తెలంగాణ ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం (దశ-II) ప్రారంభం: పేదలకు సొంతింటి కల

What Happened

తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం రెండవ దశను (Phase-II) లాంఛనంగా ప్రారంభించింది. ఈ దశలో అర్హులైన పేద కుటుంబాలకు తమ సొంత స్థలంలో ఇల్లు కట్టుకునేందుకు రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సాయం అందిస్తారు. సిమెంట్, స్టీల్ వంటి నిర్మాణ సామాగ్రి ధరలు పెరిగినందున, పేదలపై భారం పడకుండా ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ముఖ్యంగా ఒంటరి మహిళలు, అట్టడుగు వర్గాలకు ఈ రెండవ దశలో అత్యధిక ప్రాధాన్యతను ఇవ్వనున్నారు.

When & Where

ఈ పథకం తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని 119 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల్లో అమలు చేయబడుతోంది. దీని మొదటి దశ 2024 మార్చి నెలలో ప్రారంభం కాగా, పౌరుల అవసరాలు, ద్రవ్యోల్బణం దృష్ట్యా సవరించిన మార్గదర్శకాలతో ప్రస్తుతం ఫేజ్-II కి నిధులు విడుదలయ్యాయి.

Who Is Involved

• తెలంగాణ గృహ నిర్మాణ శాఖ: ఈ పథకం అమలును పర్యవేక్షించే ప్రధాన నోడల్ ఏజెన్సీ.
• జిల్లా కలెక్టర్లు & రెవెన్యూ యంత్రాంగం: లబ్ధిదారుల గుర్తింపు మరియు క్షేత్రస్థాయి డాక్యుమెంట్ల పరిశీలన బాధ్యత.
• గ్రామ పంచాయతీలు / మున్సిపల్ వార్డులు: దరఖాస్తుల ప్రాథమిక పరిశీలన మరియు గ్రామ సభల ద్వారా తుది ఆమోదం.
• లబ్ధిదారులు: ఇళ్లు లేని పేదలు, ఒంటరి మహిళలు, మరియు 250 చ.గజాల ఉచిత ఇంటి స్థలానికి అర్హులైన తెలంగాణ ఉద్యమకారులు.

How It Works

1. దరఖాస్తు విధానం: అర్హులైన పౌరులు ప్రజా పాలన పోర్టల్ ద్వారా లేదా స్థానిక గ్రామ/వార్డు సచివాలయాల్లో దరఖాస్తు చేసుకోవాలి.
2. క్షేత్రస్థాయి తనిఖీ: అధికారులు దరఖాస్తులను క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలించి, గ్రామ సభల ఆమోదం తర్వాత తుది లబ్ధిదారుల జాబితాను రూపొందిస్తారు.
3. దశలవారీగా నిధుల పంపిణీ: మొత్తం రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సహాయాన్ని నేరుగా లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో (DBT ద్వారా) నాలుగు దశల్లో (బేస్‌మెంట్, గోడల నిర్మాణం, రూఫ్ లెవెల్, ఇల్లు పూర్తయ్యాక) జమ చేస్తారు.
4. ఆన్లైన్ పర్యవేక్షణ: నిధుల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టేందుకు ఇందిరమ్మ ఇండ్లు మొబైల్ యాప్ ద్వారా ఇంటి నిర్మాణ దశలను జియో-ట్యాగింగ్ (Geo-tagging) చేస్తారు.

Why It Matters

ఈ పథకం సామాజిక న్యాయం (Social Justice) మరియు ఆర్థిక సాధికారత కోణంలో చాలా కీలకం. ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం ప్రతి పౌరుడికి గౌరవప్రదంగా జీవించే హక్కు ఉంది, దానికి సొంతిల్లు ఒక ప్రాథమిక అవసరం. దీని ద్వారా అట్టడుగు వర్గాలకు, ఒంటరి మహిళలకు సామాజిక భద్రత లభిస్తుంది. అంతేకాకుండా, భారీ ఎత్తున ఇళ్ల నిర్మాణం జరగడం వల్ల స్థానిక తాపీ మేస్త్రీలు, కూలీలు, ప్లంబర్లు, ఎలక్ట్రీషియన్లకు ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయి. ఇది TSPSC గ్రూప్స్ పరీక్షల సిలబస్‌లోని పేపర్-2 (పాలసీలు) మరియు పేపర్-3 (ఎకానమీ) కి నేరుగా అనుసంధానమై ఉంటుంది.

Historical Background

• 2006: ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో మొదటిసారిగా ఇందిరమ్మ పథకం ప్రారంభమై లక్షలాది ఇళ్ల నిర్మాణం జరిగింది.
• 2014-2023: తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత పాత ప్రభుత్వ హయాంలో ఉచితంగా నిర్మించి ఇచ్చే డబుల్ బెడ్రూమ్ ఇండ్ల పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
• 11 మార్చి 2024: ప్రస్తుత తెలంగాణ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, స్వంత స్థలంలో ఇల్లు నిర్మించుకునే ఆప్షన్ తో కొత్తగా 'ఇందిరమ్మ ఇండ్లు' (దశ-1) పథకాన్ని ప్రారంభించింది.

Previous Related Events

• మార్చి 2024: ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం మొదటి దశ లాంచ్. ఒక్కో నియోజకవర్గానికి 3,500 ఇళ్ల మంజూరు.
• జనవరి 2025: ప్రజా పాలన దరఖాస్తుల ద్వారా రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా దాదాపు 18.32 లక్షల మంది అర్హులను ప్రాథమికంగా గుర్తించారు.
• జూలై 2026: హైదరాబాద్ CURE (Core Urban Region) పరిధిలో బహుళ అంతస్తుల భవనాల్లో (Flats) ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం అమలు కోసం ప్రత్యేక మార్గదర్శకాలను ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు): గౌరవప్రదమైన నివాస హక్కు జీవించే హక్కులో అంతర్భాగమని భారత సుప్రీంకోర్టు (ఉదా: చమేలీ సింగ్ vs స్టేట్ ఆఫ్ UP) స్పష్టం చేసింది.
• ఆదేశిక సూత్రాలు (DPSP): ఆర్టికల్ 39 (b) & (c) ప్రకారం సంపద కేంద్రీకృతం కాకుండా చూడటం, ప్రజలందరికీ భౌతిక వనరులు పంపిణీ చేయడం వంటి లక్ష్యాలకు ఈ పథకం అద్దం పడుతుంది.

India & World Comparison

భారత ప్రభుత్వం జాతీయ స్థాయిలో ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన (PMAY) ద్వారా అర్బన్ మరియు రూరల్ ప్రాంతాల్లో ఇళ్లను నిర్మిస్తోంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం PMAY మార్గదర్శకాలకు తమ రాష్ట్ర నిధులను కూడా జోడించి ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకాన్ని మరింత ఆకర్షణీయంగా (రూ. 5 లక్షల సాయంతో) అమలు చేస్తోంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDG-11) అందరికీ సురక్షితమైన మరియు సరసమైన గృహాలను (Affordable Housing) అందించాలని నిర్దేశిస్తున్నాయి.

Future Impact

• రాబోయే ఐదేళ్లలో తెలంగాణలో 'ఇళ్లు లేని వారు' (Homelessness) అనే సమస్య గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
• ఇళ్ల నిర్మాణం కోసం సిమెంట్, స్టీల్, ఇటుక తదితర అనుబంధ పరిశ్రమలకు డిమాండ్ పెరిగి రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ (GSDP) వేగంగా వృద్ధి చెందుతుంది.
• మహిళల పేరిట లేదా మహిళలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ఇళ్లు మంజూరు చేయడం వల్ల రాష్ట్రంలో మహిళా సాధికారత (Women Empowerment) పెరుగుతుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• పథకం పేరు: ఇందిరమ్మ ఇండ్లు (దశ-II).
• ప్రధాన లక్ష్యం: రాష్ట్రంలోని ఇళ్లు లేని పేదలకు సొంతిల్లు (Housing for All).
• ఆర్థిక సాయం: ఇల్లు నిర్మించుకోవడానికి రూ. 5 లక్షలు (సొంత స్థలం ఉన్నవారికి).
• స్థలం లేని వారికి: ప్రభుత్వమే ఉచితంగా ఇంటి స్థలంతో పాటు రూ. 5 లక్షల సాయం అందిస్తుంది.
• ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత: రెండవ దశలో ఒంటరి మహిళలు, అట్టడుగు వర్గాలు.
• ఉద్యమకారుల కోటా: తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు ప్రత్యేకంగా 250 చ.గజాల స్థలం ఉచితం.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: తెలంగాణ రాష్ట్ర గృహ నిర్మాణ శాఖ (Housing Department).
• దరఖాస్తు పోర్టల్: ప్రజా పాలన వెబ్సైట్ (prajapalana) మరియు సంబంధిత గ్రామ పంచాయతీ.
• నిధుల పంపిణీ: ఒకేసారి కాకుండా నిర్మాణ ప్రగతిని బట్టి 4 దశల్లో బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి (DBT) జమ.
• సాంకేతికత వాడకం: పర్యవేక్షణ కోసం ఇందిరమ్మ ఇండ్లు మొబైల్ యాప్ మరియు జియో ట్యాగింగ్.
• చారిత్రక నేపథ్యం: 11 మార్చి 2024 లో మొదటి దశ ప్రారంభం (నియోజకవర్గానికి 3500 ఇళ్ల చొప్పున).
• రాజ్యాంగ కోణం: ఆర్టికల్ 21 కింద గౌరవప్రదమైన నివాస హక్కు పరిరక్షణ.
• పట్టణ ప్రాంతాల కోసం (హైదరాబాద్): CURE ప్రాంతంలో బహుళ అంతస్తుల భవనాల నిర్మాణానికి జూలై 2026 లో శ్రీకారం.
• అవినీతి నిరోధం: గ్రామ సభల ఆమోదం మరియు జియో ట్యాగింగ్ ద్వారా బోగస్ లబ్ధిదారుల ఏరివేత.
• ఆర్థిక ప్రభావం: గృహ నిర్మాణ రంగం ఉద్దీపన ద్వారా రాష్ట్ర ఉపాధి రేటు పెరుగుదల.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Welfare Schemes & Housing Rights (సంక్షేమ పథకాలు & నివాస హక్కు)

• Definition: పౌరులందరికీ కనీస మౌలిక సదుపాయాలతో కూడిన సురక్షితమైన మరియు శాశ్వతమైన నివాసాన్ని ప్రభుత్వ సహకారంతో అందించే విధానమే 'హౌసింగ్ ఫర్ ఆల్'.
• Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) మరియు ఆదేశిక సూత్రాలలోని (DPSP) ఆర్టికల్ 38, 39, 47.
• Economic Principle: ప్రభుత్వ వ్యయం (Public Expenditure) ద్వారా మౌలిక వసతుల కల్పన, తద్వారా 'మల్టిప్లైయర్ ఎఫెక్ట్' (Multiplier Effect) పనిచేసి ఆర్థిక వృద్ధి సాధించడం.
• How it connects to this event: ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం రెండవ దశ, పేదల జీవన ప్రమాణాలను పెంచే దిశగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గృహ నిర్మాణ విధానానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.
• Origin & History: భారతదేశంలో జాతీయ స్థాయిలో 1985 లో 'ఇందిరా ఆవాస్ యోజన' (IAY) తో గ్రామీణ గృహ నిర్మాణ పథకాలు అధికారికంగా ప్రారంభమయ్యాయి.
• Key milestone 1: 2015 లో జాతీయ స్థాయిలో 'ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన' (PMAY) ప్రారంభం కావడం.
• Key milestone 2: 2024 మార్చిలో తెలంగాణలో సొంత స్థలంలో ఇల్లు నిర్మించుకునే వెసులుబాటుతో 'ఇందిరమ్మ ఇండ్లు' పథకం ప్రారంభం కావడం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: PMAY (గ్రామీణ & అర్బన్), రాజీవ్ స్వగృహ, డబుల్ బెడ్రూమ్ ఇండ్ల పథకం.
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర స్థాయిలో గ్రామీణాభివృద్ధి మరియు గృహ నిర్మాణ శాఖలు; తెలంగాణలో గృహ నిర్మాణ శాఖ.
• India-specific relevance: అధిక జనాభా మరియు వేగవంతమైన పట్టణీకరణ వల్ల భారతదేశంలో గృహాల కొరత తీవ్రంగా ఉంది, కాబట్టి ఇటువంటి పథకాలు సామాజిక స్థిరత్వానికి అత్యవసరం.
• Global comparison: ఐక్యరాజ్యసమితి సస్టెయినబుల్ డెవలప్‌మెంట్ గోల్ (SDG 11) - స్థిరమైన నగరాలు మరియు సముదాయాలు.
• Data point: మార్చి 2024 లో ప్రకటించిన మొదటి దశలో 119 నియోజకవర్గాలకు గాను ప్రతి చోట 3500 ఇళ్ల చొప్పున భారీ లక్ష్యాన్ని ప్రభుత్వం నిర్దేశించింది.
• Common exam angle: లబ్ధిదారుల ఎంపిక ప్రమాణాలు, అందించే ఆర్థిక సహాయం (రూ. 5 లక్షలు), నిధుల విడుదల దశలు మరియు తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు ఇచ్చే ప్రయోజనాలపై (250 గజాలు) పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు తప్పక ప్రశ్నలు అడుగుతాయి.
• Easy memory hook: ఇందిరమ్మ ఇండ్లు = రూ. 5 లక్షలు + 4 దశలు + సొంత స్థలం / లేదా స్థలం లేనివారికి భూమి + తెలంగాణ ఫైటర్లకు 250 గజాలు.

---

❓ Practice MCQs

Q1. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం (Phase-II) కింద సొంత స్థలం ఉన్నవారికి ఇల్లు నిర్మించుకోవడానికి ఎంత ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు? [Easy]

A) రూ. 3 లక్షలు

B) రూ. 4 లక్షలు

C) రూ. 5 లక్షలు

D) రూ. 6 లక్షలు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం కింద అర్హులైన పేద కుటుంబాలు సొంత స్థలంలో ఇల్లు కట్టుకునేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సహాయాన్ని మంజూరు చేస్తుంది.

---

Q2. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం రెండవ దశలో ఏ వర్గాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొంది? [Easy]

A) ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు

B) ఒంటరి మహిళలు మరియు అట్టడుగు వర్గాలకు

C) ఉన్నత ఆదాయ వర్గాలకు

D) పారిశ్రామికవేత్తలకు

Answer: B

Explanation: ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం రెండవ దశలో ముఖ్యంగా ఒంటరి మహిళలు (Single women) మరియు అట్టడుగు వర్గాల (Marginalised communities) గృహ అవసరాలపై దృష్టి సారించారు.

---

Q3. తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు (Telangana Movement Activists) ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద ఎంత స్థలాన్ని ఉచితంగా కేటాయించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది? [Moderate]

A) 150 చదరపు గజాలు

B) 200 చదరపు గజాలు

C) 250 చదరపు గజాలు

D) 300 చదరపు గజాలు

Answer: C

Explanation: తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న పోరాటయోధులకు గుర్తింపుగా ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకంలో 250 చదరపు గజాల ఇంటి స్థలాన్ని కేటాయిస్తారు.

---

Q4. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకానికి సంబంధించి లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాల్లోకి (DBT) ఆర్థిక సాయాన్ని మొత్తం ఎన్ని దశల్లో (Stages) జమ చేస్తారు? [Moderate]

A) 2 దశల్లో

B) 3 దశల్లో

C) 4 దశల్లో

D) 5 దశల్లో

Answer: C

Explanation: పారదర్శకతను పెంచేందుకు ఇంటి నిర్మాణ ప్రగతిని బట్టి (బేస్‌మెంట్, గోడలు, రూఫ్, పూర్తి నిర్మాణం) మొత్తం రూ. 5 లక్షలను 4 దశల్లో లబ్ధిదారుల ఖాతాలకు అందజేస్తారు.

---

Q5. హైదరాబాద్ CURE (Core Urban Region) ప్రాంతంలో ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద నిర్మించే ఫ్లాట్ల కార్పెట్ ఏరియా (Carpet Area) ఎంత ఉండాలని మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొన్నారు? [Moderate]

A) 350 చదరపు అడుగులు

B) 400 చదరపు అడుగులు

C) 528 చదరపు అడుగులు

D) 600 చదరపు అడుగులు

Answer: B

Explanation: హైదరాబాద్ CURE పరిధిలో నిర్మించే బహుళ అంతస్తుల ఫ్లాట్ల కార్పెట్ ఏరియా 400 చదరపు అడుగులు (బిల్టప్ ఏరియా 528 చ.అ) ఉండేలా ప్రభుత్వం ప్లాన్ చేసింది.

---

Q6. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ స్ఫూర్తితో ప్రభుత్వాలు గృహ నిర్మాణ పథకాలను (Housing for All) చురుకుగా అమలు చేస్తున్నాయి? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 14

B) ఆర్టికల్ 19

C) ఆర్టికల్ 21

D) ఆర్టికల్ 25

Answer: C

Explanation: ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) పరిధిలోకి గౌరవప్రదంగా జీవించే హక్కు వస్తుందని, దానికి శాశ్వత నివాస స్థలం అత్యవసరమని సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.

---

Q7. కింది వాటిలో ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం దరఖాస్తుల స్థితిని మరియు లబ్ధిదారుల వివరాలను పర్యవేక్షించే ప్రభుత్వ పోర్టల్ ఏది? [Tricky]

A) ధరణి పోర్టల్

B) ఈ-సేవ పోర్టల్

C) ప్రజా పాలన పోర్టల్

D) మీ-సేవా పోర్టల్

Answer: C

Explanation: ఈ పథకానికి సంబంధించిన దరఖాస్తులను స్వీకరించడం మరియు ఆమోదం పొందిన లబ్ధిదారుల స్థితిని (Application Status) తెలుసుకోవడానికి ప్రభుత్వం 'ప్రజా పాలన' (Prajapalana) మరియు ప్రత్యేక ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పోర్టల్ ను ఉపయోగిస్తోంది.

---

Q8. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం లబ్ధిదారుల ఎంపికలో అక్రమాలను నిరోధించడానికి తుది ఆమోద బాధ్యతను ఎవరికి/ఏ సంస్థకు అప్పగించారు? [Tricky]

A) జిల్లా కలెక్టర్ ఏకపక్ష నిర్ణయం

B) స్థానిక ఎమ్మెల్యే ఆమోదం

C) గ్రామ సభలు / వార్డు కమిటీలు

D) ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం

Answer: C

Explanation: లబ్ధిదారుల ఎంపిక పారదర్శకంగా జరగడానికి క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన తర్వాత గ్రామ సభల (Gram Sabhas) వేదికగా లబ్ధిదారుల తుది జాబితాను ఆమోదించడం తప్పనిసరి చేయబడింది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం' ద్వారా సొంత స్థలం లేని నిరుపేద లబ్ధిదారులకు లభించే ప్రయోజనం ఏమిటి?

A) కేవలం రూ. 5 లక్షల వడ్డీ లేని రుణం ఇస్తారు.

B) ప్రభుత్వమే ఉచితంగా స్థలం కేటాయించి, ఇల్లు కట్టుకోవడానికి రూ. 5 లక్షలు ఇస్తుంది.

C) పాత ఇల్లు మరమ్మత్తులకు రూ. 3 లక్షలు మాత్రమే ఇస్తారు.

D) ఉచితంగా కేవలం ఇటుకలు, సిమెంట్ మాత్రమే ఇస్తారు.

Answer: B

Explanation: ఇళ్లు మరియు సొంత స్థలం ఏమీ లేని నిరుపేదలకు ప్రభుత్వమే ఉచితంగా ఇంటి స్థలంతో పాటు ఇల్లు నిర్మించుకునేందుకు రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సాయం అందిస్తుంది.

---

PYQ 2:

ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకానికి సంబంధించి కింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకం కింద సొంత స్థలంలో ఇల్లు కట్టుకునేవారికి రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.
2. నిధుల పంపిణీ అంతా ఒకేసారి కాకుండా నిర్మాణ ప్రగతిని బట్టి నాలుగు దశల్లో జరుగుతుంది.
3. తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు ఈ పథకం కింద 500 చ.గజాల స్థలాన్ని ఉచితంగా ఇస్తారు.

పై వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: 1 మరియు 2 వ్యాఖ్యలు సరైనవి. వ్యాఖ్య 3 తప్పు, ఎందుకంటే తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు కేటాయించే ఉచిత ఇంటి స్థలం 500 కాదు, 250 చదరపు గజాలు.

---

PYQ 3:

కిందివాటిని జతపరచండి:

1. పథకం నోడల్ ఏజెన్సీ
2. అందించే ఆర్థిక సాయం
3. ఉద్యమకారుల కోటా
4. ఫేజ్-II ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత

a. రూ. 5 లక్షలు
b. ఒంటరి మహిళలు
c. తెలంగాణ గృహ నిర్మాణ శాఖ
d. 250 చ.గజాలు

సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:

A) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b

B) 1-a, 2-c, 3-b, 4-d

C) 1-c, 2-b, 3-a, 4-d

D) 1-d, 2-a, 3-c, 4-b

Answer: A

Explanation: నోడల్ ఏజెన్సీగా తెలంగాణ గృహ నిర్మాణ శాఖ (c), లబ్ధిదారులకు అందించే ఆర్థిక సాయం రూ. 5 లక్షలు (a), ఉద్యమకారులకు కేటాయించే స్థలం 250 చ.గజాలు (d), ఫేజ్-II లో ఒంటరి మహిళలకు ప్రాధాన్యత (b) ఇవ్వబడింది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం దశ-II యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యాలు మరియు సామాజిక ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం దశ-II యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం రాష్ట్రంలోని ఇళ్లు లేని నిరుపేదలకు సొంత గృహ వసతి కల్పించడం. ఆర్థిక అసమానతలను తగ్గించి, పేదలకు గౌరవప్రదమైన జీవనం అందించే దిశగా ఈ పథకం రూపొందించబడింది. దీని కింద సొంత స్థలం ఉన్నవారికి ఇల్లు కట్టుకోవడానికి రూ. 5 లక్షలు, అసలు స్థలమే లేనివారికి ప్రభుత్వ భూమితో పాటు రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సాయాన్ని ప్రభుత్వం అందజేస్తుంది.

సామాజిక ప్రాముఖ్యత విషయానికి వస్తే, రెండవ దశలో ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ఒంటరి మహిళలు (Single women) మరియు అట్టడుగు వర్గాలకు పెద్దపీట వేసింది. ఇది మహిళా సాధికారతకు, వారికి సమాజంలో ఆర్థిక భద్రత కల్పించడానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది. అంతేకాకుండా, తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు 250 చదరపు గజాల స్థలాన్ని కేటాయించడం ద్వారా వారి త్యాగాలను ప్రభుత్వం గుర్తించింది. గ్రామ సభల ద్వారా లబ్ధిదారుల ఎంపిక, జియో ట్యాగింగ్ ద్వారా పర్యవేక్షణ వంటివి ఈ పథకంలో అవినీతిని అరికట్టి పారదర్శకతను పెంచుతాయి. మొత్తంగా రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 స్ఫూర్తితో, ఐరాస సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDG 11) సాధనలో ఈ పథకం అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): సంక్షేమ పథకాలు కేవలం ఉచితాలు కావని, అవి మౌలిక సదుపాయాల కల్పన మరియు ఆర్థిక వృద్ధికి తోడ్పడతాయని ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం ఉదాహరణతో చర్చించండి.

సంక్షేమ పథకాలపై తరచుగా అవి కేవలం ఉచితాలు (Freebies) అనే విమర్శ వస్తుంటుంది. కానీ దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలను ఆశించి అమలు చేసే గృహ నిర్మాణ పథకాలు రాష్ట్ర ఆర్థిక వృద్ధికి మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ఎంతగానో దోహదపడతాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం ఈ కోవలోకే వస్తుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలు (ఆర్టికల్ 38, 39) పేదరిక నిర్మూలన మరియు సంపద సమాన పంపిణీకి ప్రభుత్వాలు కృషి చేయాలని స్పష్టంగా నిర్దేశిస్తున్నాయి.

ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం రెండవ దశ కింద ఒక్కో ఇంటి నిర్మాణానికి రూ. 5 లక్షల ఆర్థిక సహాయాన్ని ప్రభుత్వం లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో నాలుగు దశలుగా జమ చేస్తోంది. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా లక్షలాది ఇళ్ల నిర్మాణం జరగడం వల్ల సిమెంట్, స్టీల్, ఇటుకలు, ఇసుక వంటి నిర్మాణ సామాగ్రికి భారీగా డిమాండ్ పెరుగుతుంది. దీనివల్ల రాష్ట్రంలోని తయారీ రంగం (Manufacturing sector) మరియు రవాణా రంగం ఉత్తేజితం అవుతాయి. అలాగే గ్రామాలు మరియు పట్టణాల్లో లక్షలాది మంది దినసరి కూలీలు, తాపీ మేస్త్రీలు, ప్లంబర్లు, ఎలక్ట్రీషియన్లకు స్థానికంగా ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయి.

అంటే ప్రభుత్వం వెచ్చించే ఈ నిధులు కేవలం సబ్సిడీగా మిగిలిపోకుండా, ఆర్థిక వ్యవస్థలో 'మల్టిప్లైయర్ ఎఫెక్ట్' (Multiplier effect) ద్వారా తిరిగి రాష్ట్ర జీఎస్‌డీపీ (GSDP) వృద్ధికి కారణమవుతాయి. సామాజిక కోణంలో చూస్తే, సొంతిల్లు అనేది ఒక పేద కుటుంబానికి అతిపెద్ద ఆస్తి. ముఖ్యంగా ఈ పథకంలో ప్రాధాన్యత ఇస్తున్న ఒంటరి మహిళలు, అట్టడుగు వర్గాలకు ఇళ్లు కేటాయించడం ద్వారా వారి సామాజిక భద్రత (Social Security) గణనీయంగా పెరుగుతుంది. కాబట్టి, పారదర్శకమైన ఎంపిక విధానంతో, జియో-ట్యాగింగ్ వంటి సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తూ అమలు చేస్తున్న ఈ పథకం కేవలం సంక్షేమం మాత్రమే కాకుండా, రాష్ట్ర సమగ్ర అభివృద్ధికి బలమైన పునాది వేస్తుందని చెప్పవచ్చు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: Students often confuse ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం సాయం with గత ప్రభుత్వం నిర్మించి ఇచ్చిన డబుల్ బెడ్రూమ్ పథకం. The correct fact is ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద లబ్ధిదారులే సొంతంగా ఇల్లు కట్టుకుంటారు, ప్రభుత్వం దశల వారీగా కేవలం నిధులు (రూ. 5 లక్షలు) లేదా స్థలం+నిధులు ఇస్తుంది.
• Trap 2: A common wrong assumption is తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు 5 లక్షల నగదు అదనంగా ఇస్తారని. The reality is ఉద్యమకారులకు ఈ పథకం కింద ఉచితంగా కేవలం 250 చ.గజాల స్థలం కేటాయిస్తారు.
• Trap 3: Many students miss నిధుల విడుదల విధానం when answering questions on this topic. Always remember ఆర్థిక సాయం రూ. 5 లక్షలు ఒకేసారి ఇవ్వరు, నిర్మాణ ప్రగతిని బట్టి 4 దశల్లో (బేస్‌మెంట్, గోడలు, రూఫ్, ఫైనల్ స్టేజ్) పంపిణీ చేస్తారు.

---

🧭 Exam Tip

• ప్రిలిమ్స్ కోణంలో: పథకం ప్రారంభించిన సంవత్సరం (మార్చి 2024), ఆర్థిక సాయం మొత్తం (రూ. 5 లక్షలు), దశల సంఖ్య (4), మరియు తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు కేటాయించే స్థలం (250 చ.గజాలు) లాంటి ఫ్యాక్ట్స్ ఆధారంగా ప్రశ్నలు ఎక్కువగా వస్తాయి.
• మెయిన్స్ కోణంలో: "హౌసింగ్ ఫర్ ఆల్" విధానం ద్వారా సామాజిక సాధికారత (Social Empowerment) మరియు స్థానిక ఉపాధి రేటు పెరుగుదల (Economic Multiplier) ఎలా సాధ్యమో విశ్లేషించే ప్రశ్నలు TSPSC గ్రూప్-1 ఎస్సే మరియు పేపర్-3 (ఎకానమీ) లో వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• ఇంటర్వ్యూలలో: ఈ పథకం అమలులో గ్రామ సభల పాత్ర మరియు అవినీతి రహిత అమలుకు తీసుకుంటున్న సాంకేతిక చర్యల (జియో ట్యాగింగ్, DBT) గురించి మీ అభిప్రాయం అడగవచ్చు.
• Prediction: రాబోయే గ్రూప్-2/గ్రూప్-3 పరీక్షల్లో "ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం ఫేజ్-2 లో ఎవరికి అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు?" (జవాబు: ఒంటరి మహిళలు, అట్టడుగు వర్గాలు) అనే ప్రశ్న కచ్చితంగా ఆశించవచ్చు.

---

Indiramma Houses Phase 2 from April: What Beneficiaries Need to Know || Pratidhwani This video explains the upcoming second phase of the Indiramma Housing Scheme, detailing the Rs. 5 lakh financial assistance and eligibility criteria for beneficiaries.