తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేంద్ర 'టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం-2023' (Telecommunications Act, 2023) మరియు 'టెలికమ్యూనికేషన్స్ రైట్ ఆఫ్ వే (RoW) నిబంధనలు-2024'లను రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తూ అధికారిక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. 5G నెట్వర్క్ విస్తరణ, ఫైబర్ కేబుల్స్ ఏర్పాటును వేగవంతం చేయడమే దీని ముఖ్య లక్ష్యం. జీహెచ్ఎంసీ, మున్సిపాలిటీలు, గ్రామ పంచాయతీల్లో సింగిల్ విండో పోర్టల్ ద్వారా నిర్దిష్ట కాలపరిమితిలో అనుమతులు లభిస్తాయి. అంతేకాకుండా, టెలికాం మౌలిక వసతులపై స్థానిక సంస్థలు ఆస్తి పన్ను, సెస్సులు విధించడాన్ని ప్రభుత్వం పూర్తిగా నిషేధించింది.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం-2023 మరియు టెలికమ్యూనికేషన్స్ (రైట్ ఆఫ్ వే) నిబంధనలు-2024 లను రాష్ట్రంలో అమలు చేయడానికి సమగ్ర మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది. దీని ద్వారా 2021 నాటి పాత రాష్ట్ర RoW నిబంధనలు రద్దయ్యాయి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా టెలికాం మౌలిక సదుపాయాలైన ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్, 5G సెల్ టవర్ల ఏర్పాటుకు ఏకరూప నియమావళి అమల్లోకి వచ్చింది.
ఈ ఉత్తర్వులు తెలంగాణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జీహెచ్ఎంసీ (GHMC), పట్టణ స్థానిక సంస్థలు (ULBs), మరియు అన్ని గ్రామ పంచాయతీల పరిధిలో తక్షణమే వర్తిస్తాయి. గతంలో అమల్లో ఉన్న G.O. Ms. No. 2 (2021) స్థానంలో కొత్త నిబంధనలు అధికారికంగా అమలవుతాయి.
1. సింగిల్ విండో ప్రాసెసింగ్: అన్ని స్థానిక సంస్థలు, కార్పొరేషన్లు కేంద్ర 'టెలికాం ఇ-సర్వీసెస్' పోర్టల్తో అనుసంధానమై 30 రోజుల్లో నోడల్ అధికారులను నియమించాలి.
2. కాలపరిమితి ఆమోదాలు: టెలికాం సంస్థలు సమర్పించే RoW దరఖాస్తులకు నిర్ణీత గడువులోగా డీమ్డ్ అప్రూవల్ (Deemed Approval) విధానం వర్తిస్తుంది.
3. పన్నుల మినహాయింపు: టెలికాం పరికరాలు లేదా భూగర్భ కేబుల్స్ను స్థానిక ఆస్తిగా పరిగణించరాదు; వాటిపై ఆస్తి పన్ను, స్థానిక సెస్సులు వసూలు చేయకూడదు.
4. CBuD యాప్ వినియోగం: రోడ్ల తవ్వకాలు జరిపే ఏ శాఖ అయినా భూగర్భ ఫైబర్ దెబ్బతినకుండా 'Call Before u Dig' మొబైల్ యాప్లో తప్పనిసరిగా సమాచారం నమోదు చేయాలి.
భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద టెలికాం మార్కెట్గా (సుమారు 118+ కోట్ల కనెక్షన్లు) కొనసాగుతోంది. 5G రోలౌట్ వేగంలో భారత్ ప్రపంచంలోనే అగ్రగామిగా నిలిచింది. అంతర్జాతీయ ఉత్తమ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా స్పెక్ట్రమ్ నిర్వహణ, డిజిటల్ భద్రతను కేంద్ర చట్టం పటిష్టం చేసింది.
Core Concept: రైట్ ఆఫ్ వే (Right of Way - RoW) & టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023
Q1. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల దేనిని వేగవంతం చేయడానికి టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం-2023 మరియు నూతన RoW నిబంధనలను ఆమోదించింది? [Easy]
A) సౌర విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు
B) 5G నెట్వర్క్ మరియు ఫైబర్ విస్తరణ
C) మెట్రో రైల్ ప్రాజెక్టులు
D) జాతీయ రహదారుల నిర్మాణం
Answer: B
Explanation: తెలంగాణలో 5G నెట్వర్క్ వేగవంతమైన విస్తరణ మరియు ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్వర్క్ అనుమతులను సులభతరం చేసేందుకు ఈ నిబంధనలు ఆమోదించబడ్డాయి.
Q2. టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023 ఏ చారిత్రక చట్టం స్థానంలో అమలులోకి వచ్చింది? [Easy]
A) ఇండియన్ పోస్టల్ చట్టం, 1898
B) ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం, 2000
C) ఇండియన్ టెలిగ్రాఫ్ చట్టం, 1885
D) ట్రాయ్ చట్టం, 1997
Answer: C
Explanation: 138 ఏళ్ల నాటి బ్రిటిష్ కాలపు 'ఇండియన్ టెలిగ్రాఫ్ చట్టం, 1885' స్థానంలో కొత్త టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం 2023 వచ్చింది.
Q3. నూతన ఉత్తర్వుల ప్రకారం టెలికాం మౌలిక వసతుల అనుమతుల కోసం స్థానిక సంస్థలు ఏ పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తులను ప్రాసెస్ చేయాలి? [Moderate]
A) ధరణి పోర్టల్
B) మీసేవ పోర్టల్
C) టెలికాం ఇ-సర్వీసెస్ పోర్టల్ (Telecom e-Services)
D) ప్రగతి పోర్టల్
Answer: C
Explanation: కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగానికి చెందిన 'Telecom e-Services' పోర్టల్ ద్వారానే అన్ని RoW దరఖాస్తులను ప్రాసెస్ చేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.
Q4. భూగర్భ టెలికాం కేబుల్స్ నష్టపోకుండా నివారించడానికి త్రవ్వకాల సమయంలో ఉపయోగించాల్సిన తప్పనిసరి మొబైల్ యాప్ ఏది? [Moderate]
A) PM GatiShakti App
B) Call Before u Dig (CBuD)
C) Digilocker App
D) Telecom Raksha App
Answer: B
Explanation: రోడ్లు లేదా ఇతర త్రవ్వకాలు జరిపే ఏజెన్సీలు ఫైబర్ కేబుల్స్ దెబ్బతినకుండా ఉండేందుకు కేంద్ర 'Call Before u Dig' (CBuD) యాప్ను తప్పనిసరిగా వాడాలి.
Q5. నూతన RoW నిబంధనల ప్రకారం స్థానిక సంస్థలు టెలికాం నెట్వర్క్లపై ఆస్తి పన్ను లేదా సెస్సులు విధించడంపై ప్రభుత్వం ఏ నిర్ణయం తీసుకుంది? [Moderate]
A) పన్నును 50% పెంచింది
B) ప్రతి మున్సిపాలిటీ ప్రత్యేక పన్ను విధించవచ్చు
C) ఆస్తి పన్ను మరియు సెస్సుల విధింపును పూర్తిగా నిషేధించింది
D) కేవలం జీహెచ్ఎంసీ పరిధిలో మాత్రమే పన్ను అనుమతించబడింది
Answer: C
Explanation: టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం 2023 సెక్షన్ 14(3) ప్రకారం టెలికాం ఆస్తులను స్థానిక ఆస్తిగా పరిగణించరాదు మరియు వాటిపై ఎలాంటి ఆస్తి పన్ను లేదా సెస్సులు విధించరాదు.
Q6. తెలంగాణలో టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం 2023 అమలుకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Tricky]
A) జిల్లా స్థాయిలో వివాదాలను పరిష్కరించే అధికారం లోకాయుక్తకు ఉంటుంది
B) భారత్నెట్ ప్రాజెక్టుపై స్థానిక సంస్థలు సాధారణ రుసుములు వసూలు చేయవచ్చు
C) క్లిష్టమైన టెలికాం ఆస్తులను ధ్వంసం చేస్తే గరిష్టంగా 3 ఏళ్ల జైలు లేదా ₹2 కోట్ల జరిమానా విధించవచ్చు
D) గ్రామ పంచాయతీలకు ఈ చట్టం నుండి పూర్తి మినహాయింపు ఉంది
Answer: C
Explanation: క్రిటికల్ టెలికాం ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్కు నష్టం కలిగిస్తే అది నాన్-బెయిలబుల్ నేరం అవుతుంది మరియు 3 సంవత్సరాల జైలు లేదా ₹2 కోట్ల వరకు జరిమానా విధిస్తారు.
Q7. రాజ్యాంగపరంగా టెలికమ్యూనికేషన్స్ అంశం ఏ జాబితా పరిధిలోకి వస్తుంది? [Tricky]
A) రాష్ట్ర జాబితా (State List)
B) ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)
C) యూనియన్ జాబితా (Union List - Entry 31)
D) అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers)
Answer: C
Explanation: భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం యూనియన్ జాబితాలోని ఎంట్రీ 31 కింద పోస్టులు, టెలిగ్రాఫ్లు, టెలిఫోన్లు మరియు ప్రసారాల అంశాలు కేంద్ర పరిధిలో ఉంటాయి.
Q8. తెలంగాణలో జిల్లా స్థాయి టెలికాం కమిటీ (DLTC) పురోగతిని నెలవారీగా ఎవరు సమీక్షిస్తారు? [Tricky]
A) జిల్లా ఎస్పీ (SP)
B) జిల్లా కలెక్టర్ (District Collector)
C) మున్సిపల్ కమిషనర్
D) జిల్లా పరిషత్ చైర్పర్సన్
Answer: B
Explanation: నూతన నిబంధనల ప్రకారం జిల్లా స్థాయిలో జిల్లా కలెక్టర్లు ప్రతి నెలా DLTC సమావేశాలను నిర్వహించి టెలికాం పురోగతిని సమీక్షిస్తారు.
PYQ 1:
టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023 కింద 'రైట్ ఆఫ్ వే' (RoW) నిబంధనల యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?
A) ప్రైవేట్ వ్యక్తుల భూములను శాశ్వతంగా స్వాధీనం చేసుకోవడం
B) డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్ నెట్వర్క్ల ఏర్పాటుకు పారదర్శక మరియు ఏకీకృత అనుమతుల ప్రక్రియను కల్పించడం
C) టెలికాం సంస్థలపై స్థానిక పన్నులను గరిష్టం చేయడం
D) విదేశీ ఉపగ్రహ సేవలపై పూర్తి నిషేధం విధించడం
Answer: B
Explanation: దేశవ్యాప్తంగా ఏకరూప విధానం ద్వారా సింగిల్ విండో పోర్టల్ మరియు నిర్దిష్ట కాలపరిమితిలో టెలికాం మౌలిక సదుపాయాలకు అనుమతులు కల్పించడమే RoW నిబంధనల ప్రాథమిక లక్ష్యం.
PYQ 2:
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆమోదించిన టెలికాం నిబంధనలకు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. భారత్నెట్ (BharatNet) ప్రాజెక్టును 'స్పెషల్ ప్రాజెక్ట్' గా గుర్తించి స్థానిక ఛార్జీల నుండి మినహాయించారు.
2. నూతన నిబంధనల ప్రకారం గ్రామ పంచాయతీలు టెలికాం టవర్లపై ప్రత్యేక ఆస్తి పన్ను విధించవచ్చు.
3. రాష్ట్ర స్థాయి బ్రాడ్బ్యాండ్ కమిటీ (SBC) ఛైర్మన్గా ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఉంటారు.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: స్టేట్మెంట్ 2 తప్పు; ఎందుకంటే పంచాయతీలు లేదా మున్సిపాలిటీలు టెలికాం పరికరాలపై ఎలాంటి ఆస్తి పన్ను లేదా సెస్సులు విధించకూడదని స్పష్టంగా నిషేధించారు. స్టేట్మెంట్ 1 మరియు 3 సరైనవి.
PYQ 3:
క్రింది జతలను సరిగ్గా సరిపోల్చండి:
| జాబితా-I (సంస్థ / సాధనం) | జాబితా-II (బాధ్యత / పాత్ర) | | --- | --- | | p. Call Before u Dig (CBuD) | 1. రాష్ట్ర స్థాయి నోడల్ అధికారి | | q. Special Chief Secretary, ITE&C | 2. జిల్లా స్థాయి వివాదాల పరిష్కారం | | r. District Collector | 3. భూగర్భ కేబుల్స్ రక్షణ యాప్ |
A) p-3, q-1, r-2
B) p-1, q-2, r-3
C) p-2, q-3, r-1
D) p-3, q-2, r-1
Answer: A
Explanation: CBuD అనేది త్రవ్వకాల సమయంలో కేబుల్స్ రక్షించే యాప్; ITE&C స్పెషల్ చీఫ్ సెక్రటరీ రాష్ట్ర నోడల్ అధికారి; మరియు జిల్లా కలెక్టర్ జిల్లా స్థాయిలో సమీక్ష, వివాదాల పరిష్కారం చేపడతారు.
Question 1 (150 words): తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం 2023 మరియు RoW నిబంధనలను ఆమోదించడం వెనుక గల పాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం-2023 మరియు నూతన రైట్ ఆఫ్ వే (RoW) నిబంధనలు-2024లను స్వీకరించడం రాష్ట్ర డిజిటల్ పరిపాలనలో ఒక కీలక ముందడుగు. గతంలో అమల్లో ఉన్న బహుళ స్థానిక నిబంధనల వల్ల టెలికాం సంస్థలకు అనుమతుల జాప్యం, అధిక రుసుములు ఎదురయ్యేవి.
నూతన నిబంధనల ప్రకారం, కేంద్ర 'Telecom e-Services' సింగిల్ విండో పోర్టల్ ద్వారా నిర్ణీత కాలపరిమితిలో ఆమోదాలు లభిస్తాయి. అంతేకాకుండా, స్థానిక సంస్థలు టెలికాం నెట్వర్క్లపై ఆస్తి పన్ను లేదా ఇతర సెస్సులు విధించకుండా నిషేధించడం పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు దోహదపడుతుంది. భారత్నెట్ ప్రాజెక్టును 'స్పెషల్ ప్రాజెక్ట్' గా ప్రకటించడం ద్వారా గ్రామీణ డిజిటల్ అనుసంధానం వేగవంతమవుతుంది.
సమన్వయ లోపాలను అధిగమించడానికి 'Call Before u Dig' యాప్ను తప్పనిసరి చేయడం మరియు క్లిష్టమైన మౌలిక వసతుల నష్టానికి ₹2 కోట్ల వరకు జరిమానా విధించడం చట్టబద్ధమైన భద్రతను ఇస్తుంది. ఇది రాష్ట్రంలో డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను విస్తరించడానికి బలమైన పునాది వేస్తుంది.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో పాత టెలిగ్రాఫ్ చట్టాల స్థానంలో వచ్చిన 'టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం-2023' ప్రాముఖ్యతను చర్చిస్తూ, రాష్ట్ర స్థాయిలో డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఇది ఏ విధంగా పరిష్కరిస్తుందో వివరించండి.
బ్రిటిష్ కాలం నాటి 138 ఏళ్ల పురాతన 'ఇండియన్ టెలిగ్రాఫ్ చట్టం, 1885' స్థానంలో వచ్చిన 'టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023' భారత కమ్యూనికేషన్ల రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టింది. సాంకేతిక పురోగతి, 5G మరియు రాబోయే 6G అవసరాలకు అనుగుణంగా ఆధునిక చట్టపరమైన చట్రాన్ని కల్పించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
రాష్ట్రాల స్థాయిలో డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణకు ప్రధానంగా మూడు సవాళ్లు ఎదురయ్యేవి: మున్సిపాలిటీలు మరియు పంచాయతీల వారీగా భిన్నమైన అనుమతుల విధానాలు, ఏకపక్ష పన్నుల విధింపు, మరియు త్రవ్వకాల సమయంలో భూగర్భ ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ దెబ్బతినడం. నూతన చట్టం మరియు ఏకీకృత RoW నిబంధనలు వీటికి స్పష్టమైన పరిష్కారాన్ని అందించాయి. సెక్షన్ 14(3) ప్రకారం టెలికాం ఆస్తులను స్థానిక ఆస్తులుగా పరిగణించరాదని స్పష్టం చేసి పన్ను వివాదాలకు తెరదించింది.
తెలంగాణ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న రాష్ట్రాలు ఈ చట్టాన్ని వేగంగా స్వీకరించడం ద్వారా సింగిల్-విండో క్లియరెన్స్, డీమ్డ్ అప్రూవల్స్, మరియు 'Call Before u Dig' ప్లాట్ఫామ్లను సమర్థవంతంగా అమలు చేయగలుగుతున్నాయి. అంతేకాకుండా జిల్లా కలెక్టర్ల ఆధ్వర్యంలో నెలవారీ DLTC సమీక్షలు మరియు జరిమానా నిబంధనలు వ్యవస్థాగత సమన్వయాన్ని పెంచుతాయి.
భారత్నెట్ వంటి జాతీయ ప్రాజెక్టులకు రుసుము రహిత మద్దతు అందించడం ద్వారా పట్టణ-గ్రామీణ ప్రాంతాల మధ్య డిజిటల్ అసమానతలు తొలగిపోయి, 'వికసిత్ భారత్' మరియు 'డిజిటల్ తెలంగాణ' లక్ష్యాలు సాకారమవుతాయి.