DLI పథకం కింద స్వదేశీ ‘విహాన్’ చిప్‌తో సిలికాన్ రంగంలో అహీసా విజయవంతం

What Happened

చెన్నైకి చెందిన ఫ్యాబ్ లెస్ సెమీకండక్టర్ స్టార్టప్ 'అహీసా డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్స్', స్వదేశీ VEGA మైక్రోప్రాసెసర్ ఆధారంగా 'విహాన్' అనే బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్కింగ్ చిప్‌ను విజయవంతంగా పరీక్షించింది. 2026 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (ఆగస్టు 15) సందర్భంగా ఈ సిలికాన్ విజయాన్ని (first-pass silicon success) ప్రకటించారు. ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ సేవలను భారతీయ గృహాలకు అందించడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. ఈ చిప్ 2027 నాటికి వాణిజ్యపరంగా ఉత్పత్తి (production tape-out) దశకు చేరుకోనుంది.

When & Where

ఈ పరిణామం 2026 ఆగస్టు 15న ప్రకటించబడింది. చెన్నై కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న అహీసా స్టార్టప్ ఈ డిజైన్‌ను రూపొందించింది. ఈ డెవలప్‌మెంట్ భారతదేశ సెమీకండక్టర్ మిషన్ మరియు 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యాలలో భాగంగా జరిగింది.

Who Is Involved

• అహీసా డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్స్ (Aheesa Digital Innovations): 'విహాన్' చిప్‌ను డిజైన్ చేసిన ఫ్యాబ్ లెస్ సెమీకండక్టర్ స్టార్టప్.
• మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ (MeitY): DLI మరియు C2S స్కీమ్‌ల ద్వారా ఈ స్టార్టప్‌లకు నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తోంది.
• తమిళనాడు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (TNIFMC): అహీసా సంస్థకు అవసరమైన వెంచర్ క్యాపిటల్ (VC) ఫండింగ్ అందించిన సంస్థ.
• ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM): జాతీయ స్థాయిలో ఈ ఎకోసిస్టమ్‌ను సమన్వయం చేసే వ్యవస్థ.

How It Works

1. డిజైన్ దశ (Design Phase): అహీసా సంస్థ స్వదేశీ టెక్నాలజీతో కూడిన VEGA మైక్రోప్రాసెసర్‌ను ఉపయోగించి ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కోసం అనువైన నెట్‌వర్కింగ్ SoC (System-on-Chip) డిజైన్‌ను తయారు చేసింది.
2. ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహం: ఈ డిజైన్‌కు MeitY కి చెందిన DLI స్కీమ్ కింద సాంకేతిక మరియు ఆర్థిక సహకారం అందించబడింది.
3. టేప్-అవుట్ (Tape-out): రిపబ్లిక్ డే నాడు ప్రారంభ డిజైన్ పూర్తవగా, ఇప్పుడు ఫస్ట్-పాస్ సిలికాన్ విజయం సాధించింది, అనగా డిజైన్ చేసిన చిప్ ఆశించిన విధంగా పనిచేస్తుంది.
4. ఉత్పత్తి (Production): తదుపరి దశలో ఈ డిజైన్‌ను మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ ఫౌండ్రీలకు పంపి, 2027 నాటికి వాణిజ్య ఉత్పత్తిని ప్రారంభిస్తారు. ఇది 5G మరియు ఆప్టికల్ ఫైబర్ రంగాలలో ఉపయోగపడుతుంది.

Why It Matters

• ఆ ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల బిల్ ఆఫ్ మెటీరియల్స్ (BOM) లో చిప్ డిజైన్ వ్యయం 15-35% వరకు ఉంటుంది. దేశీయంగా చిప్‌ల డిజైన్ చేయడం వల్ల దిగుమతుల వ్యయం తగ్గుతుంది.
• సాంకేతిక స్వయం సమృద్ధి: బ్రాడ్‌బ్యాండ్, శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్స్, డిఫెన్స్ మరియు టెలికాం ఎక్విప్‌మెంట్లలో స్వదేశీ చిప్‌లు వాడటం ద్వారా సైబర్ భద్రత (Cybersecurity) మెరుగుపడుతుంది.
• సిలబస్ కనెక్షన్: UPSC GS Paper 3 (Technology, Indigenization of Technology, IT & Computers) కి ఇది నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

Historical Background

• 2021: సెమీకండక్టర్ మరియు డిస్‌ప్లే మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ఎకోసిస్టమ్ అభివృద్ధి కోసం ₹76,000 కోట్ల బడ్జెట్‌తో ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) ప్రారంభించబడింది.
• 2022: చిప్ డిజైన్ చేసే భారతీయ స్టార్టప్‌లకు మద్దతు ఇవ్వడానికి MeitY 'డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI)' స్కీమ్‌ను ప్రారంభించింది.
• 2024: టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇతర సంస్థలు గుజరాత్ మరియు అస్సాంలో సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ మరియు ప్యాకేజింగ్ యూనిట్లను స్థాపించేందుకు ఆమోదం పొందాయి.

Previous Related Events

• వెర్వ్‌సెమి విజయం (Vervesemi): స్వదేశీ మైక్రోప్రాసెసర్‌ని ఉపయోగించి BLDC మోటార్ కంట్రోలర్ చిప్‌ను రూపొందించింది.
• నెట్రాసెమి (Netrasemi): వీడియో అనలిటిక్స్‌తో కూడిన 12nm విజన్ SoC ని విజయవంతంగా పరీక్షించింది.
• మైండ్‌గ్రోవ్ టెక్నాలజీస్ (Mindgrove): CCTV కెమెరాలలో వినియోగం కోసం ప్రైవేట్ సంస్థ (PRAMA India) తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

Static GK Connection

• System on a Chip (SoC): కంప్యూటర్ లేదా ఎలక్ట్రానిక్ సిస్టమ్ కి సంబంధించిన అన్ని ముఖ్యమైన భాగాలను (CPU, మెమరీ, ఇన్పుట్/అవుట్పుట్ పోర్ట్స్) ఒకే మైక్రోచిప్‌పై పొందుపరిచే సాంకేతికత. ఇది పవర్ వినియోగాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• Fabless Semiconductor Company: సొంతంగా మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ ప్లాంట్లు (Fab) లేకుండా, కేవలం చిప్‌ల డిజైన్ మరియు అమ్మకాలపై మాత్రమే దృష్టి సారించే సంస్థలు. అహీసా డిజిటల్ ఒక ఫ్యాబ్ లెస్ స్టార్టప్.

India & World Comparison

ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ డిజైన్ మార్కెట్‌లో భారత్ కీలకమైన టాలెంట్ హబ్‌గా ఉన్నప్పటికీ, స్వంత మేధో సంపత్తి (IP) ఉన్న దేశీయ స్టార్టప్‌ల సంఖ్య తక్కువ. డిజైన్ రంగంలో భారతీయ ఇంజనీర్లు ప్రపంచంలోని 20% వర్క్‌ఫోర్స్‌ను ఆక్రమిస్తున్నారు. అమెరికా, తైవాన్ లాంటి దేశాలతో పోలిస్తే స్వదేశీ తయారీలో భారత్ ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉంది. అయితే ₹1,27,500 కోట్ల సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0) మిషన్ ద్వారా భారత్ గ్లోబల్ లీడర్‌గా ఎదిగేందుకు సన్నద్ధమవుతోంది.

Future Impact

• ఉత్పత్తి లక్ష్యం: 'విహాన్' చిప్ 2027 నాటికి వాణిజ్య ఉత్పత్తి దశకు చేరుకుంటుంది, తద్వారా స్థానిక బ్రాడ్‌బ్యాండ్ సేవలు చౌకగా లభిస్తాయి.
• పెట్టుబడుల వృద్ధి: DLI స్కీమ్ మద్దతు పొందిన స్టార్టప్‌లు ఇప్పటికే $100 మిలియన్లకు పైగా నిధులను ఆకర్షించాయి, ఇది భవిష్యత్తులో మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.
• ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం: రాబోయే రోజుల్లో రక్షణ, ఆటోమోటివ్, మరియు IoT రంగాలలో ఇటువంటి స్వదేశీ చిప్‌ల వాడకం తప్పనిసరి చేయబడవచ్చు.

---

🔑 Key Points for Revision

• స్వదేశీ చిప్ 'విహాన్' (VIHAAN) ను డిజైన్ చేసిన స్టార్టప్: అహీసా డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్స్ (చెన్నై).
• విహాన్ చిప్ అనేది ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కోసం తయారుచేసిన నెట్‌వర్కింగ్ SoC.
• ఈ చిప్ స్వదేశీ 'VEGA' మైక్రోప్రాసెసర్ ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
• అహీసా స్టార్టప్ కు డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI) స్కీమ్ కింద MeitY సహకారం అందించింది.
• ఈ ప్రాజెక్టుకు TNIFMC (తమిళనాడు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ కార్పొరేషన్) ద్వారా ఫండింగ్ లభించింది.
• విహాన్ చిప్ 2027 నాటికి వాణిజ్యపరంగా ఉత్పత్తి (Production Tape-out) కి రానుంది.
• ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల తయారీ వ్యయంలో చిప్ డిజైన్ వాటా దాదాపు 15-35% వరకు ఉంటుంది.
• జూలై 2026 లో సెమికాన్ 2.0 మిషన్‌ను ₹1,27,500 కోట్ల వ్యయంతో ఆమోదించారు.
• DLI స్కీమ్ మద్దతు ఉన్న స్టార్టప్‌లు ఇప్పటివరకు $100 మిలియన్ల VC ఫండింగ్ సేకరించాయి.
• ఈ స్టార్టప్‌లు క్యుములేటివ్‌గా 35 డిజైన్ టేప్-అవుట్‌లను (Tape-outs) పూర్తి చేశాయి.
• చిప్స్ టు స్టార్టప్ (C2S) ప్రోగ్రామ్ కింద 71 విద్యాసంస్థలు 245 డిజైన్‌లను రూపొందించాయి.
• నెట్రాసెమి (Netrasemi) సంస్థ 12nm విజన్ SoC ని విజయవంతంగా పరీక్షించింది.
• ఆప్టోఎంఎల్ (OptoML) 12nm 'కంప్యూట్-ఇన్-మెమరీ' SoC ని అభివృద్ధి చేసింది.
• వెర్వ్‌సెమి (Vervesemi) మోటార్ కంట్రోలర్ చిప్‌ను రూపొందించింది.
• ఈ డెవలప్‌మెంట్‌లు డిఫెన్స్, ఆటోమోటివ్, డ్రోన్లు, IoT, AI సిస్టమ్స్ వంటి వ్యూహాత్మక రంగాలకు కీలకం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Design Linked Incentive (DLI) Scheme

• Definition: దేశీయంగా ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లు, చిప్‌సెట్‌లు, మరియు సిస్టమ్-ఆన్-చిప్ (SoC) ల డిజైన్‌ను ప్రోత్సహించడానికి భారత ప్రభుత్వం అందిస్తున్న ఆర్థిక ప్రోత్సాహక పథకం.
• Constitutional / Legal Basis: ఇది ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్ కింద అమలు చేయబడుతున్న పథకం.
• Scientific / Economic Principle: 'ఫాబ్ లెస్' (Fabless) ఎకోసిస్టమ్‌ను ప్రోత్సహించడం ద్వారా మేధో సంపత్తి (Intellectual Property - IP) సృష్టికి ఆర్థిక సహాయం అందించడం.
• How it connects to this event: అహీసా సంస్థ డిజైన్ చేసిన 'విహాన్' బ్రాడ్‌బ్యాండ్ చిప్ ఈ స్కీమ్ సహాయంతోనే విజయవంతమైంది.
• Origin & History: సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్‌ను పెంపొందించేందుకు ఈ స్కీమ్ 2021-22 లో ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) కింద ప్రారంభించబడింది.
• Key milestone 1: 2022 లో C-DAC (సెంటర్ ఫర్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్) ఈ స్కీమ్‌ను అమలు చేయడానికి నోడల్ ఏజెన్సీగా నియమించబడింది.
• Key milestone 2: జూలై 2026 లో, ₹1,27,500 కోట్లతో సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0) ఆమోదించబడింది, ఇది DLI స్కీమ్‌ను మరింత విస్తరిస్తుంది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: Chips to Startup (C2S) Programme, PLI Scheme for Large Scale Electronics Manufacturing, SPECS (Scheme for Promotion of Manufacturing of Electronic Components and Semiconductors).
• Nodal Ministry / Body: మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఐటీ (MeitY) / ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM).
• India-specific relevance: చిప్ డిజైన్ రంగంలో భారతీయ టాలెంట్‌ను ఉపయోగించుకుని విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం.
• Global comparison: అమెరికా (CHIPS Act), మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ (EU Chips Act) మాదిరిగానే భారత్ కూడా డిజైన్ మరియు తయారీకి రాయితీలు ఇస్తోంది.
• Data point: DLI స్కీమ్ కింద భారతీయ స్టార్టప్‌లు ఇప్పటివరకు $100 మిలియన్లకు పైగా పెట్టుబడులను ఆకర్షించాయి.
• Common exam angle: ఈ స్కీమ్ యొక్క నోడల్ ఏజెన్సీ (C-DAC), ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుందో (MeitY), మరియు దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం గురించి తరచుగా ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy memory hook: DLI = "Design Locally, Incentivized by India" (దేశీయంగా డిజైన్ చేస్తే, ప్రభుత్వం ఆర్థిక తోడ్పాటు ఇస్తుంది).

---

❓ Practice MCQs

Q1. దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన నెట్‌వర్కింగ్ చిప్ 'విహాన్' (VIHAAN) ను ఏ భారతీయ స్టార్టప్ డిజైన్ చేసింది? [Easy]

A) వెర్వ్‌సెమి (Vervesemi)

B) నెట్రాసెమి (Netrasemi)

C) అహీసా డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్స్ (Aheesa Digital Innovations)

D) మైండ్‌గ్రోవ్ టెక్నాలజీస్ (Mindgrove Technologies)

Answer: C

Explanation: చెన్నైకి చెందిన అహీసా డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్స్ స్వదేశీ VEGA ప్రాసెసర్ ఆధారంగా 'విహాన్' బ్రాడ్‌బ్యాండ్ చిప్‌ను డిజైన్ చేసింది.

---

Q2. జూలై 2026లో ఆమోదించబడిన 'సెమికాన్ 2.0' (Semicon 2.0) ప్రాజెక్టుకు కేటాయించిన మొత్తం బడ్జెట్ ఎంత? [Easy]

A) ₹76,000 కోట్లు

B) ₹1,00,000 కోట్లు

C) ₹1,27,500 కోట్లు

D) ₹1,50,000 కోట్లు

Answer: C

Explanation: భారతదేశంలో సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్‌ను ప్రపంచస్థాయిలో నిర్మించే లక్ష్యంతో జూలై 2026లో ₹1,27,500 కోట్లతో సెమికాన్ 2.0 ఆమోదించబడింది.

---

Q3. కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న 'డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI) స్కీమ్' ఏ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది? [Moderate]

A) సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ

B) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY)

C) భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ

D) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: DLI స్కీమ్ మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ (MeitY) కింద పనిచేస్తుంది, ఇది చిప్ డిజైన్ స్టార్టప్‌లకు మద్దతు ఇస్తుంది.

---

Q4. అహీసా సంస్థ డిజైన్ చేసిన 'విహాన్' (VIHAAN) చిప్ ప్రధానంగా ఏ టెక్నాలజీ కోసం ఉద్దేశించబడింది? [Moderate]

A) స్పేస్ కమ్యూనికేషన్స్

B) అటానమస్ వెహికల్స్ (డ్రైవర్ లెస్ కార్లు)

C) ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్కింగ్

D) క్వాంటం కంప్యూటింగ్

Answer: C

Explanation: విహాన్ అనేది భారతీయ గృహాలకు ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ సేవలను అందించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడిన నెట్‌వర్కింగ్ సిస్టమ్-ఆన్-చిప్ (SoC).

---

Q5. చిప్ తయారీకి సంబంధించిన 'విహాన్' ప్రాజెక్టులో ఫండింగ్ అందించిన సంస్థ ఏది? [Moderate]

A) మహారాష్ట్ర ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్

B) గుజరాత్ స్టేట్ ఫైనాన్షియల్ కార్పొరేషన్

C) తమిళనాడు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (TNIFMC)

D) కర్ణాటక స్టేట్ ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్

Answer: C

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టుకు తమిళనాడు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (TNIFMC) మరియు ఇతర వెంచర్ క్యాపిటల్ సంస్థలు నిధులు సమకూర్చాయి.

---

Q6. ఇటీవల వార్తల్లో కనిపించిన 'విహాన్' చిప్‌ను ఏ స్వదేశీ మైక్రోప్రాసెసర్‌ని ఉపయోగించి నిర్మించారు? [Tricky]

A) శక్తి (SHAKTI)

B) వెగా (VEGA)

C) ధ్రువ (DHRUVA)

D) అజిత్ (AJIT)

Answer: B

Explanation: విహాన్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ చిప్ స్వదేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన 'వెగా' (VEGA) మైక్రోప్రాసెసర్ ఆధారంగా రూపొందించబడింది.

---

Q7. 'చిప్స్ టు స్టార్టప్ (C2S) ప్రోగ్రామ్' కింద భారతదేశంలోని విద్యాసంస్థలు సాధించిన మైలురాయికి సంబంధించి సరైన గణాంకం ఏది? [Tricky]

A) 50 విద్యాసంస్థలు 100 చిప్ డిజైన్‌లను పూర్తి చేశాయి

B) 71 విద్యాసంస్థలు 245 చిప్ డిజైన్‌లను టేప్-అవుట్ చేశాయి

C) 100 విద్యాసంస్థలు 500 చిప్ డిజైన్‌లను పూర్తి చేశాయి

D) 35 విద్యాసంస్థలు 150 చిప్ డిజైన్‌లను టేప్-అవుట్ చేశాయి

Answer: B

Explanation: C2S ప్రోగ్రామ్ కింద భవిష్యత్ అవసరాల కోసం 71 విద్యాసంస్థలు 245 చిప్ డిజైన్‌లను టేప్-అవుట్ (Tape-out) చేశాయి.

---

Q8. సెమీకండక్టర్ చిప్ తయారీకి సంబంధించి, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల మొత్తం బిల్ ఆఫ్ మెటీరియల్స్ (BOM) వ్యయంలో డిజైన్ (Chip Design) వాటా సుమారుగా ఎంత ఉంటుంది? [Tricky]

A) 5-10%

B) 15-35%

C) 40-50%

D) 60-70%

Answer: B

Explanation: ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల వ్యయం (BOM) లో చిప్ డిజైన్ సుమారు 15-35% వాటాను కలిగి ఉంటుంది, అందువల్ల దేశీయ డిజైన్ అత్యంత కీలకమైనది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశ సెమీకండక్టర్ మిషన్ మరియు సంబంధిత కార్యక్రమాలపై ఈ క్రింది వాటిలో సరైనదాన్ని ఎంచుకోండి.

A) DLI స్కీమ్ ప్రధానంగా సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ ప్లాంట్లను నిర్మించడానికి మాత్రమే రాయితీలు ఇస్తుంది.

B) అహీసా ఇన్నోవేషన్స్ సంస్థ డిజైన్ చేసిన 'విహాన్' చిప్ క్వాంటం కంప్యూటింగ్ కోసం ఉద్దేశించబడింది.

C) జూలై 2026 లో సెమికాన్ 2.0 ప్రాజెక్టును ₹1,27,500 కోట్ల వ్యయంతో ప్రభుత్వం ఆమోదించింది.

D) C2S (చిప్స్ టు స్టార్టప్) ప్రోగ్రామ్ వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది.

Answer: C

Explanation: జూలై 2026 లో భారతదేశం సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0) మిషన్‌ను ₹1,27,500 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో ఆమోదించింది, తద్వారా సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్‌ను బలోపేతం చేయనున్నారు.

---

PYQ 2:

DLI (డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్) స్కీమ్ ద్వారా ఇటీవలి విజయాలకు సంబంధించి ఈ క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:

1. నెట్రాసెమి (Netrasemi) సంస్థ ఇంటిగ్రేటెడ్ వీడియో అనలిటిక్స్‌తో కూడిన 12nm విజన్ SoC ని పరీక్షించింది.
2. ఆప్టోఎంఎల్ (OptoML) సంస్థ AI ప్రాసెసింగ్ కోసం 12nm 'కంప్యూట్-ఇన్-మెమరీ' SoC ని అభివృద్ధి చేసింది.
3. DLI స్కీమ్ మద్దతుతో స్టార్టప్‌లు ఇప్పటివరకు $10 మిలియన్ల VC ఫండింగ్ మాత్రమే సేకరించగలిగాయి.

పైన ఇచ్చిన వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1, 2 మాత్రమే

B) 2, 3 మాత్రమే

C) 1, 3 మాత్రమే

D) 1, 2, 3 అన్నీ

Answer: A

Explanation: మొదటి రెండు వ్యాఖ్యలు సరైనవి. అయితే మూడవ వ్యాఖ్య తప్పు, ఎందుకంటే DLI స్కీమ్ మద్దతు ఉన్న సంస్థలు ఇప్పటికే $100 మిలియన్లకు పైగా VC ఫండింగ్ సేకరించాయి.

---

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (Assertion - A): భారత ప్రభుత్వం ఫ్యాబ్ లెస్ సెమీకండక్టర్ స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించడానికి డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI) స్కీమ్‌ను ప్రారంభించింది.

కారణం (Reason - R): ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల తయారీ (BOM) వ్యయంలో చిప్ డిజైన్ వాటా 15-35% వరకు ఉంటుంది, దీనిని స్థానికీకరించడం ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గించవచ్చు.

సమాధానాల ఎంపిక:

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: ప్రతిపాదన మరియు కారణం రెండూ సరైనవి. సెమీకండక్టర్ వేల్యూ చైన్‌లో డిజైన్ చాలా కీలకమైనది మరియు ఖరీదైనది కాబట్టి (15-35% BOM వ్యయం), స్థానిక డిజైన్లను DLI స్కీమ్ ద్వారా ప్రోత్సహించడం వ్యూహాత్మకంగా సరైన నిర్ణయం.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశం సెమీకండక్టర్ డిజైన్ రంగంలో స్వావలంబన సాధించడానికి 'డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్' (DLI) స్కీమ్ ఏ విధంగా తోడ్పడుతుందో విశ్లేషించండి.

Answer: భారతదేశం ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీలో ముందున్నా, చిప్ డిజైన్ మరియు మేధో సంపత్తి (IP) సృష్టిలో విదేశాలపై ఆధారపడటం ఒక సవాలుగా ఉంది. ఈ అంతరాన్ని పూడ్చేందుకు MeitY ఆధ్వర్యంలో డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI) స్కీమ్ ప్రవేశపెట్టబడింది.

ఈ స్కీమ్ ద్వారా దేశీయ ఫ్యాబ్ లెస్ స్టార్టప్‌లకు అవసరమైన సాంకేతిక, ఆర్థిక చేయూత లభిస్తుంది. ఉదాహరణకు, చెన్నైకి చెందిన అహీసా (Aheesa) సంస్థ ఈ పథకం సహకారంతోనే స్వదేశీ 'VEGA' ప్రాసెసర్‌ని ఉపయోగించి 'విహాన్' అనే బ్రాడ్‌బ్యాండ్ చిప్‌ను విజయవంతంగా డిజైన్ చేసింది. డిఫెన్స్, ఆటోమోటివ్, మరియు టెలికాం వంటి వ్యూహాత్మక రంగాలకు అవసరమైన చిప్‌లను స్థానికంగా డిజైన్ చేయడం ద్వారా సైబర్ భద్రత పెరుగుతుంది. అంతేకాకుండా, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల బిల్ ఆఫ్ మెటీరియల్స్ (BOM) లో 15-35% వాటా కలిగిన డిజైన్ వ్యయాన్ని దేశంలోనే ఉంచుకోవచ్చు.

ముగింపుగా, DLI స్కీమ్ ఇప్పటికే 35 టేప్-అవుట్‌లను సాధించి $100 మిలియన్లకు పైగా పెట్టుబడులను ఆకర్షించింది. ఇది భారతదేశాన్ని కేవలం అసెంబ్లింగ్ హబ్‌గా కాకుండా గ్లోబల్ డిజైన్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ సెంటర్‌గా మార్చడానికి దోహదపడుతుంది.

---

Question 2 (250 words): "సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0) మిషన్ ఆమోదంతో, భారతదేశం సెమీకండక్టర్ వాల్యూ చైన్ అంతటా సమగ్ర ఎకోసిస్టమ్‌ను నిర్మించే దిశగా అడుగులేస్తోంది." ఈ వ్యాఖ్యను సమీక్షిస్తూ, స్వదేశీ చిప్ డిజైన్ విజయాలను ఉదహరించండి.

Answer: సెమీకండక్టర్లు ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరియు జాతీయ భద్రతకు వెన్నెముక లాంటివి. ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ సప్లై చైన్‌లో ఎదురవుతున్న అంతరాయాలను అధిగమించడానికి మరియు స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి భారతదేశం సెమీకండక్టర్ మిషన్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ ప్రయాణంలో జూలై 2026 లో ₹1,27,500 కోట్ల వ్యయంతో ఆమోదించబడిన 'సెమికాన్ 2.0' (Semicon 2.0) ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయి.

సెమికాన్ 2.0 అనేది కేవలం చిప్‌ల తయారీ (Fabrication) కి పరిమితం కాకుండా, డిజైన్, ప్యాకేజింగ్, రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్, మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధి వంటి సమగ్ర వాల్యూ చైన్‌ను నిర్మించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ ఎకోసిస్టమ్‌లో డిజైన్ దశ అత్యంత కీలకమైనది. DLI (Design Linked Incentive) స్కీమ్ మద్దతుతో భారతీయ స్టార్టప్‌లు ఇప్పటికే అద్భుతమైన విజయాలు సాధిస్తున్నాయి.

చెన్నైకి చెందిన అహీసా సంస్థ స్వదేశీ VEGA ప్రాసెసర్‌తో ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కోసం 'విహాన్' చిప్‌ను విజయవంతంగా డిజైన్ చేయడం ఒక అద్భుత ఉదాహరణ. అదేవిధంగా, వెర్వ్‌సెమి (Vervesemi) మోటార్ కంట్రోలర్ చిప్‌ను తయారు చేయడం, మరియు నెట్రాసెమి (Netrasemi) 12nm విజన్ SoC ని పరీక్షించడం వంటివి భారతీయ మేధస్సు యొక్క సామర్థ్యాన్ని నిరూపిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే DLI మద్దతు ఉన్న సంస్థలు $100 మిలియన్ల ఫండింగ్ సేకరించాయి.

రాబోయే కాలంలో 5G సేవలు, కృత్రిమ మేధ (AI), మరియు IoT పరికరాల వినియోగం విపరీతంగా పెరగనుంది. దీనికి కావలసిన చిప్‌లను దేశీయంగా డిజైన్ చేయడం వల్ల డేటా సెక్యూరిటీ మెరుగుపడటమే కాకుండా టెక్నాలజీ దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. ముగింపుగా, సెమికాన్ 2.0 మరియు DLI స్కీమ్‌ల కలయిక భారతదేశాన్ని సెమీకండక్టర్ డిజైన్ మరియు తయారీలో గ్లోబల్ లీడర్‌గా నిలబెట్టేందుకు స్పష్టమైన మార్గాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: స్టూడెంట్స్ 'విహాన్' (VIHAAN) చిప్ ఒక మొబైల్ ప్రాసెసర్ అని పొరబడతారు. కానీ వాస్తవానికి ఇది ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్కింగ్ కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడిన System-on-Chip (SoC).
• Trap 2: చాలామంది DLI (Design Linked Incentive) స్కీమ్ కింద సెమీకండక్టర్ ఫ్యాక్టరీలు (Fabs) నిర్మిస్తారని అనుకుంటారు. వాస్తవానికి ఇది కేవలం ఫ్యాబ్ లెస్ స్టార్టప్‌లకు, అనగా చిప్ డిజైన్ చేసే సంస్థలకు మాత్రమే రాయితీలు ఇచ్చే పథకం.
• Trap 3: సెమికాన్ 2.0 బడ్జెట్ మరియు పాత మిషన్ బడ్జెట్ మధ్య తరచుగా గందరగోళం ఏర్పడుతుంది. మొదటి మిషన్ బడ్జెట్ ₹76,000 కోట్లు కాగా, జూలై 2026 లో ఆమోదించిన సెమికాన్ 2.0 బడ్జెట్ ₹1,27,500 కోట్లు అని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి.

---

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో ఎగ్జామినర్లు 'విహాన్' చిప్, దాని మైక్రోప్రాసెసర్ (VEGA), మరియు సెమికాన్ 2.0 బడ్జెట్ (₹1,27,500 కోట్లు) లాంటి ఖచ్చితమైన వాస్తవాలపై ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఎక్కువ. మెయిన్స్ (GS-3) లో సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగంలో, స్వదేశీ సాంకేతికత (Indigenization of Technology) కి ఉదాహరణగా ఈ అహీసా స్టార్టప్ విజయాన్ని మీరు జవాబుల్లో రాయవచ్చు. ఇంటర్వ్యూలలో దేశ భద్రతలో స్వదేశీ చిప్‌ల ప్రాముఖ్యతపై ప్రశ్నలు రావచ్చు. రాబోయే పరీక్షల్లో C2S మరియు DLI స్కీమ్‌లకు సంబంధించిన నోడల్ ఏజెన్సీ (MeitY) మరియు సంబంధిత విజయాలపై కచ్చితంగా ఒక ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.