Odisha, Jharkhand, Telangana లో HAM విధానంలో 5 రైల్వే ప్రాజెక్టులకు PPPAC ఆమోదం

What Happened

ఆగస్టు 1, 2026న జరిగిన పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ అప్రైజల్ కమిటీ (PPPAC) సమావేశంలో, హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) పద్ధతిలో ఐదు కొత్త రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయాలని సిఫార్సు చేశారు. ఇందులో భాగంగా రైల్వే శాఖ నిబంధనలను సడలించి, డెవలపర్‌ల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించేలా నిర్ణయం తీసుకుంది. రైల్వే శాఖ నిర్మాణ కాలంలో 40 శాతం నిధులను అందజేస్తూ, ట్రాఫిక్ రిస్క్‌ను తనపై వేసుకోవడం ఈ విధానంలోని ప్రధాన ఆకర్షణ.

When & Where

ఈ నిర్ణయం ఆగస్టు 1, 2026 నాటి సమావేశంలో తీసుకోబడింది. ఆమోదించబడిన ఐదు ప్రాజెక్టులు మూడు రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి: ఒడిశా (3 ప్రాజెక్టులు), తెలంగాణ (1 ప్రాజెక్టు), మరియు జార్ఖండ్ (1 ప్రాజెక్టు).

Who Is Involved

• పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ అప్రైజల్ కమిటీ (PPPAC): ప్రాజెక్టుల సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించి ఆమోదం తెలిపే అత్యున్నత కమిటీ.
• కేంద్ర రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ (MoR): ఈ ప్రాజెక్టులకు నోడల్ ఏజెన్సీ మరియు 40% నిధుల ప్రదాత.
• ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR): ఒడిశాలోని మూడు ప్రాజెక్టులను పర్యవేక్షించే జోన్.
• దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR): తెలంగాణలోని మణుగూరు-రామగుండం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన జోన్.
• తూర్పు రైల్వే (ER): జార్ఖండ్‌లోని పాకూర్-గొడ్డా ప్రాజెక్టును పర్యవేక్షించే జోన్.
• ప్రైవేట్ డెవలపర్లు: మిగిలిన 60 శాతం పెట్టుబడిని తీసుకువచ్చి, ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేసే సంస్థలు.

How It Works

1. టెండర్ల ప్రక్రియ: ప్రైవేట్ సంస్థలు ఈ రైల్వే ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం కోసం బిడ్లు దాఖలు చేస్తాయి.
2. నిధుల కేటాయింపు: నిర్మాణ సమయంలో మొత్తం అంచనా వ్యయంలో 40 శాతాన్ని రైల్వే శాఖ గ్రాంట్‌గా ఇస్తుంది.
3. ప్రైవేట్ పెట్టుబడి: మిగిలిన 60 శాతాన్ని ప్రైవేట్ డెవలపర్ తన సొంత వనరుల ద్వారా లేదా రుణాల ద్వారా తీసుకురావాలి.
4. నిర్వహణ మరియు రిస్క్: రైళ్ల రాకపోకలు, టారిఫ్ వసూళ్ల వల్ల వచ్చే నష్టాలను (Traffic and Tariff Risks) ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది.
5. చెల్లింపులు: ప్రాజెక్టు పూర్తయిన తర్వాత, కన్సెషన్ వ్యవధి (ఉదాహరణకు 17-19 సంవత్సరాలు) లో ప్రైవేట్ సంస్థకు ప్రభుత్వం యాన్యుటీ రూపంలో చెల్లింపులు చేస్తుంది.

Why It Matters

UPSC GS Paper 3 (మౌలిక సదుపాయాలు మరియు పెట్టుబడి నమూనాలు) దృష్ట్యా ఇది ఎంతో ముఖ్యమైనది. రైల్వే మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో కేవలం ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పైనే ఆధారపడకుండా, ప్రైవేట్ మూలధనాన్ని ఆకర్షించడం ద్వారా ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయవచ్చు. ముఖ్యంగా ఒడిశాలో తాల్చేర్ బొగ్గు గనులు, బాక్సైట్ గనుల నుంచి సరుకు రవాణాను (Freight Transport) మెరుగుపరచడానికి ఈ ప్రాజెక్టులు దోహదపడతాయి.

Historical Background

• 2016: రహదారుల నిర్మాణంలో మొదటిసారిగా కేంద్ర రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) HAM విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
• 2020-21: రైల్వేల్లో ప్రైవేట్ రైళ్ల నిర్వహణకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నించినా, ప్రైవేట్ సంస్థల నుండి ఆశించిన స్పందన రాలేదు, ఎందుకంటే రిస్క్ ఎక్కువగా ఉండటమే కారణం.
• 2023-24: రైల్వే రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు, రోడ్ల తరహాలో HAM నమూనాను అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించారు.

Previous Related Events

• ఆగస్టు 13, 2026: దేశవ్యాప్తంగా 15 రైల్వే స్టేషన్లను (విజయవాడ, చెన్నై సెంట్రల్ తదితర) PPP మోడ్‌లో పునరాభివృద్ధి చేయాలని భారతీయ రైల్వే నిర్ణయించింది.
• జులై 31, 2026: కవచ్ (Kavach 4.0) సిస్టమ్‌ను ఢిల్లీ-ముంబై మరియు ఢిల్లీ-హౌరా మార్గాల్లో 2,633 కి.మీ మేర ప్రారంభించారు.
• జులై 28, 2026: కర్ణాటక, ఏపీల్లోని గుంతకల్లు-బళ్లారి 3వ, 4వ రైల్వే లైన్లకు CCEA ఆమోదం తెలిపింది.

Static GK Connection

• హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM): ఇది EPC (Engineering, Procurement, Construction) మరియు BOT (Build, Operate, Transfer) నమూనాల కలయిక. ఇందులో ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సంస్థలు రిస్క్‌ను పంచుకుంటాయి.
• రైల్వే జోన్లు: దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR) ప్రధాన కార్యాలయం సికింద్రాబాద్‌లో ఉంది, ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) భువనేశ్వర్‌లో ఉంది.

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, అమెరికాలో సరుకు రవాణా రైల్వే వ్యవస్థ పూర్తిగా ప్రైవేట్ రంగం చేతుల్లో ఉండగా, జపాన్ మరియు యూరోపియన్ దేశాల్లో విజయవంతమైన PPP నమూనాలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలో రైల్వే నెట్‌వర్క్ దాదాపుగా ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉంది, కానీ ఇప్పుడు HAM విధానం ద్వారా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులకు తలుపులు తెరుస్తోంది.

Future Impact

ఈ ఐదు ప్రాజెక్టులు విజయవంతమైతే, భవిష్యత్తులో రైల్వే నెట్‌వర్క్ విస్తరణకు HAM నమూనా ప్రామాణికంగా మారుతుంది. ఇది ప్రభుత్వ బడ్జెట్‌పై ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది. సరుకు రవాణా సామర్థ్యం పెరిగి, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు జిడిపిలో 14% నుండి 8-9% కి తగ్గే అవకాశాలున్నాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• ఆగస్టు 1, 2026న జరిగిన సమావేశంలో PPPAC ఐదు రైల్వే ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం.
• ఈ ప్రాజెక్టులు HAM (హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్) విధానంలో అమలు చేయబడతాయి.
• రైల్వే శాఖ (MoR) నిర్మాణ వ్యయంలో 40% నిధులను గ్రాంట్‌గా అందిస్తుంది.
• మిగిలిన 60% నిధులను ప్రైవేట్ డెవలపర్లు సమకూర్చుకోవాలి.
• ట్రాఫిక్ మరియు టారిఫ్ రిస్క్‌లను పూర్తిగా రైల్వే శాఖే భరిస్తుంది.
• ఒడిశాలో 3, తెలంగాణలో 1, జార్ఖండ్‌లో 1 ప్రాజెక్టు చేపట్టనున్నారు.
• బలరాం-పుటగ్డియా-తెంటులోయ్ లైన్ (49.58 కి.మీ) రూ.10.74 బిలియన్లతో ఒడిశాలో నిర్మాణం.
• బుధాపంక్-లుబూరి ప్రాజెక్టు (112.56 కి.మీ, రూ.30.89 బిలియన్లు) తాల్చేర్ బొగ్గు గనుల రవాణాకు ఉపయోగపడుతుంది.
• టికిరి-కుట్రుమాలి లైన్ (48.96 కి.మీ) బాక్సైట్ రవాణా కోసం ఒడిశాలో ఏర్పాటు.
• మణుగూరు-రామగుండం ప్రాజెక్టు (207.8 కి.మీ, రూ.39 బిలియన్లు) తెలంగాణలో (SCR జోన్) ఏర్పాటు.
• పాకూర్-గొడ్డా బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ (126.52 కి.మీ, రూ.35.27 బిలియన్లు) జార్ఖండ్‌లో ఏర్పాటు.
• ఒడిశా ప్రాజెక్టులన్నీ ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) పరిధిలోకి వస్తాయి.
• మణుగూరు-రామగుండం, బుధాపంక్-లుబూరి ప్రాజెక్టుల కన్సెషన్ వ్యవధి 19 ఏళ్లు.
• మిగిలిన ప్రాజెక్టులకు 17 ఏళ్ల కన్సెషన్ వ్యవధి (నిర్మాణ సమయంతో కలిపి) ఉంటుంది.
• మౌలిక రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు రైల్వే చేపట్టిన అతిపెద్ద సంస్కరణ ఇది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (Hybrid Annuity Model - HAM)

• Definition: HAM అనేది ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 40% ప్రభుత్వ గ్రాంట్‌గా ఇచ్చి, మిగిలిన 60% ప్రైవేట్ డెవలపర్ భరించేలా రూపొందించిన పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ మోడల్.
• Constitutional / Legal Basis: ఇది నేరుగా ఏ ఆర్టికల్ కిందకు రానప్పటికీ, పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ నిబంధనలు, కన్సెషన్ అగ్రిమెంట్లు కాంట్రాక్ట్ చట్టం (1872) పరిధిలోకి వస్తాయి.
• Scientific / Economic Principle: పబ్లిక్ సెక్టార్ (రిస్క్ బేరింగ్) మరియు ప్రైవేట్ సెక్టార్ (ఎగ్జిక్యూషన్ ఎఫిషియెన్సీ) ల మధ్య రిస్క్‌ను సమర్థవంతంగా పంచే 'రిస్క్ షేరింగ్' సూత్రం.
• How it connects to this event: రైల్వేలు తమ 5 కొత్త ప్రాజెక్టులను మునుపటి రెవెన్యూ రిస్క్ మోడల్ నుండి ఈ HAM విధానంలోకి మార్చాయి.
• Origin & History: ఈ కాన్సెప్ట్ 2016లో భారతదేశంలో మొట్టమొదటగా జాతీయ రహదారుల ప్రాజెక్టుల కోసం (MoRTH) ప్రవేశపెట్టబడింది.
• Key milestone 1: 2017లో భారతమాల పరియోజన కింద 60% రోడ్డు ప్రాజెక్టులు HAM విధానంలోనే మంజూరు చేయబడ్డాయి.
• Key milestone 2: 2026లో మొదటిసారిగా భారీ స్థాయిలో రైల్వే మౌలిక సదుపాయాలకు HAM ను విస్తరించడం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ మొనిటైజేషన్ పైప్‌లైన్ (NMP), పీఎం గతి శక్తి పథకం.
• Nodal Ministry / Body: రైల్వే ప్రాజెక్టులకు రైల్వే శాఖ; ఓవరాల్ PPP అప్రూవల్స్ కోసం ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (PPPAC).
• India-specific relevance: బ్యాంకుల NPA లు పెరగడం వల్ల ప్రైవేట్ సంస్థలు BOT నమూనాలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి వెనుకాడుతున్న తరుణంలో, HAM వారికి ఆర్థిక భద్రతను ఇస్తుంది.
• Global comparison: ఐరోపా దేశాలలో 'Availability Payment' మోడల్ పేరుతో ఇదే విధమైన విధానం అమల్లో ఉంది.
• Data point: ఈ ఐదు రైల్వే ప్రాజెక్టుల ద్వారా రానున్న కాలంలో రూ.16,000 కోట్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు ఆశించబడుతున్నాయి.
• Common exam angle: HAM మోడల్‌లో 40:60 నిష్పత్తి ఎవరిది? ట్రాఫిక్ రిస్క్ ఎవరు భరిస్తారు? అనే ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తుంటాయి.
• Easy memory hook: HAM = Half EPC (Government cash) + Half BOT (Private operation).

---

❓ Practice MCQs

Q1. పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ అప్రైజల్ కమిటీ (PPPAC) ఇటీవల ఆమోదించిన రైల్వే ప్రాజెక్టులు ఏ నమూనాలో నిర్మించబడతాయి? [Easy]

A) బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (BOT)

B) ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్ మరియు కన్‌స్ట్రక్షన్ (EPC)

C) హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM)

D) స్విస్ ఛాలెంజ్ విధానం

Answer: C

Explanation: ఆగస్టు 1, 2026న జరిగిన సమావేశంలో PPPAC ఐదు రైల్వే ప్రాజెక్టులను హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) లో అభివృద్ధి చేయడానికి సిఫార్సు చేసింది.

---

Q2. రైల్వే రంగంలో ప్రవేశపెట్టిన HAM విధానంలో, నిర్మాణ దశలో ప్రాజెక్టు వ్యయంలో ఎంత శాతాన్ని ప్రభుత్వం గ్రాంట్‌గా అందిస్తుంది? [Easy]

A) 20%

B) 40%

C) 50%

D) 60%

Answer: B

Explanation: HAM విధానం కింద, కేంద్ర రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ సమయంలో 40 శాతం వ్యయాన్ని గ్రాంట్‌గా అందిస్తుంది.

---

Q3. PPPAC సిఫార్సు చేసిన 'మణుగూరు-రామగుండం' కొత్త రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు ఏ రైల్వే జోన్ పరిధిలోకి వస్తుంది? [Moderate]

A) ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR)

B) తూర్పు రైల్వే (ER)

C) దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR)

D) సెంట్రల్ రైల్వే (CR)

Answer: C

Explanation: తెలంగాణలో నిర్మించనున్న 207.8 కి.మీ పొడవైన మణుగూరు-రామగుండం ప్రాజెక్టు దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR) జోన్ కిందకు వస్తుంది.

---

Q4. తాల్చేర్ బొగ్గు గనుల నుంచి సరుకు రవాణాను సులభతరం చేసేందుకు ఆమోదించబడిన రైల్వే ప్రాజెక్టు ఏది? [Moderate]

A) బలరాం-పుటగ్డియా-తెంటులోయ్ ప్రాజెక్టు

B) పాకూర్-గొడ్డా రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు

C) టికిరి-కుట్రుమాలి రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు

D) బుధాపంక్-లుబూరి రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు

Answer: D

Explanation: 112.56 కి.మీ పొడవైన బుధాపంక్-లుబూరి రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టు తాల్చేర్ బొగ్గు గనుల నుండి రవాణాను సులభతరం చేస్తుంది.

---

Q5. జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో HAM విధానం కింద ఆమోదించబడిన రైల్వే ప్రాజెక్టు ఏది? [Moderate]

A) టికిరి-కుట్రుమాలి ప్రాజెక్టు

B) పాకూర్-గొడ్డా బ్రాడ్ గేజ్ ప్రాజెక్టు

C) మణుగూరు-రామగుండం ప్రాజెక్టు

D) బుధాపంక్-లుబూరి ప్రాజెక్టు

Answer: B

Explanation: తూర్పు రైల్వే (ER) జోన్ కింద జార్ఖండ్‌లో 126.52 కి.మీ పొడవైన పాకూర్-గొడ్డా బ్రాడ్ గేజ్ రైల్వే లైన్‌ను నిర్మించనున్నారు.

---

Q6. రైల్వే ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన HAM నమూనాకు సంబంధించి కింది వాటిలో ఎవరికి ట్రాఫిక్ మరియు టారిఫ్ రిస్క్ వర్తిస్తుంది? [Tricky]

A) పూర్తిగా ప్రైవేట్ డెవలపర్ భరిస్తాడు

B) కేంద్ర రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ (MoR) భరిస్తుంది

C) రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు ప్రైవేట్ డెవలపర్ పంచుకుంటారు

D) రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ మరియు ప్రైవేట్ డెవలపర్ సమానంగా పంచుకుంటారు

Answer: B

Explanation: ఈ విధానంలో, ట్రాఫిక్ మరియు టారిఫ్ సంబంధిత ఆర్థిక నష్టభయాన్ని (Risk) పూర్తిగా రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖే భరిస్తుంది.

---

Q7. బుధాపంక్-లుబూరి ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి మొత్తం కన్సెషన్ వ్యవధి (నిర్మాణ సమయంతో సహా) ఎన్ని సంవత్సరాలు? [Tricky]

A) 15 సంవత్సరాలు

B) 17 సంవత్సరాలు

C) 19 సంవత్సరాలు

D) 25 సంవత్సరాలు

Answer: C

Explanation: బుధాపంక్-లుబూరి రైల్వే లైన్ ప్రాజెక్టుకు 4 ఏళ్ల నిర్మాణ సమయంతో సహా మొత్తం 19 సంవత్సరాల కన్సెషన్ వ్యవధి ఉంటుంది.

---

Q8. ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) కింద ఇటీవల ఆమోదించబడిన మూడు ప్రాజెక్టులు ఏ రాష్ట్రంలో నిర్మించబడనున్నాయి? [Tricky]

A) జార్ఖండ్

B) తెలంగాణ

C) పశ్చిమ బెంగాల్

D) ఒడిశా

Answer: D

Explanation: బలరాం-పుటగ్డియా, బుధాపంక్-లుబూరి, మరియు టికిరి-కుట్రుమాలి అనే మూడు ప్రాజెక్టులు ఒడిశాలో ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ కింద చేపట్టబడుతున్నాయి.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) కు సంబంధించి ప్రధాన లక్షణం ఏది?

A) ప్రాజెక్టు మొత్తం వ్యయాన్ని ప్రైవేట్ డెవలపర్ భరించి, టోల్ వసూలు చేసుకుంటాడు.

B) ప్రాజెక్టులో ఒక భాగాన్ని ప్రభుత్వం గ్రాంట్‌గా ఇస్తుంది, మిగిలిన మొత్తాన్ని ప్రైవేట్ సంస్థ సమకూర్చాలి.

C) ప్రభుత్వం 100% నిధులు సమకూర్చి, కేవలం నిర్మాణాన్ని ప్రైవేట్ సంస్థకు అప్పగిస్తుంది.

D) విదేశీ నిధుల సహాయంతో మాత్రమే ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తారు.

Answer: B

Explanation: HAM విధానంలో ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 40% గ్రాంట్‌గా ఇస్తుంది, మిగిలిన 60% ప్రైవేట్ సంస్థ సమకూర్చుకుని తర్వాత యాన్యుటీ ద్వారా పొందుతుంది.

---

PYQ 2:

ఇటీవల PPPAC ఆమోదించిన రైల్వే ప్రాజెక్టులు, ఆయా రాష్ట్రాలకు సంబంధించి కింది జతలను పరిశీలించండి:

1. మణుగూరు-రామగుండం రైల్వే లైన్ - తెలంగాణ
2. పాకూర్-గొడ్డా రైల్వే లైన్ - జార్ఖండ్
3. టికిరి-కుట్రుమాలి రైల్వే లైన్ - ఛత్తీస్‌గఢ్

పై వాటిలో ఏ జత/జతలు సరిగ్గా సరిపోలాయి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: మణుగూరు-రామగుండం (తెలంగాణ) మరియు పాకూర్-గొడ్డా (జార్ఖండ్) సరిగ్గా జతచేయబడ్డాయి. అయితే టికిరి-కుట్రుమాలి ప్రాజెక్టు ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో కాకుండా ఒడిశాలో ఉంది.

---

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (A): రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల కొత్త మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల కోసం హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ను ఎంచుకుంది.

కారణం (R): ప్రైవేట్ డెవలపర్‌ల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించి, రైల్వేల ట్రాఫిక్ రిస్క్‌ను ప్రభుత్వమే భరించడం ద్వారా పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కు సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: రైల్వేలు HAM మోడల్‌ను ఎంచుకోవడానికి ప్రధాన కారణం, డెవలపర్‌లకు రిస్క్‌ను తగ్గించి పెట్టుబడులను వేగవంతంగా ఆకర్షించడమే. కాబట్టి A మరియు R రెండూ సరైనవి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో, ప్రత్యేకించి రైల్వేల అభివృద్ధికి హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ఏ విధంగా దోహదపడుతుంది? ఇటీవల PPPAC ఆమోదించిన ప్రాజెక్టుల ఆధారంగా చర్చించండి.

భారతీయ రైల్వేల విస్తరణకు అవసరమైన భారీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంలో హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ఒక గేమ్ ఛేంజర్‌గా మారుతోంది. పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ అప్రైజల్ కమిటీ (PPPAC) ఇటీవల ఒడిశా, జార్ఖండ్, తెలంగాణలలో 5 కొత్త రైల్వే ప్రాజెక్టులకు HAM విధానంలో ఆమోదం తెలిపింది.

గతంలో ఉన్న నమూనాల వల్ల ప్రైవేట్ సంస్థలు రైల్వే ప్రాజెక్టులలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ఆసక్తి చూపలేదు. కానీ HAM విధానంలో రైల్వే శాఖ నిర్మాణ దశలో 40 శాతం గ్రాంట్‌ను ఇవ్వడంతో పాటు, ప్రయాణికులు లేదా సరుకు రవాణా తగ్గినప్పుడు వచ్చే ఆర్థిక నష్టాన్ని (Traffic and Tariff Risk) పూర్తిగా భరిస్తుంది. దీనివల్ల ప్రైవేట్ సంస్థలకు పెట్టుబడి భద్రత లభిస్తుంది. ఉదాహరణకు, బుధాపంక్-లుబూరి ప్రాజెక్టు ద్వారా తాల్చేర్ బొగ్గు గనుల నుండి రవాణా సులభతరం అవుతుంది. విధానపరంగా, ఇది రైల్వే ప్రాజెక్టుల అమలును వేగవంతం చేయడమే కాకుండా, ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పై తక్షణ భారాన్ని తగ్గిస్తుంది, అలాగే ప్రైవేట్ రంగ సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకోవడానికి మార్గం సుగమం చేస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): రైల్వే ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంలో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) నమూనా అమలులో ఉన్న సవాళ్లను వివరిస్తూ, వాటిని అధిగమించడానికి హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) వైపు మారడం ఎంతవరకు సమర్థనీయమో విశ్లేషించండి.

భారతదేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి రైల్వే నెట్‌వర్క్ వెన్నెముక లాంటిది. అయితే నెట్‌వర్క్ విస్తరణ మరియు ఆధునికీకరణ కోసం బడ్జెట్ నిధులపైనే ఆధారపడటం వల్ల ప్రాజెక్టులు జాప్యం అవుతున్నాయి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టినప్పటికీ, అది ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేదు.

గతంలో అమలు చేసిన BOT (Build-Operate-Transfer) నమూనాలో మొత్తం ఆర్థిక భారం మరియు ట్రాఫిక్ రిస్క్ ప్రైవేట్ డెవలపర్‌పైనే ఉండేవి. రైల్వేలో ప్రయాణికులు లేదా సరుకు రవాణా అంచనాల మేరకు లేకపోతే పెట్టుబడిదారులు భారీ నష్టాలు చవిచూసేవారు. బ్యాంకులు కూడా ఇలాంటి ప్రాజెక్టులకు రుణాలు ఇవ్వడానికి వెనుకాడేవి. ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి, ఆగస్టు 1, 2026 న జరిగిన PPPAC సమావేశం ఒక కీలక అడుగు వేసింది. ఒడిశా, జార్ఖండ్ మరియు తెలంగాణలలో రూ.12.92 బిలియన్లు, రూ.39 బిలియన్ల వ్యయంతో కూడిన 5 కొత్త రైల్వే లైన్లను HAM మోడల్‌లో అభివృద్ధి చేయాలని నిర్ణయించింది.

HAM విధానం సమర్థనీయం ఎందుకంటే, ఇది ప్రభుత్వం మరియు ప్రైవేట్ సంస్థల మధ్య రిస్క్‌ను సమతుల్యంగా పంచుతుంది. ప్రభుత్వం 40% గ్రాంట్‌ను అందిస్తూ, ట్రాఫిక్ రిస్క్‌ను తనపై వేసుకోవడం వల్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారులకు భరోసా ఏర్పడుతుంది. మణుగూరు-రామగుండం వంటి 207.8 కి.మీ ప్రాజెక్టులు 19 ఏళ్ల కన్సెషన్ వ్యవధిలో ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా పూర్తవుతాయి. రాబోయే రోజుల్లో లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను తగ్గించడానికి మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనను వేగవంతం చేయడానికి HAM అత్యుత్తమ ప్రత్యామ్నాయంగా నిలుస్తుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా HAM విధానంలో పెట్టుబడి నిష్పత్తిని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. 60% నిధులను ప్రభుత్వం ఇస్తుందని భావిస్తారు. వాస్తవం ఏమిటంటే, ప్రభుత్వం నిర్మాణ సమయంలో 40% నిధులను మాత్రమే గ్రాంట్‌గా ఇస్తుంది, మిగిలిన 60% ప్రైవేట్ సంస్థ సమకూర్చుకోవాలి.
• Trap 2: ట్రాఫిక్ మరియు టారిఫ్ రిస్క్ ప్రైవేట్ డెవలపర్ భరిస్తాడని పొరబడే అవకాశం ఉంది. కానీ వాస్తవం, ఈ రిస్క్‌లను పూర్తిగా కేంద్ర రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ (MoR) భరిస్తుంది.
• Trap 3: ప్రాజెక్టుల లోకేషన్ల పట్ల కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. మణుగూరు-రామగుండం ప్రాజెక్టు ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) అనుకునే ప్రమాదం ఉంది. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, ఇది తెలంగాణలో దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR) పరిధిలోకి వస్తుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ఎగ్జామినర్లు HAM మోడల్ డెఫినిషన్ (40:60 నిష్పత్తి, రిస్క్ ఎవరు భరిస్తారు) మరియు కొత్త రైల్వే లైన్లు ఉన్న రాష్ట్రాలు, రైల్వే జోన్లను (ఉదా: పాకూర్-గొడ్డా ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది) అడిగే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.
• Mains Angle: GS-3 మౌలిక సదుపాయాల కింద, రైల్వేల్లో ప్రైవేటీకరణ/పెట్టుబడి నమూనాల మార్పు (PPP నుండి HAM కు) గురించి విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు ఆశించవచ్చు.
• Interview Angle: రైల్వే ఆస్తుల మోనిటైజేషన్ మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం లాభనష్టాలపై అభ్యర్థి అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు.
• Prediction: రాబోయే UPSC లేదా State PSC పరీక్షల్లో భారతీయ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో 'హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్' విజయాలు మరియు సవాళ్లపై ఒక మెయిన్స్ ప్రశ్న తప్పక వచ్చే అవకాశం ఉంది.