Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

PM SVANidhi పునర్వ్యవస్థీకరణ: రుణ విస్తరణ, డిజిటల్ చేరికలలో సరికొత్త మైలురాయి

గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) ఆధ్వర్యంలోని 'పీఎం స్వానిధి' (PM SVANidhi) పథకం పునర్వ్యవస్థీకరించబడిన దశకు ఆగస్టు 27, 2026 నాటికి ఒక సంవత్సరం పూర్తయింది. వీధి వ్యాపారులకు పూచీకత్తు లేని వర్కింగ్ క్యాపిటల్ రుణాలను అందించడానికి ఈ పథకాన్ని జూన్ 1, 2020న ప్రారంభించారు. 2025లో చేపట్టిన పునర్వ్యవస్థీకరణ ద్వారా ఈ పథకాన్ని మార్చి 31, 2030 వరకు పొడిగించారు. ఈ పునర్వ్యవస్థీకరణ మొదటి ఏడాదిలోనే 10.56 లక్షల మంది కొత్త లబ్ధిదారులకు ₹6,294 కోట్ల మేర రుణాలు మంజూరయ్యాయి. సరికొత్త డిజిటల్ లెండింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్, రూ.30,000 క్రెడిట్ పరిమితితో కూడిన రూపే క్రెడిట్ కార్డులు, దేశవ్యాప్తంగా 50 స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌ల ఏర్పాటు ద్వారా వీధి వ్యాపారుల ఆర్థిక, సామాజిక సాధికారతకు ఈ పథకం విశేషంగా కృషి చేస్తోంది.

What Happened

పీఎం స్వానిధి (PM SVANidhi - ప్రధాన మంత్రి స్ట్రీట్ వెండర్స్ ఆత్మనిర్భర్ నిధి) పథకం పునర్వ్యవస్థీకరించబడిన దశకు ఆగస్టు 27, 2026 నాటికి ఒక సంవత్సరం పూర్తయింది. 2025లో కేంద్ర కేబినెట్ ఈ పథకాన్ని మార్చి 31, 2030 వరకు పొడిగించింది. కేవలం ఒక సంవత్సర వ్యవధిలోనే ఈ పునర్వ్యవస్థీకరించిన పథకం ద్వారా 10.56 లక్షల మంది కొత్త వీధి వ్యాపారులకు ₹6,294 కోట్ల మేర రుణాలు పంపిణీ చేయబడ్డాయి. ఇది కేవలం రుణాల పంపిణీకే పరిమితం కాకుండా సామాజిక భద్రత, డిజిటల్ అక్షరాస్యత వంటి విస్తృత లక్ష్యాల వైపు మళ్లింది.

When & Where

కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) ఈ పథకాన్ని దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తోంది. దీనిని తొలిసారిగా జూన్ 1, 2020న ఢిల్లీ కేంద్రంగా ప్రారంభించారు. తాజా పునర్వ్యవస్థీకరణ ఆగస్టు 27, 2025న ఆమోదించబడగా, ఇప్పుడు అర్బన్ లోకల్ బాడీస్ (ULBs)తో పాటు సెన్సస్ టౌన్‌లకు (Census Towns) కూడా ఈ పథకాన్ని విస్తరించారు.

Who Is Involved

  • గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA): ఈ పథకానికి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తోంది.
  • పట్టణ స్థానిక సంస్థలు (ULBs): వీధి వ్యాపారుల గుర్తింపు మరియు లెటర్ ఆఫ్ రికమెండేషన్స్ (LoR) జారీ చేయడంలో కీలకం.
  • బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థలు: ఎండ్-టు-ఎండ్ డిజిటల్ లెండింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్ (DLP) ద్వారా రుణాల పంపిణీకి బాధ్యత వహిస్తాయి.
  • FSSAI: స్ట్రీట్ ఫుడ్ వెండర్లకు ఆహార భద్రత మరియు పరిశుభ్రతపై శిక్షణ ఇస్తోంది.

How It Works

1. రుణాల పంపిణీ: వీధి వ్యాపారులు డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకుంటారు. ఎటువంటి పూచీకత్తు (Collateral) లేకుండా వారికి మూలధన రుణాలు అందిస్తారు.
2. క్రెడిట్ కార్డ్ సదుపాయం: మంచి ట్రాక్ రికార్డ్ ఉన్న అర్హులైన వ్యాపారులకు ₹30,000 వరకు పరిమితితో కూడిన యూపీఐ లింక్డ్ రూపే క్రెడిట్ కార్డులను జారీ చేస్తారు.
3. వడ్డీ రాయితీ: సకాలంలో రుణాలను తిరిగి చెల్లించే వ్యాపారులకు సంవత్సరానికి 7% చొప్పున వడ్డీ రాయితీ (Interest Subsidy) నేరుగా వారి బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ అవుతుంది.
4. మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్: వ్యాపారులు ఒక ప్రాంతం (ULB) నుండి మరొక ప్రాంతానికి వలస వెళ్లినప్పుడు వారి ప్రయోజనాలకు అంతరాయం కలగకుండా 'వెండర్ మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్' ద్వారా వారికి సేవలు నిరంతరంగా అందుతాయి.

Why It Matters

  • ఆర్థిక సాధికారత: పూచీకత్తు లేకుండా మూలధన రుణాలు అందించడం ద్వారా అసంఘటిత రంగ కార్మికులను అధికారిక బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి తీసుకువస్తోంది (Financial Inclusion).
  • సామాజిక భద్రత: 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' (SVANidhi se Samridhhi) ద్వారా లబ్ధిదారుల కుటుంబాలకు 8 కేంద్ర సంక్షేమ పథకాలను చేకూర్చడం ద్వారా సమగ్ర భద్రత కల్పిస్తోంది.
  • డిజిటల్ విప్లవం: 57.09 లక్షల మంది వ్యాపారులు 908 కోట్లకు పైగా డిజిటల్ లావాదేవీలు నిర్వహించడం ద్వారా డిజిటల్ ఇండియా లక్ష్యాలను బలోపేతం చేస్తున్నారు.
  • పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: UPSC GS Paper 2 (సామాజిక న్యాయం, ప్రభుత్వ విధానాలు) మరియు GS Paper 3 (ఆర్థికాభివృద్ధి) విభాగాలకు ఈ పథకం అత్యంత కీలకం.

Historical Background

  • 2014: వీధి వ్యాపారుల (జీవనోపాధి రక్షణ మరియు వీధి వ్యాపార నియంత్రణ) చట్టం తీసుకురాబడింది. దీనిద్వారా మొదటిసారి వీధి వ్యాపారులకు చట్టపరమైన గుర్తింపు లభించింది.
  • జూన్ 1, 2020: కోవిడ్-19 ఆర్థిక ఉద్దీపన (ఆత్మనిర్భర్ భారత్) ప్యాకేజీలో భాగంగా పీఎం స్వానిధి పథకాన్ని ప్రారంభించారు.
  • ఆగస్టు 2025: కేబినెట్ ఈ పథకాన్ని సమగ్ర అభివృద్ధి లక్ష్యాలతో మార్చి 2030 వరకు పొడిగిస్తూ ఆమోదం తెలిపింది.

Previous Related Events

  • జనవరి 2021: 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' కార్యక్రమాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా 125 నగరాల్లో ప్రారంభించి వీధి వ్యాపారుల కుటుంబాలకు సంక్షేమ పథకాలను అందించారు.
  • నవంబర్ 2023: స్వానిధి పథకం కింద 50 లక్షల రుణాల పంపిణీ మైలురాయిని అధిగమించినట్లు మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటించింది.
  • జూన్ 2024: పీఎం స్వానిధి లబ్ధిదారులతో ప్రధాని మోదీ నేరుగా సంభాషించి, డిజిటల్ లావాదేవీల వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను అభినందించారు.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు): సుప్రీంకోర్టు వివిధ తీర్పుల్లో (ఉదాహరణకు, ఓల్గా టెల్లిస్ కేసు) 'జీవనోపాధి హక్కు' కూడా జీవించే హక్కులో భాగమే అని స్పష్టం చేసింది. ఈ పథకం ఆ హక్కును పరిరక్షిస్తుంది.
  • ఆర్థిక సమ్మిళితం (Financial Inclusion): అట్టడుగు వర్గాలకు బ్యాంకింగ్ మరియు రుణ సదుపాయాలు కల్పించే ఆర్థిక వ్యవస్థ సిద్ధాంతం. పీఎం జనధన్ యోజన, ముద్రా యోజన తరహాలోనే ఇది కూడా పనిచేస్తుంది.

India & World Comparison

అసంఘటిత రంగంలోని వీధి వ్యాపారులకు ఎటువంటి పూచీకత్తు లేకుండా ప్రభుత్వమే నేరుగా భారీ ఎత్తున రుణాలివ్వడం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మైక్రో-క్రెడిట్ జోక్యాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది. ఆఫ్రికా మరియు లాటిన్ అమెరికా దేశాలు కూడా వీధి వ్యాపారులకు సంబంధించి ఇటువంటి మౌలిక చట్రాలను అనుకరించే దిశగా అధ్యయనం చేస్తున్నాయి.

Future Impact

  • వృద్ధి లక్ష్యాలు: మార్చి 2030 నాటికి మొత్తం 1.15 కోట్ల మంది వీధి వ్యాపారులకు లబ్ధి చేకూర్చాలని ప్రభుత్వం నిర్దేశించుకుంది.
  • మౌలిక సదుపాయాలు: 50 స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌ల (SFHs) నిర్మాణం ద్వారా నగరాల్లో వీధి ఆహార విక్రయాలు మరింత పరిశుభ్రంగా మరియు వ్యవస్థీకృతంగా మారతాయి.
  • మైక్రో-ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్: రుణాలు పొందిన వీధి వ్యాపారులు చిన్నపాటి పారిశ్రామికవేత్తలుగా ఎదిగేందుకు, "విక్షిత్ భారత్ @2047" లక్ష్యాలకు తోడ్పడేందుకు ఈ పథకం పునాదిగా నిలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • పీఎం స్వానిధి పునర్వ్యవస్థీకరించబడిన దశ 27 ఆగస్టు 2026కి ఒక సంవత్సరం పూర్తి చేసుకుంది.
  • ఈ పథకం యొక్క తాజా గడువు: 31 మార్చి 2030 వరకు.
  • పథకం అమలు చేస్తున్న నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ (MoHUA).
  • పథకం యొక్క లక్ష్యం: వీధి వ్యాపారులకు పూచీకత్తు లేని మూలధన రుణాలు (Working Capital Loans) అందించడం.
  • కొత్త ఫీచర్: అర్హులైన వ్యాపారులకు ₹30,000 క్రెడిట్ పరిమితితో యూపీఐ-లింక్డ్ రూపే క్రెడిట్ కార్డ్ జారీ.
  • పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత మొదటి ఏడాదిలో 10.56 లక్షల మంది కొత్త లబ్ధిదారులకు ₹6,294 కోట్ల మేర రుణాలు పంపిణీ.
  • సకాలంలో చెల్లిస్తే వడ్డీ రాయితీ: సంవత్సరానికి 7%.
  • విస్తరణ: పట్టణాలతో పాటు సెన్సస్ టౌన్‌లకు (Census Towns) కూడా పథకం వర్తింపు.
  • కొత్త ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్: దేశవ్యాప్తంగా 50 స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌ల (SFHs) ఏర్పాటు. ఒక్కో హబ్‌కు ₹4 కోట్ల ఆర్థిక సహాయం.
  • అవగాహన కార్యక్రమాలు: 1 సెప్టెంబర్ - 30 సెప్టెంబర్ 2026 మధ్య 'లోక్ కల్యాణ్ మేళాల' నిర్వహణ.
  • మొత్తం లబ్ధిదారులు (ప్రారంభం నుండి): 78.68 లక్షల మందికి ₹19,171 కోట్ల రుణాలు పంపిణీ.
  • డిజిటల్ అడాప్షన్: 57.09 లక్షల వ్యాపారుల ద్వారా 908 కోట్ల డిజిటల్ లావాదేవీలు నమోదు.
  • సామాజిక భద్రత: 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' ద్వారా 51.15 లక్షల కుటుంబాలకు 8 కేంద్ర సంక్షేమ పథకాల అనుసంధానం.
  • పరిశుభ్రతపై శిక్షణ: 6 లక్షలకు పైగా ఫుడ్ వెండర్లకు FSSAI ద్వారా ఆహార భద్రత శిక్షణ.
  • భవిష్యత్ లక్ష్యం: 1.15 కోట్ల మంది వీధి వ్యాపారులకు ఈ పథకం కింద ప్రయోజనం చేకూర్చడం.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: PM SVANidhi (ప్రధాన మంత్రి స్ట్రీట్ వెండర్స్ ఆత్మనిర్భర్ నిధి)

  • Definition: కోవిడ్-19 ప్రభావిత వీధి వ్యాపారులకు తక్షణ ఉపాధి కల్పన కోసం ఎలాంటి పూచీకత్తు లేకుండా మూలధన రుణాన్ని అందించే కేంద్ర ప్రభుత్వ సూక్ష్మ రుణ పథకం.
  • Constitutional / Legal Basis: ప్రాథమిక హక్కులైన ఆర్టికల్ 21 (జీవనోపాధి హక్కు) మరియు వీధి వ్యాపారుల చట్టం, 2014కు లోబడి అమలు చేయబడుతుంది.
  • Scientific / Economic Principle: ఆర్థిక సమ్మిళితం (Financial Inclusion) మరియు సూక్ష్మ రుణాలు (Micro-credit).
  • How it connects to this event: 2030 వరకు పొడిగించబడిన ఈ పథకం విజయవంతంగా ఏడాది పూర్తి చేసుకుని, డిజిటల్ సమ్మిళితం దిశగా అడుగులేసింది.
  • Origin & History: ఆత్మనిర్భర్ భారత్ ప్యాకేజీలో భాగంగా జూన్ 1, 2020న ప్రారంభించబడింది.
  • Key milestone 1: జనవరి 2021లో 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' ప్రారంభం.
  • Key milestone 2: ఆగస్టు 2025లో ఈ పథకాన్ని మార్చి 2030 వరకు పొడిగిస్తూ కేబినెట్ ఆమోదం.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: ముద్రా యోజన, జనధన్ యోజన, దీన్ దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన-నేషనల్ అర్బన్ లైవ్లీహుడ్స్ మిషన్ (DAY-NULM).
  • Nodal Ministry / Body: గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA).
  • India-specific relevance: అసంఘటిత రంగంలో అత్యధికంగా ఉన్న వీధి వ్యాపారులను ఫార్మల్ ఎకానమీలోకి తీసుకురావడం ద్వారా దారిద్య్ర నిర్మూలనకు దోహదపడుతుంది.
  • Global comparison: బంగ్లాదేశ్‌లోని గ్రామీణ్ బ్యాంక్ మోడల్‌కు ఇది మరింత అభివృద్ధి చేయబడిన డిజిటల్ వెర్షన్ లాంటిది.
  • Data point: ఇప్పటివరకు 78.68 లక్షల మంది వ్యాపారులకు ₹19,171 కోట్ల రుణాలు మంజూరయ్యాయి.
  • Common exam angle: ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తున్న మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? వడ్డీ రాయితీ ఎంత శాతం ఉంటుంది? అనే ప్రశ్నలు పదేపదే వస్తాయి.
  • Easy memory hook: SVANidhi = Street Vendor's AtmaNirbhar Nidhi (MoHUA, No Collateral, 7% Subsidy).

❓ Practice MCQs

Q1. పీఎం స్వానిధి (PM SVANidhi) పథకానికి సంబంధించి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]

A) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ

B) సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్యతరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MSME)

C) గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA)

D) గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: C

Explanation: పీఎం స్వానిధి పథకాన్ని గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) నిర్వహిస్తోంది.


Q2. ఇటీవల ఆమోదించబడిన పునర్వ్యవస్థీకరణ ద్వారా పీఎం స్వానిధి పథకాన్ని ఏ సంవత్సరం వరకు పొడిగించారు? [Easy]

A) 31 మార్చి 2027

B) 31 మార్చి 2028

C) 31 మార్చి 2030

D) 31 డిసెంబర్ 2030

Answer: C

Explanation: కేంద్ర కేబినెట్ 27 ఆగస్టు 2025న ఈ పథకాన్ని 31 మార్చి 2030 వరకు పొడిగిస్తూ ఆమోదం తెలిపింది.


Q3. పీఎం స్వానిధి పథకం కింద అర్హులైన వీధి వ్యాపారులకు ఇటీవల ప్రారంభించిన యూపీఐ-లింక్డ్ రూపే క్రెడిట్ కార్డ్ గరిష్ట పరిమితి ఎంత? [Moderate]

A) ₹10,000

B) ₹20,000

C) ₹30,000

D) ₹50,000

Answer: C

Explanation: ఆర్థిక సమ్మిళితాన్ని పెంచడానికి అర్హులైన వీధి వ్యాపారులకు ₹30,000 పరిమితితో యూపీఐ-లింక్డ్ రూపే క్రెడిట్ కార్డులను ప్రవేశపెట్టారు.


Q4. పీఎం స్వానిధి పథకంలో వీధి ఆహార విక్రేతలకు ఆహార భద్రత మరియు పరిశుభ్రతపై శిక్షణ ఇస్తున్న సంస్థ ఏది? [Moderate]

A) ఎఫ్ఎఓ (FAO)

B) నీతి ఆయోగ్

C) క్వాలిటీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (QCI)

D) ఎఫ్ఎస్ఎస్ఎఐ (FSSAI)

Answer: D

Explanation: ఇప్పటివరకు 6 లక్షలకు పైగా వీధి ఆహార విక్రేతలకు FSSAI ఆహార భద్రత మరియు పరిశుభ్రతపై శిక్షణ ఇచ్చింది.


Q5. వీధి వ్యాపారుల కుటుంబాలను వివిధ కేంద్ర సంక్షేమ పథకాలతో అనుసంధానించడానికి ఉద్దేశించిన కార్యక్రమం ఏది? [Moderate]

A) స్వానిధి సే సమృద్ధి

B) స్వానిధి సే వికాస్

C) స్వానిధి ఆత్మనిర్భర్

D) స్వానిధి సే సురక్ష

Answer: A

Explanation: 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' కార్యక్రమం కింద లబ్ధిదారుల కుటుంబాలకు 8 వివిధ కేంద్ర ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలను అనుసంధానం చేస్తున్నారు.


Q6. పీఎం స్వానిధి పథకంలో ప్రవేశపెట్టిన 'వెండర్ మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్' యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి? [Tricky]

A) విదేశాలకు వలస వెళ్లే వ్యాపారులకు పాస్‌పోర్ట్ జారీని సులభతరం చేయడం

B) ఒక పట్టణ స్థానిక సంస్థ (ULB) నుండి మరొక ప్రాంతానికి వలస వెళ్లినప్పుడు సిఫార్సు లేఖల బదిలీని సులభతరం చేయడం

C) ఆఫ్‌లైన్ వ్యాపారం నుండి ఆన్‌లైన్ ఇ-కామర్స్‌కు వలస వెళ్లేందుకు సహాయపడటం

D) గ్రామ స్థాయి నుంచి రాష్ట్ర స్థాయికి వ్యాపారులను ప్రోత్సహించడం

Answer: B

Explanation: వ్యాపారులు వివిధ ULBలు లేదా సెన్సస్ టౌన్‌ల మధ్య వలస వెళ్ళినప్పుడు స్కీమ్ ప్రయోజనాలు నిరంతరాయంగా అందేందుకు ఈ మాడ్యూల్ లేఖల బదిలీని సులభతరం చేస్తుంది.


Q7. పీఎం స్వానిధి పథకానికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది కానిది ఏది? [Tricky]

A) ఇది కేవలం పట్టణ ప్రాంతాల్లోని వీధి వ్యాపారులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది.

B) ఈ పథకం కింద ఎటువంటి పూచీకత్తు (Collateral) లేకుండా మూలధన రుణాలు ఇస్తారు.

C) డిజిటల్ లావాదేవీలను ప్రోత్సహించడానికి క్యాష్‌బ్యాక్ ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తుంది.

D) రుణాలను సకాలంలో తిరిగి చెల్లించే వారికి వడ్డీ రాయితీని అందిస్తుంది.

Answer: A

Explanation: ఈ పథకం కేవలం పట్టణ ప్రాంతాలకే కాకుండా సెన్సస్ టౌన్‌లు మరియు పరిసర ప్రాంతాల నుండి పట్టణాలకు వచ్చే వ్యాపారులకు కూడా విస్తరించబడింది.


Q8. ఈ పునర్వ్యవస్థీకరించిన పథకం కింద దేశవ్యాప్తంగా ఏర్పాటు చేయనున్న స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌ల (SFHs) సంఖ్య మరియు ఒక్కో హబ్‌కు ఇచ్చే గరిష్ట ఆర్థిక సహాయం ఎంత? [Tricky]

A) 100 హబ్‌లు, ఒక్కొక్కటికి ₹2 కోట్లు

B) 50 హబ్‌లు, ఒక్కొక్కటికి ₹4 కోట్లు

C) 200 హబ్‌లు, ఒక్కొక్కటికి ₹1 కోటి

D) 75 హబ్‌లు, ఒక్కొక్కటికి ₹3 కోట్లు

Answer: B

Explanation: మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడానికి 50 స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. నగరాలు ప్రతి హబ్‌కు ₹4 కోట్ల వరకు ఆర్థిక సహాయం పొందడానికి అర్హులు.


📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ప్రధాన మంత్రి స్ట్రీట్ వెండర్స్ ఆత్మనిర్భర్ నిధి (PM SVANidhi) పథకంలో సకాలంలో రుణ చెల్లింపులు చేసిన లబ్ధిదారులకు అందించే వడ్డీ రాయితీ (Interest Subsidy) శాతం ఎంత?

A) సంవత్సరానికి 5%

B) సంవత్సరానికి 7%

C) సంవత్సరానికి 9%

D) సంవత్సరానికి 10%

Answer: B

Explanation: సకాలంలో లేదా నిర్ణీత గడువుకు ముందే రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించే వారికి సంవత్సరానికి 7% చొప్పున వడ్డీ రాయితీ నేరుగా వారి బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేయబడుతుంది.


PYQ 2:

పీఎం స్వానిధి (PM SVANidhi) పథకానికి సంబంధించి ఈ కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకాన్ని గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తోంది.
2. ఈ పథకం కేవలం ఆధార్ కార్డు ఉన్న వ్యాపారులకు ఉచితంగా నగదు పంపిణీ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.
3. 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' కార్యక్రమం ద్వారా లబ్ధిదారులకు 8 కేంద్ర సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలను కల్పిస్తున్నారు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: వాక్యం 1 మరియు 3 సరైనవి. వాక్యం 2 తప్పు, ఎందుకంటే ఇది ఉచిత నగదు పంపిణీ పథకం కాదు; ఇది పూచీకత్తు లేని మూలధన రుణాలను (Working capital loans) అందించే పథకం.


PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

పథకం / కార్యక్రమం - ప్రధాన లక్ష్యం

1. పీఎం స్వానిధి - A. వీధి వ్యాపారుల కుటుంబాలకు సామాజిక భద్రత
2. స్వానిధి సే సమృద్ధి - B. పూచీకత్తు లేని మూలధన రుణాలు
3. వెండర్ మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్ - C. వలస వెళ్లే వ్యాపారులకు నిరంతర సేవలు

సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:

A) 1-A, 2-B, 3-C

B) 1-B, 2-A, 3-C

C) 1-C, 2-B, 3-A

D) 1-B, 2-C, 3-A

Answer: B

Explanation: పీఎం స్వానిధి ప్రధానంగా మూలధన రుణాలకు ఉద్దేశించబడింది (1-B), స్వానిధి సే సమృద్ధి సామాజిక భద్రతా పథకాలను అందిస్తుంది (2-A), మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్ వలస వ్యాపారులకు ఉపకరిస్తుంది (3-C).


✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): అసంఘటిత రంగాన్ని వ్యవస్థీకృతం చేయడంలో మరియు డిజిటల్ ఆర్థిక సమ్మేళనాన్ని సాధించడంలో 'పీఎం స్వానిధి' (PM SVANidhi) పథకం పాత్రను వివరించండి.

Answer: కరోనా మహమ్మారి తర్వాత అత్యంత తీవ్రంగా నష్టపోయిన వీధి వ్యాపారులను ఆదుకునే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైన పీఎం స్వానిధి పథకం, కేవలం క్రెడిట్ ఇంటర్వెన్షన్ స్థాయి నుండి సమగ్ర ఆర్థిక సాధికారత పథకంగా రూపాంతరం చెందింది. అసంఘటిత రంగంలో ఉన్న వీధి వ్యాపారులకు పూచీకత్తు లేని మూలధన రుణాలను అందించడం ద్వారా ఇది వారిని అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి (Formal Economy) విజయవంతంగా తీసుకువచ్చింది.

పునర్వ్యవస్థీకరించిన దశకు ఏడాది పూర్తయ్యేనాటికి, ఈ పథకం కింద 78.68 లక్షల మంది వీధి వ్యాపారులు ₹19,171 కోట్ల రుణాలను పొందారు. వ్యాపారులను డిజిటల్ సాధికారత వైపు నడిపించడంలో ఈ పథకం అద్భుతమైన పాత్ర పోషించింది. 57.09 లక్షల మంది వ్యాపారులు ఏకంగా 908 కోట్ల డిజిటల్ లావాదేవీలు నిర్వహించడం, తద్వారా సుమారు ₹418 కోట్ల క్యాష్‌బ్యాక్ ప్రోత్సాహకాలను పొందడం డిజిటల్ ఇండియా దార్శనికతకు నిదర్శనం. అదనంగా ₹30,000 పరిమితితో కూడిన రూపే క్రెడిట్ కార్డులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా వీధి వ్యాపారుల రుణ ప్రాప్యత మరింత సులభతరం చేయబడింది.


Question 2 (250 words): 'పీఎం స్వానిధి' పథకం కేవలం రుణాల పంపిణీకే పరిమితం కాకుండా, సామాజిక భద్రత మరియు నైపుణ్య వృద్ధిలో ఒక సమగ్ర విధానాన్ని ఎలా అవలంబిస్తోందో విశ్లేషించండి. 2030 వరకు పొడిగించిన ఈ పథకం భవిష్యత్ సవాళ్లను ఎలా ఎదుర్కొంటుంది?

Answer: పీఎం స్వానిధి పథకం ప్రాథమికంగా కోవిడ్-19 సమయంలో వీధి వ్యాపారులకు తక్షణ ఆర్థిక ఉపశమనం కలిగించడానికి ఉద్దేశించబడినప్పటికీ, అది క్రమంగా వారి సంపూర్ణ జీవనోపాధి మరియు పారిశ్రామిక సాధికారత కోసం ఒక బలమైన వ్యవస్థగా ఎదిగింది. ఆర్టికల్ 21 కల్పిస్తున్న జీవనోపాధి హక్కుకు మరియు 2014 వీధి వ్యాపారుల చట్టం యొక్క లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఈ పథకం అసంఘటిత రంగ ముఖచిత్రాన్ని మారుస్తోంది.

ఈ పథకం కేవలం మూలధన రుణాలను పంపిణీ చేయడమే కాకుండా సామాజిక భద్రతపై కూడా దృష్టి సారించింది. 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' కార్యక్రమం ద్వారా 51.15 లక్షల కుటుంబాలకు ప్రొఫైలింగ్ పూర్తి చేసి, వారికి 8 కేంద్ర సంక్షేమ పథకాలను అందించడం విశేషం. FSSAI సహకారంతో 6 లక్షల మందికి పైగా ఆహార విక్రేతలకు పరిశుభ్రతపై శిక్షణ ఇవ్వడం వారి నైపుణ్యాలను మరియు వ్యాపార నాణ్యతను పెంచింది. పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత, 50 స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్‌ల (ఒక్కొక్క దానికి ₹4 కోట్లు) నిర్మాణం చేపట్టడం ద్వారా పట్టణ ప్రణాళికలో వీధి వ్యాపారులకు శాశ్వత స్థానాన్ని కల్పిస్తోంది.

అయితే, భవిష్యత్తులో ఈ పథకం మరిన్ని సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. ప్రధానంగా, గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి వలస వచ్చే నూతన వ్యాపారుల గుర్తింపు ప్రక్రియను మరింత వేగవంతం చేయాలి. వెండర్ మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్ ఈ సమస్య పరిష్కారానికి తోడ్పడుతుంది. 2030 నాటికి 1.15 కోట్ల మందికి లబ్ధి చేకూర్చాలన్న లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి బ్యాంకులు, ULBలు మరింత సమన్వయంతో పనిచేయాలి. వీధి వ్యాపారులను మైక్రో-ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌లుగా మార్చడం ద్వారా 'వికసిత్ భారత్ 2047' లక్ష్యాల సాధనలో ఈ పథకం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.


⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse ఈ పథకాన్ని అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖతో. చాలామంది సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్యతరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MSME) లేదా ఆర్థిక శాఖ అనుకుంటారు. The correct fact is దీనిని గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) పర్యవేక్షిస్తుంది.
  • Trap 2: A common wrong assumption is పీఎం స్వానిధి అనేది ఉచితంగా డబ్బు ఇచ్చే సంక్షేమ పథకం లేదా వ్యవసాయ రుణాలు ఇచ్చే పథకం అని. The reality is ఇది పట్టణ మరియు పరిసర ప్రాంతాల వీధి వ్యాపారులకు పూచీకత్తు లేని 'వర్కింగ్ క్యాపిటల్ రుణాలు' (Working Capital Loans) ఇచ్చే పథకం.
  • Trap 3: Many students miss 'స్వానిధి సే సమృద్ధి' కార్యక్రమం యొక్క అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో తప్పు చేస్తారు. Always remember ఇది లబ్ధిదారుల కుటుంబాలకు కేవలం ఆర్థిక సాయం కాదు, వివిధ సామాజిక భద్రతా పథకాలను (Social Security Schemes) అనుసంధానించే సమగ్ర కార్యక్రమం.

🧭 Exam Tip

  • Prelims: నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA), వడ్డీ రాయితీ శాతం (7%), తాజాగా ప్రవేశపెట్టిన ఫీచర్లు (రూ.30 వేల లిమిట్ తో క్రెడిట్ కార్డ్, మైగ్రేషన్ మాడ్యూల్) పై నేరుగా ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది.
  • Mains: GS Paper 2 (అణగారిన వర్గాల సంక్షేమం) మరియు GS Paper 3 (ఆర్థిక సమ్మిళితం, డిజిటల్ ఎకానమీ) విభాగాల్లో ఈ పథకం యొక్క బహుముఖ విధానాన్ని విశ్లేషించమని ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Interview: అసంఘటిత రంగాన్ని ఫార్మల్ ఎకానమీలోకి ఎలా తీసుకురావచ్చు అనే దానికి ఈ పథకాన్ని ఒక గొప్ప ఉదాహరణగా (Case Study) మీరు ప్రస్తావించవచ్చు.
  • Prediction: డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) ఉపయోగించి అట్టడుగు వర్గాలకు ఆర్థిక సాధికారత కల్పించడంలో పీఎం స్వానిధి ఎలా విజయం సాధించింది అనే కోణంలో తదుపరి పరీక్షల్లో ఖచ్చితంగా ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.