12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సదస్సు: న్యూఢిల్లీ వేదికగా భారత్ ఆతిథ్యం

What Happened

భారతదేశం 2026 ఆగస్టు 17 మరియు 18 తేదీలలో న్యూఢిల్లీలోని ప్రతిష్టాత్మక భారత్ మండపంలో 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సమావేశాన్ని మరియు ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) సీనియర్ అధికారుల సమావేశాన్ని నిర్వహిస్తోంది. 2026 బ్రిక్స్ చైర్‌షిప్ బాధ్యతల్లో భాగంగా భారత్ ఈ ఉన్నత స్థాయి సదస్సును ఏర్పాటు చేసింది. పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పుల నిరోధం మరియు సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధనలో బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం మరియు ఉమ్మడి కార్యాచరణను పెంపొందించడం ఈ సదస్సు తక్షణ లక్ష్యం.

When & Where

ఈ సమావేశాలు 2026 ఆగస్టు 17న సీనియర్ అధికారుల స్థాయి సమావేశంతో ప్రారంభమై, ఆగస్టు 18న మంత్రుల స్థాయి చర్చలతో ముగుస్తాయి. ఈ ప్రతిష్టాత్మక అంతర్జాతీయ కార్యక్రమం న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపం వేదికగా జరుగుతోంది. గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల సమష్టి గొంతుకగా ఎదుగుతున్న విస్తరిత బ్రిక్స్ కూటమికి ఇది కీలకమైన ప్రాతినిధ్య వేదికగా నిలుస్తుంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEF&CC): భారత ప్రభుత్వ నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా ఈ సమావేశాలను నిర్వహిస్తోంది.
• శ్రీ భూపేందర్ యాదవ్: కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిగా ఈ మంత్రుల స్థాయి సమావేశానికి అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.
• బ్రిక్స్ సభ్య దేశాల ప్రతినిధులు: బ్రిక్స్ దేశాల పర్యావరణ మంత్రులు, సీనియర్ విధాన నిర్ణేతలు మరియు పర్యావరణ నిపుణులు.
• బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) & కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD): సాంకేతిక చర్చలు మరియు ఫలితాల పత్రం రూపకల్పనలో కీలక భాగస్వాములు.

How It Works

ఈ సదస్సు పర్యావరణ సహకారాన్ని నాలుగు నిర్మాణాత్మక ప్రాధాన్యతల ద్వారా అమలు చేస్తుంది:

• ప్రాధాన్యత 1 (సుస్థిర జీవనశైలి): మిషన్ లైఫ్ తరహాలో సమాజ ఆధారిత పద్ధతులు మరియు బాధ్యతాయుత వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం.
• ప్రాధాన్యత 2 (అటవీకరణ & విపత్తు స్థితిస్థాపకత): అధునాతన డేటా సేకరణ, ల్యాండ్‌స్కేప్ ఆధారిత గ్రీనింగ్ మరియు కార్చిచ్చుల నివారణ వ్యూహాలను పంచుకోవడం.
• ప్రాధాన్యత 3 (సర్క్యులర్ ఎకానమీ): విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత (EPR) ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ల ద్వారా వ్యర్థాల సమర్థ నిర్వహణను అమలు చేయడం.
• ప్రాధాన్యత 4 (వాతావరణ అనుకూలత): స్థానిక సంప్రదాయ విజ్ఞానాన్ని ఆధునిక వాతావరణ అనుకూల కార్యాచరణలతో అనుసంధానించడం.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ ప్రాధాన్యత: ఆర్టికల్ 48A (పర్యావరణ రక్షణ) మరియు ఆర్టికల్ 51(c) (అంతర్జాతీయ న్యాయం, ఒప్పందాల పట్ల గౌరవం)లకు అనుగుణంగా భారత్ తన అంతర్జాతీయ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తోంది.
• ఆర్థిక & పర్యావరణ ప్రభావం: వనరుల సమర్థ వినియోగం ద్వారా సర్క్యులర్ ఎకానమీకి తోడ్పాటు అందించడం మరియు కార్బన్ మార్కెట్లను స్థిరీకరించడం.
• సిలబస్ అనుసంధానం: UPSC మెయిన్స్ GS పేపర్-2 (ద్వైపాక్షిక మరియు ప్రాంతీయ సమూహాలు) మరియు GS పేపర్-3 (పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పులు)లకు అత్యంత కీలకం.

Historical Background

బ్రిక్స్ పర్యావరణ సహకారం 2015లో రష్యాలోని మాస్కోలో నిర్వహించిన మొదటి బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సమావేశంతో లాంఛనంగా ప్రారంభమైంది. అదే సమావేశంలో బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) అధికారికంగా ఏర్పాటు చేయబడింది. పర్యావరణ రంగంలో పరస్పర సాంకేతిక బదిలీ, ఉత్తమ విధానాల మార్పిడి లక్ష్యంగా ప్రారంభమైన ఈ వేదిక, కాలక్రమేణా గ్లోబల్ పాలసీలలో కీలక ఉమ్మడి వేదికగా అవతరించింది.

Previous Related Events

• 2021 (భారత 2021 అధ్యక్షత): 7వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సమావేశంలో వాయు కాలుష్యం మరియు జీవవైవిధ్య పరిరక్షణపై న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్‌ను ఆమోదించారు.
• 2024 (రష్యా అధ్యక్షత): వాతావరణ మార్పులు మరియు సుస్థిర అభివృద్ధిపై ప్రత్యేక కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) అధికారికంగా ఏర్పాటు చేయబడింది.
• మార్చి–జూలై 2026 (సన్నాహక సమావేశాలు): ప్రస్తుత సదస్సు సన్నాహకంగా భూ క్షీణత, ఎడారీకరణ, విపత్తు నిర్వహణపై వరుస వెబ్‌నార్లు భారత్ నిర్వహించింది.

Static GK Connection

• భారత రాజ్యాంగ నిబంధనలు: 42వ సవరణ చట్టం (1976) ద్వారా చేర్చబడిన ఆర్టికల్ 48A (DPSP) మరియు ఆర్టికల్ 51A(g) (ప్రాథమిక విధులు) పర్యావరణ సమతుల్యతను స్పష్టం చేస్తాయి.
• ఎన్విరాన్‌మెంట్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్, 1986: అంతర్జాతీయ పర్యావరణ తీర్మానాలను దేశీయ చట్టాలుగా అమలు చేసేందుకు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 253 ఆధారంగా రూపొందించబడింది.

India & World Comparison

ప్రపంచ జనాభాలో 45% కంటే ఎక్కువ మరియు ప్రపంచ జీడీపీలో గణనీయ వాటా కలిగిన విస్తరిత బ్రిక్స్ దేశాలు ప్రపంచ పర్యావరణ విధానాన్ని నిర్దేశించగలవు. భారత్ తన పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం విస్తరణ, మిషన్ లైఫ్ కార్యక్రమాల ద్వారా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వాతావరణ నాయకత్వ పాత్రను పోషిస్తోంది.

Future Impact

• గ్లోబల్ పాలసీ సమన్వయం: రాబోయే UNFCCC కాప్ (COP) సదస్సులలో బ్రిక్స్ దేశాల ఉమ్మడి వైఖరి రూపకల్పనకు బలమైన పునాది ఏర్పడుతుంది.
• సర్క్యులర్ ఎకానమీ విధానాలు: సభ్య దేశాల మధ్య EPR నిబంధనలు, రీసైక్లింగ్ టెక్నాలజీల మార్పిడి వేగవంతమవుతుంది.
• లక్ష్యాలు: 2070 నాటికి నెట్-జీరో ఉద్గారాల సాధన మరియు భూ పునరుద్ధరణ లక్ష్యాలకు అంతర్జాతీయ సహకారం విస్తరిస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సదస్సు 2026 ఆగస్టు 18న న్యూఢిల్లీలో జరుగుతుంది.
• సీనియర్ అధికారుల సన్నాహక సమావేశం 2026 ఆగస్టు 17న ప్రారంభమైంది.
• వేదిక న్యూఢిల్లీలోని ప్రఖ్యాత భారత్ మండపం.
• సదస్సుకు కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.
• 2026 బ్రిక్స్ థీమ్: 'బిల్డింగ్ ఫర్ రెసిలెన్స్, ఇన్నోవేషన్, కోఆపరేషన్ అండ్ సస్టైనబిలిటీ'.
• నోడల్ విభాగం: పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEF&CC).
• బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) 2015లో మాస్కోలో స్థాపించబడింది.
• వాతావరణ మార్పు మరియు సుస్థిర అభివృద్ధిపై కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) 2024లో ఏర్పడింది.
• భారత్ ప్రాధాన్యత 1: సుస్థిర జీవనశైలి మరియు సమాజ ఆధారిత పద్ధతులు.
• భారత్ ప్రాధాన్యత 2: అటవీకరణ, కార్చిచ్చుల సమర్థ నిర్వహణ మరియు విపత్తు స్థితిస్థాపకత.
• భారత్ ప్రాధాన్యత 3: విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత (EPR) ద్వారా సర్క్యులర్ ఎకానమీ.
• భారత్ ప్రాధాన్యత 4: సంప్రదాయ విజ్ఞానంతో కూడిన వాతావరణ అనుకూలత.
• రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 48A రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పర్యావరణ రక్షణ బాధ్యతను అప్పగిస్తుంది.
• ఆర్టికల్ 51A(g) పర్యావరణ పరిరక్షణను ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధిగా పేర్కొంటుంది.
• కార్బన్ మార్కెట్లను స్థానిక వాతావరణ అనుకూలతతో అనుసంధానించడం ఈ సదస్సు ముఖ్య లక్ష్యం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Extended Producer Responsibility (విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత - EPR)

• నిర్వచనం: ఉత్పత్తిదారుడు ఒక వస్తువును తయారు చేసినప్పటి నుండి అది వ్యర్థంగా మారిన తర్వాత సేకరించి సురక్షితంగా రీసైకిల్ చేసేవరకు బాధ్యత వహించే పర్యావరణ విధానం.
• చట్టపరమైన ఆధారం: పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, 1986 పరిధిలోని ప్లాస్టిక్ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ రూల్స్ (2016) మరియు ఈ-వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ రూల్స్.
• ఆర్థిక సూత్రం: "కాలుష్యకారకుడే మూల్యం చెల్లించాలి" (Polluter Pays Principle) అనే సూత్రంపై ఇది ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.
• వార్తతో అనుసంధానం: బ్రిక్స్ సదస్సులోని ప్రాధాన్యత-3 లో EPR విధానాల ద్వారా సర్క్యులర్ ఎకానమీని ప్రోత్సహించడం ప్రధాన అంశంగా చేర్చబడింది.
• ఆవిర్భావం & చరిత్ర: ఈ భావనను 1990లో థామస్ లిండ్‌క్విస్ట్ స్వీడన్‌లో ప్రతిపాదించగా, భారతదేశంలో 2011 ఈ-వ్యర్థాల నిబంధనలతో మొదట ప్రవేశపెట్టారు.
• కీలక మైలురాయి 1 (2016): ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనలు-2016లో EPRని ఉత్పత్తిదారులు, దిగుమతిదారులకు తప్పనిసరి చేశారు.
• కీలక మైలురాయి 2 (2022): సెంట్రల్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డ్ (CPCB) ఆధ్వర్యంలో డిజిటల్ సెంట్రలైజ్డ్ EPR పోర్టల్‌ను ప్రారంభించారు.
• సంబంధిత విధానాలు: స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ 2.0, బ్యాటరీ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ నిబంధనలు 2022.
• నోడల్ సంస్థ: కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEF&CC) మరియు CPCB.
• భారతదేశ ప్రాముఖ్యత: పట్టణీకరణ వేగంగా పెరుగుతున్న తరుణంలో వ్యర్థాల డంపింగ్ నివారణకు మరియు సర్క్యులర్ ఎకానమీ అభివృద్ధికి EPR అత్యంత ఆవశ్యకం.
• అంతర్జాతీయ పోలిక: యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వంటి ప్రాంతాలు ప్యాకేజింగ్, ఆటోమొబైల్ రంగాలు మొత్తానికి సమగ్ర EPRని చట్టబద్ధం చేశాయి.
• డేటా పాయింట్: భారతదేశంలో ఏటా 3.4 మిలియన్ టన్నుల కంటే ఎక్కువ ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి, దీనికి EPR కీలక పరిష్కారం.
• పరీక్షల కోణం: EPR వర్తించే రంగాలు, చట్టబద్ధమైన నిబంధనలు మరియు సర్క్యులర్ ఎకానమీతో దాని సంబంధంపై ప్రిలిమ్స్/మెయిన్స్ ప్రశ్నలు వస్తాయి.
• జ్ఞాపక సూత్రం (Memory Hook): "Cradle to Grave Responsibility" (పుట్టుక నుంచి అంతం వరకు ఉత్పత్తిదారుడిదే బాధ్యత).

---

❓ Practice MCQs

Q1. 2026లో 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సమావేశానికి ఏ నగరం ఆతిథ్యం ఇస్తోంది? [Easy]

A) మాస్కో

B) న్యూఢిల్లీ

C) బీజింగ్

D) జోహన్నెస్‌బర్గ్

Answer: B

Explanation: 2026 ఆగస్టు 18న 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సమావేశాన్ని న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో భారత్ నిర్వహిస్తోంది.

---

Q2. బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది? [Easy]

A) 2011

B) 2015

C) 2019

D) 2024

Answer: B

Explanation: బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ 2015లో మాస్కోలో జరిగిన మొదటి మంత్రుల సమావేశంలో ఏర్పాటు చేయబడింది.

---

Q3. భారతదేశ బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్షతన ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ గుర్తించిన నాలుగు ప్రాధాన్యతలలో కింది వాటిలో ఏది భాగం కాదు? [Moderate]

A) సుస్థిర జీవనశైలిని ప్రోత్సహించడం

B) అటవీకరణ మరియు కార్చిచ్చు నిర్వహణ

C) లోతైన సముద్ర ఖనిజ వెలికితీత నియంత్రణ

D) సర్క్యులర్ ఎకానమీ మరియు EPR ఫ్రేమ్‌వర్క్

Answer: C

Explanation: భారత్ గుర్తించిన 4 ప్రాధాన్యతలు: సుస్థిర జీవనశైలి, అటవీకరణ/విపత్తు స్థితిస్థాపకత, సర్క్యులర్ ఎకానమీ, మరియు వాతావరణ అనుకూలత.

---

Q4. వాతావరణ మార్పు మరియు సుస్థిర అభివృద్ధిపై బ్రిక్స్ కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటయింది? [Moderate]

A) 2015

B) 2021

C) 2024

D) 2026

Answer: C

Explanation: సభ్య దేశాల మధ్య వాతావరణ సమస్యలపై సహకారం కోసం కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) 2024లో స్థాపించబడింది.

---

Q5. బ్రిక్స్ పర్యావరణ సమావేశానికి సంబంధించి భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ నిబంధన పర్యావరణ పరిరక్షణను ఆదేశిక సూత్రంగా పేర్కొంటుంది? [Moderate]

A) ఆర్టికల్ 21

B) ఆర్టికల్ 48A

C) ఆర్టికల్ 51A(g)

D) ఆర్టికల్ 326

Answer: B

Explanation: ఆర్టికల్ 48A ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) పరిధిలో అడవులు మరియు పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించాలని ప్రభుత్వాలను ఆదేశిస్తుంది.

---

Q6. విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత (EPR) సూత్రానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. ఇది ఉత్పత్తిదారులకు మాత్రమే పరిమితం మరియు దిగుమతిదారులకు వర్తించదు.
2. ఇది ప్రధానంగా 'కాలుష్యకారకుడే మూల్యం చెల్లించాలి' అనే సూత్రంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.

సరైన ప్రకటనను ఎంచుకోండి:

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) ఏదీ కాదు

Answer: B

Explanation: EPR నిబంధనలు ఉత్పత్తిదారులతో పాటు బ్రాండ్ ఓనర్లు మరియు దిగుమతిదారులకు (Importers) కూడా సమానంగా వర్తిస్తాయి, కాబట్టి ప్రకటన 1 తప్పు.

---

Q7. భారతదేశ బ్రిక్స్ 2026 అధ్యక్షత యొక్క ప్రధాన థీమ్ ఏది? [Tricky]

A) ఇంట్రా-బ్రిక్స్ కోఆపరేషన్ ఫర్ గ్లోబల్ జస్టిస్

B) బిల్డింగ్ ఫర్ రెసిలెన్స్, ఇన్నోవేషన్, కోఆపరేషన్ అండ్ సస్టైనబిలిటీ

C) సస్టైనబుల్ డెవలప్‌మెంట్ త్రూ సర్క్యులర్ ఎకానమీ

D) బ్రిక్స్ అట్ 20: టువర్డ్స్ ఏ గ్రీనర్ ప్లానెట్

Answer: B

Explanation: భారత బ్రిక్స్ 2026 చైర్‌షిప్ అధికారిక థీమ్ 'Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability'.

---

Q8. వాతావరణ అనుకూలత (Adaptation) ప్రాధాన్యత కింద బ్రిక్స్ వేదిక ద్వారా భారత్ ప్రత్యేకంగా దేనిని ప్రోత్సహిస్తోంది? [Tricky]

A) కేవలం విదేశీ సాంకేతికత దిగుమతి

B) సంప్రదాయ విజ్ఞాన ఆధారిత సమాజ అనుకూల పద్ధతులు

C) పారిశ్రామిక ఉద్గారాల తొలగింపు మాత్రమే

D) శిలాజ ఇంధనాల సబ్సిడీ పెంపు

Answer: B

Explanation: ప్రాధాన్యత 4 కింద భారత్ స్థానిక సంప్రదాయ జ్ఞానం మరియు ప్రజల భాగస్వామ్యంతో కూడిన అనుకూల విధానాల బదిలీకి ప్రాధాన్యతనిస్తోంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

అంతర్జాతీయ పర్యావరణ నిబంధనలకు సంబంధించి 'మిషన్ లైఫ్' (Mission LiFE) ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి?

A) పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తికి సబ్సిడీలు పెంచడం

B) వ్యక్తిగత మరియు సామూహిక స్థాయిలో పర్యావరణ అనుకూల జీవనశైలిని అలవర్చుకోవడం

C) దేశంలోని అన్ని థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాలను తక్షణమే మూసివేయడం

D) అంతర్జాతీయ కార్బన్ పన్నును తప్పనిసరి చేయడం

Answer: B

Explanation: మిషన్ లైఫ్ అనేది ప్రజల భాగస్వామ్యంతో విచక్షణారహిత వినియోగానికి బదులుగా ప్రకృతి హిత జీవనశైలిని ప్రోత్సహించే ప్రపంచ ఉద్యమం.

---

PYQ 2:

బ్రిక్స్ పర్యావరణ యంత్రాంగానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ 2015లో ఏర్పాటు చేయబడింది.
2. వాతావరణ మార్పులపై కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) 2024లో స్థాపించబడింది.
3. 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సదస్సు 2026లో న్యూఢిల్లీ వేదికగా జరుగుతోంది.

పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: D

Explanation: మూడు ప్రకటనలు అధికారిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా సరైనవి.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి (రాజ్యాంగ అధికరణ - పర్యావరణ అంశం):

1. ఆర్టికల్ 48A — a) ప్రతి పౌరుడి పర్యావరణ పరిరక్షణ విధి
2. ఆర్టికల్ 51A(g) — b) పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రభుత్వ ఆదేశిక సూత్రం
3. ఆర్టికల్ 253 — c) అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల అమలుకు పార్లమెంట్ చట్టాలు చేసే అధికారం

సరైన ఎంపికను గుర్తించండి:

A) 1-b, 2-a, 3-c

B) 1-a, 2-b, 3-c

C) 1-c, 2-a, 3-b

D) 1-b, 2-c, 3-a

Answer: A

Explanation: ఆర్టికల్ 48A DPSP కిందకు, 51A(g) ప్రాథమిక విధులకు, మరియు 253 అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల చట్టబద్ధ అమలుకు సంబంధించినవి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ పర్యావరణ దౌత్యంలో సర్క్యులర్ ఎకానమీ మరియు విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత (EPR) పాత్రను విశ్లేషించండి.

భారతదేశం తన అంతర్జాతీయ పర్యావరణ నాయకత్వంలో సాంప్రదాయ వినియోగ విధానాల నుండి సర్క్యులర్ ఎకానమీ వైపు పరివర్తనను ఒక బలమైన విధాన సాధనంగా ముందుకు తెస్తోంది. న్యూఢిల్లీలో జరుగుతున్న 12వ బ్రిక్స్ పర్యావరణ మంత్రుల సదస్సులో EPR ఆధారిత సర్క్యులర్ ఎకానమీని కీలక ప్రాధాన్యతగా చేర్చడం దీనికి నిదర్శనం.

దేశీయంగా 2016 ప్లాస్టిక్ మరియు ఈ-వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనల ద్వారా అమల్లోకి వచ్చిన EPR ఫ్రేమ్‌వర్క్, వ్యర్థాల సేకరణ మరియు పునర్వినియోగంలో ఉత్పత్తిదారులకు ప్రత్యక్ష చట్టబద్ధమైన బాధ్యతను నిర్దేశిస్తోంది. ఇది వనరుల సమర్థ వినియోగాన్ని పెంచడమే కాకుండా పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది. అంతర్జాతీయంగా గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు అనువైన విధాన నమూనాలను పంచుకోవడంలో భారత్‌కు దౌత్య ప్రాధాన్యతను చేకూరుస్తుంది.

EPR వ్యవస్థను కేవలం నియంత్రణ సాధనంగా కాకుండా, పర్యావరణ అనుకూల సాంకేతిక ఆవిష్కరణలను మరియు హరిత ఉపాధిని ప్రోత్సహించే ఆర్థిక ఇంజిన్‌గా తీర్చిదిద్దడం భవిష్యత్ అవసరం.

---

Question 2 (250 words): గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల పర్యావరణ ఆకాంక్షలను ప్రతిబింబించడంలో బ్రిక్స్ (BRICS) వేదిక ప్రాముఖ్యతను మరియు అందులో భారత ప్రాధాన్యతలను చర్చించండి.

వాతావరణ న్యాయం మరియు పర్యావరణ పరిరక్షణల మధ్య సమతుల్యతను సాధించడంలో గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు బ్రిక్స్ ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన బహుళపాక్షిక వేదికగా నిలుస్తోంది. 2015లో మాస్కోలో బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) ఏర్పాటైనప్పటి నుండి, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఉమ్మడి సమస్యలపై ఈ కూటమి నిర్మాణాత్మక చర్చలు జరుపుతోంది. 2026లో భారత్ అధ్యక్షతన న్యూఢిల్లీలో జరుగుతున్న 12వ పర్యావరణ మంత్రుల సదస్సు ఈ ప్రయాణంలో మరో కీలక మైలురాయి.

అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు చారిత్రక ఉద్గారాలకు బాధ్యత వహించాలనే "ఉమ్మడి కానీ విభేదించబడిన బాధ్యతలు" (CBDR-RC) సూత్రాన్ని బ్రిక్స్ బలంగా సమర్థిస్తోంది. 2024లో ఏర్పాటైన క్లైమేట్ చేంజ్ కాంటాక్ట్ గ్రూప్ ద్వారా సభ్య దేశాలు కర్బన మార్కెట్లు మరియు ఆర్థిక సహాయ నిబంధనలపై ఏకీకృత వైఖరిని ప్రదర్శిస్తున్నాయి.

ఈ సదస్సులో భారతదేశం ప్రధానంగా నాలుగు కీలక ప్రాధాన్యతలను ముందుకు తెచ్చింది:

1. వ్యక్తిగత బాధ్యతను పెంచే సుస్థిర జీవనశైలి (మిషన్ లైఫ్).
2. కార్చిచ్చుల నివారణ, ఉపగ్రహ డేటా ఆధారిత అటవీకరణ మరియు విపత్తు స్థితిస్థాపకత.
3. విస్తరించిన ఉత్పత్తిదారుల బాధ్యత (EPR) ద్వారా సర్క్యులర్ ఎకానమీని బలోపేతం చేయడం.
4. స్థానిక సమాజాల సాంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న వాతావరణ అనుకూలత.

అభివృద్ధి లక్ష్యాలను బలివ్వకుండా పర్యావరణ పరిరక్షణను సాధించడమే గ్లోబల్ సౌత్ ప్రధాన సవాలు. బ్రిక్స్ ద్వారా సాంకేతిక బదిలీ, వాతావరణ నిధుల సమీకరణ మరియు సమష్టి పరిశోధనలను వేగవంతం చేసినప్పుడే సమతుల్యమైన సుస్థిర భవిష్యత్తు సాధ్యమవుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: బ్రిక్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ (EWG) మరియు క్లైమేట్ చేంజ్ కాంటాక్ట్ గ్రూప్ (CGCCSD) రెండూ ఒకేసారి ఏర్పడ్డాయని విద్యార్థులు భావిస్తారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, EWG 2015లో ఏర్పడగా, కాంటాక్ట్ గ్రూప్ 2024లో స్థాపించబడింది.
• Trap 2: మిషన్ లైఫ్ (Mission LiFE) అనేది కేవలం దేశీయ ప్రచార కార్యక్రమం మాత్రమేనని అనుకుంటారు. వాస్తవానికి ఇది భారత్ ప్రతిపాదించిన అంతర్జాతీయ ఉద్యమం, ప్రస్తుత బ్రిక్స్ పర్యావరణ ప్రాధాన్యత-1 దీని ఆధారంగానే రూపొందించబడింది.
• Trap 3: EPR నిబంధనలు కేవలం తయారీదారులకు (Producers) మాత్రమే వర్తిస్తాయని భావిస్తారు. వాస్తవానికి EPR చట్ట ప్రకారం ఇంపోర్టర్లు (దిగుమతిదారులు) మరియు బ్రాండ్ ఓనర్లకు కూడా సమాన చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉంటుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims దృక్పథం: బ్రిక్స్ 2026 సదస్సు వేదిక (న్యూఢిల్లీ), థీమ్ (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability), భారత్ నిర్దేశించిన 4 ప్రాధాన్యతలు మరియు సంబంధిత రాజ్యాంగ ఆర్టికల్స్ (48A, 51A(g), 253) పై నేరుగా ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• Mains దృక్పథం: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల దృక్కోణంలో వాతావరణ న్యాయం (Climate Justice), సర్క్యులర్ ఎకానమీ మరియు భారత్ ప్రతిపాదిస్తున్న 'మిషన్ లైఫ్' పర్యావరణ దౌత్యంపై సమగ్ర విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Interview దృక్పథం: పారిశ్రామిక వృద్ధిని అడ్డుకోకుండా కాలుష్య నియంత్రణను EPR ద్వారా ఎలా సాధించవచ్చనే విధానపరమైన అభిప్రాయాన్ని ఆశిస్తారు.
• హై-ప్రాబబిలిటీ ప్రిడిక్షన్: రాబోయే పరీక్షల్లో "బ్రిక్స్ పర్యావరణ వర్కింగ్ గ్రూప్ ప్రాధాన్యతలు" లేదా "ఎక్స్‌టెండెడ్ ప్రొడ్యూసర్ రెస్పాన్సిబిలిటీ (EPR) అమలు తీరు" పై స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్న ఖచ్చితంగా వచ్చే అవకాశం ఉంది.