సాయుధ దళాల కోసం రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల రక్షణ కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు DAC చారిత్రాత్మక ఆమోదం

What Happened

సెప్టెంబర్ 3, 2024న, సాయుధ దళాల కోసం పది ప్రధాన మూలధన కొనుగోలు ప్రతిపాదనలను డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) ఆమోదించింది. వీటి మొత్తం విలువ రూ. 1,44,716 కోట్లు. ఈ బడ్జెట్‌లో 99% స్వదేశీ వనరుల కోసమే ఖర్చు చేయాలని ఆదేశించడం ద్వారా, దేశీయ రక్షణ ఉత్పత్తుల తయారీ రంగానికి ప్రభుత్వం అపూర్వమైన ప్రోత్సాహాన్ని అందించింది. సైన్యం యొక్క ఆర్మర్డ్ (సాయుధ) సామర్థ్యాలు మరియు కోస్ట్‌గార్డ్ సముద్ర నిఘాను ఆధునీకరించడంపై ఈ కొనుగోళ్లు ప్రధానంగా దృష్టి సారించాయి.

When & Where

సెప్టెంబర్ 3, 2024న న్యూఢిల్లీలో DAC సమావేశం జరిగింది. చైనా మరియు పాకిస్తాన్‌లతో ఉన్న అస్థిరమైన సరిహద్దుల వద్ద భద్రతను పటిష్టం చేయడంతో పాటు, భారతదేశం యొక్క విశాలమైన తీరప్రాంత భద్రతను పెంచడం ద్వారా ఈ నిర్ణయాలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపుతాయి.

Who Is Involved

• డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC): రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ నేతృత్వంలోని అత్యున్నత కొనుగోలు సంస్థ.
• భారత సైన్యం (Indian Army): ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVలు) మరియు ఎయిర్ డిఫెన్స్ ఫైర్ కంట్రోల్ రాడార్లను ప్రధానంగా పొందేది.
• ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ (ICG): డోర్నియర్-228 విమానాలు మరియు నెక్స్ట్-జనరేషన్ పెట్రోల్ నౌకలను పొందేది.
• ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (AVNL): ఫార్వర్డ్ రిపేర్ టీమ్ (ట్రాక్డ్) వాహనాలను రూపొందించి, అభివృద్ధి చేసిన ప్రభుత్వ రంగ రక్షణ సంస్థ.

How It Works

• Step 1: సాయుధ దళాలు తమ కార్యాచరణలో ఉన్న కీలకమైన లోటును గుర్తించి ప్రిలిమినరీ సర్వీస్ క్వాలిటీ రిక్వైర్‌మెంట్స్ (PSQR) ను రూపొందిస్తాయి.
• Step 2: ఆ ప్రతిపాదనను డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) ముందు ఉంచుతారు.
• Step 3: DAC ఆ ప్రతిపాదనను అంచనా వేసి 'యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) మంజూరు చేస్తుంది మరియు దానిని వర్గీకరిస్తుంది (ఉదా: బై ఇండియన్-IDDM).
• Step 4: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ కచ్చితంగా దేశీయ విక్రేతలకు మాత్రమే 'రిక్వెస్ట్ ఫర్ ప్రపోజల్స్' (RFP) జారీ చేస్తుంది.
• Step 5: సాంకేతిక ట్రయల్స్ మరియు వాణిజ్య చర్చల తరువాత, తయారీ కోసం తుది ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంటారు.

Why It Matters

వ్యూహాత్మకంగా, FRCVల చేరిక పాత సోవియట్ శకపు ట్యాంకుల స్థానంలో భారతీయ సైన్యానికి భవిష్యత్ అవసరాలకు తగిన, అన్ని రకాల భూభాగాల్లో ప్రయాణించగల అత్యుత్తమ ట్యాంకులను అందిస్తుంది. తీరప్రాంత భద్రత కోసం, అధునాతన నౌకలు మరియు విమానాలు భారతదేశ ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ) నిఘాలో ఉన్న లోటుపాట్లను భర్తీ చేస్తాయి. ఆర్థికంగా, రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్‌లో 99% భారతదేశంలోనే ఖర్చు చేయడం దేశీయ రక్షణ పారిశ్రామిక స్థావరానికి (MSMEలు) భారీ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తుంది మరియు విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వల బయటకు వెళ్లకుండా అడ్డుకుంటుంది. UPSC GS పేపర్ 3లోని టెక్నాలజీ స్వదేశీకరణ మరియు సరిహద్దు భద్రత సిలబస్‌కు ఇది అత్యంత సంబంధితమైనది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత జాతీయ భద్రతా వ్యవస్థను సంస్కరించడానికి ఏర్పాటు చేసిన గ్రూప్ ఆఫ్ మినిస్టర్స్ (GoM) సిఫార్సుల మేరకు 2001లో డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) స్థాపించబడింది. ఆయుధాలను త్వరగా కొనుగోలు చేయడం, జాప్యాలను (red tape) నివారించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. డిఫెన్స్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ ప్రొసీజర్ (DPP) మొదట 2002లో రూపొందించబడింది, తరువాత 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చేలా 2020లో దీనిని డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) గా సమూలంగా మార్చారు.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• ఫిబ్రవరి 2024: హెవీ-వెయిట్ టార్పెడోలు, ఫ్లైట్ రిఫ్యూయెలర్ విమానాలు మరియు ఎయిర్ డిఫెన్స్ రాడార్లపై దృష్టి సారిస్తూ రూ. 84,560 కోట్ల మూలధన కొనుగోలు ప్రతిపాదనలను DAC ఆమోదించింది.
• నవంబర్ 2023: లైట్ కంబాట్ హెలికాప్టర్లు (LCH), LCA Mk-1A ఫైటర్ జెట్ల కోసం DAC రూ. 2.23 లక్షల కోట్లను ఆమోదించింది.
• అక్టోబర్ 2021: ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీ బోర్డ్ (OFB) ని 7 డిఫెన్స్ పబ్లిక్ సెక్టార్ అండర్‌టేకింగ్స్ (DPSUలు) గా మార్చారు. ఇందులో AVNL ఒకటి, ఇది కొత్తగా ఆమోదించబడిన ఫార్వర్డ్ రిపేర్ టీమ్ వాహనాలను సరఫరా చేస్తోంది.

Static GK Connection

• డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020: ఇది మూలధన కొనుగోళ్లను నియంత్రించే మాన్యువల్. ఇది అత్యున్నత ప్రాధాన్యత కలిగిన వర్గంగా 'బై (ఇండియన్-IDDM)' (స్వదేశీయంగా రూపొందించబడిన, అభివృద్ధి చేయబడిన మరియు తయారు చేయబడిన) కు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.
• ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ): ఇది తీరం నుండి 200 నాటికల్ మైళ్ల వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. ఈ జోన్‌లో సముద్ర చట్టాలను అమలు చేయడానికి మరియు స్మగ్లింగ్ నిరోధక కార్యకలాపాలకు ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ బాధ్యత వహిస్తుంది.

India & World Comparison

చారిత్రకంగా, SIPRI డేటా ప్రకారం భారతదేశం ప్రపంచంలోని టాప్ 2 ఆయుధ దిగుమతి దేశాలలో ఒకటి. అయితే, ఈ రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల ఆమోదం (99% స్వదేశీ భాగంతో) స్వయం సమృద్ధి (self-reliance) దిశగా ఒక భారీ మార్పును సూచిస్తుంది. ఇది అమెరికా, ఫ్రాన్స్, చైనా వంటి దేశాల్లో కనిపించే పటిష్టమైన దేశీయ రక్షణ పారిశ్రామిక పర్యావరణ వ్యవస్థలను ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇక్కడ సైనిక మూలధనం నేరుగా జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఉత్తేజపరుస్తుంది.

Future Impact

రాబోయే దశాబ్దంలో భవిష్యత్ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVలు) చేర్చడం ద్వారా పాత T-72 మరియు T-90 ట్యాంకులను దశలవారీగా తొలగిస్తారు. ఇది భారతీయ ఆర్మర్డ్ (ట్యాంక్) యుద్ధ వ్యూహాలను సమూలంగా మారుస్తుంది. ఈ భారీ దేశీయ మూలధన పెట్టుబడి ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు డిఫెన్స్ ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్లలో వేలాది నైపుణ్యం కలిగిన ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తుందని భావిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, సముద్ర మార్గాల్లో తలెత్తే కొత్త ముప్పుల నుండి కోస్ట్‌గార్డ్ దళం కీలకమైన తీర ప్రాంతాలను రక్షిస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• సెప్టెంబర్ 3, 2024న రూ. 1,44,716 కోట్ల విలువైన 10 మూలధన కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు DAC ఆమోదం.
• ఈ వ్యయంలో 99% స్వదేశీ వనరుల కోసమే రిజర్వ్ చేయబడింది (బై ఇండియన్ మరియు బై ఇండియన్-IDDM).
• రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ DAC సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు.
• ట్యాంక్ విభాగాన్ని ఆధునీకరించడానికి సైన్యం ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVs) పొందనుంది.
• సైన్యం అధునాతన ఎయిర్ డిఫెన్స్ ఫైర్ కంట్రోల్ రాడార్లను కూడా అందుకుంటుంది.
• ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (AVNL) అభివృద్ధి చేసిన ఫార్వర్డ్ రిపేర్ టీమ్ (ట్రాక్డ్) వాహనాలకు ఆమోదం.
• సామర్థ్యాల పెంపు కోసం ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ కు 3 నిర్దిష్ట AoNలు మంజూరు.
• సముద్ర నిఘా కోసం కోస్ట్ గార్డ్ డోర్నియర్-228 విమానాలను కొనుగోలు చేస్తుంది.
• ప్రతికూల వాతావరణం కోసం నెక్స్ట్ జనరేషన్ ఫాస్ట్ పెట్రోల్ నౌకలను కోస్ట్ గార్డ్ పొందుతుంది.
• సమావేశంలో దివంగత ICG డైరెక్టర్ జనరల్ రాకేష్ పాల్‌ను స్మరించుకున్నారు.
• రక్షణ కొనుగోళ్లలో తొలి లాంఛనప్రాయ అడుగు AoN (యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ).
• ఆమోదాలన్నీ డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020 కింద జరిగాయి.
• రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' దార్శనికతకు ఇది నేరుగా మద్దతు ఇస్తుంది.
• UPSC GS-3 (స్వదేశీ సాంకేతికత, భద్రతా సవాళ్లు) కి ఇది చాలా కీలకం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC)

• Definition: భారత సాయుధ దళాల కోసం కొత్త విధానాలు మరియు మూలధన కొనుగోళ్లపై నిర్ణయాలు తీసుకునే రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖలోని అత్యున్నత నిర్ణయాధికార సంస్థ.
• Constitutional / Legal Basis: భారతదేశ రక్షణకు సంబంధించిన కేంద్ర కార్యనిర్వాహక అధికారాల (Entry 1, యూనియన్ లిస్ట్, షెడ్యూల్ VII) నుండి తన అధికారాన్ని పొందుతుంది.
• Economic Principle: క్లిష్టమైన రక్షణ సాంకేతికతలలో దిగుమతుల ప్రత్యామ్నాయం మరియు స్వయం సమృద్ధి (ఆత్మనిర్భరత).
• How it connects to this event: రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల ప్రతిపాదనలకు యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ (AoN) మంజూరు చేసిన ఖచ్చితమైన సంస్థ DAC నే.
• Origin & History: 2001లో ఏర్పాటు చేయబడింది.
• Key milestone 1: 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత జాతీయ భద్రతా వ్యవస్థను సంస్కరించేందుకు ఏర్పాటు చేసిన గ్రూప్ ఆఫ్ మినిస్టర్స్ (GoM) సిఫార్సుల ఆధారంగా ఏర్పడింది.
• Key milestone 2: దేశీయ కొనుగోళ్లను క్రమబద్ధీకరించడానికి డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020 పరిచయం మరియు అమలు.
• Related Acts / Schemes / Treaties: మేక్ ఇన్ ఇండియా (డిఫెన్స్), iDEX (ఇన్నోవేషన్స్ ఫర్ డిఫెన్స్ ఎక్సలెన్స్), సృజన్ పోర్టల్ (Srijan Portal).
• Nodal Ministry / Body: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం.
• India-specific relevance: భారతదేశ రక్షణ దిగుమతుల బిల్లును తగ్గించడానికి మరియు నత్తనడకన సాగే కొనుగోలు చక్రాలను వేగవంతం చేయడానికి ఇది అత్యంత కీలకం.
• Global comparison: అమెరికా డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ బోర్డ్ (DAB)కి సమానమైనది.
• Data point: ఆమోదించబడిన రూ. 1.45 లక్షల కోట్లలో 99% దేశీయ పరిశ్రమలకే కేటాయించారు.
• Common exam angle: DAC కూర్పు (ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు) మరియు AoN కచ్చితమైన నిర్వచనం గురించి UPSC తరచుగా అడుగుతుంది.
• Easy memory hook: "ఆయుధాల కొనుగోలుకు 'ఎస్' (AoN) చెప్పే అసలైన బాస్ DAC."

---

❓ Practice MCQs

Q1. భారతదేశంలో డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC)కి ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు? [Easy]

A) భారత ప్రధాన మంత్రి

B) చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS)

C) రక్షణ మంత్రి (రక్షా మంత్రి)

D) జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (NSA)

Answer: C

Explanation: డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) కి భారత రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు.

---

Q2. భారతదేశ డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) సందర్భంలో 'AoN' అంటే ఏమిటి? [Easy]

A) అగ్రిమెంట్ ఆఫ్ నెగోషియేషన్ (Agreement of Negotiation)

B) యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ (Acceptance of Necessity)

C) అప్రూవల్ ఆఫ్ నేషన్స్ (Approval of Nations)

D) అలొకేషన్ ఆఫ్ నేవీ (Allocation of Navy)

Answer: B

Explanation: 'యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) అనేది రక్షణ రంగంలో కొనుగోలు ప్రతిపాదనను ఆమోదించే తప్పనిసరి అయిన మొదటి అడుగు.

---

Q3. సెప్టెంబర్ 3, 2024న DAC ఆమోదించిన రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల ప్రతిపాదనల్లో ఎంత శాతం స్వదేశీ కేటగిరీల నుంచి సేకరించాలని నిర్దేశించారు? [Moderate]

A) 50%

B) 75%

C) 90%

D) 99%

Answer: D

Explanation: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, ఆమోదించబడిన మొత్తం ఆమోదాలలో (AoNs) 99% స్వదేశీ వనరుల ద్వారా సేకరించబడతాయి.

---

Q4. DAC ఆమోదించిన ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVs) ప్రధానంగా భారత సాయుధ దళాలలోని ఏ విభాగాన్ని ఆధునీకరించడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి? [Moderate]

A) భారత వాయుసేన ఫైటర్ ఫ్లీట్

B) భారత సైన్యం (Army) ట్యాంక్ ఫ్లీట్

C) భారత నావికాదళ జలాంతర్గామి ఫ్లీట్

D) ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ పెట్రోల్ ఫ్లీట్

Answer: B

Explanation: FRCVలు అనేవి భారత సైన్యం యొక్క ట్యాంక్ విభాగాన్ని ఆధునీకరించడానికి ఉద్దేశించిన భవిష్యత్ 'మెయిన్ బ్యాటిల్ ట్యాంకులు'.

---

Q5. మెకనైజ్డ్ కార్యకలాపాలలో అక్కడికక్కడే మరమ్మత్తులు (in-situ repair) చేయడానికి ఆమోదించబడిన 'ఫార్వర్డ్ రిపేర్ టీమ్ (ట్రాక్డ్)' పరికరాలను ఏ సంస్థ రూపొందించి, అభివృద్ధి చేసింది? [Moderate]

A) హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL)

B) డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్ (DRDO)

C) ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (AVNL)

D) మజాగాన్ డాక్ షిప్‌బిల్డర్స్ లిమిటెడ్ (MDL)

Answer: C

Explanation: ఈ పరికరాలను ప్రభుత్వ రక్షణ రంగ సంస్థ అయిన ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (AVNL) రూపొందించి అభివృద్ధి చేసింది.

---

Q6. ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ నిఘా సామర్థ్యాలను పెంచేందుకు ఏ నిర్దిష్ట విమానాల కొనుగోలుకు DAC ఆమోదం తెలిపింది? [Tricky]

A) P-8I పోసిడాన్

B) C-130J సూపర్ హెర్క్యులస్

C) డోర్నియర్-228 (Dornier-228)

D) తేజాస్ Mk-1A

Answer: C

Explanation: ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ కోసం డోర్నియర్-228 విమానాల కొనుగోలుకు DAC ఆమోదం తెలిపింది.

---

Q7. డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020 కింద అత్యధిక ప్రాధాన్యత కలిగిన కొనుగోలు విభాగంలో 'IDDM' అనగా ఏమిటి? [Tricky]

A) ఇంటర్నల్లీ డిజైన్డ్, డెవలప్‌డ్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చర్డ్

B) ఇండిజెనస్లీ డిజైన్డ్, డెవలప్‌డ్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చర్డ్

C) ఇండియన్ డిఫెన్స్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్

D) ఇంటిగ్రేటెడ్ డిఫెన్స్ డిజైన్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్

Answer: B

Explanation: 'బై (ఇండియన్-IDDM)' అంటే 'ఇండిజెనస్లీ డిజైన్డ్, డెవలప్‌డ్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చర్డ్' (స్వదేశీయంగా రూపొందించబడిన, అభివృద్ధి చేయబడిన మరియు తయారు చేయబడిన), ఇది రక్షణ కొనుగోలుకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన వర్గం.

---

Q8. ఏ ప్రధాన ఘర్షణ (యుద్ధం) తర్వాత ఏర్పాటు చేసిన గ్రూప్ ఆఫ్ మినిస్టర్స్ సిఫార్సుల మేరకు డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) 2001లో స్థాపించబడింది? [Tricky]

A) 1962 సినో-ఇండియన్ యుద్ధం

B) 1971 ఇండో-పాక్ యుద్ధం

C) 1999 కార్గిల్ యుద్ధం

D) 2017 డోక్లామ్ ప్రతిష్టంభన (స్టాండ్-ఆఫ్)

Answer: C

Explanation: జాతీయ భద్రతా వ్యవస్థను సంస్కరించేందుకు మరియు కొనుగోళ్లను వేగవంతం చేసేందుకు 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత DAC ఏర్పడింది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020కి సంబంధించి, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ మూలధన కొనుగోళ్ల కోసం కింది ఏ విభాగానికి అత్యున్నత ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది?

A) బై (గ్లోబల్ - మ్యానుఫ్యాక్చర్ ఇన్ ఇండియా)

B) బై (ఇండియన్)

C) బై అండ్ మేక్ (ఇండియన్)

D) బై (ఇండియన్-IDDM)

Answer: D

Explanation: స్వదేశీ డిజైన్ మరియు తయారీని ప్రోత్సహించడానికి DAP 2020 కింద 'బై (ఇండియన్-IDDM)' వర్గానికి అత్యున్నత ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.

---

PYQ 2:

డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. దీనికి భారత ప్రధాన మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు.
2. సాయుధ దళాల ఆమోదిత అవసరాలను త్వరితగతిన సేకరించేలా చూసేందుకు 2001లో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
3. DAC 'యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) ని మంజూరు చేసిందంటే, విక్రేతతో తుది ఒప్పందం కుదిరిందని అర్థం.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1, 2 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) 1, 2, 3

Answer: B

Explanation: వాక్యం 1 తప్పు (దీనికి రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు). వాక్యం 2 సరైనది. వాక్యం 3 తప్పు (AoN అనేది కేవలం మొదటి అడుగు మాత్రమే, తుది ఒప్పందం కాదు).

---

PYQ 3:

DAC ఆమోదించిన కింది రక్షణ పరికరాలను అవి ఉద్దేశించిన దళంతో (beneficiary force) జతపరచండి:

1. ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVs) - a. ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్
2. డోర్నియర్-228 విమానాలు - b. భారత సైన్యం (Army)
3. ఎయిర్ డిఫెన్స్ ఫైర్ కంట్రోల్ రాడార్లు - c. భారత సైన్యం (Army)

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) 1-b, 2-a, 3-c

B) 1-a, 2-b, 3-c

C) 1-c, 2-a, 3-b

D) 1-b, 2-c, 3-a

Answer: A

Explanation: FRCVలు మరియు ఎయిర్ డిఫెన్స్ రాడార్లు భారత సైన్యం కోసం, అయితే డోర్నియర్-228 విమానాలు ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ కోసం ఉద్దేశించబడ్డాయి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): ఇటీవల DAC ఇచ్చిన ఆమోదాలను ప్రస్తావిస్తూ, భారతదేశ డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020లో 'బై (ఇండియన్-IDDM)' వర్గం యొక్క ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.

డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020 కింద 'బై (ఇండియన్-IDDM)'—అంటే ఇండిజెనస్లీ డిజైన్డ్, డెవలప్‌డ్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చర్డ్ వర్గం అత్యధిక ప్రాధాన్యత కలిగిన కొనుగోలు మార్గం. క్లిష్టమైన సైనిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం యొక్క మేధో సంపత్తి హక్కులు (IPR) భారతదేశంలోనే ఉండేలా చూడటంలో, నిజమైన సాంకేతిక సార్వభౌమత్వాన్ని పెంపొందించడంలో దీని ప్రాముఖ్యత దాగి ఉంది.

సెప్టెంబర్ 2024లో డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) ఆమోదించిన రూ. 1.45 లక్షల కోట్లు ఈ విధానపరమైన మార్పును స్పష్టంగా వివరిస్తాయి. ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVలు), ఎయిర్ డిఫెన్స్ రాడార్లతో సహా ఈ మూలధన ప్రతిపాదనల్లో 99 శాతం స్వదేశీ సంస్థల నుండే సేకరించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించడం ద్వారా, దేశీయ MSMEలకు, ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్ వంటి రక్షణ PSUలకు భారీ మూలధనం అందుతుందని హామీ ఇస్తోంది. ఈ విధానం ఆయుధాల దిగుమతులతో ముడిపడి ఉన్న భారీ విదేశీ మారకద్రవ్య నష్టాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా, భారతదేశాన్ని ఆయుధాల కొనుగోలుదారుడి స్థాయి నుంచి ప్రపంచ రక్షణ తయారీ, ఆవిష్కరణల కేంద్రంగా మారుస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): "భారతదేశం ఆయుధాలను దిగుమతి చేసుకునే స్థితి నుంచి పటిష్టమైన దేశీయ రక్షణ పారిశ్రామిక కేంద్రాన్ని నిర్మించే దిశగా వేగంగా మళ్లుతోంది." డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) ఇటీవల ఆమోదించిన మూలధన కొనుగోళ్ల నేపథ్యంలో ఈ వాక్యాన్ని విశ్లేషించండి.

దశాబ్దాలుగా, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రక్షణ ఆయుధాల దిగుమతిదారులలో ఒకరిగా ఉండటమనే వ్యూహాత్మక బలహీనతను భారతదేశం భరించింది. అయితే, డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC) ఇటీవలి ఆమోదాలు పటిష్టమైన దేశీయ రక్షణ పారిశ్రామిక కేంద్రాన్ని నిర్మించే దిశగా ఒక నిర్ణయాత్మక మలుపును నొక్కి చెబుతున్నాయి. సెప్టెంబర్ 2024లో, రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షతన జరిగిన DAC సమావేశంలో రూ. 1.45 లక్షల కోట్ల ప్రతిపాదనలకు 'యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) మంజూరు చేశారు. అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే, ఇందులో ఏకంగా 99% బడ్జెట్ స్వదేశీ కొనుగోళ్ల కోసమే రిజర్వ్ చేయబడింది.

డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) 2020లో పొందుపరిచిన నిర్మాణాత్మక సంస్కరణల కారణంగా ఈ పరివర్తన సాధ్యపడింది. ఇది 'బై (ఇండియన్-IDDM)' వర్గానికి ఖచ్చితమైన ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. ఇటీవలి ఆమోదాలు దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాలలో ఉన్న పరిపక్వతను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఉదాహరణకు, స్వదేశీంగా తయారైన ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FRCVs) ను ఉపయోగించి భారత సైన్యం యొక్క ట్యాంక్ విభాగాన్ని ఆధునీకరిస్తారు. దీంతో విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లపై ఆధారపడటం క్రమంగా తగ్గుతుంది. అదేవిధంగా, HAL తయారు చేసిన డోర్నియర్-228 విమానాలతో, నెక్స్ట్ జనరేషన్ పెట్రోల్ నౌకలతో ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ సముద్ర నిఘా పటిష్టమవుతుంది.

అంతేకాకుండా, కార్పొరేటైజ్ చేయబడిన డిఫెన్స్ PSUలను—ఉదాహరణకు, ఫార్వర్డ్ రిపేర్ టీమ్ వాహనాల కోసం ఆర్మర్డ్ వెహికల్స్ నిగమ్ లిమిటెడ్‌ను—ఉపయోగించుకోవడం అనేది గత సంస్థాగత సంస్కరణలు ప్రస్తుతం కార్యాచరణ లాభాలను ఎలా అందిస్తున్నాయో నిరూపిస్తోంది. ఈ భారీ దేశీయ మూలధన పెట్టుబడి కేవలం సరిహద్దులను భద్రపరచడమే కాకుండా; డిఫెన్స్ ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్లలో అత్యుత్తమ నైపుణ్యం కలిగిన ఉపాధిని సృష్టించే ఆర్థిక గుణకం (economic multiplier) గా పనిచేస్తుంది. అధునాతన R&D మరియు సకాలంలో పంపిణీ చేయడంలో సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' దార్శనికత కింద భారతదేశ రక్షణ వ్యూహం బాహ్య ఆధారపడటం (dependency) నుండి అంతర్గత సామర్థ్య నిర్మాణానికి మారిందని ఈ DAC ఆమోదాలు నిస్సందేహంగా నిరూపిస్తున్నాయి.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా DAC ఛైర్మన్ విషయంలో పొరబడుతుంటారు. ఇది అత్యున్నత భద్రతా సంస్థ కాబట్టి, ప్రధాన మంత్రి లేదా NSA అధ్యక్షత వహిస్తారని చాలామంది ఊహిస్తారు. సరైన వాస్తవం ఏంటంటే రక్షణ మంత్రి (రక్షా మంత్రి) DAC కి అధ్యక్షత వహిస్తారు.
• Trap 2: 'యాక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) ఇవ్వగానే సైన్యం పరికరాలను కొనుగోలు చేసిందని, కాంట్రాక్ట్ సంతకం చేయబడిందన్నది సాధారణ తప్పు అభిప్రాయం. వాస్తవమేమిటంటే AoN అనేది సుదీర్ఘమైన కొనుగోలు ప్రక్రియను ప్రారంభించడానికి అనుమతిని మంజూరు చేసే మొదటి అడుగు మాత్రమే.
• Trap 3: ఫ్యూచర్ రెడీ కంబాట్ వెహికల్ (FRCV) ని చూసి ఇది డ్రోన్ లేదా విమానం అని చాలా మంది విద్యార్థులు పొరబడవచ్చు. FRCV అనేది ఆర్మీ యొక్క పాత ఆర్మర్డ్ ఫ్లీట్‌ను భర్తీ చేయడానికి ఉద్దేశించిన మెయిన్ బ్యాటిల్ ట్యాంక్ అని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి.

---

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ (Prelims) కోసం, AoN, IDDM వంటి ఎక్రోనిమ్స్, సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు/సంస్థల (DAC కూర్పు వంటివి) మీద ఎగ్జామినర్లు ఎక్కువగా దృష్టి పెడతారు. మెయిన్స్ (Mains) కోసం, GS పేపర్ 3 (భద్రత & సాంకేతికత స్వదేశీకరణ) కి ఈ టాపిక్ చాలా కీలకం. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' లేదా స్వయం సమృద్ధి గురించి రాసే ఏ వ్యాసం లేదా సమాధానంలోనైనా "రూ. 1.45 లక్షల కోట్లలో 99% స్వదేశీ సేకరణ" అనే డేటాను శక్తివంతమైన ఉదాహరణగా ఉపయోగించండి. ఇంటర్వ్యూ రౌండ్లలో (Interviews), ఒకవేళ దేశీయ R&D లో జాప్యం జరిగితే, బలవంతంగా దేశీయ కొనుగోళ్లు చేయడం సాయుధ దళాల తక్షణ యుద్ధ సంసిద్ధతను (combat readiness) దెబ్బతీస్తుందా అన్న చర్చకు అభ్యర్థులు సిద్ధంగా ఉండాలి. High-Probability Prediction: AoN మంజూరుతో ప్రారంభమయ్యే రక్షణ కొనుగోలు దశలను సరైన క్రమంలో అమర్చమని అడిగే స్టేట్‌మెంట్-ఆధారిత ప్రిలిమ్స్ ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది.