Khelo India Revamped Scheme 2026-31: ₹36,441 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో నూతన క్రీడా విధానం

What Happened

స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI) ముంబై రీజనల్ సెంటర్ 18 ఆగస్టు 2026న ముంబైలో 'ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ (2026-31)' పై ఒక ప్రెస్ మీట్ నిర్వహించింది. ఈ పునరుద్ధరించిన పథకం ద్వారా క్రీడా రంగానికి మునుపటి కంటే 8 రెట్లు అధికంగా (₹36,441 కోట్లు) నిధులు కేటాయించారు. గ్రామీణ స్థాయి నుండి అంతర్జాతీయ స్థాయి వరకు అథ్లెట్లకు ఒక స్పష్టమైన పురోగతి మార్గాన్ని సృష్టించడం దీని లక్ష్యం.

When & Where

ఈ సమావేశం 18 ఆగస్టు 2026న మహారాష్ట్రలోని ముంబై ప్రెస్ క్లబ్‌లో జరిగింది. ఈ ప్రాంతం అద్భుతమైన క్రీడా సంస్కృతిని కలిగి ఉన్న మహారాష్ట్ర క్రీడా పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం అనే ప్రధాన ఉద్దేశంతో ఈ కార్యక్రమాన్ని ఇక్కడ నిర్వహించారు.

Who Is Involved

• స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI) ముంబై రీజనల్ సెంటర్
• యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం
• పాండురంగ్ చటే (SAI రీజనల్ డైరెక్టర్) మరియు అంకిత్ పాటిల్ (అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్)
• ప్రమోద్ భగత్ (పారాలింపిక్ గోల్డ్ మెడలిస్ట్), సుశాంత్ కదమ్ (BWF వరల్డ్ ఛాంపియన్‌షిప్ గోల్డ్ మెడలిస్ట్), రుతుజా భోసలే (ఆసియా క్రీడల గోల్డ్ మెడలిస్ట్)

How It Works

1. మౌలిక సదుపాయాల గుర్తింపు మరియు నవీకరణ: ఒలింపిక్, ఆసియా మరియు కామన్వెల్త్ గేమ్స్ విభాగాలలో ఉన్న ప్రస్తుత క్రీడా మౌలిక సదుపాయాలను మ్యాపింగ్ చేసి, వాటిలో ఉన్న లోపాలను గుర్తిస్తారు.
2. రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం: స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో కీలక బాధ్యత ఇస్తారు.
3. కొత్త విద్యా కేంద్రాలు: ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు మరియు ఫీడర్ స్కూల్స్ స్థాపించడం ద్వారా చిన్న వయస్సులోనే ప్రతిభను గుర్తిస్తారు.
4. అథ్లెట్ల మద్దతు: ప్రతిభ కనబరిచిన వారిని ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లు (KIA), ఎమర్జింగ్ ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లు (E-KIA) గా వర్గీకరించి, వారికి ఆర్థిక మద్దతు, మెరుగైన కోచింగ్ మరియు స్పోర్ట్స్ సైన్స్ సదుపాయాలను అందిస్తారు.

Why It Matters

• పాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యత: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య మెరుగైన సమన్వయంతో క్రీడా విధానాల అమలు (UPSC GS Paper 2 - Governance).
• సామాజిక ప్రభావం: గ్రామీణ యువతకు జాతీయ స్థాయి అవకాశాలు లభించడం మరియు ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్ ద్వారా ప్రజల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం.
• ఆర్థిక కోణం: ₹36,441 కోట్ల భారీ పెట్టుబడి వల్ల స్పోర్ట్స్ టెక్నాలజీ, కోచింగ్ మరియు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ రంగాల్లో కొత్త ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి.

Historical Background

• 2018: న్యూఢిల్లీలో తొలిసారిగా ఖేలో ఇండియా స్కూల్ గేమ్స్‌ను ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించారు.
• 2020: ఖేలో ఇండియా యూనివర్సిటీ గేమ్స్ ఒడిశాలో ప్రారంభమయ్యాయి, తద్వారా కళాశాల స్థాయి క్రీడాకారులకు అవకాశం లభించింది.
• 2021-22: 'ఖేలో ఇండియా వింటర్ గేమ్స్' జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో నిర్వహించడం ద్వారా క్రీడలకు భౌగోళిక విస్తరణ జరిగింది.

Previous Related Events

• 2023: స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI) అథ్లెట్ల ప్రతిభను డిజిటల్‌గా ట్రాక్ చేయడానికి ఖేలో ఇండియా యాప్‌ను ప్రారంభించింది.
• 2024: దేశవ్యాప్తంగా 1000 ఖేలో ఇండియా కేంద్రాలను (KIC) ఏర్పాటు చేసే లక్ష్యాన్ని ప్రభుత్వం విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.
• 2025: ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్ కార్యక్రమాన్ని పాఠశాలల పాఠ్యాంశాలతో అనుసంధానం చేస్తూ జాతీయ విద్యా విధానం (NEP 2020) కింద కొత్త మార్గదర్శకాలు విడుదలయ్యాయి.

Static GK Connection

• క్రీడలు - రాష్ట్ర జాబితా: భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు రాష్ట్ర జాబితా (State List - Entry 33) కిందకు వస్తాయి. అందుకే కేంద్రం స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ద్వారా రాష్ట్రాల సహాయం తీసుకుంటుంది.
• ఆదేశిక సూత్రాలు (Article 47): ప్రజల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాజ్య బాధ్యత. ఫిట్ ఇండియా మరియు ఖేలో ఇండియా పరోక్షంగా దీనికి తోడ్పడతాయి.

India & World Comparison

భారతదేశం క్రీడలపై చేసే తలసరి వ్యయం అమెరికా, చైనా లేదా ఆస్ట్రేలియా వంటి అగ్రశ్రేణి క్రీడా దేశాలతో పోలిస్తే ఇప్పటికీ తక్కువగా ఉంది. అయితే ₹36,441 కోట్ల భారీ పెంపుతో, ఒలింపిక్స్ వంటి ఈవెంట్లలో పతకాల సంఖ్య (మెడల్ స్ట్రాటజీ) పరంగా చైనా సాధించిన సెంట్రలైజ్డ్ కోచింగ్ మోడల్‌ను ఇండియా కూడా అనుకరించే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది.

Future Impact

• 2028 లాస్ ఏంజిల్స్ మరియు 2032 బ్రిస్బేన్ ఒలింపిక్స్‌లో భారతదేశ పతకాల సంఖ్యను గణనీయంగా పెంచడం.
• స్పోర్ట్స్ సైన్స్ మరియు పారా-అథ్లెట్లకు ప్రత్యేక మౌలిక సదుపాయాలు అందుబాటులోకి రావడం.
• గ్రామీణ క్రీడాకారులకు అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీ మరియు కోచింగ్ సులభంగా అందుబాటులోకి రావడం.

---

🔑 Key Points for Revision

• 2026-31 కాలానికి ఖేలో ఇండియా పునరుద్ధరించిన పథకానికి బడ్జెట్ కేటాయింపు ₹36,441 కోట్లు.
• ఈ కేటాయింపు మునుపటి కేటాయింపు కంటే సుమారు 8 రెట్లు ఎక్కువ.
• 18 ఆగస్టు 2026న ముంబై ప్రెస్ క్లబ్‌లో SAI దీనిపై సమావేశం నిర్వహించింది.
• ఈ స్కీమ్ లక్ష్యం మద్దతు పొందే అథ్లెట్ల సంఖ్యను దాదాపు పది రెట్లు పెంచడం.
• ఈ పథకంలో మొత్తం 9 కీలక భాగాలు ఉన్నాయి.
• 'స్పోర్ట్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫర్ మెడల్ స్ట్రాటజీ' ఈ పథకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్రను పెంచేందుకు 'స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్' ప్రవేశపెట్టబడింది.
• ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు, ఫీడర్ స్కూల్స్ ద్వారా టాలెంట్ ఐడెంటిఫికేషన్.
• అథ్లెట్లను ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లు (KIA), ఎమర్జింగ్ అథ్లెట్లుగా (E-KIA) గుర్తిస్తారు.
• పారాలింపిక్ ఛాంపియన్ ప్రమోద్ భగత్ పారా-అథ్లెట్లకు మెరుగైన కోచింగ్ అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పారు.
• SAI రీజనల్ డైరెక్టర్ పాండురంగ్ చటే ముంబై సమావేశంలో కీలక ప్రకటనలు చేశారు.
• బేసిక్ స్థాయి నుండి పోడియం వరకు (grassroots-to-podium) మార్గాన్ని సులభతరం చేయడం.
• ఒలింపిక్, ఆసియా, కామన్వెల్త్ క్రీడల మౌలిక సదుపాయాలపై సర్వే మరియు మ్యాపింగ్ జరగనుంది.
• క్రీడలు భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్‌లో రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి.
• 2018లో మొదటిసారిగా ఖేలో ఇండియా స్కూల్ గేమ్స్ ప్రారంభమయ్యాయి.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ఖేలో ఇండియా పథకం (Khelo India Scheme)

• Definition: భారతదేశంలో క్రీడా సంస్కృతిని పునరుద్ధరించి, బేసిక్ స్థాయి నుండి ప్రతిభను గుర్తించి, వారికి శిక్షణ ఇచ్చి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పతకాలు సాధించేలా చేసే ఒక సమగ్ర జాతీయ క్రీడా పథకం.
• Constitutional / Legal Basis: క్రీడలు 7వ షెడ్యూల్, రాష్ట్ర జాబితాలోని ఎంట్రీ 33కి సంబంధించినవి (అయినప్పటికీ కేంద్రం సమన్వయంతో నిధులు ఇస్తుంది).
• Scientific / Economic Principle: మానవ మూలధన అభివృద్ధి (Human Capital Development) - క్రీడల ద్వారా యువతను శారీరకంగా, మానసికంగా బలోపేతం చేసి దేశ ఆర్థిక ఉత్పాదకతను పెంచడం.
• How it connects to this event: 2026-31 సంవత్సరాలకు గాను ఈ పథకం ₹36,441 కోట్లతో పునరుద్ధరించబడింది, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు అథ్లెట్ల మద్దతును భారీగా పెంచింది.
• Origin & History: ఖేలో ఇండియా పథకాన్ని 2018లో భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రారంభించింది.
• Key milestone 1: 2018లో న్యూఢిల్లీలో తొలి ఖేలో ఇండియా స్కూల్ గేమ్స్ నిర్వహణ.
• Key milestone 2: 2020లో కళాశాల విద్యార్థుల కోసం ఖేలో ఇండియా యూనివర్సిటీ గేమ్స్ ప్రారంభం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS), ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్, నేషనల్ స్పోర్ట్స్ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ (NSDF).
• Nodal Ministry / Body: యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Youth Affairs and Sports) మరియు స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI).
• India-specific relevance: అత్యధిక యువ జనాభా (Demographic Dividend) కలిగిన భారత్‌లో క్రీడా నైపుణ్యాలను పెంపొందించడం ద్వారా ప్రపంచ క్రీడా వేదికపై ఆధిపత్యం చెలాయించవచ్చు.
• Global comparison: చైనాలోని సెంట్రలైజ్డ్ స్టేట్-స్పాన్సర్డ్ స్పోర్ట్స్ సిస్టమ్ వలె అథ్లెట్లకు పూర్తి స్థాయి ఆర్థిక, సైంటిఫిక్ మద్దతు ఇవ్వడం.
• Data point: ఈ పునరుద్ధరించిన దశ (2026-31) మునుపటి బడ్జెట్ కన్నా సుమారు 8 రెట్లు అధిక నిధులను పొందింది.
• Common exam angle: ఈ పథకం యొక్క నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ, తాజా బడ్జెట్ కేటాయింపులు, మరియు ఇందులో ఉండే వివిధ దశలు (ఖేలో ఇండియా యూత్ గేమ్స్, యూనివర్సిటీ గేమ్స్) గురించి పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "8x Budget, 10x Athletes" (మునుపటి కంటే 8 రెట్లు బడ్జెట్ పెంపు, 10 రెట్లు అథ్లెట్లకు లబ్ధి).

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ (2026-31) కోసం భారత ప్రభుత్వం ఎంత బడ్జెట్ కేటాయించింది? [Easy]

A) ₹16,441 కోట్లు

B) ₹26,441 కోట్లు

C) ₹36,441 కోట్లు

D) ₹46,441 కోట్లు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం కోసం రాబోయే ఐదేళ్లకు (2026-31) ప్రభుత్వం ₹36,441 కోట్లు కేటాయించింది.

---

Q2. పునరుద్ధరించబడిన ఖేలో ఇండియా పథకం ద్వారా అథ్లెట్లకు అందించే మద్దతును ఎంత శాతం/రెట్లు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Easy]

A) 2 రెట్లు

B) 5 రెట్లు

C) 8 రెట్లు

D) 10 రెట్లు

Answer: D

Explanation: కొత్త స్కీమ్ ద్వారా మద్దతు పొందే అథ్లెట్ల సంఖ్యను దాదాపు పది రెట్లు (10 times) పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

---

Q3. కొత్త ఖేలో ఇండియా ఫ్రేమ్‌వర్క్‌కు సంబంధించి కింది వాటిలో ఏ సంస్థలను కొత్తగా ఏర్పాటు చేయనున్నారు? [Moderate]

A) ఖేలో ఇండియా టెక్నికల్ ఇన్స్టిట్యూట్స్

B) ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు మరియు ఫీడర్ స్కూల్స్

C) నేషనల్ స్పోర్ట్స్ అండ్ ఫిట్‌నెస్ స్కూల్స్

D) ఇండియన్ అథ్లెటిక్స్ డెవలప్‌మెంట్ సెంటర్స్

Answer: B

Explanation: ప్రతిభను కనుగొనడం కోసం ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు మరియు ఖేలో ఇండియా ఫీడర్ స్కూల్స్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు స్కీమ్ పేర్కొంది.

---

Q4. ఖేలో ఇండియా పథకం అమలులో రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ బాధ్యతను అప్పగించడానికి ఈ క్రింది ఏ వ్యూహాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు? [Moderate]

A) నేషనల్ స్పోర్ట్స్ కోటా

B) సెంట్రలైజ్డ్ ఫండ్ ట్రాన్స్ఫర్ సిస్టమ్

C) స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ఫర్ స్పోర్ట్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్

D) టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS)

Answer: C

Explanation: క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ పాత్ర ఇవ్వడానికి 'స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్' ను ఈ పథకంలో పొందుపరిచారు.

---

Q5. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం క్రీడలు (Sports) ఈ క్రింది ఏ జాబితాలోకి వస్తాయి? [Moderate]

A) కేంద్ర జాబితా (Union List)

B) రాష్ట్ర జాబితా (State List)

C) ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)

D) అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers)

Answer: B

Explanation: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు రాష్ట్ర జాబితా (State List - Entry 33) కిందకు వస్తాయి.

---

Q6. పునరుద్ధరించిన ఖేలో ఇండియా స్కీమ్‌లోని 9 కీలక భాగాలలో లేనిది ఏది? [Tricky]

A) స్పోర్ట్స్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్

B) స్పోర్ట్స్ టెక్నాలజీ

C) ఇంటర్నేషనల్ అంబాసిడర్ ప్రోగ్రామ్

D) ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్

Answer: C

Explanation: ఈ పథకంలో మౌలిక సదుపాయాలు, టెక్నాలజీ, ఫిట్ ఇండియా వంటి 9 కీలక విభాగాలున్నాయి కానీ 'ఇంటర్నేషనల్ అంబాసిడర్ ప్రోగ్రామ్' అందులో లేదు.

---

Q7. ఈ క్రింది వానిలో ఏ క్రీడాకారుల వర్గాలకు కొత్త పథకం కింద ప్రత్యేక మద్దతు లభిస్తుంది? [Tricky]

A) కేవలం ఒలింపిక్ అథ్లెట్లకు మాత్రమే

B) ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లు (KIA) మరియు ఎమర్జింగ్ ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లు (E-KIA)

C) అంతర్జాతీయ పతక విజేతలకు మాత్రమే

D) రాష్ట్ర స్థాయి ఛాంపియన్లకు మాత్రమే

Answer: B

Explanation: అథ్లెట్లను రెండు ప్రధాన వర్గాలుగా (KIA మరియు E-KIA) గుర్తించి వారికి ఈ పథకం ద్వారా ప్రత్యేక మద్దతు ఇస్తారు.

---

Q8. ఈ పథకంలోని మౌలిక సదుపాయాల మ్యాపింగ్ ఏ క్రీడలకు సంబంధించిన సౌకర్యాలపై ప్రధానంగా దృష్టి సారిస్తుంది? [Tricky]

A) క్రికెట్ మరియు ఫుట్‌బాల్ మాత్రమే

B) ఒలింపిక్, ఆసియా గేమ్స్, కామన్వెల్త్ గేమ్స్

C) అన్ని గ్రామీణ స్వదేశీ క్రీడలు మాత్రమే

D) కేవలం పారా-స్పోర్ట్స్ మాత్రమే

Answer: B

Explanation: ఒలింపిక్, ఆసియా గేమ్స్ మరియు కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో ప్రాతినిధ్యం వహించే క్రీడల మౌలిక సదుపాయాలను గుర్తించి, అప్‌గ్రేడ్ చేయడంపై ప్రధాన దృష్టి సారించారు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ఖేలో ఇండియా పథకం ప్రారంభించబడిన సంవత్సరం మరియు దాని నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది?

A) 2016, ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ

B) 2018, యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ

C) 2014, విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ

D) 2020, యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: ఖేలో ఇండియా పథకం 2018లో యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభించబడింది.

---

PYQ 2:

ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ (2026-31) కి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకం కోసం ₹36,441 కోట్లు కేటాయించారు, ఇది మునుపటి కంటే సుమారు 8 రెట్లు ఎక్కువ.
2. ఈ పథకంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఎలాంటి పాత్ర లేదు, ఇది పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆధీనంలో నడుస్తుంది.
3. ప్రతిభను కనుగొనడానికి ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలను ఏర్పాటు చేయనున్నారు.

పైన పేర్కొన్న వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

C) 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ద్వారా మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో రాష్ట్రాలకు కీలక పాత్ర అప్పగించారు, కాబట్టి వాక్యం 2 తప్పు. వాక్యాలు 1 మరియు 3 సరైనవి.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

1. KIA
2. E-KIA
3. KIC

ఎ. ఎమర్జింగ్ ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్ (Emerging Khelo India Athlete)
బి. ఖేలో ఇండియా సెంటర్ (Khelo India Centre)
సి. ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్ (Khelo India Athlete)

సరైన జవాబు కోడ్:

A) 1-సి, 2-ఎ, 3-బి

B) 1-ఎ, 2-సి, 3-బి

C) 1-బి, 2-ఎ, 3-సి

D) 1-సి, 2-బి, 3-ఎ

Answer: A

Explanation: KIA అంటే ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్, E-KIA అంటే ఎమర్జింగ్ ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్, మరియు KIC అంటే ఖేలో ఇండియా సెంటర్.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశాన్ని ప్రపంచ క్రీడా శక్తిగా మార్చడంలో 'ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ (2026-31)' యొక్క ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

భారతదేశంలో బేసిక్ స్థాయి నుండి అంతర్జాతీయ వేదికల వరకు క్రీడాకారుల అభివృద్ధికి సరైన విధానం కొరవడటం ఎప్పుడూ ఒక ప్రధాన సవాలుగా ఉండేది. ఈ లోటును పూడ్చే లక్ష్యంతో భారత ప్రభుత్వం 'ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ (2026-31)' ను ప్రకటించింది.

గత కేటాయింపుల కంటే 8 రెట్లు అధికంగా ₹36,441 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో ఈ పథకం రూపొందించబడింది. ఇందులో ప్రధానంగా 9 భాగాలు ఉన్నాయి. 'స్పోర్ట్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫర్ మెడల్ స్ట్రాటజీ' ద్వారా ఒలింపిక్, ఆసియా, కామన్వెల్త్ క్రీడలకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచనున్నారు. ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు మరియు ఫీడర్ స్కూల్స్ ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా చిన్న వయస్సులోనే టాలెంట్‌ను గుర్తించి వారికి సరైన కోచింగ్ మరియు స్పోర్ట్స్ సైన్స్ అందుబాటులోకి తీసుకురావడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. అథ్లెట్లను పది రెట్లు ఎక్కువ మందిని కవర్ చేయడం ద్వారా విశాలమైన ప్రతిభా వనరులను సృష్టించవచ్చు.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను 'స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్' ద్వారా భాగస్వాములను చేయడం ఈ పథకంలో కీలకమైన ముందడుగు. సరైన పర్యవేక్షణ, పారదర్శకతతో ఈ నిధులను ఖర్చు చేస్తే, రాబోయే 2028 మరియు 2032 ఒలింపిక్స్‌లో భారతదేశం మెరుగైన పతకాలు సాధించే అవకాశం మెండుగా ఉంది.

---

Question 2 (250 words): భారతీయ క్రీడా రంగంలో మౌలిక సదుపాయాలు మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధికి ఉన్న సవాళ్లను వివరిస్తూ, ఖేలో ఇండియా పునరుద్ధరించిన పథకం (2026-31) ఈ సవాళ్లను ఎలా పరిష్కరిస్తుందో చర్చించండి.

భారతదేశం 140 కోట్లకు పైగా జనాభాతో డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్‌ను అనుభవిస్తున్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయ క్రీడా వేదికలైన ఒలింపిక్స్‌లో సాధించే పతకాల సంఖ్య మన జనాభాకు తగిన స్థాయిలో లేదు. దీనికి ప్రధాన కారణాలు గ్రామీణ స్థాయిలో సరైన క్రీడా మౌలిక సదుపాయాలు లేకపోవడం, చిన్న వయస్సులోనే ప్రతిభను గుర్తించకపోవడం మరియు సైంటిఫిక్ కోచింగ్ కొరత. రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం క్రీడలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉండటం వల్ల జాతీయ స్థాయిలో ఏకరీతి విధానాలు అమలు చేయడంలో సమన్వయ లోపం ఏర్పడుతోంది.

ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల 2026-31 కాలానికి గాను ₹36,441 కోట్లతో 'ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్' ను ప్రకటించింది. ఇది మునుపటి బడ్జెట్ కంటే 8 రెట్లు ఎక్కువ. ఈ పథకం సవాళ్లను బహుముఖంగా పరిష్కరిస్తుంది. మొదటిది, 'ఖేలో ఇండియా ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు' మరియు ఫీడర్ స్కూల్స్ ద్వారా అట్టడుగు స్థాయిలోనే ప్రతిభను గుర్తించి (KIA మరియు E-KIA), వారికి సరైన శిక్షణ అందిస్తుంది. రెండవది, ఒలింపిక్, ఆసియా గేమ్స్ మరియు కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఈవెంట్లకు అవసరమైన ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను మ్యాపింగ్ చేసి అప్‌గ్రేడ్ చేస్తుంది.

కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని 'స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్' ద్వారా సరిచేస్తుంది. క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ బాధ్యతలు ఇవ్వడం ద్వారా ఫెడరల్ స్ఫూర్తిని పెంపొందిస్తుంది. అదనంగా, పారా-అథ్లెట్లకు కూడా అత్యాధునిక క్రీడా విజ్ఞానం (స్పోర్ట్స్ సైన్స్) మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ద్వారా సమగ్ర క్రీడా వాతావరణాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

ముగింపుగా, సరైన జవాబుదారీతనంతో ఈ భారీ నిధులను ఖర్చు చేస్తే, క్రీడలను కేవలం ఒక వినోదంగా కాకుండా ఒక కెరీర్ ఆప్షన్‌గా మలచడంలో ఖేలో ఇండియా ఒక గేమ్ ఛేంజర్‌గా మారుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా ఖేలో ఇండియా పాత బడ్జెట్ మరియు కొత్త బడ్జెట్‌ల మధ్య కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. వాస్తవానికి తాజా బడ్జెట్ (2026-31) కు ₹36,441 కోట్లు కేటాయించారు, ఇది గత కేటాయింపుల కంటే 8 రెట్లు ఎక్కువ.
• Trap 2: క్రీడలు కేంద్ర జాబితా (Union List) లోకి వస్తాయని చాలా మంది పొరబడతారు. కానీ వాస్తవానికి రాజ్యాంగం ప్రకారం క్రీడలు రాష్ట్ర జాబితా (State List - Entry 33) లోకి వస్తాయి.
• Trap 3: కొత్త అథ్లెట్లకు పథకంలో స్థానం లేదని లేదా కేవలం ప్రస్తుత ఛాంపియన్లకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని కొందరు భావిస్తారు. అయితే ఈ స్కీమ్ ఎమర్జింగ్ ఖేలో ఇండియా అథ్లెట్లకు (E-KIA) కూడా పూర్తి మద్దతు ఇస్తుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ఖేలో ఇండియా స్కీమ్ ప్రారంభ సంవత్సరం (2018), తాజా కేటాయింపులు (₹36,441 కోట్లు), మరియు అథ్లెట్ల మద్దతును ఎన్ని రెట్లు పెంచారు (10 రెట్లు) అనే ఫ్యాక్ట్స్ పదే పదే అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Mains: GS Paper 2 (Governance) లో మానవ వనరుల అభివృద్ధి, మరియు కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు (స్టేట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ద్వారా) కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Interview: స్పోర్ట్స్ డెవలప్‌మెంట్ vs అకాడమిక్స్ పై మీ అభిప్రాయాన్ని మరియు భారతదేశం ఒలింపిక్స్‌లో తక్కువ పతకాలు సాధించడానికి గల కారణాలను ఇంటర్వ్యూ బోర్డు అడగవచ్చు.
• Prediction: రాబోయే స్టేట్ PSC లేదా SSC పరీక్షలలో "ఖేలో ఇండియా రివాంప్డ్ స్కీమ్ కింద ఏర్పాటు చేయనున్న కొత్త విద్యా సంస్థల పేర్లు (ఉత్కృష్ట విద్యాలయాలు) ఏమిటి?" అని అడిగే అవకాశం 100% ఉంది.