ఆరు దేశాల దౌత్యాధికారుల నుండి అధికార పత్రాలను స్వీకరించిన భారత రాష్ట్రపతి

What Happened

భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము, ఆరు దేశాలకు చెందిన కొత్త రాయబారులు (Ambassadors) మరియు హైకమిషనర్ల (High Commissioners) నుండి అధికారికంగా దౌత్య పత్రాలను స్వీకరించారు. ఈ లాంఛనప్రాయ కార్యక్రమం న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగింది. విదేశీ దౌత్యాధికారులు తమ దేశాధినేతలు జారీ చేసిన 'లెటర్ ఆఫ్ క్రిడెన్స్' ను భారత రాష్ట్రపతికి సమర్పించడం ద్వారా భారతదేశంలో తమ విధులు అధికారికంగా ప్రారంభిస్తారు.

When & Where

ఈ దౌత్య కార్యక్రమం న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగింది. రాష్ట్రపతి భవన్ అనేది దౌత్యపరమైన స్వీకరణలకు మరియు విదేశీ ప్రతినిధులకు ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి అధికారిక వేదిక. దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా, మోల్డోవా, జర్మనీ మరియు స్వీడన్ ల ప్రతినిధులు ఈ వేడుకలో పాల్గొన్నారు.

Who Is Involved

• శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము: భారత రాష్ట్రపతి (దేశాధినేత హోదాలో అధికార పత్రాలను స్వీకరించారు).
• విదేశీ దౌత్యాధికారులు: దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా, మోల్డోవా, జర్మనీ మరియు స్వీడన్ లకు చెందిన ఆరుగురు అంబాసిడర్లు / హైకమిషనర్లు.
• విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA): ఈ మొత్తం ప్రక్రియకు మార్గనిర్దేశం చేసే మరియు సమన్వయం చేసే భారత ప్రభుత్వ నోడల్ ఏజెన్సీ.

How It Works

ఈ ప్రక్రియ అంతర్జాతీయ దౌత్య ప్రోటోకాల్ ప్రకారం జరుగుతుంది:

1. ఆగమనం (Arrival): కొత్తగా నియమితులైన రాయబారి ఆతిథ్య దేశానికి (భారతదేశానికి) చేరుకుంటారు.
2. ప్రోటోకాల్ సమావేశం: అధికార పత్రాల నకలును (Copy of Credentials) ముందుగా భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) ప్రోటోకాల్ చీఫ్‌కు సమర్పిస్తారు.
3. అధికారిక వేడుక: నిర్దేశించిన తేదీన రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగే అధికారిక వేడుకలో రాష్ట్రపతికి అసలైన 'లెటర్ ఆఫ్ క్రిడెన్స్' ను సమర్పిస్తారు.
4. అధికారిక గుర్తింపు: రాష్ట్రపతి ఆ పత్రాన్ని స్వీకరించిన క్షణం నుండే సదరు దౌత్యాధికారి అధికారికంగా ఆ దేశ ప్రతినిధిగా భారతదేశంలో గుర్తింపు పొందుతారు.

Why It Matters

ఈ అంశం పోటీ పరీక్షల (UPSC GS-2) కోణంలో చాలా ముఖ్యం. ఇది భారత రాజ్యాంగంలోని రాష్ట్రపతి దౌత్య అధికారాలను తెలియజేస్తుంది. అంతర్జాతీయ సంబంధాలలో ద్వైపాక్షిక భాగస్వామ్యాలను (ముఖ్యంగా ఆఫ్రికా, యూరప్, మిడిల్ ఈస్ట్ లతో) బలోపేతం చేయడానికి విదేశీ దౌత్యాధికారుల నియామకం చాలా అవసరం. వాణిజ్యం, భద్రత, సాంస్కృతిక మార్పిడి వంటి అంశాలు దౌత్యాధికారుల చొరవపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి.

Historical Background

విదేశీ ప్రతినిధులు దేశాధినేతకు తమ పత్రాలను సమర్పించే సంప్రదాయం ప్రాచీన కాలం నుండి ఉన్నప్పటికీ, దీనికి ఆధునిక చట్టబద్ధత 1961 లో ఏర్పాటైన 'వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్' ద్వారా లభించింది. స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో 1947 ఆగస్టు 15 తర్వాత, తొలిసారిగా విదేశీ రాయబారులు అప్పటి గవర్నర్ జనరల్ కు, ఆ తరువాత 1950 లో రిపబ్లిక్ గా అవతరించిన నాటి నుండి భారత రాష్ట్రపతికి తమ అధికార పత్రాలను సమర్పించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.

Previous Related Events

రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఇటువంటి దౌత్య పత్రాల స్వీకరణ కార్యక్రమాలు ఏడాదికి పలుమార్లు జరుగుతుంటాయి. కొత్త రాయబారులు బాధ్యతలు చేపట్టిన ప్రతిసారీ, ఒక సమూహంగా వారిని రాష్ట్రపతి భవన్‌కు ఆహ్వానించి లాంఛనంగా పత్రాలను స్వీకరిస్తారు. కోవిడ్-19 సమయంలో ఈ ప్రక్రియను కొన్నిసార్లు వర్చువల్ (ఆన్‌లైన్) పద్ధతిలో కూడా నిర్వహించారు.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 53 (Article 53): భారత సమాఖ్య యొక్క కార్యనిర్వాహక అధికారాలు రాష్ట్రపతికి ఉంటాయి.
• అంబాసిడర్ vs హైకమిషనర్: బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగమై, ప్రస్తుతం కామన్వెల్త్ దేశాలుగా ఉన్న దేశాల ప్రతినిధులను 'హైకమిషనర్లు' అని, మిగిలిన దేశాల ప్రతినిధులను 'అంబాసిడర్లు' (రాయబారులు) అని పిలుస్తారు. దౌత్యపరంగా ఇద్దరి హోదా సమానమే.

India & World Comparison

అమెరికా, ఫ్రాన్స్ వంటి దేశాల్లో అధ్యక్షుడికి దౌత్యాధికారులు పత్రాలు సమర్పిస్తారు. బ్రిటన్ వంటి రాచరిక వ్యవస్థ ఉన్న దేశాలలో రాజు లేదా రాణి (Monarch) కి దౌత్య పత్రాలు సమర్పిస్తారు. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యమైన భారతదేశంలో, నామమాత్రపు దేశాధినేత (Titular Head of State) అయిన రాష్ట్రపతి ఈ దౌత్య బాధ్యతను నిర్వర్తిస్తారు.

Future Impact

ఈ ఆరు దేశాల దౌత్యాధికారుల రాకతో ఆయా ప్రాంతాలతో భారతదేశ వాణిజ్య మరియు వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలు వేగవంతం కానున్నాయి. ముఖ్యంగా జర్మనీ, స్వీడన్ లతో సాంకేతిక మరియు పర్యావరణ ఒప్పందాలు, యూఏఈ తో వాణిజ్య సంబంధాలు, నైజీరియా మరియు దక్షిణ సూడాన్ లతో ఇంధన భద్రతా చర్చలు మరింత బలోపేతం అవుతాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఆరు దేశాల దౌత్యాధికారుల నుండి పత్రాలు స్వీకరించారు.
• పాల్గొన్న దేశాలు: దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా, మోల్డోవా, జర్మనీ, స్వీడన్.
• వేదిక: రాష్ట్రపతి భవన్, న్యూఢిల్లీ.
• దౌత్య పత్రాలను ఆంగ్లంలో 'Letters of Credence' అంటారు.
• పాత రాయబారిని వెనక్కి పిలిపించే పత్రాన్ని 'Letters of Recall' అంటారు.
• భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) దీనికి నోడల్ ఏజెన్సీ.
• వియన్నా కన్వెన్షన్ 1961 దౌత్య సంబంధాలకు అంతర్జాతీయ చట్టంగా పనిచేస్తుంది.
• దౌత్యాధికారులను స్వీకరించడం అనేది రాజ్యాంగంలోని రాష్ట్రపతి 'కార్యనిర్వాహక అధికారాల' పరిధిలోకి వస్తుంది (ఆర్టికల్ 53).
• కామన్వెల్త్ దేశాల ప్రతినిధులను హైకమిషనర్లు అంటారు.
• నాన్-కామన్వెల్త్ దేశాల ప్రతినిధులను అంబాసిడర్లు అంటారు.
• పత్రం సమర్పించిన వారిలో నైజీరియా ప్రతినిధిని 'హైకమిషనర్' గా పరిగణిస్తారు.
• విదేశాల్లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే భారతీయ దౌత్యాధికారులను కూడా రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.
• ఈ దౌత్య విధానం దేశాధినేతల (Head of State) మధ్య సమాచార మార్పిడికి అధికారిక మార్గం.
• భారతదేశం G20 ప్రెసిడెన్సీ సమయంలో ఆఫ్రికన్ యూనియన్ ను శాశ్వత సభ్యునిగా చేర్చింది, ఈ నేపథ్యంలో ఆఫ్రికన్ దేశాల దౌత్యాధికారుల పాత్ర మరింత కీలకం.
• అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు (Treaties/Agreements) రాష్ట్రపతి పేరు మీదుగానే కుదుర్చుకుంటారు.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: భారత రాష్ట్రపతి దౌత్య అధికారాలు (Diplomatic Powers of the President)

• Definition: విదేశీ సంబంధాలలో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే మరియు విదేశీ ప్రతినిధులను అధికారికంగా గుర్తించే దేశాధినేత యొక్క అధికారం.
• Constitutional / Legal Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 53 (కార్యనిర్వాహక అధికారం) లో దౌత్య అధికారాలు అంతర్భాగంగా పరిగణించబడతాయి.
• Scientific / Economic Principle: అంతర్జాతీయ చట్టం (International Law) మరియు పరస్పర గుర్తింపు (Mutual Recognition) సూత్రం.
• How it connects to this event: ఆరు దేశాల ప్రతినిధులు రాష్ట్రపతికి తమ పత్రాలు సమర్పించడం ఈ అధికారానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.
• Origin & History: 1950 లో భారత రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత రాష్ట్రపతి ఈ దౌత్య బాధ్యతలను స్వీకరించారు.
• Key milestone 1: 1961లో 'వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్' రూపొందడం, ఇది దౌత్య ప్రోటోకాల్ ను అంతర్జాతీయంగా ప్రామాణీకరించింది.
• Key milestone 2: 1965లో భారతదేశం వియన్నా కన్వెన్షన్ ను చట్టబద్ధంగా అమలు చేయడానికి 'Diplomatic Relations (Vienna Convention) Act, 1972' ను ఆమోదించడం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: Diplomatic Relations Act 1972, Vienna Convention 1961.
• Nodal Ministry / Body: భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of External Affairs).
• India-specific relevance: పార్లమెంటరీ విధానం ఉన్నప్పటికీ, దేశాధినేతగా రాష్ట్రపతి పేరు మీదనే విదేశీ వ్యవహారాలన్నీ నడుస్తాయి.
• Global comparison: అమెరికా (అధ్యక్షుడు) మరియు యూకే (రాజు/రాణి) లతో సమానమైన దౌత్య ప్రోటోకాల్.
• Data point: భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 190 కి పైగా దేశాలతో అధికారిక దౌత్య సంబంధాలను కలిగి ఉంది.
• Common exam angle: దౌత్య అధికారాలు ఎవరికి ఉంటాయి? హైకమిషనర్ కు మరియు అంబాసిడర్ కు తేడా ఏమిటి?
• Easy memory hook: "Treaties, Ambassadors, Representation - all start and end with the President's signature."

---

❓ Practice MCQs

Q1. విదేశీ రాయబారులు (Ambassadors) తమ దౌత్య అధికార పత్రాలను (Credentials) భారతదేశంలో ఎవరికి సమర్పిస్తారు? [Easy]

A) ప్రధాన మంత్రి

B) భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి

C) రాష్ట్రపతి

D) విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి

Answer: C

Explanation: దౌత్య ప్రోటోకాల్ ప్రకారం, విదేశీ దౌత్యాధికారులు తమ అధికార పత్రాలను దేశాధినేత (Head of State) అయిన రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తారు.

---

Q2. ఇటీవలే దౌత్య పత్రాలను సమర్పించిన ఆరు దేశాలలో కింది వాటిలో ఏ దేశం లేదు? [Easy]

A) దక్షిణ సూడాన్

B) స్వీడన్

C) యూఏఈ

D) బ్రెజిల్

Answer: D

Explanation: పత్రాలు సమర్పించిన ఆరు దేశాలు దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా, మోల్డోవా, జర్మనీ, స్వీడన్. వాటిలో బ్రెజిల్ లేదు.

---

Q3. 'హైకమిషనర్' (High Commissioner) అనే పదాన్ని ఏ దేశాల దౌత్య ప్రతినిధులను ఉద్దేశించి ఉపయోగిస్తారు? [Moderate]

A) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సభ్య దేశాలు

B) కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాలు

C) యూరోపియన్ యూనియన్ దేశాలు

D) నాటో (NATO) సభ్య దేశాలు

Answer: B

Explanation: బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో గతంలో భాగమై ఉండి, ప్రస్తుతం కామన్వెల్త్ దేశాలుగా ఉన్న సభ్య దేశాల మధ్య నియమితులయ్యే దౌత్యాధికారులను 'హైకమిషనర్' అని పిలుస్తారు.

---

Q4. అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలు మరియు ప్రోటోకాల్‌లను నియంత్రించే ప్రధాన ఒప్పందం ఏది? [Moderate]

A) జెనీవా కన్వెన్షన్, 1949

B) వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్, 1961

C) పారిస్ ఒప్పందం, 2015

D) క్యోటో ప్రోటోకాల్, 1997

Answer: B

Explanation: 1961లో జరిగిన వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్, స్వతంత్ర దేశాల మధ్య దౌత్య సంబంధాలకు చట్టపరమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అందిస్తుంది.

---

Q5. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం, కేంద్రం యొక్క కార్యనిర్వాహక అధికారం (Executive power) రాష్ట్రపతికి ఉంటుంది, తద్వారా వారు దౌత్య వ్యవహారాలు నిర్వహిస్తారు? [Moderate]

A) ఆర్టికల్ 51

B) ఆర్టికల్ 53

C) ఆర్టికల్ 74

D) ఆర్టికల్ 61

Answer: B

Explanation: ఆర్టికల్ 53 ప్రకారం కేంద్రం యొక్క మొత్తం కార్యనిర్వాహక అధికారాలు రాష్ట్రపతికి అప్పగించబడ్డాయి. ఈ అధికారాల్లోనే దౌత్యపరమైన విధులు కూడా భాగం.

---

Q6. దౌత్యాధికారి భారత రాష్ట్రపతికి సమర్పించే 'లెటర్ ఆఫ్ క్రిడెన్స్' (Letter of Credence) పై వాస్తవానికి ఎవరు సంతకం చేసి ఉంటారు? [Tricky]

A) ఆతిథ్య దేశపు రాష్ట్రపతి (భారత రాష్ట్రపతి)

B) ఆ దౌత్యాధికారిని పంపుతున్న దేశపు దేశాధినేత (Head of State of sending country)

C) ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్

D) పంపుతున్న దేశపు విదేశాంగ మంత్రి

Answer: B

Explanation: 'లెటర్ ఆఫ్ క్రిడెన్స్' అనేది ఒక దేశాధినేత (ఉదా: జర్మన్ ప్రెసిడెంట్), మరో దేశాధినేతను (ఉదా: భారత రాష్ట్రపతి) ఉద్దేశించి తమ ప్రతినిధిని విశ్వసించమని కోరుతూ రాసే అధికారిక పత్రం.

---

Q7. ఒక కొత్త రాయబారి తన విధులను భారతదేశంలో అధికారికంగా ఎప్పటి నుండి ప్రారంభించినట్లు పరిగణిస్తారు? [Tricky]

A) వారు భారతదేశంలో అడుగుపెట్టిన రోజు నుండి

B) విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖలో కాపీలు సమర్పించినప్పటి నుండి

C) రాష్ట్రపతి భవన్‌లో రాష్ట్రపతికి అసలైన దౌత్య పత్రాలను సమర్పించిన క్షణం నుండి

D) వారి నియామకాన్ని వారి మాతృ దేశం ప్రకటించిన క్షణం నుండి

Answer: C

Explanation: అంతర్జాతీయ దౌత్య ప్రోటోకాల్ ప్రకారం, ఆతిథ్య దేశాధినేత (రాష్ట్రపతి) అధికార పత్రాలను లాంఛనంగా స్వీకరించిన క్షణం నుండే దౌత్యాధికారికి పూర్తి స్థాయి అధికారాలు సంక్రమిస్తాయి.

---

Q8. ఈ కింది దేశాలలో ఏ దేశ ప్రతినిధిని భారతదేశంలో 'అంబాసిడర్' కు బదులుగా 'హైకమిషనర్' అని పిలుస్తారు? [Tricky]

A) జర్మనీ

B) యూఏఈ

C) స్వీడన్

D) నైజీరియా

Answer: D

Explanation: ఇచ్చిన ఆరు దేశాలలో నైజీరియా కామన్వెల్త్ దేశాల సమూహంలో సభ్యత్వం కలిగి ఉంది. కాబట్టి నైజీరియా ప్రతినిధిని హైకమిషనర్ అని పిలుస్తారు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో అత్యంత ముఖ్యమైన చట్టపరమైన ఒప్పందం ఏది?

A) 1944 చికాగో కన్వెన్షన్

B) 1961 వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్

C) 1982 UNCLOS ఒప్పందం

D) 1949 జెనీవా కన్వెన్షన్

Answer: B

Explanation: దౌత్య సంబంధాలు, రాయబార కార్యాలయాల హక్కులు, మరియు ప్రతినిధుల నియామక ప్రోటోకాల్‌ను 1961 వియన్నా కన్వెన్షన్ నిర్దేశిస్తుంది.

---

PYQ 2:

దౌత్య ప్రతినిధులు మరియు భారత రాష్ట్రపతి అధికారాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. విదేశీ రాయబారులను స్వీకరించడం మరియు భారతీయ ప్రతినిధులను విదేశాలకు పంపడం అనేది భారత రాష్ట్రపతి యొక్క దౌత్య అధికారాల్లో భాగం.
2. కామన్వెల్త్ దేశాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే దౌత్యాధికారులను హైకమిషనర్లు అని అంటారు.
3. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు వాస్తవంగా భారత ప్రధాన మంత్రి పేరు మీదనే జరుగుతాయి.

పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు మరియు తీర్మానాలు భారత రాష్ట్రపతి పేరు మీదనే (in the name of the President) కుదుర్చుకోబడతాయి, ప్రధాన మంత్రి పేరు మీద కాదు.

---

PYQ 3:

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

Assertion (A): విదేశీ అంబాసిడర్లు మరియు హైకమిషనర్లు తమ నియామక పత్రాలను భారత ప్రధాన మంత్రికి కాకుండా భారత రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తారు.

Reason (R): భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్రపతి దేశాధినేత (Head of State) మరియు అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత సమాఖ్యకు ప్రథమ ప్రతినిధి.

సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: అంతర్జాతీయ ప్రోటోకాల్ ప్రకారం దౌత్య పత్రాలు దేశాధినేతల మధ్య మార్పిడి చేయబడతాయి. భారత రాష్ట్రపతి దేశాధినేత కాబట్టి, ఆయనకే/ఆమెకే దౌత్య పత్రాలను సమర్పిస్తారు.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో భారత రాష్ట్రపతి యొక్క దౌత్య అధికారాలను (Diplomatic Powers) క్లుప్తంగా వివరించండి.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 53 ప్రకారం, కేంద్రం యొక్క కార్యనిర్వాహక అధికారాలు రాష్ట్రపతికి ఉంటాయి. ఇందులో అంతర్జాతీయ వ్యవహారాలను నిర్వహించే దౌత్య అధికారాలు కూడా అంతర్భాగంగా ఉన్నాయి. దేశాధినేత హోదాలో భారత రాష్ట్రపతి విదేశాలలో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు (Treaties) మరియు కన్వెన్షన్లు అన్నీ రాష్ట్రపతి పేరు మీదుగానే కుదుర్చుకోబడతాయి, అయితే ఇవి పార్లమెంటు ఆమోదానికి లోబడి ఉంటాయి. విదేశాలకు వెళ్లే భారతీయ రాయబారులు మరియు హైకమిషనర్లను రాష్ట్రపతే అధికారికంగా నియమిస్తారు. అదేవిధంగా, ఇతర దేశాల నుండి భారతదేశానికి వచ్చే రాయబారుల నుండి 'క్రెడెన్షియల్స్' (Credentials) అనబడే అధికార పత్రాలను స్వీకరించే బాధ్యతను కూడా రాష్ట్రపతి నెరవేరుస్తారు. ఇటీవల ఆరు దేశాల (దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా తదితర) దౌత్యాధికారులు తమ పత్రాలను రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ముకు సమర్పించడం ఇందుకు ఒక ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. తద్వారా, విదేశాంగ విధానాన్ని రూపొందించడంలో మంత్రిమండలి ముఖ్య పాత్ర పోషించినప్పటికీ, దానికి రాజ్యాంగపరమైన చట్టబద్ధత మరియు దౌత్యపరమైన మర్యాదను కల్పించేది భారత రాష్ట్రపతే అని చెప్పవచ్చు. ఈ విధానం భారత విదేశీ సంబంధాల పటిష్టతకు పునాది వేస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): అంతర్జాతీయ సంబంధాలలో విదేశీ దౌత్యాధికారులు తమ అధికార పత్రాలను (Credentials) సమర్పించే ప్రక్రియకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? భారతదేశ విదేశాంగ విధానాన్ని బలోపేతం చేయడంలో ఇది ఏ విధంగా సహాయపడుతుంది?

అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలు ప్రధానంగా మర్యాద, ప్రోటోకాల్ మరియు పరస్పర గుర్తింపు అనే సూత్రాలపై నిర్మించబడతాయి. 1961 నాటి 'వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ డిప్లొమాటిక్ రిలేషన్స్' ప్రకారం, ఏ దేశ దౌత్యాధికారి అయినా ఆతిథ్య దేశంలో తమ విధులను అధికారికంగా ప్రారంభించడానికి ముందు, ఆ దేశాధినేతకు తమ మాతృదేశాధినేత జారీ చేసిన 'లెటర్ ఆఫ్ క్రిడెన్స్' ను సమర్పించడం తప్పనిసరి. ఈ లాంఛనప్రాయ ప్రక్రియ ఆ రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న సార్వభౌమ సమానత్వాన్ని (Sovereign Equality) సూచిస్తుంది.

ఇటీవల దక్షిణ సూడాన్, యూఏఈ, నైజీరియా, మోల్డోవా, జర్మనీ మరియు స్వీడన్ దేశాల ప్రతినిధులు భారత రాష్ట్రపతికి పత్రాలు సమర్పించారు. ఈ ఆరు దేశాలతో భారతదేశానికి ఉన్న విస్తృత ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ఈ నియామకాలు అత్యంత కీలకం. ఉదాహరణకు, 'సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం' (CEPA) ద్వారా యూఏఈ తో వాణిజ్యాన్ని విస్తరించడం, ఆఫ్రికా దేశాలైన నైజీరియా, దక్షిణ సూడాన్ లతో ఇంధన భద్రతా భాగస్వామ్యాన్ని నిర్మించడం, మరియు జర్మనీ, స్వీడన్ వంటి ఐరోపా దేశాలతో గ్రీన్ టెక్నాలజీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం వంటివి దౌత్యాధికారుల చురుకైన పాత్రపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

రాజ్యాంగపరంగా (ఆర్టికల్ 53), రాష్ట్రపతి ఈ దౌత్య పత్రాలను స్వీకరించడం ద్వారా విదేశాలతో చట్టబద్ధమైన సంబంధాలకు తలుపులు తెరుస్తారు. అంబాసిడర్లు/హైకమిషనర్లు ప్రభుత్వాలకు మధ్య అధికారిక వారధులుగా పనిచేసి, సంక్షోభ సమయాల్లోనూ, శాంతి సమయాల్లోనూ ద్వైపాక్షిక వ్యూహాత్మక సంబంధాలను బలోపేతం చేస్తారు. ముగింపుగా, దౌత్య పత్రాల స్వీకరణ కేవలం ఒక లాంఛనం మాత్రమే కాదు, బహుళ-ధృవ ప్రపంచంలో (Multipolar world) భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూ, విశ్వమిత్ర (Vishwa Mitra) గా ఎదగాలన్న భారతదేశ విదేశాంగ విధాన లక్ష్య సాధనకు ఇది ఒక ప్రాథమిక అడుగు అని స్పష్టమవుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

ఈ టాపిక్ పై అభ్యర్థులు చేసే 3 సాధారణ పొరపాట్లు:

• Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా 'అంబాసిడర్' (రాయబారి) మరియు 'హైకమిషనర్' పదాలను ఒకే రకమైన హోదా కలిగినప్పటికీ, ఒకే దేశానికి వాడతారని గందరగోళానికి గురవుతారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, కేవలం కామన్వెల్త్ దేశాల ప్రతినిధులను మాత్రమే హైకమిషనర్ అంటారు, ఇతరులను అంబాసిడర్ అంటారు.
• Trap 2: భారతదేశంలో ప్రధాన మంత్రికే ఎక్కువ అధికారాలు ఉంటాయి కనుక, దౌత్య పత్రాలను విదేశీ ప్రతినిధులు ప్రధాన మంత్రికే సమర్పిస్తారని అభ్యర్థులు పొరబడతారు. వాస్తవానికి, అంతర్జాతీయ ప్రోటోకాల్ ప్రకారం దౌత్య వ్యవహారాలు 'దేశాధినేత' (Head of State) అయిన రాష్ట్రపతికి మాత్రమే సమర్పించబడతాయి.
• Trap 3: భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ లో "దౌత్య అధికారాలు" (Diplomatic Powers) అని స్పష్టంగా రాసి ఉందని విద్యార్థులు వెతుకుతారు. వాస్తవానికి, ఆర్టికల్ 53 లో పేర్కొన్న 'కార్యనిర్వాహక అధికారాల' (Executive Powers) పరిధిలోనే దౌత్య అధికారాలు అంతర్లీనంగా ఉన్నాయని అభ్యర్థులు గుర్తుంచుకోవాలి.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో ఎగ్జామినర్లు 'వియన్నా కన్వెన్షన్' (1961) చుట్టూ ప్రశ్నలు అడగవచ్చు లేదా అంబాసిడర్, హైకమిషనర్ పదాల మధ్య ఉన్న సాంకేతిక వ్యత్యాసాన్ని అడగవచ్చు. ఆర్టికల్ 53 పై నేరుగా ఫ్యాక్ట్-బేస్డ్ ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.
• Mains: మెయిన్స్ (GS Paper 2) లో రాష్ట్రపతి కార్యనిర్వాహక అధికారాలను అడిగినప్పుడు, కేవలం దేశీయ అధికారాలే కాకుండా ఈ 'దౌత్య అధికారాలను' ఒక పాయింట్ గా రాయడం ద్వారా మెరుగైన మార్కులు పొందవచ్చు.
• Interview: ఇంటర్వ్యూలలో "భారతదేశం వివిధ దేశాలతో దౌత్య సంబంధాలు ఎలా నిర్వహిస్తుంది?" అనే ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు వియన్నా కన్వెన్షన్ మరియు క్రెడెన్షియల్స్ సమర్పణ ప్రక్రియను ప్రస్తావించడం అభ్యర్థి పరిజ్ఞానాన్ని చూపుతుంది.
• High-probability prediction: రాబోయే APPSC/TSPSC లేదా UPSC పరీక్షల్లో "కామన్వెల్త్ దేశాలు మరియు హైకమిషనర్ల నియామకం" అనే కాన్సెప్ట్ మీద మ్యాచ్-ది-ఫాలోయింగ్ (Match the Following) లేదా స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.