భారత్-చిలీ CEPA చర్చలు: ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం మరియు పెట్టుబడుల్లో నూతన అధ్యాయం

What Happened

ఆగస్టు 26, 2026 న చిలీలోని శాంటియాగోలో భారతదేశం మరియు చిలీ దేశాల మధ్య సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA - Comprehensive Economic Partnership Agreement) కోసం కీలక చర్చలు జరిగాయి. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు మరియు ఆర్థిక సహకారాన్ని మరింత లోతుగా విస్తరించడమే ఈ సమావేశం ప్రధాన అజెండా. 2026 సంవత్సరాంతానికి ఈ చర్చలను ముగించి, ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా ఖరారు చేయాలని ఇరు దేశాల ప్రతినిధులు ఒక అంగీకారానికి వచ్చారు.

When & Where

ఈ సమావేశం ఆగస్టు 26, 2026న దక్షిణ అమెరికా ఖండంలోని చిలీ రాజధాని అయిన శాంటియాగో నగరంలో జరిగింది. మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్థిక ముఖచిత్రంలో లాటిన్ అమెరికా దేశాలతో భారతదేశం వాణిజ్యాన్ని విస్తరిస్తున్న క్రమంలో ఈ భేటీ అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

Who Is Involved

• భారత వాణిజ్య కార్యదర్శి: శ్రీ రాజేష్ అగర్వాల్ (భారత బృందానికి నాయకత్వం వహించారు).
• చిలీ అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంబంధాల ఉప మంత్రి: శ్రీమతి పౌలా ఎస్టీవెజ్ వైన్‌స్టెయిన్.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: భారత వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఈ ఒప్పందం వలన రెండు దేశాలకు చెందిన ఫార్మా, వ్యవసాయం, ఇంధనం మరియు యంత్ర పరికరాల తయారీదారులు ప్రధానంగా లబ్ధి పొందుతారు.

How It Works

• దశ 1: రెండు దేశాల వాణిజ్య ప్రతినిధులు వస్తువులు, సేవలు మరియు పెట్టుబడులపై సుంకాల తగ్గింపు (Tariff reduction) మరియు వాణిజ్య అడ్డంకుల తొలగింపుపై చర్చలు జరుపుతారు.
• దశ 2: ఫార్మాస్యూటికల్స్, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఇంధనం, ఖనిజాలు వంటి కీలక రంగాల్లో ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడులకు అనువైన విధివిధానాలను ఖరారు చేస్తారు.
• దశ 3: ఆధునిక సాంకేతికత బదిలీకి, నైపుణ్య మార్పిడికి మరియు నిరంతర సరఫరా గొలుసులను (resilient supply chains) నిర్మించడానికి చట్టపరమైన నిబంధనలను రూపొందిస్తారు.
• దశ 4: ఈ ఏకాభిప్రాయం కుదిరిన తర్వాత, 2026 చివరి నాటికి ప్రభుత్వాలు అధికారికంగా CEPA ఒప్పందంపై సంతకాలు చేస్తాయి, తద్వారా స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం సులభతరం అవుతుంది.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: CEPA ద్వారా సుంకాలు తగ్గడం వల్ల భారతీయ ఫార్మా, యంత్రాలు మరియు వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు చిలీ మార్కెట్లో మంచి గిరాకీ ఏర్పడి, భారత ఎగుమతులు పెరుగుతాయి.
• వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత: చిలీలోని అపారమైన లిథియం మరియు రాగి నిల్వలు భారతీయ ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) బ్యాటరీల తయారీకి, తద్వారా ఇంధన భద్రతకు అత్యంత కీలకం.
• సిలబస్ అనుసంధానం: UPSC GS Paper 2 లోని 'అంతర్జాతీయ సంబంధాలు - ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలు' మరియు GS Paper 3 లోని 'ఆర్థిక అభివృద్ధి - సరఫరా గొలుసులు' కింద ఈ అంశం నుండి ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

Historical Background

• 1956: భారతదేశం మరియు చిలీ మధ్య మొదటిసారిగా అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
• 2006: రెండు దేశాలు మొదటిసారిగా పరిమిత వస్తువులపై సుంకాల తగ్గింపు కోసం ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందం (Preferential Trade Agreement - PTA) పై సంతకం చేశాయి.
• 2017: మారుతున్న వాణిజ్య అవసరాలకు అనుగుణంగా 2006 నాటి PTA ఒప్పందాన్ని మరింత విస్తృతం చేస్తూ (Expanded PTA) అమల్లోకి తెచ్చారు.

Previous Related Events

• 2024: లాటిన్ అమెరికా విస్తరణలో భాగంగా భారతదేశం మొదటిసారిగా పెరూ దేశంతో వాణిజ్య ఒప్పంద చర్చలు ప్రారంభించింది.
• 2024 (మార్చి): భారతదేశం EFTA (European Free Trade Association) దేశాలతో TEPA (Trade and Economic Partnership Agreement) పై చారిత్రాత్మక సంతకం చేసింది.
• 2022: మధ్యప్రాచ్యం మరియు ఆస్ట్రేలియా దేశాలతో (UAE మరియు Australia) భారతదేశం వరుసగా CEPA మరియు ECTA ఒప్పందాలను విజయవంతంగా కుదుర్చుకుంది.

Static GK Connection

• గ్లోబల్ సౌత్ (Global South): ఆసియా, ఆఫ్రికా, మరియు లాటిన్ అమెరికాలోని అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ఉమ్మడి సమూహాన్ని సూచించే రాజకీయ మరియు భౌగోళిక పదం.
• లిథియం ట్రయాంగిల్ (Lithium Triangle): దక్షిణ అమెరికాలోని చిలీ, అర్జెంటీనా మరియు బొలీవియా దేశాలను కలిపి లిథియం ట్రయాంగిల్ అంటారు. ప్రపంచ లిథియం నిల్వల్లో ఇవి సగానికి పైగా కలిగి ఉండి గ్లోబల్ EV మార్కెట్‌ను శాసిస్తున్నాయి.

India & World Comparison

భారతదేశం లాటిన్ అమెరికా దేశాలతో వాణిజ్యాన్ని క్రమంగా పెంచుకుంటోంది. బ్రెజిల్ మరియు మెక్సికోల తర్వాత లాటిన్ అమెరికా ప్రాంతంలో చిలీ భారతదేశానికి మూడవ ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఎదుగుతోంది. పాశ్చాత్య దేశాలపై (ఉత్తర అమెరికా, యూరప్) ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి భారత్ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో ఇలాంటి వాణిజ్య కూటములను ప్రోత్సహిస్తోంది.

Future Impact

• రాబోయే లక్ష్యం: 2026 సంవత్సరాంతానికి CEPA ముసాయిదా ఖరారై అధికారికంగా సంతకాలు జరిగే అవకాశం ఉంది.
• ఖనిజ భద్రత: భవిష్యత్తులో గ్రీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి అవసరమైన లిథియం మరియు రాగి దిగుమతులు చిలీ నుండి ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా సులభతరం అవుతాయి.
• సాంకేతిక సహకారం: ఐటీ సేవలు, టాలెంట్ ఎక్స్ఛేంజ్ మరియు ఇన్నోవేషన్ రంగాల్లో రెండు దేశాల మధ్య సమగ్రమైన దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక సహకారానికి బలమైన పునాదులు పడతాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• భారత్-చిలీ CEPA చర్చలు ఆగస్టు 26, 2026న చిలీ రాజధాని శాంటియాగోలో జరిగాయి.
• భారత బృందానికి కేంద్ర వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ నాయకత్వం వహించారు.
• చిలీ తరపున అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంబంధాల ఉప మంత్రి పౌలా ఎస్టీవెజ్ ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
• ఈ CEPA చర్చలను 2026 సంవత్సరాంతానికి ముగించాలని రెండు దేశాలు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
• ప్రస్తుతం భారత్ మరియు చిలీ మధ్య 2006లో కుదిరిన PTA (ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందం) అమలులో ఉంది.
• వాణిజ్యాన్ని పెంపొందించడానికి 2017లో ఈ PTA ఒప్పందాన్ని మరింత విస్తృతం చేశారు.
• CEPA అనగా సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (Comprehensive Economic Partnership Agreement).
• CEPA అనేది PTA కన్నా చాలా విస్తృతమైనది, ఇందులో వస్తువులతో పాటు సేవలు మరియు పెట్టుబడులు కూడా ఉంటాయి.
• ఫార్మాస్యూటికల్స్, వ్యవసాయం, యంత్రాలు, ఇంధన రంగాలు ఈ తాజా చర్చల్లో కీలకాంశాలు.
• భారత్, చిలీ రెండు దేశాలు 'గ్లోబల్ సౌత్' (Global South) లో సభ్యులుగా ఉమ్మడి లక్ష్యాలను పంచుకుంటున్నాయి.
• ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల బ్యాటరీలకు అవసరమైన లిథియం నిల్వలు చిలీలో అత్యధికంగా ఉన్నాయి.
• ఆర్జెంటీనా, బొలీవియాలతో పాటు చిలీ 'లిథియం ట్రయాంగిల్' లో కీలకమైన దేశం.
• ఈ వాణిజ్య ఒప్పందాలకు కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీ.
• CEPA ద్వారా సుంకాల తొలగింపుతో పాటు ఇరు దేశాల మధ్య సరఫరా గొలుసుల బలోపేతం జరుగుతుంది.
• అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేయడానికి ఆర్టికల్ 253 భారత పార్లమెంటుకు అధికారం ఇస్తుంది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: CEPA (సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం - Comprehensive Economic Partnership Agreement)

• Definition: CEPA అనేది రెండు దేశాల మధ్య వస్తువులు, సేవలు, పెట్టుబడులు మరియు మేధో సంపత్తి హక్కులపై సుంకాలను మరియు వాణిజ్య అడ్డంకులను గణనీయంగా తగ్గించే లేదా పూర్తిగా తొలగించే ఒక సమగ్ర స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం.
• Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 253 (అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేయడానికి చట్టాలు చేసే అధికారం).
• Scientific / Economic Principle: స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం (Free Trade) మరియు తులనాత్మక ప్రయోజనం (Comparative Advantage) సిద్ధాంతంపై ఇది పనిచేస్తుంది.
• How it connects to this event: పరిమిత వస్తువులకే వర్తించే పాత PTA స్థానంలో విస్తృత ప్రయోజనాలున్న CEPA తీసుకురావాలని భారత్-చిలీ దేశాలు చర్చిస్తున్నాయి.
• Origin & History: భారతదేశం తన మొదటి సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందాన్ని (CEPA) 2009లో దక్షిణ కొరియాతో కుదుర్చుకుంది (2010లో అమల్లోకి వచ్చింది).
• Key milestone 1: 2011లో జపాన్‌తో CEPA అమల్లోకి రావడం భారతీయ వాణిజ్య దౌత్య చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి.
• Key milestone 2: 2022లో UAE తో భారతదేశం అత్యంత వేగంగా (రికార్డు సమయంలో) CEPA ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకుంది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: PTA (Preferential Trade Agreement), FTA (Free Trade Agreement), ECTA (Economic Cooperation and Trade Agreement).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖలోని వాణిజ్య శాఖ (Department of Commerce).
• India-specific relevance: 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' ఉత్పత్తులకు ప్రపంచ మార్కెట్లను సృష్టించడానికి మరియు విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి CEPA లు అత్యంత కీలకం.
• Global comparison: యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) మరియు ఆసియాన్ (ASEAN) వంటి బ్లాక్‌లు ఇలాంటి అత్యున్నత స్థాయి వాణిజ్య ఒప్పందాల ద్వారానే తమ ప్రాంతీయ వాణిజ్యాన్ని వృద్ధి చేసుకున్నాయి.
• Data point: 2022లో UAE తో CEPA కుదుర్చుకున్న తర్వాత ఆ దేశంతో భారత నాన్-ఆయిల్ వాణిజ్యం గణనీయంగా వృద్ధి చెందింది.
• Common exam angle: ఎగ్జామినర్లు తరచుగా PTA, FTA మరియు CEPA ల మధ్య వ్యత్యాసాలను మరియు ఇటీవల ఏ దేశంతో ఏ రకమైన ఒప్పందం కుదిరింది అని అడుగుతారు.
• Easy memory hook: PTA (కొన్ని వస్తువులు) < FTA (చాలా వస్తువులు) < CEPA (వస్తువులు + సేవలు + పెట్టుబడులు) అని పరిధి ఆధారంగా క్రమాన్ని గుర్తుంచుకోండి.

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల ఏ దేశంతో 'సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం' (CEPA) కుదుర్చుకోవడం కోసం భారతదేశం ఉన్నత స్థాయి చర్చలు జరిపింది? [Easy]

A) అర్జెంటీనా

B) పెరూ

C) చిలీ

D) బ్రెజిల్

Answer: C

Explanation: ఆగస్టు 26, 2026న చిలీ రాజధాని శాంటియాగోలో భారతదేశం ఆ దేశంతో CEPA ఒప్పందం కోసం చర్చలు జరిపింది.

---

Q2. ఆగస్టు 2026లో జరిగిన భారత్-చిలీ CEPA చర్చల్లో భారత బృందానికి ఎవరు నాయకత్వం వహించారు? [Easy]

A) సుబ్రహ్మణ్యం జైశంకర్

B) పీయూష్ గోయల్

C) రాజేష్ అగర్వాల్

D) అజిత్ దోవల్

Answer: C

Explanation: ఈ ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య సమావేశంలో భారత బృందానికి కేంద్ర వాణిజ్య కార్యదర్శి శ్రీ రాజేష్ అగర్వాల్ నాయకత్వం వహించారు.

---

Q3. భారత్ మరియు చిలీ మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో ప్రస్తుత స్థితికి సరైనది ఏది? [Moderate]

A) రెండు దేశాల మధ్య ఇప్పటివరకు ఎలాంటి వాణిజ్య ఒప్పందం లేదు.

B) 2006లో కుదిరిన ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA) అమలులో ఉంది.

C) చిలీ భారతదేశంతో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం (FTA) కుదుర్చుకున్న మొట్టమొదటి దేశం.

D) రెండు దేశాలు యూరోపియన్ యూనియన్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతంలో భాగం.

Answer: B

Explanation: భారతదేశం మరియు చిలీ మధ్య 2006లో మొదటిసారిగా ఒక పరిమితమైన ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA) కుదిరింది, దానినే ఇప్పుడు CEPA గా మార్చాలని చూస్తున్నారు.

---

Q4. భారత్-చిలీ CEPA చర్చల్లో ప్రధానంగా ప్రస్తావించబడిన 'గ్లోబల్ సౌత్' (Global South) దేనిని సూచిస్తుంది? [Moderate]

A) అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర అమెరికా మరియు యూరప్ దేశాలు

B) ఆసియా, ఆఫ్రికా మరియు లాటిన్ అమెరికాలోని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు

C) కేవలం ఆస్ట్రేలియా మరియు న్యూజిలాండ్ దేశాలు మాత్రమే

D) దక్షిణ ధ్రువం (అంటార్కిటికా) చుట్టూ ఉన్న మంచు ప్రాంతాలు

Answer: B

Explanation: 'గ్లోబల్ సౌత్' అనేది భౌగోళికంగా దక్షిణ అర్ధగోళంలో మరియు ఆసియాలో విస్తరించి ఉన్న అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు తక్కువ ఆదాయ దేశాలను సూచించే పదం.

---

Q5. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేయడానికి అవసరమైన చట్టాలు చేసే అధికారాన్ని భారత పార్లమెంటుకు కల్పించే రాజ్యాంగ నిబంధన ఏది? [Moderate]

A) ఆర్టికల్ 249

B) ఆర్టికల్ 250

C) ఆర్టికల్ 252

D) ఆర్టికల్ 253

Answer: D

Explanation: ఆర్టికల్ 253 ప్రకారం, ఏదేని ఇతర దేశంతో చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడానికి భారతదేశం అంతటా లేదా ఏ భాగానికైనా చట్టాలు చేసే అధికారం పార్లమెంటుకు మాత్రమే ఉంది.

---

Q6. PTA (Preferential Trade Agreement) మరియు CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement) ల మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటి? [Tricky]

A) PTA లో సేవలు మరియు పెట్టుబడులు ఉంటాయి, CEPA లో కేవలం వస్తువులు మాత్రమే ఉంటాయి.

B) CEPA అనేది PTA కన్నా చాలా విస్తృతమైనది, ఇందులో వస్తువులు, సేవలు, మరియు పెట్టుబడుల సహకారం ఉంటాయి.

C) PTA అనేది కేవలం రెండు దేశాల మధ్య జరుగుతుంది, CEPA అనేది ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో జరుగుతుంది.

D) వాణిజ్యపరంగా ఈ రెండింటి మధ్య ఎలాంటి తేడా లేదు, ఇవి కేవలం పేర్లు మాత్రమే.

Answer: B

Explanation: PTA కేవలం ఎంపిక చేసిన వస్తువులపై సుంకాల తగ్గింపుకు పరిమితం కాగా, CEPA సేవలు, పెట్టుబడులు మరియు మేధో సంపత్తిని కూడా తన పరిధిలోకి తీసుకుంటుంది.

---

Q7. లాటిన్ అమెరికాలోని చిలీ దేశంతో వాణిజ్య సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడం వెనుక ఉన్న భారత వ్యూహాత్మక భౌగోళిక ఆర్థిక (Geo-economic) కారణం ఏమిటి? [Tricky]

A) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం చిలీ వీటో మద్దతు.

B) చిలీ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బ్రహ్మోస్ క్షిపణి కొనుగోలుదారు కావడం.

C) భవిష్యత్తు సాంకేతికతలకు అవసరమైన లిథియం మరియు రాగి నిల్వలు (Lithium Triangle) చిలీలో పుష్కలంగా ఉండటం.

D) చిలీలో భారతదేశం ఒక అతిపెద్ద సైనిక స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనుకోవడం.

Answer: C

Explanation: చిలీ, అర్జెంటీనా, మరియు బొలీవియాతో కూడిన లిథియం ట్రయాంగిల్‌లో భాగమైనందున, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల బ్యాటరీల తయారీకి అవసరమైన ఖనిజాల కోసం చిలీతో వాణిజ్యం అత్యంత కీలకం.

---

Q8. భారత్-చిలీ CEPA చర్చలకు సంబంధించి కింది వాటిలో ఏ మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తోంది? [Tricky]

A) విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of External Affairs)

B) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Commerce & Industry)

C) కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Corporate Affairs)

D) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Finance)

Answer: B

Explanation: అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ఒప్పందాలు మరియు ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య చర్చలను పర్యవేక్షించేది భారత వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశం ఇటీవల (2026 సంవత్సరాంతం నాటికి) లాటిన్ అమెరికాలోని ఏ దేశంతో వాణిజ్యాన్ని విస్తృతం చేసేందుకు 'ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందం' (PTA) స్థానంలో 'సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందాన్ని' (CEPA) కుదుర్చుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

A) అర్జెంటీనా

B) కొలంబియా

C) చిలీ

D) వెనిజులా

Answer: C

Explanation: 2006 నుండి అమల్లో ఉన్న PTA ని CEPA గా అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి చిలీతో భారతదేశం ఆగస్టు 2026లో శాంటియాగోలో కీలక చర్చలు జరిపింది.

---

PYQ 2:

భారతదేశ వాణిజ్య ఒప్పందాలకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. CEPA అనేది సాధారణ ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (FTA) లేదా PTA కంటే విస్తృతమైనది, ఇందులో వస్తువులతో పాటు సేవలు మరియు పెట్టుబడులు కూడా ఉంటాయి.
2. భారత్ మరియు చిలీ దేశాలు రెండూ అభివృద్ధి చెందుతున్న 'గ్లోబల్ సౌత్' కూటమికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాయి.
3. అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ఒప్పందాలను అమలు చేసే చట్టాలను రూపొందించడానికి రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు మాత్రమే అధికారం ఉంటుంది.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: ఆర్టికల్ 253 ప్రకారం అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలపై చట్టాలు చేసే అధికారం పార్లమెంటుకు (కేంద్రానికి) మాత్రమే ఉంది, రాష్ట్రాలకు కాదు. కాబట్టి వాక్యం 3 తప్పు. వాక్యాలు 1 మరియు 2 సరైనవి.

---

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (Assertion - A): లాటిన్ అమెరికా దేశాలతో ముఖ్యంగా చిలీతో వాణిజ్య సంబంధాలను పెంచుకోవడానికి భారతదేశం అత్యంత ఆసక్తి చూపుతోంది.

కారణం (Reason - R): భవిష్యత్తు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల మార్కెట్‌కు మరియు గ్రీన్ ఎనర్జీకి అవసరమైన లిథియం మరియు రాగి నిల్వలు చిలీలో అత్యధికంగా ఉన్నాయి.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: లిథియం ట్రయాంగిల్‌లో భాగమైన చిలీలో ఉన్న అపారమైన ఖనిజ నిల్వల కారణంగా, భారతదేశ ఇంధన మరియు సాంకేతిక అవసరాలకు ఆ దేశంతో వాణిజ్య సంబంధాలు వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకం. కాబట్టి R అనేది A కి సరైన వివరణ.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): చిలీతో భారతదేశం ప్రతిపాదించిన సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) యొక్క ఆర్థిక మరియు వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

ఆగస్టు 2026లో శాంటియాగోలో జరిగిన భారత్-చిలీ CEPA చర్చలు లాటిన్ అమెరికాలో భారత వాణిజ్య విస్తరణలో ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. ఈ ఒప్పందం 2006 నాటి పరిమిత PTA స్థానంలో వస్తువులు, సేవలు మరియు పెట్టుబడులతో కూడిన విస్తృత చట్రాన్ని తీసుకువస్తుంది.

ఆర్థికంగా చూస్తే, ఈ ఒప్పందం అమల్లోకి వస్తే ద్వైపాక్షిక సుంకాలు రద్దయి, భారతీయ ఫార్మాస్యూటికల్స్, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, మరియు ఇంజనీరింగ్ యంత్రాలకు చిలీ మార్కెట్లో భారీ డిమాండ్ ఏర్పడుతుంది. వ్యూహాత్మక కోణంలో, చిలీ 'లిథియం ట్రయాంగిల్' లో కీలక సభ్య దేశం. భారతదేశం తన గ్రీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) బ్యాటరీల తయారీకి చిలీ నుండి లిథియం మరియు రాగి దిగుమతులు నిరంతరాయంగా అందడం అత్యంత ఆవశ్యకం.

అదనంగా, రెండు దేశాలు 'గ్లోబల్ సౌత్' కి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నందున, ఈ ఒప్పందం అంతర్జాతీయ వేదికలపై రెండు దేశాల ఉమ్మడి గొంతుకను బలోపేతం చేస్తుంది. ముగింపుగా, 2026 సంవత్సరాంతానికి ఈ ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేయడం ద్వారా భారతదేశం లాటిన్ అమెరికా ప్రాంతంలో తన సప్లై చైన్ (సరఫరా గొలుసు) భద్రతను పటిష్టం చేసుకోగలదు.

---

Question 2 (250 words): భారతదేశ విదేశీ వాణిజ్య విధానంలో CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement) పాత్రను చర్చించండి. పశ్చిమ దేశాల వెలుపల, ముఖ్యంగా గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలతో ఇటువంటి ఒప్పందాలను విస్తరించడం భారతదేశ దీర్ఘకాలిక భౌగోళిక-ఆర్థిక లక్ష్యాలకు ఏ విధంగా తోడ్పడుతుంది?

మారుతున్న అంతర్జాతీయ భౌగోళిక-రాజకీయ పరిస్థితుల్లో భారతదేశం తన ఆర్థిక వృద్ధిని కాపాడుకోవడానికి పటిష్టమైన విదేశీ వాణిజ్య విధానాన్ని అవలంబిస్తోంది. ఇందులో భాగంగా కేవలం వస్తువులకే పరిమితమైన పాత తరం PTA మరియు FTA ల స్థానంలో, సేవలు మరియు పెట్టుబడులను కూడా కలుపుతూ సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందాలను (CEPA) వేగవంతం చేస్తోంది. ఆగస్టు 2026లో చిలీతో ప్రారంభించిన CEPA చర్చలు ఈ వ్యూహంలో భాగమే.

చారిత్రకంగా, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 253 ప్రకారం కేంద్రం అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేస్తూ వస్తోంది. 2022లో UAE తో అత్యంత వేగంగా CEPA కుదుర్చుకోవడం ద్వారా భారత ఎగుమతులు గణనీయంగా పెరిగాయి. ఇప్పుడు పశ్చిమ దేశాల (అమెరికా, యూరప్) మీదనే ఆధారపడకుండా, 'గ్లోబల్ సౌత్' దేశాలైన చిలీ, పెరూ వంటి లాటిన్ అమెరికా దేశాలతో వాణిజ్యాన్ని విస్తరిస్తోంది.

దీని వెనుక బహుముఖ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. మొదటిది ఆర్థిక భద్రత: కొత్త మార్కెట్లను కనుగొనడం ద్వారా భారతీయ ఫార్మా, ఐటీ సేవలు మరియు వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ సృష్టించడం. రెండవది ఖనిజ మరియు ఇంధన భద్రత: భవిష్యత్తు సాంకేతికతలైన ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు మరియు సోలార్ ప్యానెల్స్ కోసం లిథియం, రాగి వంటి అరుదైన ఖనిజాలు చిలీ వంటి దేశాల నుండి సులభంగా పొందడం. మూడవది సరఫరా గొలుసుల బలోపేతం: ఏ ఒక్క ప్రాంతం పైనా పూర్తిగా ఆధారపడకుండా రిస్క్ తగ్గించుకోవడం.

అయితే సుంకాల తగ్గింపు వల్ల స్థానిక పరిశ్రమలు దెబ్బతినకుండా చూసుకోవడం ప్రభుత్వ ముందున్న సవాలు. ముగింపుగా, 2026 నాటికి చిలీతో CEPA ముసాయిదాను విజయవంతంగా ఖరారు చేస్తే, అది గ్లోబల్ సౌత్‌లో భారతదేశ నాయకత్వాన్ని మరియు భవిష్యత్తు తరపు వాణిజ్య చైతన్యాన్ని మరింత సుస్థిరం చేస్తుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా PTA, FTA మరియు CEPA లను ఒకేలా భావిస్తారు. వాస్తవానికి PTA అనేది కేవలం ఎంపిక చేసిన కొన్ని వస్తువులకే పరిమితం, కానీ CEPA లో వస్తువులు, సేవలు మరియు పెట్టుబడులు అన్నీ కవర్ అవుతాయి. భారత్-చిలీ ప్రస్తుతం ఉన్న PTA ని CEPA గా మార్చాలని చూస్తున్నాయి.
• Trap 2: చిలీ భౌగోళిక స్థానం పట్ల తప్పుగా ఆలోచించడం. విద్యార్థులు చిలీని ఆఫ్రికా లేదా యూరప్‌లో ఉందని పొరబడతారు. వాస్తవానికి ఇది దక్షిణ అమెరికా ఖండంలో ఉన్నది మరియు లిథియం ట్రయాంగిల్ (చిలీ, అర్జెంటీనా, బొలీవియా) లో కీలకమైన దేశం.
• Trap 3: అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు కాబట్టి దీనికి విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీ అని పొరబడటం. వాణిజ్య ఒప్పందాల (CEPA, FTA) చర్చలకు ఎల్లప్పుడూ కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ఎగ్జామినర్లు ఖచ్చితంగా లిథియం ట్రయాంగిల్ దేశాలు ఏవి? (చిలీ, అర్జెంటీనా, బొలీవియా) లేదా ఆర్టికల్ 253 గురించి నేరుగా అడుగుతారు. 'గ్లోబల్ సౌత్' పదజాలం మరియు PTA vs CEPA మధ్య తేడాలపై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.
• Mains: GS-2 (IR) మరియు GS-3 (Economy) లో "భారతదేశం లాటిన్ అమెరికా వైపు ఎందుకు చూస్తోంది?" లేదా "ఖనిజ భద్రత మరియు సరఫరా గొలుసుల బలోపేతంలో CEPA ల పాత్ర" అనే విశ్లేషణాత్మక కోణంలో ప్రశ్నలు ఊహించవచ్చు.
• Interview: ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల మార్కెట్ పెరుగుతున్న తరుణంలో చిలీతో వాణిజ్యం ప్రాముఖ్యతపై మీ అభిప్రాయం అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా UPSC ప్రిలిమ్స్‌లో ఇటీవల భారతదేశం ఏ దేశంతో CEPA చర్చలు పూర్తి చేసిందనే వాస్తవ ఆధారిత (Fact-based) ప్రశ్న గ్యారెంటీగా వస్తుంది.