో వస్తువులతో పాటు విద్య, వైద్యం, రవాణా లాంటి సేవలను కూడా లెక్కిస్తారు.
• RBI చట్టం, 1934 - సెక్షన్ 45ZA: ఈ సెక్షన్ కింద భారత ప్రభుత్వం (RBI తో సంప్రదించి) ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని (ప్రస్తుతం 4% తో కూడిన 2-6% టాలరెన్స్ బ్యాండ్) నోటిఫై చేస్తుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా సెంట్రల్ బ్యాంకులు ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణాన్నే (CPI లేదా PCE) ప్రమాణికంగా తీసుకుంటాయి. ఉదాహరణకు, అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ (US Fed) తన విధానాల కోసం 'Personal Consumption Expenditures (PCE) price index' ను ఉపయోగిస్తుంది. భారతదేశం కూడా RBI చట్టం ప్రకారం అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా CPI ఆధారిత ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని పాటిస్తోంది.

Future Impact

• రెపో రేటు నిర్ణయాలు: 4.45% ద్రవ్యోల్బణం RBI యొక్క 4% లక్ష్యానికి దగ్గరగా ఉన్నప్పటికీ, ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 5.52% గా ఉండటం ఆందోళనకరం. కనుక రాబోయే MPC సమావేశాల్లో వడ్డీ రేట్లను స్థిరంగా ఉంచే అవకాశం ఉంది.
• ఆగస్టు 2026 రిపోర్టు: తదుపరి ద్రవ్యోల్బణ డేటాను సెప్టెంబర్ 14, 2026 న విడుదల చేయనున్నారు.
• నమ్మకమైన అంచనాలు: 2024 కొత్త బేస్ ఇయర్ వల్ల, రాబోయే రోజుల్లో ద్రవ్యోల్బణ అంచనాలు ఆధునిక డిజిటల్ మరియు సేవా ఆధారిత ఖర్చులను మరింత కచ్చితంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• MoSPI సంస్థ జూలై 2026 నెలకు తాత్కాలిక CPI డేటాను 12 ఆగస్టు 2026న విడుదల చేసింది.
• CPI ద్రవ్యోల్బణాన్ని కొలవడానికి ఆధార సంవత్సరం (Base Year) 2012 నుండి 2024 కు మార్చబడింది.
• కొత్త 2024 బేస్ ఇయర్ ప్రకారం, జూలై 2026 రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 4.45% (Provisional) గా నమోదైంది.
• జూలై 2026లో గ్రామీణ ప్రాంత ద్రవ్యోల్బణం 4.84% గా, పట్టణ ప్రాంత ద్రవ్యోల్బణం 3.96% గా ఉంది.
• ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని సూచించే CFPI (Consumer Food Price Index) 5.52% కు చేరుకుంది.
• గృహ సంబంధిత ద్రవ్యోల్బణం (Housing Inflation) దేశవ్యాప్తంగా కేవలం 2.22% గా నమోదైంది.
• జూలై నివేదికలో అత్యధిక ద్రవ్యోల్బణం (ధరల పెరుగుదల) చూసిన వస్తువు 'వెండి ఆభరణాలు' (109.84%).
• ధరలు అత్యధికంగా తగ్గిన వస్తువులలో బంగాళదుంప (-16.56%) ముందుంది.
• ద్రవ్యోల్బణ డేటాను క్షేత్రస్థాయిలో NSO (National Statistical Office) సేకరిస్తుంది.
• డేటా సేకరణ కోసం NSO 1,407 పట్టణ మార్కెట్లను మరియు 1,465 గ్రామాలను సందర్శిస్తుంది.
• మునుపటి జూన్ 2026 (ఫైనల్) నివేదికలో ద్రవ్యోల్బణం 4.38% గా ఉంది.
• ద్రవ్యోల్బణాన్ని 4% (+/-2%) లోపు ఉంచే బాధ్యత RBI ద్రవ్య పరపతి విధాన కమిటీ (MPC) ది.
• చట్టబద్ధమైన ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యం RBI Act 1934 లోని సెక్షన్ 45ZA కింద ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది.
• 2014 ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ సూచనతో భారత్ లో CPI ని ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణ సూచికగా తీసుకుంటున్నారు.
• CPI లో వస్తువులతో (Goods) పాటు సేవలను (Services) కూడా లెక్కిస్తారు, కానీ WPI లో సేవలను లెక్కించరు.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Consumer Price Index (CPI)

• Definition: రిటైల్ కొనుగోలుదారులు (సామాన్య ప్రజలు) తమ రోజువారీ అవసరాల కోసం కొనే నిర్దిష్ట వస్తువులు మరియు సేవల (బాస్కెట్) సగటు ధరలలో వచ్చే మార్పులను కొలిచే సూచీనే CPI అంటారు.
• Constitutional / Legal Basis: రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం 1934, సెక్షన్ 45ZA ప్రకారం ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించే విధానం చట్టబద్ధం చేయబడింది.
• Scientific / Economic Principle: వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తిని (Purchasing Power of Money) అంచనా వేయడానికి బేస్ ఇయర్ (ఆధార సంవత్సరం) విధానాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే కరెన్సీ కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది.
• How it connects to this event: తాజాగా ఆగస్టు 2026లో విడుదలైన నివేదికలో CPI ఆధార సంవత్సరాన్ని 2012 నుండి 2024 కి మార్చారు. ఇది ఒక చారిత్రక మార్పు.
• Origin & History: ద్రవ్యోల్బణాన్ని స్థిరంగా ఉంచే లక్ష్యంతో (Flexible Inflation Targeting) 2016 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు RBI మధ్య ఒప్పందం కుదిరింది.
• Key milestone 1: 2014 లో ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ ద్రవ్య విధాన రూపకల్పనకు WPI స్థానంలో CPI ని ఉపయోగించాలని సూచించింది.
• Key milestone 2: 2026 లో వినియోగదారుల ఆధునిక ఖర్చుల సరళికి అనుగుణంగా (ఉదాహరణకు స్మార్ట్ ఫోన్లు, ఓటీటీ సేవలు) బేస్ ఇయర్‌ను 2024 కు మార్చారు.
• Related Acts / Schemes / Treaties: Fiscal Responsibility and Budget Management (FRBM) Act.
• Nodal Ministry / Body: గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) పరిధిలోని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO).
• India-specific relevance: భారతదేశంలో పేద, మధ్యతరగతి ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు నేరుగా ఆహార ధరలపై ఆధారపడి ఉంటాయి కాబట్టి CPI లో ఆహారం మరియు పానీయాలకు (Food & Beverages) అత్యధిక వెయిటేజీ ఇస్తారు.
• Global comparison: అగ్రరాజ్యమైన అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ కూడా రిటైల్ ధరల మార్పులను కొలిచే 'PCE' (Personal Consumption Expenditures) ని ప్రామాణికంగా తీసుకుంటుంది.
• Data point: జూలై 2026 నాటికి నూతన 2024 బేస్ ఇయర్ ప్రకారం రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 4.45%.
• Common exam angle: CPI ని ప్రచురించే సంస్థ ఏది (NSO) మరియు CPI కీ, WPI కీ మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటి (సేవలను లెక్కించడం) అని పదే పదే అడుగుతారు.
• Easy memory hook: C-P-I: "Common Public Inflation" (సామాన్య ప్రజలు కొనే వస్తువుల ద్రవ్యోల్బణం). NSO సేకరిస్తుంది, RBI వాడుకుంటుంది.

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఆగస్టు 2026లో MoSPI విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం, వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) యొక్క కొత్త ఆధార సంవత్సరం (Base Year) ఏది? [Easy]

A) 2011-12

B) 2020

C) 2024

D) 2018

Answer: C

Explanation: కొత్త మార్పుల ప్రకారం జూలై 2026 నుండి CPI లెక్కింపుకు ఆధార సంవత్సరాన్ని 2024 (2024=100) గా నిర్ణయించారు.

---

Q2. జూలై 2026 నెలకు గాను భారతదేశంలో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI General) ఎంత శాతంగా నమోదైంది? [Easy]

A) 5.52%

B) 4.45%

C) 4.84%

D) 4.38%

Answer: B

Explanation: 2024 ఆధార సంవత్సరం ప్రకారం, జూలై 2026లో జాతీయ స్థాయి రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI) 4.45% గా నమోదైంది.

---

Q3. వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) నివేదికను ఏ మంత్రిత్వ శాఖ లేదా సంస్థ విడుదల చేస్తుంది? [Moderate]

A) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ

B) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)

C) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)

D) జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO), MoSPI

Answer: D

Explanation: గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) ఆధ్వర్యంలో పనిచేసే జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) ప్రతి నెలా CPI డేటాను విడుదల చేస్తుంది.

---

Q4. జూలై 2026 CPI డేటా ప్రకారం, ఏ విభాగంలో అత్యధిక ధరల పెరుగుదల (ద్రవ్యోల్బణం) నమోదైంది? [Moderate]

A) బంగాళదుంప

B) వెండి ఆభరణాలు

C) మోటారు కార్లు

D) వస్త్రాలు

Answer: B

Explanation: అఖిల భారత స్థాయిలో జూలై 2026 నాటికి వెండి ఆభరణాలు అత్యధికంగా 109.84% ద్రవ్యోల్బణాన్ని నమోదు చేశాయి.

---

Q5. ఏ చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని (Inflation Target) కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది? [Moderate]

A) ఎసెన్షియల్ కమోడిటీస్ యాక్ట్, 1955

B) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా యాక్ట్, 1934

C) బ్యాంకింగ్ రెగ్యులేషన్ యాక్ట్, 1949

D) FRBM యాక్ట్, 2003

Answer: B

Explanation: రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం 1934 లోని సెక్షన్ 45ZA కింద ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని 4% (+/-2%) గా నిర్ణయించారు.

---

Q6. ఏ ద్రవ్యోల్బణ సూచీని ఆధారంగా చేసుకుని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తన ద్రవ్య పరపతి విధానాన్ని (Monetary Policy) రూపొందిస్తుంది? [Tricky]

A) టోకు ధరల సూచీ (WPI)

B) కన్స్యూమర్ ఫుడ్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (CFPI)

C) వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI - Combined)

D) ఇండెక్స్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ ప్రొడక్షన్ (IIP)

Answer: C

Explanation: 2014 నాటి ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు, RBI వడ్డీ రేట్లను నిర్ణయించడానికి CPI (Combined) ని నామినల్ యాంకర్ గా వాడుకుంటోంది.

---

Q7. జూలై 2026 నివేదిక ప్రకారం, గ్రామీణ మరియు పట్టణ ద్రవ్యోల్బణ రేట్ల గురించి సరైనది ఏది? [Tricky]

A) పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం కన్నా ఎక్కువగా ఉంది

B) రెండూ సమానంగా ఉన్నాయి

C) గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం కన్నా ఎక్కువగా ఉంది

D) గ్రామీణ ప్రాంతంలో ద్రవ్యోల్బణం ప్రతికూలంగా (Negative) ఉంది

Answer: C

Explanation: జూలై 2026లో గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం 4.84% కాగా, పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం 3.96% మాత్రమే నమోదైంది. కాబట్టి గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణమే ఎక్కువ.

---

Q8. హోల్ సేల్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (WPI) కు మరియు కన్స్యూమర్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (CPI) కు ఉన్న ప్రధాన తేడా ఏమిటి? [Tricky]

A) WPI ని RBI విడుదల చేస్తుంది, CPI ని MoSPI విడుదల చేస్తుంది

B) WPI లో సేవలను (Services) లెక్కిస్తారు, CPI లో కేవలం వస్తువులనే లెక్కిస్తారు

C) CPI లో సేవలను (Services) పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు, WPI లో తీసుకోరు

D) రెండూ బేస్ ఇయర్ 2024 ను మాత్రమే అనుసరిస్తాయి

Answer: C

Explanation: WPI కేవలం వస్తువుల ధరల పెరుగుదలను మాత్రమే కొలుస్తుంది, కానీ CPI వస్తువులతో పాటు వైద్యం, విద్య లాంటి సేవల ధరల మార్పులను కూడా కలుపుకుని కొలుస్తుంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని కొలవడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఈ క్రింది వాటిలో దేనిని ప్రధాన నామినల్ యాంకర్ (Nominal Anchor) గా పరిగణిస్తుంది?

A) హోల్ సేల్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (WPI)

B) వినియోగదారుల ధరల సూచీ - గ్రామీణ (CPI-Rural)

C) వినియోగదారుల ధరల సూచీ - కంబైన్డ్ (CPI-Combined)

D) GDP డిఫ్లేటర్

Answer: C

Explanation: ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ సూచనల మేరకు ద్రవ్య విధాన నిర్ణయాల కోసం RBI, CPI-Combined (అఖిల భారత అంచనా) ని ప్రధాన సూచికగా ఉపయోగిస్తుంది.

---

PYQ 2:

వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) గురించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. జూలై 2026 నుండి అఖిల భారత CPI లెక్కింపు కోసం నూతన ఆధార సంవత్సరాన్ని 2024 కు మార్చారు.
2. CPI కి సంబంధించిన డేటాను ప్రతి నెలా జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) విడుదల చేస్తుంది.
3. కన్స్యూమర్ ఫుడ్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (CFPI) అనేది CPI లో భాగం కాదు, దానిని నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) విడుదల చేస్తుంది.

పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: 1 మరియు 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే CFPI అనేది కూడా NSO నే విడుదల చేస్తుంది మరియు అది ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని సూచించే కీలకమైన భాగం.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి (జూలై 2026 నాటి CPI డేటా ఆధారంగా):

1. నూతన CPI బేస్ ఇయర్
2. జూలై 2026 CPI ద్రవ్యోల్బణం
3. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం (CFPI)

a. 4.45%
b. 5.52%
c. 2024

సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:

A) 1-c, 2-b, 3-a

B) 1-a, 2-c, 3-b

C) 1-c, 2-a, 3-b

D) 1-b, 2-a, 3-c

Answer: C

Explanation: కొత్త బేస్ ఇయర్ 2024 (1-c), జూలై 2026 CPI 4.45% (2-a), మరియు ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 5.52% (3-b).

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) కి సంబంధించిన ఆధార సంవత్సరాన్ని (Base Year) 2012 నుండి 2024 కు మార్చడం వెనుక ఉన్న ఆవశ్యకత మరియు దాని ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

ద్రవ్యోల్బణాన్ని కచ్చితంగా అంచనా వేయడానికి ఆధార సంవత్సరం (Base Year) అనేది ఒక కీలక ప్రమాణం. ఇటీవల MoSPI ఆధ్వర్యంలోని NSO, CPI లెక్కింపు కోసం బేస్ ఇయర్‌ను 2012 నుండి 2024 కి మార్చింది.

సమాజంలో ప్రజల జీవనశైలి మరియు కొనుగోలు అలవాట్లు కాలానుగుణంగా మారుతుంటాయి. 2012 నాటితో పోలిస్తే, ప్రస్తుత కాలంలో డిజిటల్ సేవలు (ఇంటర్నెట్, స్మార్ట్ ఫోన్లు, ఓటీటీ), విద్య మరియు వైద్యంపై ప్రజల ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగాయి. పాత 2012 బేస్ ఇయర్ ఈ నూతన వినియోగ నమూనాలను (Consumption patterns) కచ్చితంగా ప్రతిబింబించలేకపోయేది. ఈ కొత్త 2024 బేస్ ఇయర్ ద్వారా, మారుతున్న ఖర్చుల సరళికి అనుగుణంగా వస్తువులు మరియు సేవల వెయిటేజీలను సర్దుబాటు చేయడం సాధ్యమైంది. జూలై 2026లో నూతన బేస్ ఇయర్ ప్రకారం ద్రవ్యోల్బణం 4.45% గా నమోదైంది. దీనివల్ల రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మరింత కచ్చితమైన వాస్తవిక డేటాతో ద్రవ్య పరపతి విధానాలను మరియు రెపో రేట్లను రూపొందించడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

---

Question 2 (250 words): ద్రవ్య పరపతి విధాన రూపకల్పనలో 'వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI)' పాత్రను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి. గ్రామీణ మరియు పట్టణ ద్రవ్యోల్బణాల మధ్య ఉన్న అంతరం ఆర్థిక విధానాల అమలుపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? జూలై 2026 తాజా గణాంకాల నేపథ్యంలో చర్చించండి.

ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో స్థిరత్వాన్ని తీసుకురావడానికి ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ అత్యంత కీలకం. 2014 లో ఉర్జిత్ పటేల్ కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు భారతదేశంలో ద్రవ్య పరపతి విధానాన్ని (Monetary Policy) రూపొందించడానికి హోల్ సేల్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (WPI) స్థానంలో CPI ని (నామినల్ యాంకర్ గా) స్వీకరించారు. రిజర్వ్ బ్యాంక్ చట్టం ప్రకారం 4% (+/-2%) చట్టబద్ధమైన ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించడం ద్వారా ఆర్థిక స్థిరత్వానికి మార్గం సుగమమైంది.

అయితే, ఇటీవల NSO విడుదల చేసిన జూలై 2026 నివేదిక (నూతన 2024 బేస్ ఇయర్) ప్రకారం జాతీయ ద్రవ్యోల్బణం 4.45% వద్ద అదుపులో ఉన్నప్పటికీ, ఆహార ద్రవ్యోల్బణం (CFPI) 5.52% గా ఉండటం సామాన్యులపై భారం మోపుతోంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ మరియు పట్టణ ద్రవ్యోల్బణాల మధ్య అంతరం విధాన నిర్ణేతలకు పెద్ద సవాలు విసురుతోంది. తాజా డేటా ప్రకారం పట్టణ ప్రాంతాల్లో ద్రవ్యోల్బణం 3.96% ఉంటే, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇది 4.84% గా నమోదైంది. గ్రామీణ వినియోగదారులు తమ ఆదాయంలో అధిక భాగాన్ని ఆహారంపై వెచ్చించడం మరియు సరఫరా గొలుసులో (Supply chain) ఉన్న లోపాల వల్ల వారు అధిక ధరల భారాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు.

ఈ వ్యత్యాసం కారణంగా RBI వడ్డీ రేట్లను ఒకే రీతిలో (Uniform monetary policy) దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేయడం ఇబ్బందికరంగా మారుతోంది. వడ్డీ రేట్లు పెంచితే పట్టణ పరిశ్రమలకు రుణ భారం పెరుగుతుంది, తగ్గిస్తే గ్రామీణ ప్రజలకు ద్రవ్యోల్బణ బాధలు తప్పవు.

ముగింపుగా, కేవలం ద్రవ్య విధానాలతోనే ఈ సమస్యను పూర్తిగా పరిష్కరించలేము. బేస్ ఇయర్‌ను 2024 కి ఆధునీకరించడం సరైన అడుగు. దీనికి తోడుగా ఆహార సరఫరా గొలుసును మెరుగుపరచడం మరియు వ్యవసాయ మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం లాంటి ప్రభుత్వ పటిష్టమైన సప్లై సైడ్ చర్యలు (Supply-side measures) తీసుకున్నప్పుడే సుస్థిరమైన ఆర్థిక వృద్ధి సాధ్యమవుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు చాలాసార్లు WPI కు మరియు CPI కి మధ్య తికమక పడతారు. WPI లో కేవలం వస్తువులు మాత్రమే లెక్కించబడతాయి. CPI లో వస్తువులు మరియు సేవలు (Services) రెండూ లెక్కించబడతాయి.
• Trap 2: CPI కు సంబంధించిన బేస్ ఇయర్ (Base Year) పాతది 2012 అని చాలా మంది పొరబడతారు. కానీ ఆగస్టు 2026 నివేదికలో దీనిని 2024 కు మార్చారు. పరీక్షలో 2012 అని ఇస్తే అది తప్పు!
• Trap 3: ద్రవ్యోల్బణ డేటాను ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Finance) గానీ, RBI గానీ విడుదల చేస్తాయని అభ్యర్థులు భావిస్తారు. కానీ వాస్తవానికి దీనిని గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) పరిధిలోని NSO ప్రచురిస్తుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ప్రిలిమ్స్‌లో బేస్ ఇయర్ మార్పు (2024) గురించి, డేటా విడుదల చేసే సంస్థ (NSO/MoSPI) గురించి మరియు గ్రామీణ/పట్టణ ద్రవ్యోల్బణాలలో ఏది ఎక్కువ అనే ఫ్యాక్ట్-బేస్డ్ ప్రశ్నలు ఎక్కువగా అడుగుతారు.
• Mains: ఆహార ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ప్రభావాలు మరియు ద్రవ్య పరపతి విధానం (MPC) పై ఆధార సంవత్సరం మార్పు ఎలాంటి సత్ఫలితాలను ఇస్తుంది అన్న విశ్లేషణాత్మక కోణంలో సిద్ధపడాలి.
• Interview: "ద్రవ్యోల్బణ లెక్కింపు కోసం మనకు కొత్త బేస్ ఇయర్ ఎందుకు అవసరమైంది?" అనే ప్రశ్న రావచ్చు. ఆ సమయంలో ప్రజల ఆధునిక వినియోగ అలవాట్లు, స్మార్ట్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ సేవలపై పెరిగిన ఖర్చుల గురించి చెప్పాలి.
• Prediction: రాబోయే UPSC/PSC ప్రిలిమ్స్ లో ఖచ్చితంగా "నూతన CPI బేస్ ఇయర్ 2024" మరియు "CPI vs WPI" కి సంబంధించిన స్టేట్‌మెంట్-బేస్డ్ ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.