9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSS Conference-2026) న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభం

What Happened

కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSS) 2026ను న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభించారు. దేశ అంతర్గత భద్రతను పటిష్టం చేసే దిశగా నిఘా వర్గాల సమన్వయం, తీవ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు మరియు సాంకేతికత వినియోగంపై ఈ సదస్సులో ప్రధానంగా చర్చించారు. ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) అమరవీరులకు నివాళులర్పించిన అనంతరం ఈ కార్యక్రమం మొదలైంది.

When & Where

ఈ రెండు రోజుల సదస్సు 2026 ఆగస్టు 24 మరియు 25 తేదీలలో న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించబడింది. భౌతికంగా మరియు వర్చువల్ (హైబ్రిడ్) విధానంలో ఈ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర హోం మంత్రి: అమిత్ షా (సదస్సు ప్రారంభోత్సవం).
• కేంద్ర హోం శాఖ ఉన్నతాధికారులు: హోం శాఖ సహాయ మంత్రులు, హోం కార్యదర్శి, డిప్యూటీ NSAలు (National Security Advisors).
• పోలీస్ మరియు భద్రతా దళాలు: CAPF మరియు CPOల హెడ్‌లు, రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల డీజీపీలు (DGsP), యువ పోలీసు అధికారులు.
• ఇంటెలిజెన్స్ విభాగాలు: ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) మరియు మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC).

How It Works

1. క్షేత్ర స్థాయిలో పనిచేసే యువ పోలీసు అధికారుల అనుభవాలను ఉన్నత స్థాయి నిపుణులతో పంచుకోవడానికి ఈ సదస్సు ఒక వేదికగా పనిచేస్తుంది.
2. మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ద్వారా ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారాన్ని సేకరించి, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సహాయంతో విశ్లేషిస్తారు.
3. ఈ డేటా ఆధారంగా వివిధ జాతీయ భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ప్రామాణిక ఆపరేటింగ్ విధానాలను (SOPs) అభివృద్ధి చేస్తారు.
4. ఉపా (UAPA) చట్టం కింద నమోదైన కేసులను వేగవంతం చేయడానికి మరియు పరారీలో ఉన్న నిందితులపై 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' (నిందితుడు హాజరుకాకపోయినా విచారణ జరపడం) పద్ధతిని ఉపయోగిస్తారు.

Why It Matters

UPSC ప్రధాన పరీక్షల్లోని జనరల్ స్టడీస్ పేపర్-3 (అంతర్గత భద్రత) కోణంలో ఇది అత్యంత కీలకం. పాకిస్థాన్ ప్రాక్సీ వార్, సైబర్ నేరాలు, డ్రోన్ దాడులు (సబ్-ఏరియల్ సిస్టమ్స్), మరియు జీవ భద్రత (బయో-సెక్యూరిటీ) వంటి నూతన తరం ముప్పులను ఎలా ఎదుర్కోవాలో ఈ సదస్సు ఒక స్పష్టమైన దిశానిర్దేశం చేసింది. MACలో AI వినియోగం ద్వారా సాంకేతికంగా భద్రతా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయనున్నారు.

Historical Background

• స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి జాతీయ భద్రతకు సంబంధించి వివిధ సమావేశాలు జరిగేవి, కానీ 2021లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సూచనల మేరకు మొదటిసారిగా 'హైబ్రిడ్' విధానంలో జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC) ప్రారంభించబడింది.
• క్షేత్ర స్థాయి పోలీసు అధికారుల (cutting-edge level officers) అనుభవాలను విధాన రూపకల్పనలో భాగం చేయడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
• అప్పటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం క్రమం తప్పకుండా ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తున్నారు.

Previous Related Events

• 2023: గతేడాది జరిగిన 8వ NSS సదస్సులో కూడా టెర్రర్ ఫైనాన్సింగ్ మరియు క్రిప్టోకరెన్సీ ముప్పులపై ప్రధానంగా చర్చించారు.
• 2024 జూలై: కొత్త క్రిమినల్ చట్టాలు (BNS, BNSS, BSA) అమలులోకి వచ్చాయి. వీటిలో 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' కు సంబంధించిన స్పష్టమైన నిబంధనలు (సెక్షన్ 356 ఆఫ్ BNSS) చేర్చబడ్డాయి.
• 2024 మొదట్లో: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ MAC (Multi Agency Centre) వ్యవస్థను మరింత ఆధునీకరించి, రియల్-టైమ్ ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్‌ను బలోపేతం చేసింది.

Static GK Connection

• MAC (Multi Agency Centre): 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత సుబ్రహ్మణ్యం కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు 2001లో ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) ఆధ్వర్యంలో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది దేశంలోని వివిధ నిఘా సంస్థల మధ్య సమాచార మార్పిడికి నోడల్ ఏజెన్సీగా పనిచేస్తుంది.
• UAPA (Unlawful Activities Prevention Act): 1967లో తీసుకొచ్చిన ఈ చట్టం దేశ సమగ్రత మరియు సార్వభౌమాధికారానికి ముప్పు కలిగించే కార్యకలాపాలను నిరోధించడానికి ఉద్దేశించబడింది. 2019 సవరణ ద్వారా వ్యక్తులను కూడా తీవ్రవాదులుగా ప్రకటించే అధికారం కేంద్రానికి లభించింది.

India & World Comparison

అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అమెరికా (FBI, CIA సమన్వయం కోసం NCTC), బ్రిటన్ (MI5 & MI6) వంటి దేశాలు ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీల మధ్య బలమైన నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉన్నాయి. దానికి ధీటుగా భారతదేశం MAC ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో AI ని అనుసంధానించడం ద్వారా ప్రపంచ స్థాయి నిఘా సామర్థ్యాలను చేరుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. అలాగే సైబర్ క్రైమ్ మరియు బ్లూ ఎకానమీ భద్రతపై అంతర్జాతీయ ఇంటర్‌పోల్ మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా వ్యూహాలు రచిస్తోంది.

Future Impact

• నిఘా వర్గాల సమాచార విశ్లేషణలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వాడకం గణనీయంగా పెరుగుతుంది.
• పారిపోయిన ఉగ్రవాదులు మరియు నేరస్థుల ఆస్తులను జప్తు చేయడం మరియు వారిపై 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' ద్వారా తీర్పులు వేగంగా వస్తాయి.
• సరిహద్దుల గుండా చొరబాట్లు అరికట్టేందుకు మరియు అక్రమ వలసదారులను గుర్తించడానికి కఠినమైన చర్యలు అమలవుతాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు-2026 (NSSC) న్యూఢిల్లీలో జరిగింది.
• కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా దీనిని ప్రారంభించారు.
• 2021 నుండి ప్రతి సంవత్సరం హైబ్రిడ్ విధానంలో ఈ సదస్సు జరుగుతోంది.
• సదస్సులో దాదాపు 850 మందికి పైగా డీజీపీలు, భద్రతా అధికారులు పాల్గొన్నారు.
• MHA రూపొందించిన 'ప్రహార్' (PRAHAAR) పథకం శిక్షణపై ప్రధానంగా దృష్టి సారించారు.
• నిందితులు లేకుండానే విచారణ జరిపే 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' విధానం వాడాలని సూచించారు.
• ఉపా (UAPA) చట్టం కేసుల దర్యాప్తును మరింత వేగవంతం చేయాలని నిర్ణయించారు.
• MAC (మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్) ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో AI ఆధారిత సమాచార విశ్లేషణ జరగాలని ఆదేశించారు.
• భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి కొత్త SOP లను రూపొందించనున్నారు.
• మాదకద్రవ్యాల (నార్కోటిక్స్) నియంత్రణ కోసం ప్రత్యేక విజన్ డాక్యుమెంట్‌పై చర్చించారు.
• పాకిస్థాన్ సాగిస్తున్న 'ప్రాక్సీ వార్' మరియు సైబర్ నేరాల నియంత్రణ ఫ్రేమ్‌వర్క్ గురించి చర్చించారు.
• సబ్-ఏరియల్ సిస్టమ్స్ (డ్రోన్లు మొదలైనవి) నుండి ముప్పును ఎదుర్కొనే మార్గాలపై దృష్టి పెట్టారు.
• సముద్ర వనరుల ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ 'బ్లూ ఎకానమీ' భద్రతపై రెండవ రోజు చర్చలు జరిగాయి.
• ఇంటెలిజెన్స్ సమాచార మార్పిడి కోసం భవిష్యత్తులో సమగ్ర బయో-సెక్యూరిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పారు.
• ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) అమరవీరులకు కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా నివాళులర్పించారు.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (Multi Agency Centre - MAC)

• Definition: MAC అనేది భారతదేశంలోని వివిధ ఇంటెలిజెన్స్ మరియు భద్రతా ఏజెన్సీల మధ్య తీవ్రవాదానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించడానికి, పంచుకోవడానికి మరియు విశ్లేషించడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన జాతీయ స్థాయి నోడల్ సంస్థ.
• Constitutional / Legal Basis: ఇది చట్టబద్ధమైన సంస్థ కాదు, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్ ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడింది.
• Scientific / Economic Principle: సెంట్రలైజ్డ్ ఇంటెలిజెన్స్ ఫ్యూజన్ (అన్ని రకాల డేటాను ఒకే చోట విశ్లేషించడం).
• How it connects to this event: 9వ NSS సదస్సులో MAC ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో సేకరించిన సమాచారాన్ని ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఉపయోగించి విశ్లేషించాలని హోంమంత్రి అమిత్ షా ఆదేశించారు.
• Origin & History: కార్గిల్ యుద్ధం (1999) తర్వాత నిఘా వైఫల్యాలను సరిదిద్దడానికి కార్గిల్ రివ్యూ కమిటీ మరియు గ్రూప్ ఆఫ్ మినిస్టర్స్ (GoM) సిఫార్సుల మేరకు 2001లో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
• Key milestone 1: 2008 ముంబై ఉగ్రదాడుల (26/11) తర్వాత MAC వ్యవస్థను మరింత పటిష్టం చేశారు. రాష్ట్ర స్థాయిలో SMAC లను (State Multi Agency Centres) ఏర్పాటు చేశారు.
• Key milestone 2: ఇటీవల 2024లో MAC 2.0 పేరిట దీని సాంకేతిక మరియు డేటా షేరింగ్ సామర్థ్యాలను భారీగా పెంచారు.
• Related Acts / Schemes / Treaties: UAPA Act, 1967; NIA Act, 2008 మరియు NCTC (నేషనల్ కౌంటర్ టెర్రరిజం సెంటర్ - ప్రతిపాదన).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) కింద పనిచేస్తుంది.
• India-specific relevance: ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్, రా (R&AW), ఐబీ (IB), రాష్ట్ర పోలీసులు తదితర 28కి పైగా భద్రతా ఏజెన్సీల మధ్య సమన్వయ లోపం లేకుండా చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• Global comparison: అమెరికాలోని National Counterterrorism Center (NCTC) కి ఇది సమానం.
• Data point: ప్రతిరోజూ వందల కొద్దీ ముప్పులకు సంబంధించిన అలర్ట్‌లు (Actionable Intelligence) MAC ద్వారా పంచుకోబడతాయి.
• Common exam angle: MAC ఏ మంత్రిత్వ శాఖ లేదా సంస్థ కింద పనిచేస్తుందని (IB కింద) పదే పదే ప్రిలిమ్స్‌లో అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "MAC = All Cops & Spies on One Chat Group" (అన్ని నిఘా సంస్థల ఉమ్మడి వేదిక).

---

❓ Practice MCQs

Q1. 2026 ఆగస్టులో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 'జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSS)' ఎన్నోవ ఎడిషన్? [Easy]

A) 7వ

B) 8వ

C) 9వ

D) 10వ

Answer: C

Explanation: కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 2026 ఆగస్టు 24న 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సును న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభించారు.

---

Q2. మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ఏ ప్రభుత్వ విభాగం లేదా సంస్థ పరిధిలో పనిచేస్తుంది? [Easy]

A) రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ (R&AW)

B) ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB)

C) జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA)

D) రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD)

Answer: B

Explanation: వివిధ ఏజెన్సీల మధ్య ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్ కోసం ఏర్పాటు చేయబడిన MAC, ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.

---

Q3. జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC) ఏ సంవత్సరం నుండి ప్రతి ఏటా హైబ్రిడ్ విధానంలో నిర్వహించబడుతోంది? [Moderate]

A) 2014

B) 2019

C) 2021

D) 2023

Answer: C

Explanation: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సూచనల మేరకు 2021 నుండి NSSC ని హైబ్రిడ్ విధానంలో నిర్వహిస్తున్నారు.

---

Q4. 9వ NSS సదస్సులో కేంద్ర హోంమంత్రి తీవ్రవాదాన్ని అరికట్టేందుకు ఏ పథకం అమలుపై శిక్షణ ఇవ్వాలని ఉద్ఘాటించారు? [Moderate]

A) పహ్రేదార్ (PAHREDAR)

B) కవచ్ (KAVACH)

C) ప్రహార్ (PRAHAAR)

D) సురక్ష (SURAKSHA)

Answer: C

Explanation: హోం మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన 'ప్రహార్' (PRAHAAR) పథకం అమలు కోసం సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడంపై అమిత్ షా దృష్టి సారించారు.

---

Q5. దేశ భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ఏ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సహాయంతో విశ్లేషించి SOP లు రూపొందించాలని హోంమంత్రి ఆదేశించారు? [Moderate]

A) NCTC

B) NATGRID

C) MAC

D) CCTNS

Answer: C

Explanation: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) ప్లాట్‌ఫారమ్‌లోని డేటాను AI ఆధారంగా విశ్లేషించాలని హోంమంత్రి అమిత్ షా ఆదేశించారు.

---

Q6. పరారీలో ఉన్న నేరస్థులపై విచారణను వేగవంతం చేసేందుకు సదస్సులో ప్రస్తావించబడిన చట్టపరమైన పదం ఏది? [Tricky]

A) సుమో మోటో (Suo Moto)

B) హాబియస్ కార్పస్ (Habeas Corpus)

C) ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా (Trial in absentia)

D) ఎక్స్ పోస్ట్ ఫ్యాక్టో (Ex post facto)

Answer: C

Explanation: పరారీలో ఉన్న వారిని వెనక్కి రప్పించి, వారు హాజరుకాకపోయినా విచారణ కొనసాగించే 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' విధానాన్ని ఉపయోగించాలని మంత్రి సూచించారు.

---

Q7. 9వ NSS సదస్సు రెండవ రోజు అజెండాలో ప్రధానంగా చర్చించిన అంశం ఏది? [Tricky]

A) అంతరిక్ష భద్రత మరియు అణ్వాయుధ నియంత్రణ

B) బ్లూ ఎకానమీ భద్రత మరియు బయో-సెక్యూరిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్

C) వాతావరణ మార్పులు మరియు విపత్తు నిర్వహణ

D) ఆర్థిక నేరాలు మరియు బ్యాంకింగ్ మోసాలు

Answer: B

Explanation: సబ్-ఏరియల్ ముప్పులు, బ్లూ ఎకానమీకి భద్రత, ఇన్ఫర్మేషన్ వార్‌ఫేర్ మరియు బయో-సెక్యూరిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ వంటి ఆధునిక అంశాలు రెండవ రోజు అజెండాలో ఉన్నాయి.

---

Q8. ఈ కింది వాటిలో జాతీయ భద్రతా సవాళ్లను విశ్లేషించడానికి మరియు క్షేత్ర స్థాయి అధికారుల (cutting-edge level officers) అనుభవాలను విధాన రూపకల్పనకు అనుసంధానించే వేదిక ఏది? [Tricky]

A) ఆల్ ఇండియా పోలీస్ సైన్స్ కాంగ్రెస్

B) జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC)

C) ఇంటర్-స్టేట్ కౌన్సిల్ మీటింగ్

D) జాతీయ సమగ్రతా మండలి

Answer: B

Explanation: క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే యువ పోలీసు అధికారులు మరియు ఉన్నత స్థాయి విధాన రూపకర్తల మధ్య సమన్వయం సాధించడమే NSSC యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ఉపా (UAPA - Unlawful Activities Prevention Act) చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో మొట్టమొదటిసారిగా చట్టబద్ధం చేశారు?

A) 1950

B) 1967

C) 2004

D) 2019

Answer: B

Explanation: దేశ సమగ్రతకు ముప్పు కలిగించే కార్యకలాపాలను నిరోధించడానికి UAPA చట్టాన్ని 1967 లో మొదటిసారి తీసుకువచ్చారు.

---

PYQ 2:

జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC) మరియు భారతదేశ ఇంటెలిజెన్స్ వ్యవస్థకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) అనేది రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ (R&AW) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.
2. 2021 నుండి NSSC ప్రతి సంవత్సరం హైబ్రిడ్ పద్ధతిలో నిర్వహించబడుతోంది.
3. ఉగ్రవాదాన్ని అరికట్టేందుకు కేంద్ర హోం శాఖ 'ప్రహార్' (PRAHAAR) పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: B

Explanation: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) అనేది R&AW కింద కాదు, ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. కాబట్టి స్టేట్‌మెంట్ 1 తప్పు. 2 మరియు 3 సరైనవి.

---

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

1. MAC
2. UAPA
3. 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా'

a. నిందితుడు లేకుండా విచారణ
b. ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్ ప్లాట్‌ఫాం
c. చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం

సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:

A) 1-b, 2-c, 3-a

B) 1-a, 2-b, 3-c

C) 1-c, 2-b, 3-a

D) 1-b, 2-a, 3-c

Answer: A

Explanation: MAC అనేది ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్ ప్లాట్‌ఫాం, UAPA అనేది తీవ్రవాద వ్యతిరేక చట్టం, మరియు 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' అంటే నిందితుడు భౌతికంగా హాజరుకాకపోయినా కోర్టులో విచారణ జరగడం.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ అంతర్గత భద్రతా నిర్మాణాన్ని బలోపేతం చేయడంలో మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ల పాత్రను వివరించండి.

సమకాలీన భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి సమాచార సేకరణతో పాటు దాని ఖచ్చితమైన విశ్లేషణ అత్యంత కీలకం, ఈ క్రమంలో MAC మరియు AI ల కలయిక కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో కింద ఏర్పాటైన MAC, దేశంలోని 28కి పైగా కేంద్ర, రాష్ట్ర భద్రతా ఏజెన్సీల మధ్య సమాచార మార్పిడికి ఏకైక వేదికగా నిలుస్తోంది.

ఇటీవల జరిగిన 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC)-2026లో కేంద్ర హోంమంత్రి సూచించినట్లుగా, MAC ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో ఉన్న అపారమైన డేటాను విశ్లేషించడానికి AI ని ఉపయోగించడం గేమ్ ఛేంజర్ కానుంది. AI ద్వారా వేగవంతమైన ప్యాటర్న్ రికగ్నిషన్ సాధ్యమై, ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌ల కదలికలు, ఫైనాన్సింగ్ లింక్‌లు మరియు చొరబాట్లను ముందే అంచనా వేయవచ్చు. దీని ఆధారంగా పకడ్బందీ స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్స్ (SOPs) రూపొందించవచ్చు. అంతిమంగా సాంకేతికత మరియు నిఘా వర్గాల సమన్వయం ద్వారా మాత్రమే సైబర్ ముప్పులు, బయో-సెక్యూరిటీ లాంటి భవిష్యత్ సవాళ్లను సమర్థవంతంగా తిప్పికొట్టగలం.

---

Question 2 (250 words): మారుతున్న ముప్పుల నేపథ్యం (Threat landscape) ఆధారంగా, 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సులో ప్రస్తావించిన విధంగా భారతదేశ జాతీయ భద్రతకు ఉన్న నూతన సవాళ్లు ఏమిటి? వాటిని ఎదుర్కోవడానికి తీసుకోవాల్సిన విధానపరమైన చర్యలను చర్చించండి.

సాంప్రదాయక యుద్ధ తంత్రాల నుండి సాంకేతిక ఆధారిత ముప్పుల వరకు భారతదేశ జాతీయ భద్రతా ముఖచిత్రం వేగంగా మారుతోంది. 2026 ఆగస్టులో జరిగిన 9వ జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సులో (NSSC) సరిహద్దు తీవ్రవాదంతో పాటు సైబర్-క్రైమ్, డ్రోన్ దాడులు, మరియు బయో-సెక్యూరిటీ వంటి ఆధునిక ముప్పులపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తమైంది.

ప్రధాన సవాళ్లు చూస్తే, మొదటిది పాకిస్థాన్ సాగిస్తున్న ప్రాక్సీ వార్ మరియు పంజాబ్, జమ్మూ కాశ్మీర్ సరిహద్దుల్లో డ్రోన్ల (sub-aerial systems) ద్వారా ఆయుధాలు, మాదకద్రవ్యాల సరఫరా పెరగడం. రెండవది, బ్లూ ఎకానమీకి ముప్పు. సువిశాల తీరప్రాంతం ఉన్న భారత్‌కు సముద్ర మార్గాల ద్వారా ఉగ్రవాదుల రాక, అక్రమ రవాణా నిరోధించడం సవాలు. మూడవది, ఇన్ఫర్మేషన్ వార్‌ఫేర్ మరియు రాడికలైజేషన్. సోషల్ మీడియాను వేదికగా చేసుకొని తప్పుడు సమాచారంతో యువతను ఉగ్రవాదం వైపు ఆకర్షించడం.

దీనిని ఎదుర్కోవడానికి బహుముఖ వ్యూహం అవసరం. NSSC సదస్సులో సూచించినట్లుగా, ఉపా (UAPA) చట్టాన్ని మరింత సమగ్రంగా అమలు చేయాలి. 'ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా' విధానం ద్వారా పరారీలో ఉన్న నేరస్థుల ఆస్తులను జప్తు చేయడం వేగవంతం చేయాలి. కేంద్ర హోం శాఖకు చెందిన 'ప్రహార్' (PRAHAAR) పథకం కింద దళాలకు ఆధునిక శిక్షణ ఇవ్వాలి. ముఖ్యంగా MAC ద్వారా ఇంటెలిజెన్స్ పంచుకోవడాన్ని రియల్ టైమ్‌లో చేయాలి మరియు AI సాంకేతికతతో ముప్పుల అంచనాలను పక్కాగా రూపొందించాలి. క్షేత్ర స్థాయిలో పనిచేసే పోలీసుల అనుభవాలను విధాన రూపకల్పనలో భాగం చేయడం ద్వారా జాతీయ భద్రతను అజేయంగా మార్చవచ్చు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల సదస్సు (NSSC) ని DGP/IGP ల వార్షిక సదస్సుతో గందరగోళానికి గురవుతారు. NSSC అనేది 2021 నుండి ప్రత్యేకంగా యువ అధికారుల అనుభవాలను మరియు భద్రతా వ్యూహాలను సమీక్షించడానికి ప్రారంభించబడింది.
• Trap 2: మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) అనేది R&AW లేదా ప్రధాని కార్యాలయం (PMO) కింద ఉంటుందని పొరబడతారు. వాస్తవానికి, ఇది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) కింద పనిచేస్తుంది.
• Trap 3: ట్రయల్ ఇన్ ఆబ్సెన్షియా గురించి ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు అది ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘన అని విద్యార్థులు భావిస్తారు. కానీ కొత్త నేర చట్టాల (BNSS) ప్రకారం, పరారీలో ఉన్న తీవ్రవాదులపై న్యాయ విచారణను ఆలస్యం చేయకుండా నిరోధించడానికి చట్టబద్ధంగా ఈ నిబంధన తీసుకురాబడింది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ప్రిలిమ్స్‌లో MAC స్థాపన, అది పనిచేసే మంత్రిత్వ శాఖ, UAPA చట్టం తెచ్చిన సంవత్సరం, మరియు 'ప్రహార్' (PRAHAAR) పథకం ఏ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందింది (MHA) అన్న అంశాలపై డైరెక్ట్ ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• Mains: GS-3 ఇంటర్నల్ సెక్యూరిటీ పేపర్‌లో ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీల సమన్వయం మరియు బయో-సెక్యూరిటీ, డ్రోన్ దాడులు, 'బ్లూ ఎకానమీ' రక్షణ వంటి నూతన తరం ముప్పులపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు తప్పక అడుగుతారు.
• Interview: ఇంటర్వ్యూలలో AI ని జాతీయ భద్రత కోసం ఎలా వాడవచ్చు? ప్రైవసీకి భంగం కలగకుండా ఎలా సమన్వయం చేయాలి అనే అంశంపై మీ అభిప్రాయం అడగవచ్చు.
• Prediction: రాబోయే UPSC/PSC మెయిన్స్‌లో సైబర్ భద్రత, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మరియు MAC ల కలయిక భవిష్యత్తులో తీవ్రవాదాన్ని ఎలా అరికడుతుంది అన్న అంశంపై ఒక 15 మార్కుల ప్రశ్న పడే అవకాశం చాలా ఎక్కువ.