Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

బీహార్‌లో NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్‌కు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం

బీహార్‌లోని ముజఫర్‌పూర్-సీతామర్హి-సోన్‌బర్సా మార్గంలో NH-22ను 4-లేన్ల జాతీయ రహదారిగా అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ప్రాజెక్టును హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్‌ (HAM)లో రూ.3590.73 కోట్లతో నిర్మించనున్నారు. 82.578 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ రహదారి ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దును (సోన్‌బర్సా) తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్‌తో కలుపుతుంది. ఇది పీఎం గతిశక్తి మాస్టర్ ప్లాన్‌కు అనుగుణంగా ఆర్థిక, లాజిస్టిక్ మరియు సామాజిక కేంద్రాలను కలుపుతూ, ఈ ప్రాంతంలో రవాణా, పర్యాటకాన్ని (బుద్ధ సర్క్యూట్, జానకి పునౌరా ధామ్) మెరుగుపరుస్తుంది.

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) 19 ఆగస్టు 2026న ఒక కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. బీహార్‌లోని ముజఫర్‌పూర్ - సీతామర్హి - సోన్‌బర్సా మార్గంలో ఉన్న జాతీయ రహదారి-22 (NH-22)ను నాలుగు లేన్ల రహదారిగా అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి ఆమోదం తెలిపింది. రూ.3590.73 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో నిర్మించనున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్‌ (HAM) కింద అమలు చేయబడుతుంది.

When & Where

ఈ రహదారి బీహార్ రాష్ట్రంలో ముజఫర్‌పూర్ నుండి ప్రారంభమై, సీతామర్హి మీదుగా ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉన్న సోన్‌బర్సా వద్ద ముగుస్తుంది. ఇది తూర్పు మరియు పశ్చిమ కారిడార్ (NH-27) తో అనుసంధానించబడి, ఈ ప్రాంత భౌగోళిక మరియు వాణిజ్య ప్రాముఖ్యతను మరింత పెంచుతుంది.

Who Is Involved

  • CCEA (ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ): ప్రాజెక్టుకు తుది ఆమోదం తెలిపిన అత్యున్నత సంస్థ.
  • కేంద్ర రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH): ఈ ప్రాజెక్టును అమలు చేసే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
  • నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI): నిర్మాణ మరియు పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు.

How It Works

ఈ ప్రాజెక్టు హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) లో నిర్మించబడుతుంది:

1. పెట్టుబడి భాగస్వామ్యం: కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో 40% నిధులను నిర్మాణ దశలో మైలురాళ్ల ఆధారంగా విడుదల చేస్తుంది.
2. ప్రైవేట్ డెవలపర్ పాత్ర: మిగిలిన 60% నిధులను ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్ సమకూర్చుకోవాలి.
3. యాన్యుటీ చెల్లింపులు: ప్రాజెక్ట్ పూర్తయిన తర్వాత, ప్రభుత్వం మిగిలిన 60% మొత్తాన్ని వడ్డీతో సహా 15 సంవత్సరాల పాటు వాయిదాల రూపంలో కాంట్రాక్టర్‌కు చెల్లిస్తుంది.
4. టోల్ వసూలు: ఇందులో కాంట్రాక్టర్‌కు బదులుగా NHAI స్వయంగా టోల్ వసూలు చేసే బాధ్యతను తీసుకుంటుంది.

Why It Matters

ఈ ప్రాజెక్ట్ సిలబస్‌లోని జనరల్ స్టడీస్ పేపర్-3 (మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ఆర్థిక అభివృద్ధి) కు అత్యంత ముఖ్యమైనది:

  • ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: ఇది ముజఫర్‌పూర్ మరియు సీతామర్హి లాజిస్టిక్స్ నోడ్స్, 4 పారిశ్రామిక ఎస్టేట్లు మరియు ఒక మెగా ఫుడ్ పార్క్‌ను కలుపుతూ సరుకు రవాణా వ్యయాన్ని తగ్గిస్తుంది.
  • సామాజిక మరియు పర్యాటక అభివృద్ధి: బాబా గరీబ్‌నాథ్ ఆలయం, మాతా జానకి ఆలయం మరియు బౌద్ధ సర్క్యూట్ వంటి ఆధ్యాత్మిక మరియు సాంస్కృతిక ప్రదేశాలకు రవాణా సదుపాయం మెరుగుపడుతుంది.
  • వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత: ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దులకు వేగవంతమైన రవాణాను సులభతరం చేస్తుంది.

Historical Background

  • జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి కార్యక్రమం (NHDP) 1998లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి భారతదేశంలో కనెక్టివిటీ భారీగా పెరిగింది.
  • 2016 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం రోడ్డు ప్రాజెక్టులలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి మరియు వారిపై రిస్క్ తగ్గించడానికి హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) ను పరిచయం చేసింది.
  • 2021లో ప్రారంభించిన 'పీఎం గతిశక్తి' పథకం, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల మధ్య సమన్వయాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

Previous Related Events

  • ఇటీవలే, పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా, తమిళనాడు, మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో 410 కిలోమీటర్ల మేర రైల్వే మల్టీట్రాకింగ్ ప్రాజెక్టులకు కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.
  • బీహార్‌లో గంగా నదిపై మరియు ఇతర ప్రాంతాలలో అనేక కొత్త వంతెనల నిర్మాణాలు జరిగాయి.
  • భారత-నేపాల్ సరిహద్దు వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి సమీకృత చెక్‌పోస్టులు (ICP) అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.

Static GK Connection

  • హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM): ఇది EPC (ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్ మరియు కన్‌స్ట్రక్షన్) మరియు BOT (బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్) మోడల్‌ల సమ్మేళనం.
  • భాగమతి నది: ఇది నేపాల్‌లో ఉద్భవించి, బీహార్ గుండా ప్రవహించి కోసి నదిలో కలుస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగమతి నదిపై 340 మీటర్ల ప్రధాన వంతెన నిర్మించబడుతుంది.

India & World Comparison

రోడ్డు నెట్‌వర్క్ విషయంలో, అమెరికా తర్వాత భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద రోడ్డు నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉంది. ఏదేమైనా, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు మరియు అధిక-వేగ రహదారుల సాంద్రతలో చైనా, అమెరికా వంటి దేశాల కంటే వెనుకబడి ఉంది. తాజా ప్రాజెక్టులు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా 100 కి.మీ వేగ సామర్థ్యంతో నిర్మించబడుతున్నాయి.

Future Impact

  • ఈ రహదారితో ఉత్తర బీహార్ మరియు నేపాల్ మధ్య ఎగుమతి-దిగుమతులు గణనీయంగా పెరుగుతాయి.
  • ల్యాండ్ పోర్ట్ అథారిటీ ద్వారా భితామోర్ వద్ద వాణిజ్యం వేగవంతం అవుతుంది.
  • సీతామర్హి మరియు ముజఫర్‌పూర్ ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాల ఆర్థిక పురోగతికి ఇది ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • CCEA ఆమోదించిన ప్రాజెక్ట్: NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ (ముజఫర్‌పూర్-సీతామర్హి-సోన్‌బర్సా).
  • బడ్జెట్: రూ. 3590.73 కోట్లు.
  • పొడవు: 82.578 కిలోమీటర్లు.
  • లేన్ల సంఖ్య: 4-లేన్ల జాతీయ రహదారి.
  • అమలు విధానం: హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM).
  • కనెక్ట్ చేసే సరిహద్దు: ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దు (సోన్‌బర్సా వద్ద).
  • కీలక కారిడార్ కనెక్షన్: NH-27 (తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్).
  • ప్రణాళికా విధానం: పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్.
  • ప్రధాన వంతెన: భాగమతి నదిపై 340 మీటర్ల పొడవైన వంతెన.
  • గరిష్ట డిజైన్ వేగం: 100 కి.మీ/గంట. సగటు వేగం: 80 కి.మీ/గంట.
  • కనెక్ట్ చేసే ఎకనామిక్ నోడ్స్: 5 పీఎం గతిశక్తి ఎకనామిక్ నోడ్స్ (మెగా ఫుడ్ పార్క్ తో సహా).
  • సంబంధిత పర్యాటక ప్రదేశాలు: బౌద్ధ సర్క్యూట్, జానకి పునౌరా ధామ్.
  • ల్యాండ్ పోర్ట్: భితామోర్ వద్ద ఉన్న ల్యాండ్ పోర్ట్‌కు కనెక్టివిటీ పెరుగుతుంది.
  • లబ్ధి పొందే ప్రధాన ప్రాంతాలు: ముజఫర్‌పూర్, సీతామర్హి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు.
  • ప్రైవేట్ పెట్టుబడి: HAM కింద డెవలపర్ 60% నిధులను ప్రారంభంలో సమకూర్చాలి.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Hybrid Annuity Model (HAM)

  • Definition: HAM అనేది జాతీయ రహదారుల నిర్మాణం కోసం ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం (PPP) మోడల్, దీనిలో ప్రభుత్వం 40% వ్యయాన్ని ముందుగా భరిస్తుంది, మరియు మిగిలిన 60% డెవలపర్ భరిస్తాడు.
  • Constitutional / Legal Basis: ఇది కేంద్ర రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) కింద జాతీయ రహదారుల చట్టం, 1956 ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది.
  • Scientific / Economic Principle: రిస్క్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (ప్రభుత్వం ఫైనాన్షియల్ రిస్క్ తీసుకుంటుంది, డెవలపర్ కన్‌స్ట్రక్షన్ రిస్క్ తీసుకుంటాడు).
  • How it connects to this event: బీహార్‌లోని NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ ప్రాజెక్ట్ (రూ. 3590.73 కోట్లు) పూర్తిగా HAM మోడ్‌లోనే నిర్మించబడుతుంది.
  • Origin & History: BOT (Toll) మోడల్‌లోని లోపాలను సరిదిద్దడానికి మరియు ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి 2016 జనవరిలో కేంద్రం ఈ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
  • Key milestone 1: విజయ్ కేల్కర్ కమిటీ (2015) PPP మోడళ్లలో సంస్కరణలను సూచించింది, ఇది HAM పుట్టుకకు దారితీసింది.
  • Key milestone 2: భారత్‌మాల పర్యోజన (2017) కింద మంజూరైన చాలా రహదారి ప్రాజెక్టులు HAM ద్వారానే అమలు చేయబడుతున్నాయి.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ హైవేస్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రాజెక్ట్ (NHDP), పీఎం గతిశక్తి, భారత్‌మాల పర్యోజన.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) మరియు NHAI.
  • India-specific relevance: బ్యాంకుల నిరర్ధక ఆస్తులు (NPAs) పెరగడం వల్ల ప్రైవేట్ రంగానికి నిధులు కరువైన సమయంలో, HAM భారతీయ రోడ్డు రంగానికి ఒక వరం లాగా పనిచేసింది.
  • Global comparison: సాంప్రదాయ BOT మోడళ్లకు భిన్నంగా, ఇది డెవలపర్‌లకు సురక్షితమైన రాబడికి హామీ ఇస్తుంది, ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఆదర్శవంతమైన నమూనా.
  • Data point: ప్రస్తుతం భారత్‌లో మంజూరవుతున్న NHAI రోడ్ ప్రాజెక్టులలో 50% కంటే ఎక్కువ HAM విధానం కిందనే కేటాయించబడుతున్నాయి.
  • Common exam angle: గ్రూప్స్ మరియు UPSC లలో HAM, BOT (Toll) మరియు EPC మోడళ్ల మధ్య వ్యత్యాసాల గురించి తరచుగా అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: "HAM = 40% ప్రభుత్వ సహాయం + 60% ప్రైవేట్ పెట్టుబడి + 0% టోల్ రిస్క్ ఫర్ డెవలపర్".

❓ Practice MCQs

Q1. బీహార్‌లోని ఏ జాతీయ రహదారిని హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) కింద 4-లేన్లుగా అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి CCEA ఇటీవల ఆమోదం తెలిపింది? [Easy]

A) NH-31

B) NH-27

C) NH-22

D) NH-122

Answer: C

Explanation: ముజఫర్‌పూర్-సీతామర్హి-సోన్‌బర్సా సెక్షన్‌ను కవర్ చేసే NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్‌కు కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

Q2. NH-22 ప్రాజెక్టు ప్రకారం, ఈ మార్గం భారతదేశాన్ని ఏ దేశ సరిహద్దుతో కలుపుతుంది? [Easy]

A) బంగ్లాదేశ్

B) భూటాన్

C) నేపాల్

D) చైనా

Answer: C

Explanation: ఈ కారిడార్ సోన్‌బర్సా వద్ద ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దును ముజఫర్‌పూర్‌తో కలుపుతుంది.

Q3. హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) లో, ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ దశలో ప్రభుత్వం అందించే గ్రాంట్ (నిధుల శాతం) ఎంత? [Moderate]

A) 20%

B) 40%

C) 50%

D) 60%

Answer: B

Explanation: HAM విధానంలో ప్రభుత్వం ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో 40% నిర్మాణ దశలో ఇస్తుంది, మిగిలిన 60% డెవలపర్ పెట్టుబడిగా పెట్టాలి.

Q4. ఈ NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ ప్రాజెక్టులో భాగంగా, ఏ శాశ్వత నదిపై 340 మీటర్ల పొడవైన భారీ వంతెనను నిర్మిస్తున్నారు? [Moderate]

A) గంగా నది

B) కోసి నది

C) గండక్ నది

D) భాగమతి నది

Answer: D

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా భాగమతి నదిపై 340 మీటర్ల పొడవైన వంతెనను నిర్మించనున్నారు.

Q5. ముజఫర్‌పూర్-సీతామర్హి-సోన్‌బర్సా మార్గంలో అప్‌గ్రేడ్ అవుతున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ మొత్తం మూలధన వ్యయం ఎంత? [Moderate]

A) రూ. 2590.73 కోట్లు

B) రూ. 3590.73 కోట్లు

C) రూ. 4590.73 కోట్లు

D) రూ. 5590.73 కోట్లు

Answer: B

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టుకు మొత్తం కేటాయించిన మూలధన వ్యయం రూ. 3590.73 కోట్లు.

Q6. టోల్ వసూలు బాధ్యత పరంగా HAM (హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్) మరియు BOT (బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ - టోల్) మోడల్ మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటి? [Tricky]

A) రెండు మోడళ్లలోనూ ప్రైవేట్ డెవలపర్ మాత్రమే టోల్ వసూలు చేస్తాడు.

B) HAM లో NHAI టోల్ వసూలు చేస్తుంది, కానీ BOT లో ప్రైవేట్ డెవలపర్ వసూలు చేస్తాడు.

C) HAM లో ప్రైవేట్ డెవలపర్ టోల్ వసూలు చేస్తాడు, కానీ BOT లో NHAI వసూలు చేస్తుంది.

D) రెండు మోడళ్లలోనూ టోల్ వసూలు ఉండదు.

Answer: B

Explanation: HAM విధానంలో డెవలపర్‌కు టోల్ రిస్క్ ఉండదు, టోల్ వసూలు బాధ్యత పూర్తిగా NHAI దే. BOT (Toll) లో డెవలపర్ స్వయంగా టోల్ వసూలు చేసుకొని పెట్టుబడిని తిరిగి పొందుతాడు.

Q7. పీఎం గతిశక్తి (PM GatiShakti) నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ ఉద్దేశ్యానికి సంబంధించి కింది వాటిలో ఈ ప్రాజెక్ట్ ఎలా సహాయపడుతుంది? [Tricky]

A) ఇది కేవలం ప్రైవేట్ వాహనాల రాకపోకలకు మాత్రమే ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

B) ఇది వివిధ సామాజిక, ఆర్థిక మరియు లాజిస్టిక్ నోడ్‌లను కలుపుతూ మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది.

C) ఇది కేవలం పర్యాటక ప్రాంతాలను మాత్రమే అభివృద్ధి చేస్తుంది.

D) ఇది నేపాల్ సరిహద్దులో సైనిక శిబిరాల కోసం మాత్రమే ఉద్దేశించబడింది.

Answer: B

Explanation: పీఎం గతిశక్తి ప్రధాన ఉద్దేశ్యం మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీని పెంచడం. ఈ ప్రాజెక్ట్ 5 ఎకనామిక్ నోడ్స్, 4 సోషల్ నోడ్స్ మరియు 2 లాజిస్టిక్ నోడ్స్‌ను అనుసంధానిస్తుంది.

Q8. ఈ రహదారి ప్రాజెక్టు ఏ చారిత్రక మరియు మతపరమైన ప్రదేశానికి మెరుగైన ప్రాప్యతను కల్పిస్తుంది? [Moderate]

A) మహాబోధి ఆలయం, గయ

B) జానకి పునౌరా ధామ్, సీతామర్హి

C) నలంద విశ్వవిద్యాలయం

D) విష్ణుపాద్ ఆలయం, గయ

Answer: B

Explanation: ఈ ప్రాజెక్ట్ బౌద్ధ సర్క్యూట్ తో పాటు సీతామర్హిలో ఉన్న చారిత్రక జానకి పునౌరా ధామ్ ఆలయానికి సులభమైన రవాణాను అందిస్తుంది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారత ప్రభుత్వం మౌలిక సదుపాయాల కల్పన కోసం ఉపయోగించే హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) గురించి సరైనది ఏది?

A) ప్రభుత్వం మొత్తం ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని ముందుగానే భరిస్తుంది.

B) నిర్మాణ వ్యయంలో 40% ప్రభుత్వం భరిస్తుంది, మరియు టోల్ వసూలు రిస్క్ డెవలపర్‌కు ఉంటుంది.

C) నిర్మాణ వ్యయంలో 40% ప్రభుత్వం భరిస్తుంది, మరియు టోల్ వసూలు రిస్క్ ప్రభుత్వానికి (NHAI) ఉంటుంది.

D) డెవలపర్ 100% నిధులను భరించి, కేవలం టోల్ ద్వారానే రాబడి పొందుతాడు.

Answer: C

Explanation: HAM విధానంలో ప్రభుత్వం 40% నిధులు ఇస్తుంది. టోల్ వసూలు చేసే బాధ్యత మరియు రిస్క్ NHAI (ప్రభుత్వం) దే.

PYQ 2:

ఇటీవల కేబినెట్ ఆమోదించిన NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఇది ముజఫర్‌పూర్, సీతామర్హి మరియు సోన్‌బర్సా ప్రాంతాలను కలుపుతుంది.
2. ఈ ప్రాజెక్టును EPC (ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్, కన్‌స్ట్రక్షన్) మోడ్‌లో అభివృద్ధి చేస్తారు.
3. ఇది ఇండియా-భూటాన్ సరిహద్దు రవాణాను మెరుగుపరచడానికి ఉద్దేశించబడింది.

పైన పేర్కొన్న వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: స్టేట్‌మెంట్ 1 సరైనది. స్టేట్‌మెంట్ 2 తప్పు, ఎందుకంటే ఇది HAM మోడ్‌లో అభివృద్ధి చేయబడుతుంది. స్టేట్‌మెంట్ 3 తప్పు, ఎందుకంటే ఇది ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దును (సోన్‌బర్సా వద్ద) కలుపుతుంది.

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

1. జానకి పునౌరా ధామ్ - a. ఆర్థిక నోడ్
2. పీఎం గతిశక్తి - b. మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీ మాస్టర్ ప్లాన్
3. మెగా ఫుడ్ పార్క్ - c. సీతామర్హి (సామాజిక నోడ్)

సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:

A) 1-b, 2-c, 3-a

B) 1-c, 2-b, 3-a

C) 1-a, 2-b, 3-c

D) 1-c, 2-a, 3-b

Answer: B

Explanation: జానకి పునౌరా ధామ్ అనేది సీతామర్హిలోని ఒక సామాజిక/మతపరమైన నోడ్. పీఎం గతిశక్తి అనేది మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీకి సంబంధించినది. మెగా ఫుడ్ పార్క్ అనేది ఎకనామిక్ (ఆర్థిక) నోడ్.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో రహదారుల అభివృద్ధికి హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ఏ విధంగా ఒక గేమ్ ఛేంజర్‌గా మారిందో బీహార్‌లోని NH-22 ప్రాజెక్ట్ ఉదాహరణతో వివరించండి.

రహదారుల మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి మరియు పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) లోని లోపాలను సవరించడానికి హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) అత్యుత్తమ పరిష్కారంగా ఆవిర్భవించింది.

సాంప్రదాయ BOT (Toll) విధానంలో టోల్ రిస్క్ పూర్తిగా డెవలపర్‌పై పడటం వల్ల చాలా ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోయాయి. కానీ HAM మోడల్‌లో కేంద్రం 40% నిధులను భరిస్తూ, టోల్ వసూలు బాధ్యతను తానే తీసుకోవడం వల్ల కాంట్రాక్టర్లకు రిస్క్ తగ్గింది. ఉదాహరణకు, ఇటీవల ఆమోదించిన రూ.3590 కోట్ల బీహార్ NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ ప్రాజెక్ట్ పూర్తిగా HAM కింద నిర్మించబడుతోంది. దీనివల్ల ప్రైవేట్ సంస్థలు సులభంగా బ్యాంకుల నుంచి 60% నిధులను సమకూర్చుకోగలుగుతున్నాయి. అలాగే, సమయానికి వాయిదాల రూపంలో రాబడి (Annuity) కచ్చితంగా వస్తుందనే భరోసా ఉంటుంది.

ముగింపుగా, మౌలిక వసతుల కల్పనలో రిస్క్ పంపిణీకి HAM ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ. భవిష్యత్తులో లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును తగ్గించడానికి మరియు పీఎం గతిశక్తి లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి మరిన్ని ప్రాజెక్టులను ఇదే తరహాలో అమలు చేయడం అవసరం.

Question 2 (250 words): సరిహద్దు ప్రాంతాలలో రోడ్డు కనెక్టివిటీ మెరుగుపరచడం కేవలం ఆర్థిక అభివృద్ధికే కాకుండా దేశ భద్రతకు, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు కూడా అత్యంత కీలకం. ముజఫర్‌పూర్-సీతామర్హి-సోన్‌బర్సా NH-22 ప్రాజెక్ట్ నేపథ్యంలో ఈ వ్యాఖ్యను విశ్లేషించండి.

సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి అనేది ఒక దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని, ఆర్థిక పురోగతిని, మరియు అంతర్జాతీయ సంబంధాలను నిర్ణయించే అత్యంత కీలకమైన అంశం. ప్రధానమంత్రి గతిశక్తి మాస్టర్ ప్లాన్‌లో భాగంగా ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దు వద్ద ఉన్న సోన్‌బర్సాను తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్‌తో కలిపే NH-22 అప్‌గ్రేడేషన్ ప్రాజెక్ట్ దీనికి ఒక స్పష్టమైన ఉదాహరణ.

చారిత్రాత్మకంగా సరిహద్దు ప్రాంతాలు సరైన కనెక్టివిటీ లేక అభివృద్ధికి నోచుకోలేదు. కానీ, ఈ 82.578 కి.మీ పొడవైన 4-లేన్ల కారిడార్ వల్ల బహుళ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ఆర్థికంగా, ఇది భితామోర్ ల్యాండ్ పోర్ట్ ద్వారా నేపాల్‌తో ఎగుమతి, దిగుమతులను సులభతరం చేస్తుంది. లాజిస్టిక్స్ సమయం తగ్గడం వల్ల వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల సరఫరా మెరుగుపడుతుంది. ఇది ముజఫర్‌పూర్, సీతామర్హి వంటి ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాల్లో ఉద్యోగ అవకాశాలను సృష్టిస్తుంది. వ్యూహాత్మక కోణంలో చూస్తే, సైనిక దళాల మరియు భద్రతా బలగాల వేగవంతమైన కదలికలకు అడ్డంకులు లేని రహదారులు ఎంతో అవసరం. నేపాల్ సరిహద్దులోని భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ఈ హైవే ఉపయోగపడుతుంది. సామాజికంగా, బౌద్ధ సర్క్యూట్ మరియు జానకి పునౌరా ధామ్ వంటి చారిత్రక ప్రదేశాలకు పర్యాటకుల రాకపోకలు పెరుగుతాయి.

ముగింపుగా, కేవలం మెట్రో నగరాలకే పరిమితం కాకుండా సరిహద్దు గ్రామాలను కూడా జాతీయ రవాణా గ్రిడ్‌లోకి తీసుకురావడం సర్వతోముఖాభివృద్ధికి సూచిక. పొరుగు దేశాలతో స్నేహపూర్వక వాణిజ్య సంబంధాలను దృఢపరుచుకోవడానికి ఇటువంటి ప్రాజెక్టులను సకాలంలో పూర్తి చేయడం అత్యవసరం.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) లో టోల్ వసూలు బాధ్యత ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్‌ది అని కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, టోల్ వసూలు చేసే బాధ్యత నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI) లేదా ప్రభుత్వం ది మాత్రమే.
  • Trap 2: ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇండియా-చైనా సరిహద్దుకు సంబంధించినది అని పొరబడే అవకాశం ఉంది. వాస్తవం ఏమిటంటే, ఇది ఇండియా-నేపాల్ సరిహద్దు వద్ద ఉన్న సోన్‌బర్సాను కలుపుతుంది.
  • Trap 3: చాలామంది ఈ ప్రాజెక్ట్ కేవలం బీహార్ అంతర్గత రవాణా కోసం మాత్రమే అని భావిస్తారు. అయితే దీన్ని NH-27 (తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్) తో అనుసంధానించడం ద్వారా జాతీయ సరుకు రవాణా గ్రిడ్ (National Freight Grid) లో ఒక కీలక భాగంగా అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.

🧭 Exam Tip

  • Prelims: ప్రిలిమ్స్ కోణంలో HAM మోడల్ లోని నిధుల శాతం (40:60), పీఎం గతిశక్తి ఉద్దేశ్యాలు, మరియు జాతీయ రహదారుల పేర్లు, నదులు (భాగమతి నది) పై నేరుగా ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
  • Mains: మెయిన్స్ (GS Paper 3) లో మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ మోడల్స్ (PPP, HAM, EPC) లలో ఉన్న వ్యత్యాసాల పైన, లేదా సరిహద్దు కనెక్టివిటీ ప్రాముఖ్యత పైన విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడగవచ్చు.
  • Interview & Prediction: ఇంటర్వ్యూలలో బీహార్ లాంటి రాష్ట్రాల వెనుకబాటుతనాన్ని పారద్రోలడానికి మౌలిక సదుపాయాలు ఎలా ఉపయోగపడతాయి అని అడిగే అవకాశం ఉంది. రాబోయే పరీక్షల్లో "పీఎం గతిశక్తి" పథకానికి సంబంధించిన మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీ నోడ్స్ (Economic/Social Nodes) గురించి కచ్చితంగా ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.