PRAHAAR: భారతదేశపు తొలి జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం మరియు వ్యూహం

What Happened

కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ నిత్యానంద్ రాయ్ రాజ్యసభలో 'ప్రహార్' (PRAHAAR) గురించి కీలక ప్రకటన చేశారు. ఫిబ్రవరి 23, 2026 న ఆవిష్కరించబడిన ఈ ప్రహార్, భారతదేశపు మొట్టమొదటి సమగ్ర జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం మరియు వ్యూహంగా నిలుస్తుంది. ఇది ఉగ్రవాద దాడులను నిరోధించడానికి, ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలను అరికట్టడానికి ఒక పకడ్బందీ జాతీయ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అందిస్తుంది.

When & Where

ప్రహార్ (PRAHAAR) విధానాన్ని ఫిబ్రవరి 23, 2026 న కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఆవిష్కరించింది. ఆగస్టు 2026 లో రాజ్యసభ వర్షాకాల సమావేశాల సందర్భంగా కేంద్ర మంత్రి ఈ విధానం యొక్క పురోగతి, మరియు దీని అమలు తీరును పార్లమెంటుకు అధికారికంగా నివేదించారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MHA): ఈ వ్యూహానికి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తోంది.
• శ్రీ నిత్యానంద్ రాయ్: కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి (రాజ్యసభలో సమాచారం అందించారు).
• జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA): వార్షిక యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC) నిర్వహణ, ఉగ్రవాద సంబంధిత కేసుల దర్యాప్తు సంస్థ.
• మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC): ఇంటెలిజెన్స్ సంస్థల మధ్య రియల్-టైమ్ డేటా పంచుకునే వేదిక.
• కేంద్ర ఏజెన్సీలు మరియు రాష్ట్ర పోలీసు దళాలు: ఉగ్రవాద నివారణలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనే సంస్థలు.

How It Works

1. నివారణ మరియు ప్రతిస్పందన: దేశ పౌరులను రక్షించడానికి ఉగ్ర దాడుల ముందస్తు నివారణ, మరియు ముప్పుకు తగిన సత్వర ప్రతిస్పందన.
2. ఆर्थिक వనరుల నిర్మూలన: క్రిప్టో వాలెట్‌లను ట్రేస్ చేయడం, డార్క్ వెబ్‌లో ఉగ్రవాదుల నిధుల సమీకరణను అడ్డుకోవడం ద్వారా నిధులను సీజ్ చేయడం.
3. ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ద్వారా కేంద్ర బలగాలు, ఇంటెలిజెన్స్, రాష్ట్ర పోలీసుల మధ్య తక్షణ సమాచార మార్పిడి.
4. సమాజ భాగస్వామ్యం: తీవ్రవాద భావజాలం (Radicalization) వైపు యువత ఆకర్షితులు కాకుండా కమ్యూనిటీ ఆధారిత సహకార నమూనాలను అమలు చేయడం.

Why It Matters

• జాతీయ భద్రత: గతంలో జరిగిన ప్రతిస్పందన (Reactive) విధానం నుండి ముందస్తు (Proactive) భద్రతా సిద్ధాంతానికి భారతదేశం మారుతోంది.
• ఆర్థిక భద్రత: ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF) ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉగ్ర ఫైనాన్సింగ్‌ను ఎదుర్కోవడం జరుగుతుంది.
• రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: దేశ రక్షణ, సార్వభౌమాధికారం మరియు పౌరుల హక్కులను కాపాడుతూ, 'రూల్ ఆఫ్ లా' (Rule of Law) పద్ధతిలో ఉగ్రవాదాన్ని తుదముట్టించడం.
• సిలబస్ లింక్: UPSC GS 3 (Internal Security - Role of state & non-state actors, Terrorism, Money laundering) కు నేరుగా కనెక్ట్ అవుతుంది.

Historical Background

• 2008: ముంబై దాడుల (26/11) తర్వాత ఉగ్రవాద నిరోధక సంస్థగా 'జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ' (NIA) ని ఏర్పాటు చేశారు.
• 2009: ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీల మధ్య సమన్వయం కోసం మల్టీ-ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) చట్టబద్ధమైన హోదా పొందింది.
• 2019: అన్ లాఫుల్ యాక్టివిటీస్ ప్రివెన్షన్ యాక్ట్ (UAPA) చట్ట సవరణ ద్వారా వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించే వెసులుబాటు కల్పించారు.

Previous Related Events

• 2022: న్యూఢిల్లీలో ఇంటర్‌పోల్ (INTERPOL) 90వ జనరల్ అసెంబ్లీని భారత్ విజయవంతంగా నిర్వహించింది.
• 2023: 'నో మనీ ఫర్ టెర్రర్' (NMFT) అంతర్జాతీయ మంత్రుల స్థాయి సదస్సులో ఉగ్రవాద ఫైనాన్సింగ్‌పై భారత్ గళమెత్తింది.
• 2024: FATF మూల్యాంకన నివేదికలో భారత మనీ లాండరింగ్ నిరోధక వ్యవస్థలకు మంచి రేటింగ్ లభించింది.

Static GK Connection

• FATF (Financial Action Task Force): 1989 లో G7 దేశాలచే పారిస్ లో స్థాపించబడిన అంతర్జాతీయ సంస్థ. ఇది మనీ లాండరింగ్ మరియు టెర్రరిజం ఫైనాన్సింగ్‌ను అడ్డుకుంటుంది.
• UAPA, 1967: భారతదేశంలో ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలను, దేశ సార్వభౌమత్వానికి భంగం కలిగించే చర్యలను అరికట్టడానికి ఉద్దేశించిన ప్రధాన చట్టం.

India & World Comparison

అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత్ మొదటి నుంచి ఉగ్రవాదంపై "జీరో టాలరెన్స్" విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. అమెరికా (9/11 తర్వాత), మరియు ఇజ్రాయెల్ దేశాలకు ఉన్నట్లుగానే, ఇప్పుడు భారతదేశం 'ప్రహార్' రూపంలో ఒక స్పష్టమైన జాతీయ భద్రతా డాక్ట్రిన్‌ను (National Doctrine) పొందింది.

Future Impact

• ఉగ్రవాద నిరోధక చర్యల్లో రాష్ట్ర పోలీసు వ్యవస్థ, కేంద్ర భద్రతా బలగాల మధ్య మరింత పారదర్శకమైన ఏకీకరణ సాధ్యమవుతుంది.
• రాబోయే 'వార్షిక యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC)' సమావేశాలలో న్యాయ, పాలనాపరమైన సంస్కరణలకు ఈ విధానం మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది.
• భవిష్యత్తులో వచ్చే అత్యాధునిక ముప్పులను (హైబ్రిడ్ వార్‌ఫేర్) ఎదుర్కొనేందుకు దేశం సంసిద్ధంగా ఉంటుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• భారతదేశపు తొలి జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం పేరు: ప్రహార్ (PRAHAAR).
• ప్రహార్ ఆవిష్కరించబడిన తేదీ: ఫిబ్రవరి 23, 2026.
• రాజ్యసభలో సమాచారం ఇచ్చిన మంత్రి: నిత్యానంద్ రాయ్ (హోం శాఖ సహాయ మంత్రి).
• ప్రహార్ వ్యూహం మొత్తం 7 కీలక స్తంభాలపై (Seven Pillars) ఆధారపడి నిర్మించబడింది.
• ఈ విధానం Reactive (ప్రతిస్పందన) పద్ధతి నుంచి Proactive (ముందస్తు) పద్ధతికి మార్పును సూచిస్తుంది.
• నిధుల నివారణ కోసం ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF) నిబంధనలను ఖచ్చితంగా పాటిస్తారు.
• ఉగ్రవాద సంస్థల ఆర్థిక వనరులను నిలిపివేయడానికి డార్క్ వెబ్, క్రిప్టో వాలెట్ల ట్రాకింగ్ చేస్తారు.
• 'హోల్ ఆఫ్ గవర్నమెంట్' (Whole of Government) మరియు 'హోల్ ఆఫ్ సొసైటీ' దృక్పథాన్ని అమలు చేస్తుంది.
• రియల్-టైమ్ సమాచార మార్పిడి కోసం మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• మానవ హక్కులు మరియు 'రూల్ ఆఫ్ లా' ఆధారంగా భద్రతా చర్యలు తీసుకుంటారు.
• తీవ్రవాద భావజాల నిర్మూలనకు (De-radicalization) కమ్యూనిటీ ఆధారిత విధానాలను ఉపయోగిస్తారు.
• క్రాస్-బోర్డర్ (సరిహద్దుల ఆవల) టెర్రర్ ఫండింగ్ నెట్‌వర్క్‌లను ఛేదించడం దీని లక్ష్యం.
• వార్షిక యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC) నిర్వహణ బాధ్యత ఎన్.ఐ.ఏ (NIA) చూసుకుంటుంది.
• ATC అనేది MHA (హోం మంత్రిత్వ శాఖ) ఆధ్వర్యంలో దర్యాప్తు ఏజెన్సీలు, నిపుణులను ఒకే వేదికపైకి తెస్తుంది.
• జాతీయ భద్రత, UAPA చట్టం, ఇంటర్నల్ సెక్యూరిటీ పాఠ్యాంశాలకు ఇది ఎంతో కీలకం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF)

• Definition: అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మనీ లాండరింగ్ మరియు టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్ (ఉగ్రవాదానికి నిధుల సరఫరా) ను అరికట్టేందుకు ప్రమాణాలను నిర్దేశించే గ్లోబల్ వాచ్‌డాగ్ (Global Watchdog).
• Constitutional / Legal Basis: భారతదేశంలో దీని ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా Prevention of Money Laundering Act (PMLA), 2002 రూపొందించబడింది.
• Scientific / Economic Principle: ఉగ్రవాదులకు ఆర్థిక మూలాలను కత్తిరించడం (Choking Terror Finance) ద్వారా వారి కార్యకలాపాలను స్తంభింపజేయడం.
• How it connects to this event: 'ప్రహార్' విధానంలో ఉగ్రవాదుల క్రిప్టో కరెన్సీ, డార్క్ వెబ్ లావాదేవీలను అడ్డుకోవడం FATF సూత్రాలకు అనుగుణంగా జరుగుతుంది.
• Origin & History: 1989 లో పారిస్‌లో జరిగిన G7 సమ్మిట్ సందర్భంగా FATF స్థాపించబడింది. (2001లో టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌ను కూడా తన పరిధిలోకి తీసుకుంది).
• Key milestone 1: భారతదేశం 2010లో FATF లో పూర్తి స్థాయి సభ్యత్వం పొందింది.
• Key milestone 2: పాకిస్తాన్ కు ఉగ్ర నిధుల సరఫరా నిరోధంలో వైఫల్యం కారణంగా ఏళ్ల తరబడి FATF 'గ్రే లిస్ట్' (Grey List) లో ఉంచింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: PMLA 2002, UAPA 1967, Foreign Contribution (Regulation) Act (FCRA).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ (ED) మరియు కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ.
• India-specific relevance: పాకిస్తాన్ ప్రేరేపిత సీమాంతర ఉగ్రవాదం (Cross-border terrorism) ఎదుర్కొంటున్న భారత్‌కు FATF నియమావళి చాలా కీలకం.
• Global comparison: FATF లో 39 కి పైగా సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి. ఇది బ్లాక్ లిస్ట్ (హై రిస్క్) మరియు గ్రే లిస్ట్ (జాగ్రత్త పడాల్సిన) దేశాలను ప్రకటిస్తుంది.
• Data point: ఇటీవల FATF మూల్యాంకన నివేదికలో మనీ లాండరింగ్ నిరోధంలో భారత్ అత్యుత్తమ రేటింగ్ పొందింది.
• Common exam angle: FATF ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది (పారిస్) మరియు గ్రే లిస్ట్/బ్లాక్ లిస్ట్ దేనికి సంబంధించినవి అని పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "FATF = మనీ లాండరింగ్ & టెర్రర్ ఫండింగ్ యొక్క గ్లోబల్ పోలీస్".

---

❓ Practice MCQs

Q1. భారతదేశపు మొట్టమొదటి సమగ్ర 'జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం మరియు వ్యూహం' పేరు ఏమిటి? [Easy]

A) ఆపరేషన్ రక్షక్

B) ప్రహార్ (PRAHAAR)

C) వజ్ర (VAJRA)

D) అజేయ (AJEYA)

Answer: B

Explanation: భారతదేశపు తొలి జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం పేరు 'ప్రహార్'. ఇది ఫిబ్రవరి 23, 2026 న ఆవిష్కరించబడింది.

---

Q2. 'ప్రహార్' (PRAHAAR) వ్యూహం ఎన్ని కీలక స్తంభాలపై నిర్మించబడింది? [Easy]

A) 4

B) 5

C) 7

D) 9

Answer: C

Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ప్రహార్ విధానం ఉగ్రవాదాన్ని సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి 7 కీలక స్తంభాలపై (Seven Pillars) ఆధారపడి ఉంటుంది.

---

Q3. 'వార్షిక యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC)' ను కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఏ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది? [Moderate]

A) సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI)

B) ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB)

C) రిసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ (RAW)

D) జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA)

Answer: D

Explanation: యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC) ను జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA) ఆధ్వర్యంలో ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహిస్తారు.

---

Q4. 'ప్రహార్' వ్యూహం క్రింద ఆర్థిక నేరాలను అరికట్టే ప్రక్రియలో క్రింది ఏ అంతర్జాతీయ సంస్థ ప్రమాణాలను భారతదేశం అనుసరిస్తుంది? [Moderate]

A) ఇంటర్నేషనల్ మానిటరీ ఫండ్ (IMF)

B) ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF)

C) వరల్డ్ బ్యాంక్

D) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)

Answer: B

Explanation: ఉగ్రవాద ఫైనాన్సింగ్‌ను ఎదుర్కోవడానికి ప్రహార్ విధానం FATF (ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్) ప్రమాణాలకు కచ్చితంగా అనుగుణంగా ఉంటుంది.

---

Q5. ఉగ్రవాద నివారణలో సమాచార మార్పిడిని సులభతరం చేయడానికి 'ప్రహార్' కింద దేనిని ఉపయోగించి ఇంటెలిజెన్స్ వ్యవస్థలను ఏకీకృతం చేస్తారు? [Moderate]

A) నేషనల్ ఇన్ఫర్మేటిక్స్ సెంటర్ (NIC)

B) మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC)

C) క్రైమ్ అండ్ క్రిమినల్ ట్రాకింగ్ నెట్‌వర్క్ (CCTNS)

D) ఫైనాన్షియల్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ (FIU)

Answer: B

Explanation: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ద్వారా రియల్-టైమ్ ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారాన్ని పంచుకునే పద్ధతికి ఈ విధానం అధికారిక రూపం ఇస్తుంది.

---

Q6. 'ప్రహార్' (PRAHAAR) విధానానికి సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలలో సరికానిది ఏది? [Tricky]

A) ఇది మానవ హక్కులు మరియు రూల్ ఆఫ్ లా కు వ్యతిరేకమైన కఠినమైన సైనిక విధానం.

B) ఇది డార్క్ వెబ్ ద్వారా జరిగే ఉగ్రవాద ఫైనాన్సింగ్‌ను కూడా అరికడుతుంది.

C) దీన్ని కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఫిబ్రవరి 23, 2026 న ఆవిష్కరించింది.

D) ఇది దేశాన్ని ప్రతిస్పందన (reactive) భద్రతా స్థితి నుండి ముందస్తు (proactive) స్థితికి మారుస్తుంది.

Answer: A

Explanation: ప్రహార్ విధానం మానవ హక్కులను, 'రూల్ ఆఫ్ లా' (Rule of Law) ను కాపాడుతూనే ఉగ్రవాదాన్ని తుదముట్టించే విధంగా రూపొందించబడింది. కాబట్టి ఆప్షన్ A తప్పు.

---

Q7. ప్రహార్ వ్యూహంలో పేర్కొనబడిన "Whole of Government" మరియు "Whole of Society" విధానం దేనిని సూచిస్తుంది? [Tricky]

A) ఉగ్రవాద నివారణ బాధ్యత కేవలం సైన్యంపైనే మోపడం.

B) కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలతో పాటు పౌర సమాజం కలిసి ఉగ్రవాదాన్ని, తీవ్రవాద భావజాలాన్ని అరికట్టడం.

C) దేశంలోని అన్ని రాజకీయ పార్టీలు ఒకే పాలసీని అనుసరించడం.

D) విదేశీ ఏజెన్సీలకు దేశీయ దర్యాప్తులలో పూర్తి అధికారం ఇవ్వడం.

Answer: B

Explanation: "హోల్ ఆఫ్ సొసైటీ" అనగా ఉగ్రవాద నివారణ, మరియు డీ-రాడికలైజేషన్‌లో ప్రభుత్వ శాఖలతో పాటు పౌర సమాజం (Community) సహకారాన్ని కూడా తీసుకోవడం.

---

Q8. ఇటీవల కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ నిత్యానంద్ రాయ్ 'ప్రహార్' వ్యూహం గురించి ఏ సభలో లిఖితపూర్వక సమాధానం ద్వారా వెల్లడించారు? [Tricky]

A) లోక్‌సభ

B) రాజ్యసభ

C) జాతీయ భద్రతా మండలి సమావేశం

D) ఇంటర్‌పోల్ జనరల్ అసెంబ్లీ

Answer: B

Explanation: పత్రికా ప్రకటన ప్రకారం, కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి రాజ్యసభలో అడిగిన ఒక ప్రశ్నకు లిఖితపూర్వకంగా ఈ సమాధానం ఇచ్చారు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో ఉగ్రవాద నిరోధక విధానాలు మరియు మనీ లాండరింగ్ నివారణకు సంబంధించి అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు నిర్దేశించే సంస్థ ఏది?

A) అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్

B) ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF)

C) వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ (WEF)

D) యునైటెడ్ నేషన్స్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ (UNSC)

Answer: B

Explanation: FATF అనేది మనీ లాండరింగ్ మరియు టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్ నిరోధానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా నియమాలు, ప్రమాణాలను నిర్దేశించే ప్రధాన అంతర్జాతీయ సంస్థ.

---

PYQ 2:

ఇటీవల ఆవిష్కరించబడిన 'ప్రహార్' (PRAHAAR) విధానానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం మరియు వ్యూహం.
2. ప్రహార్ వ్యూహం మొత్తం 9 స్తంభాలపై నిర్మించబడింది.
3. దీనికింద క్రిప్టో వాలెట్ల ద్వారా జరిగే ఉగ్రవాద నిధుల సరఫరాను అడ్డుకోవడంపై కూడా దృష్టి పెట్టారు.

పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 3 సరైనవి. ప్రకటన 2 తప్పు, ఎందుకంటే ప్రహార్ విధానం 9 కాదు, 7 స్తంభాలపై నిర్మించబడింది.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

(జాబితా I - అంశం)

(a) ప్రహార్ (PRAHAAR)
(b) FATF
(c) MAC (మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్)
(d) NIA

(జాబితా II - సంబంధిత కార్యం)

(1) ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్ (సమాచార మార్పిడి)
(2) వార్షిక యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ నిర్వహణ
(3) జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక వ్యూహం
(4) గ్లోబల్ టెర్రర్ ఫైనాన్స్ నివారణ ప్రమాణాలు

A) (a)-3, (b)-4, (c)-1, (d)-2

B) (a)-3, (b)-1, (c)-4, (d)-2

C) (a)-4, (b)-3, (c)-2, (d)-1

D) (a)-2, (b)-4, (c)-1, (d)-3

Answer: A

Explanation: ప్రహార్ అనేది జాతీయ వ్యూహం (3), FATF ఫైనాన్స్ నివారణ ప్రమాణాలు (4), MAC అనేది ఇంటెలిజెన్స్ సమాచార వేదిక (1), మరియు NIA యాంటీ టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్‌ను నిర్వహిస్తుంది (2).

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): 'ప్రహార్' (PRAHAAR) అనేది భారతదేశపు ఉగ్రవాద నిరోధక విధానంలో ఒక గేమ్-ఛేంజర్ (Game-changer) లాంటిది. ఉగ్రవాదాన్ని నివారించడంలో ఈ వ్యూహం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలను విశ్లేషించండి.

ఫిబ్రవరి 23, 2026 న కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆవిష్కరించిన 'ప్రహార్' (PRAHAAR), భారతదేశపు మొట్టమొదటి సమగ్ర జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం. ఇది మునుపటి ప్రతిస్పందన (Reactive) ధోరణిని పక్కనపెట్టి, ముందస్తు నివారణ (Proactive) ఆధారిత భద్రతా వ్యవస్థకు పునాది వేసింది.

ప్రహార్ 7 కీలక స్తంభాలపై నిర్మించబడింది. ఇందులో అత్యంత ముఖ్యమైనది మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ద్వారా కేంద్ర బలగాలు, రాష్ట్ర పోలీసుల మధ్య తక్షణ (Real-time) ఇంటెలిజెన్స్ సమాచార మార్పిడి. సామాజిక దృక్కోణంలో, తీవ్రవాద భావజాల నిర్మూలన (De-radicalization) కోసం కమ్యూనిటీ ఆధారిత ప్రణాళికలను అమలు చేస్తారు. ఆర్థిక పరంగా, డార్క్ వెబ్ మరియు క్రిప్టో కరెన్సీల ద్వారా జరిగే ఉగ్ర ఫైనాన్సింగ్‌ను FATF ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా కేంద్ర ఏజెన్సీలు అడ్డుకుంటాయి.

ముగింపుగా, 'హోల్ ఆఫ్ గవర్నమెంట్' మరియు 'హోల్ ఆఫ్ సొసైటీ' దృక్పథంతో ఉగ్రవాద రహిత భారతదేశాన్ని నిర్మించడంలో 'ప్రహార్' ఒక చారిత్రాత్మక ముందడుగు.

---

Question 2 (250 words): దేశ అంతర్గత భద్రతను పరిరక్షించడంలో కేవలం ఆయుధ బలగాలే కాకుండా ఆర్థిక మరియు చట్టబద్ధమైన వ్యవస్థల పాత్ర కీలకం. 'ప్రహార్' విధానం ఈ సవాళ్లను ఎలా ఎదుర్కొంటుందో చర్చిస్తూ, FATF ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.

ఉగ్రవాదం అనేది కేవలం భౌతిక దాడులకే పరిమితం కాలేదు. ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో సైబర్ టెర్రరిజం, క్రిప్టో కరెన్సీల ద్వారా ఫైనాన్సింగ్, మరియు యువతలో రాడికలైజేషన్ పెంచడం వంటి బహుముఖ సవాళ్లను దేశ అంతర్గత భద్రతా వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటోంది. ఈ సవాళ్లను సమర్థవంతంగా తిప్పికొట్టడానికి ఫిబ్రవరి 2026లో కేంద్ర ప్రభుత్వం 'ప్రహార్' జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానాన్ని ప్రకటించింది.

కేవలం తుపాకులతో ఉగ్రవాదాన్ని ఎదుర్కోవడం శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. అందుకే ప్రహార్ వ్యూహం చట్టబద్ధమైన 'రూల్ ఆఫ్ లా' మరియు మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు కట్టుబడి, సమాజ భాగస్వామ్యంతో డీ-రాడికలైజేషన్ కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది. మరోవైపు, మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ద్వారా రాష్ట్రాల మధ్య నిఘా సమాచారాన్ని పంచుకునే ప్రక్రియను బలోపేతం చేసింది.

ఆర్థిక కోణంలో, ఉగ్రవాదానికి ప్రాణవాయువు లాంటి నిధుల సమీకరణను అడ్డుకోవడానికి ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF) ప్రమాణాలను ఖచ్చితంగా పాటిస్తున్నారు. డార్క్ వెబ్‌ను అన్వేషించి, సరిహద్దుల ఆవల నుండి వచ్చే స్టేట్-స్పాన్సర్డ్ టెర్రర్ ఫండింగ్ (పొరుగు దేశాల ప్రోత్సాహంతో వచ్చే నిధులు) నెట్‌వర్క్‌లను ఛేదించడం కేంద్ర ఏజెన్సీల ప్రాథమిక లక్ష్యం.

ముగింపుగా, వార్షిక 'యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC)' ద్వారా విధానపరమైన లోపాలను సవరించుకుంటూ, 'ప్రహార్' వ్యూహం భారతదేశ అంతర్గత భద్రతను పటిష్టం చేయడంతో పాటు గ్లోబల్ టెర్రరిజం పై పోరాటంలో మన దేశాన్ని ఒక ఉదాహరణగా నిలబెడుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా 'ప్రహార్' అంటే ఇది ఆర్మీ లేదా డిఫెన్స్ మినిస్ట్రీ కి సంబంధించిన ఆపరేషన్ అని కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. కానీ సరైన వాస్తవం ఏంటంటే ఇది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) ఆధ్వర్యంలో రూపొందిన జాతీయ విధానం.
• Trap 2: చాలామంది స్టూడెంట్స్ ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలంటే కేవలం దాడులను అడ్డుకోవడం అనుకుంటారు. కానీ 'ప్రహార్' వ్యూహంలో డార్క్ వెబ్, క్రిప్టో కరెన్సీ ట్రాకింగ్, ఫైనాన్షియల్ అటాక్స్, మరియు కమ్యూనిటీ డీ-రాడికలైజేషన్ కూడా కీలక భాగాలు.
• Trap 3: యాంటీ-టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్ (ATC) ని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) నిర్వహిస్తుందని పొరబడతారు. కానీ వార్షిక ATC ని కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (NIA) నిర్వహిస్తుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ లో 'ప్రహార్' ఎన్ని స్తంభాలపై నిర్మితమైంది (7 స్తంభాలు), మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) యొక్క విధి, మరియు ఉగ్రవాద ఆర్థిక వనరుల నిరోధానికి సంబంధించిన FATF మార్గదర్శకాలపై డైరెక్ట్ మల్టిపుల్ ఛాయిస్ క్వశ్చన్స్ వస్తాయి.
• Mains Angle: మెయిన్స్ GS Paper-3 (Internal Security) లో 'ప్రహార్' విధానం దేశ భద్రతా వ్యవస్థలో Reactive పద్ధతి నుండి Proactive పద్ధతికి ఎలా మార్పు తీసుకువచ్చింది అనే విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నను కచ్చితంగా ఆశించవచ్చు.
• Interview Angle: ఇంటర్వ్యూ బోర్డు వారు పౌర హక్కుల (Human Rights) పరిరక్షణ మరియు దేశ భద్రతా చర్యల మధ్య సమతుల్యతను 'ప్రహార్' ఎలా పాటిస్తుందని మిమ్మల్ని ప్రశ్నించవచ్చు.
• High-Probability Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా UPSC పరీక్షల్లో "ప్రహార్ - 7 Pillars of Counter Terrorism" పై 10 మార్కుల మెయిన్స్ ప్రశ్న లేదా ప్రిలిమ్స్ లో స్టేట్‌మెంట్-బేస్డ్ (PYQ-2 లాంటిది) ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువ.