జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) ఆగస్టు 30, 2026 న జీవ వనరుల వాణిజ్య వినియోగం ద్వారా వచ్చిన 'యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్' (ABS) కింద రూ. 5.68 కోట్లను పంపిణీ చేసింది. ఈ నిధులను రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు (SBBలు), కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల కౌన్సిళ్లు మరియు పూణేలోని CSIR-NCL వంటి పరిశోధనా సంస్థలకు అందించారు. ప్రధానంగా బెండ, దోస మరియు పుచ్చకాయ వనరులను విత్తన కంపెనీలు వినియోగించుకున్నందుకు ఈ నిధులు సమకూరాయి. బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002 లోని సెక్షన్ 32 ప్రకారం పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్ల నిర్వహణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం ఈ నిధులను వినియోగిస్తారు. ఈ పంపిణీతో NBA ఇప్పటివరకు అందించిన మొత్తం ABS నిధులు రూ. 191 కోట్లు దాటాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ అయిన జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) జీవ వనరుల వినియోగదారుల నుంచి సేకరించిన రూ. 5.68 కోట్లను యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) విధానం కింద రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల కౌన్సిళ్లు మరియు పరిశోధనా సంస్థలకు పంపిణీ చేసింది. విత్తన కంపెనీలు వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం స్థానిక జీవ వనరులను వాడుకున్నందుకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఈ నిధులను చెల్లించాయి.
ఆగస్టు 30, 2026 న ఈ నిధుల పంపిణీ వివరాలను పీఐబీ ఢిల్లీ ద్వారా కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ అధికారికంగా ప్రకటించింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 32 రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు మరియు యూటీ కౌన్సిళ్లతో పాటు మహారాష్ట్రలోని పూణేలో ఉన్న CSIR-NCL (నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీ) కి ఈ నిధులు వెళ్లాయి.
1. వనరుల సేకరణ: కంపెనీలు వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం భారతదేశంలోని మార్కెట్లు లేదా నేరుగా రైతుల నుంచి జీవ వనరులను సేకరిస్తాయి.
2. ABS చెల్లింపు: బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం ప్రకారం లాభాలలో కొంత శాతాన్ని ఈ కంపెనీలు NBA కి చెల్లించాలి.
3. నిధుల కేటాయింపు: వనరులు ఎక్కడి నుంచి సేకరించబడ్డాయో ఆ నిర్దిష్ట రైతులను గుర్తించడం సాధ్యం కాకపోతే, ఆ పంటలు పండే ఆయా రాష్ట్రాలకు నిధులను పంచుతారు. ఈ కేటాయింపు నిపుణుల కమిటీ సూచనల మేరకు జరుగుతుంది.
4. నిధుల వినియోగం: చట్టంలోని సెక్షన్ 32 కింద ఈ నిధులను స్థానికంగా పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్ల (PBR) నిర్వహణ, అటవీ జాతుల రక్షణ మరియు పరిశోధనలకు వాడుతారు.
ఈ పరిణామం పర్యావరణం మరియు గవర్నెన్స్ పరంగా ఎంతో ముఖ్యం (UPSC GS Paper 3 మరియు 2 కు సంబంధించింది). జీవ వనరులపై స్థానిక ప్రజల హక్కులను ఇది గుర్తిస్తుంది. కంపెనీలు ఉచితంగా లాభాలు పొందకుండా పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగస్వామ్యం వహించేలా చేస్తుంది. అలాగే రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 48A (పర్యావరణ పరిరక్షణ - DPSP) కు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో ఇది సహాయపడుతుంది.
ప్రపంచంలో అత్యధిక జీవవైవిధ్యం కలిగిన 17 మెగాడైవర్స్ దేశాలలో భారతదేశం ఒకటి. దేశంలో దాదాపు 8% ప్రపంచ జీవజాతులు ఉన్నాయి. బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం ద్వారా స్థానిక ప్రజలకు లాభాలు పంపిణీ (ABS) చేయడంలో భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు ఒక ఆదర్శ నమూనాగా నిలుస్తోంది.
ఈ ABS విధానం పటిష్టం కావడం వల్ల భవిష్యత్తులో స్థానిక సంఘాలకు ఆర్థిక వెసులుబాటు పెరుగుతుంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ నేపథ్యంలో క్షీణిస్తున్న వాతావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ (Restoration of degraded ecosystems) వేగవంతం అవుతుంది. 2030 నాటికి 30% భూమి, సముద్రాలను సంరక్షించాలనే అంతర్జాతీయ '30x30' లక్ష్యానికి ఈ నిధులు సహాయపడతాయి.
Core Concept: Access and Benefit-Sharing (ABS) & Biological Diversity Act, 2002
Q1. ఇటీవల జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ ఏ నిబంధన కింద రూ. 5.68 కోట్ల నిధులను పంపిణీ చేసింది? [Easy]
A) కార్బన్ క్రెడిట్స్ ట్రేడింగ్
B) యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS)
C) గ్రీన్ క్లైమేట్ ఫండ్
D) నేషనల్ అడాప్టేషన్ ఫండ్
Answer: B
Explanation: జీవ వనరుల వినియోగం ద్వారా వచ్చిన 'యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్' (ABS) మెకానిజం కింద రూ. 5.68 కోట్లను NBA పంపిణీ చేసింది.
Q2. ఏ చట్టంలోని సెక్షన్ 32 ప్రకారం రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు ఈ నిధులను పరిరక్షణ కార్యకలాపాలకు వినియోగించాలి? [Easy]
A) పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, 1986
B) భారత అటవీ చట్టం, 1927
C) వైల్డ్ లైఫ్ ప్రొటెక్షన్ చట్టం, 1972
D) బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002
Answer: D
Explanation: బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ యాక్ట్, 2002 లోని సెక్షన్ 32 ప్రకారం ఈ నిధులను రాష్ట్ర బోర్డులు వినియోగించాల్సి ఉంటుంది.
Q3. ఇటీవల పంపిణీ చేసిన ABS నిధులలో అత్యధిక భాగం ఏ జీవ వనరు వినియోగానికి సంబంధించి వచ్చినది? [Moderate]
A) పుచ్చకాయ
B) బెండకాయ
C) దోసకాయ
D) పసుపు
Answer: B
Explanation: పంపిణీ చేసిన నిధుల్లో అత్యధికంగా రూ. 3.51 కోట్లు బెండకాయ (Okra) వనరులకు సంబంధించి M/s Nunhems India ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ నుండి వచ్చాయి.
Q4. పూణేలోని CSIR-నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీ (NCL) కు ఏ సంస్థ చెల్లించిన ABS నిధులను జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ పంపిణీ చేసింది? [Moderate]
A) ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్
B) రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్
C) హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (HPCL)
D) భారత్ బయోటెక్
Answer: C
Explanation: ముంబైకి చెందిన M/s హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ నుండి వచ్చిన ABS నిధులను పూణే లోని CSIR-NCL కి పంపిణీ చేశారు.
Q5. జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) ఈ క్రింది ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది? [Moderate]
A) భూ శాస్త్రాల మంత్రిత్వ శాఖ
B) వ్యవసాయం మరియు రైతుల సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ
C) సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ
D) పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: D
Explanation: NBA పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC) పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
Q6. తాజా పంపిణీతో, జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ ఇప్పటివరకు పంపిణీ చేసిన మొత్తం ABS నిధుల విలువ ఎంత దాటింది? [Tricky]
A) రూ. 100 కోట్లు
B) రూ. 150 కోట్లు
C) రూ. 191 కోట్లు
D) రూ. 250 కోట్లు
Answer: C
Explanation: తాజా పంపిణీతో కలిపి NBA ఇప్పటివరకు పంపిణీ చేసిన మొత్తం ABS నిధులు రూ. 191 కోట్లను దాటాయి.
Q7. ఇటీవల ABS నిధులను నేరుగా నిర్దిష్ట రైతులకు కాకుండా, ఆ పంటలు పండే రాష్ట్రాలకు ఎందుకు పంపిణీ చేశారు? [Tricky]
A) రైతుల బ్యాంకు ఖాతాల వివరాలు లేకపోవడం వల్ల
B) జీవ వనరులను కంపెనీలు నేరుగా బహిరంగ మార్కెట్ల నుంచి సేకరించడం వల్ల
C) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రత్యేక పన్ను విధించడం వల్ల
D) రైతులు నిధులను తిరస్కరించడం వల్ల
Answer: B
Explanation: కంపెనీలు జీవ వనరులను నేరుగా మార్కెట్లు మరియు వ్యాపారుల నుంచి సేకరించడం వల్ల ఏ నిర్దిష్ట రైతు వద్ద నుంచి వచ్చాయో గుర్తించడం సాధ్యం కాలేదు, అందుకే రాష్ట్రాలకు పంచారు.
Q8. ఈ క్రింది ఏ పంటకు సంబంధించి ABS నిధులు ఈ దఫాలో పంపిణీ కాలేదు? [Tricky]
A) Abelmoschus esculentus
B) Cucumis sativus
C) Citrullus lanatus
D) Azadirachta indica
Answer: D
Explanation: Azadirachta indica (వేప) కు ఈ నిధులు పంపిణీ కాలేదు. మిగిలినవి బెండ (A), దోస (B) మరియు పుచ్చకాయల (C) శాస్త్రీయ నామాలు, వాటికే నిధులు వచ్చాయి.
PYQ 1:
అంతర్జాతీయ పర్యావరణ ఒప్పందాలలో, జీవ వనరుల వినియోగం ద్వారా ఉత్పన్నమయ్యే ప్రయోజనాల సమాన పంపిణీ (Access and Benefit-Sharing) కి నేరుగా సంబంధించిన ప్రోటోకాల్ ఏది?
A) కార్టజినా ప్రోటోకాల్
B) క్యోటో ప్రోటోకాల్
C) నాగోయా ప్రోటోకాల్
D) మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్
Answer: C
Explanation: 2010లో ఆమోదించబడిన నాగోయా ప్రోటోకాల్ కన్వెన్షన్ ఆన్ బయోలాజికల్ డైవర్సిటీకి సప్లిమెంటరీ ఒప్పందం. ఇది ప్రధానంగా ABS విధానానికి సంబంధించినది.
PYQ 2:
జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ పంపిణీ చేసే ABS నిధుల వినియోగానికి సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. ఈ నిధులను బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002 లోని సెక్షన్ 32 ప్రకారం వినియోగిస్తారు.
2. ఈ నిధులను కేవలం పరిశోధనలకు మాత్రమే వాడాలి, అటవీ జాతుల రక్షణకు వాడకూడదు.
3. తాజా పంపిణీ ప్రకారం, పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్ల (PBR) నవీకరణకు కూడా ఈ నిధులు ఉపయోగపడతాయి.
పై వాటిలో ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ
Answer: B
Explanation: స్టేట్మెంట్ 1 మరియు 3 సరైనవి. స్టేట్మెంట్ 2 తప్పు, ఎందుకంటే పరిశోధనలతో పాటు క్షీణించిన పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణకు, అటవీ జాతుల రక్షణకు కూడా ఈ నిధులను వాడతారు.
PYQ 3:
కింది వాటిని పరిశీలించండి:
ప్రతిపాదన (A): జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ ఇటీవల బెండకాయ, పుచ్చకాయ వనరులపై వచ్చిన ABS నిధులను నేరుగా రైతులకు కాకుండా రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులకు అందించింది.
కారణం (R): కంపెనీలు జీవ వనరులను మార్కెట్లు మరియు వ్యాపారుల ద్వారా సేకరించినప్పుడు, వాటిని పండించిన నిర్దిష్ట రైతులను లేదా భౌగోళిక మూలాన్ని గుర్తించడం సాధ్యం కాదు.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
C) A సరైనది కానీ R తప్పు
D) A తప్పు కానీ R సరైనది
Answer: A
Explanation: మార్కెట్లలో వనరులు కొనుగోలు చేసినప్పుడు రైతు మూలాన్ని గుర్తించడం సాధ్యం కాదు, అందుకే నిపుణుల కమిటీ సూచన మేరకు పంట పండే రాష్ట్రాలకు నిధులను కేటాయిస్తారు.
Question 1 (150 words): యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) విధానం ఉద్దేశాన్ని మరియు బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం 2002 కింద నిధుల వినియోగ ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
భారతదేశ అపారమైన జీవ వనరులను మరియు స్థానిక కమ్యూనిటీల సాంప్రదాయ పరిజ్ఞానాన్ని వాణిజ్య దోపిడీ నుంచి రక్షించడమే యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) విధానం ప్రధాన ఉద్దేశం. వాణిజ్య సంస్థలు ఈ వనరుల ద్వారా లాభాలు గడిస్తే, ఆ లాభాలలో కొంత భాగాన్ని తిరిగి పర్యావరణ పరిరక్షణకు, స్థానిక ప్రజలకు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఇటీవల జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) ఆగస్టు 2026లో రూ. 5.68 కోట్ల ABS నిధులను పంపిణీ చేసింది. ఈ నిధులలో ఎక్కువ భాగం బెండకాయ (Okra) వినియోగం ద్వారా సమకూరింది. బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002 లోని సెక్షన్ 32 ప్రకారం ఈ నిధులను రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు (SBB) నిర్వహిస్తాయి. వీటిని పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్ల (PBR) రూపకల్పన, క్షీణించిన పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ మరియు పరిశోధనలకు వినియోగిస్తారు.
కంపెనీలు బహిరంగ మార్కెట్లో వనరులు సేకరించినప్పుడు నిర్దిష్ట రైతులను గుర్తించలేనందున, ఆ వనరు పండే రాష్ట్రాలకు లాభాలను పంచుతారు. తద్వారా స్థానిక జీవవైవిధ్య వారసత్వ సైట్ల అభివృద్ధి వేగవంతం అవుతుంది.
Question 2 (250 words): జీవ వనరుల వాణిజ్య వినియోగంలో పర్యావరణ పరిరక్షణకు, స్థానిక సంఘాల హక్కుల రక్షణకు జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) పాత్రను విశ్లేషించండి. దేశీయ వనరుల దోపిడీని నిరోధించడంలో ABS మెకానిజం పనితీరును అంచనా వేయండి.
భారతదేశం ప్రపంచంలోని 17 మెగాడైవర్స్ దేశాలలో ఒకటిగా ఎంతో విలువైన జీవ సంపదను కలిగి ఉంది. అయితే ఔషధ, వ్యవసాయ విత్తన బహుళజాతి కంపెనీలు ఈ వనరులను ఉచితంగా ఉపయోగించుకుని భారీ లాభాలు గడించడం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు అన్యాయం జరుగుతోంది. దీనిని నివారించడానికి 1992 నాటి కన్వెన్షన్ ఆన్ బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ (CBD) ఒప్పందానికి కట్టుబడి, భారతదేశం బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002 ను ఆమోదించింది. ఈ చట్టాన్ని అమలు చేయడంలో జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
ఇటీవల ఆగస్టు 30, 2026 న NBA రూ. 5.68 కోట్ల యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) నిధులను 32 రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు మరియు పరిశోధనా సంస్థలకు పంపిణీ చేసింది. ఇందులో గరిష్టంగా రూ. 3.51 కోట్లు బెండకాయ వనరుల వాణిజ్య వినియోగం ద్వారా వచ్చాయి. ఇప్పటివరకు NBA మొత్తం రూ. 191 కోట్ల ABS నిధులను సేకరించి పంపిణీ చేయడం ద్వారా తన సమర్థతను నిరూపించుకుంది.
నిర్దిష్ట రైతుల నుండి వనరులను సేకరించినప్పుడు నిధులు నేరుగా వారికే వెళ్తాయి. కానీ విత్తనాలను మార్కెట్ వ్యాపారుల ద్వారా కొనుగోలు చేసినప్పుడు, రైతులను గుర్తించడం సాధ్యం కాదు. ఇలాంటి సందర్భాలలో నిపుణుల కమిటీ సూచన మేరకు పంట సాగుచేసే రాష్ట్రాలకు ఆ నిధులను పంచడం ఒక పారదర్శకమైన పద్ధతి.
ఈ నిధులను సెక్షన్ 32 కింద పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్ల (PBR) నిర్వహణకు మరియు క్షీణించిన పర్యావరణ పునరుద్ధరణకు వాడుతారు. స్థానిక వనరులను దోపిడీ నుంచి రక్షించడంలో ABS విధానం ఒక బలమైన సాధనం. భవిష్యత్తులో బయో పైరసీ (Biopiracy) ని సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి గ్రామ స్థాయిలోని బయోడైవర్సిటీ మేనేజ్మెంట్ కమిటీలకు (BMC) మరింత ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది.
ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలలో బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం మరియు నాగోయా ప్రోటోకాల్ మధ్య సంబంధం, ముఖ్యంగా ABS (యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్) నిర్వచనం పై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. మెయిన్స్ లో GS-3 (పర్యావరణం మరియు జీవవైవిధ్యం) పేపర్లో భారతదేశంలో జీవ వనరుల దోపిడీని నిరోధించే యంత్రాంగం పై ఒక కేస్ స్టడీగా ఈ తాజా నిధుల పంపిణీని ప్రస్తావించవచ్చు. రాబోయే పరీక్షల్లో "పీపుల్స్ బయోడైవర్సిటీ రిజిస్టర్" (PBR) పాత్ర మరియు దానికి నిధులు సమకూరే మార్గాలపై హై-ప్రాబబిలిటీ ప్రశ్నను ఆశించవచ్చు.