MISHTI పథకం మైలురాయి: కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో మడ అడవుల పెంపకం పూర్తి

14 సెప్టెంబర్ 2026న వెలువడిన సమాచారం ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వ MISHTI పథకం కింద కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో మడ అడవుల పెంపకం పూర్తయింది. లక్ష్యం 29,000 హెక్టార్లు. MISHTI అంటే Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది. పథకం ప్రారంభం 5 జూన్ 2023. కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం 33 గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను ప్రారంభించారు. 'సైరా వన్ కవచ్' కార్యక్రమాన్ని కూడా ప్రారంభించారు. పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యం — MISHTI జాతీయ నిర్మాణం, భారత మడ అడవుల గణాంకాలు.

What Happened

14 సెప్టెంబర్ 2026న వెలువడిన సమాచారం ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వ మడ అడవుల పథకం MISHTI కింద కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో పెంపకం పూర్తయింది. ఈ కార్యక్రమ లక్ష్యం 29,000 హెక్టార్లు. అక్కడే ఉన్న కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం 33 గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను ప్రారంభించారు. 'సైరా వన్ కవచ్' పేరుతో ఒక పెంపక కార్యక్రమాన్ని కూడా ప్రారంభించారు. ఇది ఒక హెక్టారులో 49 మొక్క జాతులను కవర్ చేస్తుంది. పెంపకంతో ముడిపడిన తేనెటీగల పెంపకం కూడా ఆ రోజు కార్యక్రమంలో భాగం.

When & Where

నివేదిక తేదీ — 14 సెప్టెంబర్ 2026. పెంపక ప్రాంతం — భారత పశ్చిమ తీరంలోని కచ్. ఇది దేశంలోని ముఖ్యమైన మడ అడవుల ప్రాంతాల్లో ఒకటి. ఉప్పు సముద్ర నీరు, మంచి నీరు కలిసే ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లోనే మడ అడవులు పెరుగుతాయి. అందుకే భారత మడ అడవులు తీరమంతా సమానంగా కాకుండా డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వ్యవస్థల చుట్టూనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.

Who Is Involved

పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ — MISHTIకి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
భూపేందర్ యాదవ్, కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రి — గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను, 'సైరా వన్ కవచ్' కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.
జాతీయ CAMPA (కాంపెన్సేటరీ అఫారెస్టేషన్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ ప్లానింగ్ అథారిటీ) — MISHTI కన్వర్జెన్స్ ద్వారా వాడుకునే గ్యాప్ ఫండింగ్‌ను అందిస్తుంది.
తీర రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల అటవీ శాఖలు — అమలు సంస్థలు. MISHTI 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది.
ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా — దీని ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ నుంచే 4,991.68 చదరపు కి.మీ. మడ అడవుల గణాంకం వస్తుంది.

How It Works

MISHTI కవర్ చేసే 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో క్షీణించిన, మొక్కలు నాటదగిన ఇంటర్‌టైడల్ ప్రాంతాలను గుర్తిస్తారు. మొత్తం లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ.
ఉప్పును తట్టుకునే మడ జాతుల మొక్కలను తీర ప్రాంత నర్సరీల్లో పెంచి ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో నాటుతారు. ఇక్కడ నీటిపారుదల కాదు, ఆటుపోట్ల నీరే వాటిని బతికిస్తుంది.
దీనికి ప్రత్యేక నిధి ఒక్కటే ఉండదు. కన్వర్జెన్స్ ద్వారా పనిచేస్తుంది. జాతీయ CAMPA నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటారు. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో MISHTI కింద ఆరు రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
పథకం పేరులోని "Tangible Incomes" అంటే జీవనోపాధి భాగం. పునరుద్ధరించిన ప్రాంతాల చుట్టూ తేనెటీగల పెంపకం, మత్స్య సంబంధిత ఆదాయ కార్యకలాపాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. వాటిని కాపాడితే స్థానికులకు లాభం ఉండాలన్నదే ఉద్దేశం.
ప్రగతిని లక్ష్యంతో పోల్చి హెక్టార్లలో కొలుస్తారు. అందుకే కచ్‌లో 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్లు అని చెబుతారు.
జాతీయ ఫలితాన్ని ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా క్రమానుగత మదింపు ద్వారా ట్రాక్ చేస్తారు. 2023 నివేదికలో భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణం 4,991.68 చదరపు కి.మీ.

Why It Matters

పర్యావరణ కోణం: మడ అడవులు తీరాన్ని స్థిరపరుస్తాయి, ఒండ్రును నిలుపుతాయి, చేపలకు నర్సరీ ఆవాసంగా పనిచేస్తాయి. వీటిని పునరుద్ధరిస్తే తీర భూమి, తీర మత్స్య సంపద రెండూ రక్షణ పొందుతాయి.
విపత్తు నష్ట నివారణ కోణం: తుఫానులు, తుఫాను అలల సమయంలో మడ అడవుల పట్టీలు అలల శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. సుదీర్ఘ, తుఫాన్ల బారిన పడే తీరం ఉన్న దేశానికి ఇది కీలకం.
వాతావరణ కోణం: మడ అడవులు జీవద్రవ్యరాశిలో, నీటిలో మునిగిన మట్టిలో కర్బనాన్ని నిల్వ చేస్తాయి. అందుకే వాతావరణ నిబద్ధతల కింద ఇవి అధిక విలువైన పునరుద్ధరణ లక్ష్యం.
జీవనోపాధి కోణం: పథకం స్పష్టంగా "tangible incomes" చుట్టూ రూపొందింది. స్థానికులకు ప్రయోజనం ఉంటేనే పునరుద్ధరణ నిలుస్తుందని ఇది గుర్తిస్తుంది.
గణాంక కోణం: 4,991.68 చదరపు కి.మీ. అంటే భారత భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో కేవలం 0.15%. అంటే రక్షించాల్సిన వనరు చిన్నది, కేంద్రీకృతమైనది.

Historical Background

MISHTI పథకం 5 జూన్ 2023న ప్రారంభమైంది. ఆ రోజునే ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం. పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ దీన్ని నిర్వహిస్తుంది. దీన్ని ప్రత్యేక నిధులున్న స్వతంత్ర కార్యక్రమంగా కాకుండా కన్వర్జెన్స్ పథకంగా రూపొందించారు. జాతీయ CAMPA ద్వారా గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటారు. మడ అడవులపై భారత్ అంతర్జాతీయంగానూ పనిచేసింది. దుబాయ్‌లో జరిగిన COP28 సదస్సులో మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్ మంత్రుల సమావేశం జరిగింది. అక్కడ కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భారత ప్రకటన చేశారు. ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రూపొందించే ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ — 2023 మదింపు 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైంది — దేశ మడ అడవుల గణాంకాలకు ప్రామాణిక పత్రం.

Previous Related Events

5 జూన్ 2023: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ MISHTIని ప్రారంభించింది. లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ., 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు.
21 డిసెంబర్ 2024: ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 విడుదల. మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ.; మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 25.17%.
2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరం: MISHTI కింద ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.

Static GK Connection

మడ అడవులు (Mangroves): ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో పెరిగే ఉప్పును తట్టుకునే అడవులు. డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వెంట కనిపిస్తాయి. ఊతవేళ్లు (stilt roots), శ్వాస వేళ్లు (pneumatophores) — నీటిలో మునిగిన మట్టి పైకి లేచే వేళ్లు — వీటి పాఠ్యపుస్తక గుర్తులు.
ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్: ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రూపొందించే జాతీయ అటవీ మదింపు. 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైన 2023 ఎడిషన్ — మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ., మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 25.17%.
పరిహార అటవీకరణ (Compensatory Afforestation): అటవీయేతర అవసరాలకు మళ్లించిన అటవీ భూమికి బదులు వేరేచోట అడవుల పెంపకం చేయాలనే సూత్రం. దీని నిధిని జాతీయ CAMPA నిర్వహిస్తుంది. MISHTI వాడుకునే గ్యాప్ ఫండింగ్ అక్కడి నుంచే వస్తుంది.
కన్వర్జెన్స్ పథక నమూనా: ప్రత్యేక బడ్జెట్ లైన్ బదులు, ఇప్పటికే ఉన్న కార్యక్రమాలు, నిధుల నుంచి వనరులు తీసుకునే పథకం. MISHTI ఇలాంటిదే. అందుకే దాని ఆర్థిక విడుదలలు భౌతిక లక్ష్యంతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంటాయి.
బ్లూ కార్బన్: మడ అడవులతో సహా తీర, సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలు జీవద్రవ్యరాశిలో, మునిగిన మట్టిలో నిల్వ చేసే కర్బనం. మడ అడవుల పునరుద్ధరణను వాతావరణ విధానంతో ముడిపెట్టే భావన ఇదే.

India & World Comparison

ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం భారత మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ. అంటే భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 0.15%. దేశ భూభాగంలో ఇది చిన్న వాటానే. కానీ ప్రపంచ స్థాయిలో ఇది గణనీయమైనది. ఎందుకంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా మడ అడవులు ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల తీరాలకే పరిమితం. అంతర్జాతీయ మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్‌లో భారత్ పాల్గొంది. దీని మంత్రుల సమావేశం దుబాయ్‌లో జరిగిన COP28 సదస్సులో జరిగింది. ఈ అంశంపై మేము తెచ్చుకున్న మూలాల్లో భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణానికి ధృవీకరించిన ప్రపంచ ర్యాంక్ లభించలేదు. అందుకే ఇక్కడ ఏ ర్యాంకూ ఇవ్వలేదు; పోలికను ఉద్దేశపూర్వకంగా గుణాత్మకంగానే ఉంచాం.

Future Impact

కచ్ కార్యక్రమం 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్ల వద్ద ఉంది. మిగిలిన విస్తీర్ణమే తక్షణ మైలురాయి.
9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో MISHTI జాతీయ లక్ష్యం 540 చదరపు కి.మీ. దీన్ని తదుపరి ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ మదింపుతో పోల్చి చూస్తారు.
మొక్కలు నాటడం కాదు, వాటిని నిలబెట్టడమే కష్టమైన పని. నాటిన తర్వాతి సంవత్సరాల్లో మడ మొక్కల మనుగడ రేటే — హెక్టార్ల సంఖ్య నిజమైన అటవీ విస్తీర్ణంగా మారుతుందా లేదా అనేది నిర్ణయిస్తుంది.
జీవనోపాధి భాగం — పునరుద్ధరించిన ప్రాంతాల చుట్టూ తేనెటీగల పెంపకం, అనుబంధ కార్యకలాపాలు — స్థానికులకు ఈ మొక్కలను కాపాడే కారణం కొనసాగుతుందా అనేది తేలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

MISHTI కింద కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో మడ అడవుల పెంపకం పూర్తి.
ఈ కార్యక్రమ లక్ష్యం: 29,000 హెక్టార్లు.
MISHTI = Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes.
ప్రారంభ తేదీ: 5 జూన్ 2023.
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ.
MISHTI లక్ష్య విస్తీర్ణం: 540 చదరపు కి.మీ.
కవరేజ్: 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు.
2024-25లో MISHTI కింద రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.
2024-25 గ్రహీతలు: ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరి.
నిధుల మార్గం: CAMPA గ్యాప్ ఫండింగ్‌తో కన్వర్జెన్స్.
భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణం: 4,991.68 చదరపు కి.మీ. (ISFR 2023).
భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో మడ అడవుల వాటా: 0.15%.
ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 విడుదల: 21 డిసెంబర్ 2024.
మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం: 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే 25.17%.
అటవీ విస్తీర్ణం: 7,15,343 చదరపు కి.మీ. (21.76%).
వృక్ష విస్తీర్ణం: 1,12,014 చదరపు కి.మీ. (3.41%).
భూపేందర్ యాదవ్ 33 గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను ప్రారంభించారు.
'సైరా వన్ కవచ్' ఒక హెక్టారులో 49 మొక్క జాతులను కవర్ చేస్తుంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: మడ అడవుల పర్యావరణ వ్యవస్థ మరియు భారత పునరుద్ధరణ విధానం

Definition: ఉప్పు సముద్ర నీరు, మంచి నీరు కలిసే డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వెంట ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో పెరిగే ఉప్పును తట్టుకునే చెట్లు, పొదల సముదాయమే మడ అడవులు.
Scientific Principle: నీటిలో మునిగిన ఉప్పు మట్టిలో మడ చెట్లు బతుకుతాయి. నీటి మట్టం పైకి లేచే శ్వాస వేళ్ల ద్వారా ఆక్సిజన్ తీసుకుంటాయి. ఊతవేళ్లు ఆటుపోట్లకు ఎదురు నిలబడేలా వాటిని పట్టి ఉంచుతాయి.
Policy Basis: MISHTI అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వ మడ అడవుల పునరుద్ధరణ పథకం. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది. జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్‌తో కన్వర్జెన్స్ పద్ధతిలో పనిచేస్తుంది.
Link to this event: కచ్‌లో పూర్తయిన 27,000 హెక్టార్లు ఈ పథకం కింద 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోల్చి చెప్పే భౌతిక ప్రగతి సంఖ్య.
Origin & History: MISHTI 5 జూన్ 2023న ప్రారంభమైంది. లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ., 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉంది.
Key milestone 1: 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైన ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 — మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ.
Key milestone 2: 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో MISHTI కింద ఆరు రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.
Related Programmes & Forums: CAMPA ద్వారా పరిహార అటవీకరణ నిధులు, ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా క్రమానుగత మదింపు, అంతర్జాతీయ మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్ — దీని మంత్రుల సమావేశం దుబాయ్ COP28లో జరిగింది.
Nodal Ministry / Body: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ. కొలత ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నుంచి.
India-specific relevance: భారత సుదీర్ఘ తీరం తుఫానులు, తుఫాను అలల బారిన పడుతుంది. మడ అడవుల పట్టీలు అలల శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. కాబట్టి పునరుద్ధరణ అనేది పరిరక్షణతో పాటు విపత్తు నష్ట నివారణ కూడా.
Global comparison: మడ అడవులు ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల తీరాల్లోనే ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రపంచ నిల్వ పరిమితం; ప్రతి దేశ వాటా ముఖ్యమే. మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్‌లో భారత్ పాల్గొంటోంది.
Data point: ISFR 2023 ప్రకారం భారత భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో మడ అడవులు 0.15%; మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 25.17%.
Common exam angle: MISHTI పూర్తి రూపం, ప్రారంభ సంవత్సరం, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ, తాజా అటవీ నివేదికలోని మడ అడవుల గణాంకం.
Easy memory hook: "MISHTI — Mangroves, Shoreline, Tangible Incomes; 5 జూన్ 2023; 540 చ.కి.మీ.; 9 రాష్ట్రాలు + 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు."

❓ Practice MCQs

Q1. భారత పర్యావరణ పథకాల సందర్భంలో MISHTI పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Easy]

A) Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes

B) Marine Initiative for Shoreline Habitat and Tidal Integration

C) Mission for Shoreline Habitats and Tidal Infrastructure

D) Mangrove Institute for Shoreline Habitats and Tourism Income

Answer: A

Explanation: MISHTI అంటే Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.

Q2. MISHTI పథకానికి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]

A) జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ

B) పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ

C) భూ శాస్త్రాల మంత్రిత్వ శాఖ

D) వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: MISHTIని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ కింద అమలు చేస్తారు.

Q3. MISHTI ఏ తేదీన ప్రారంభమైంది? [Moderate]

A) 22 ఏప్రిల్ 2023

B) 5 జూన్ 2023

C) 2 అక్టోబర్ 2023

D) 21 డిసెంబర్ 2024

Answer: B

Explanation: MISHTI 5 జూన్ 2023న ప్రారంభమైంది. 21 డిసెంబర్ 2024 అనేది ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 విడుదల తేదీ.

Q4. ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణం ఎంత? [Moderate]

A) 4,991.68 చదరపు కి.మీ.

B) 8,27,357 చదరపు కి.మీ.

C) 7,15,343 చదరపు కి.మీ.

D) 1,12,014 చదరపు కి.మీ.

Answer: A

Explanation: మడ అడవుల విస్తీర్ణం 4,991.68 చదరపు కి.మీ. ఇది భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 0.15%. మిగతా పెద్ద సంఖ్యలు మొత్తం అటవీ–వృక్ష విస్తీర్ణం, అటవీ విస్తీర్ణం, వృక్ష విస్తీర్ణం.

Q5. MISHTI ఎన్ని తీర రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది? [Moderate]

A) 7 రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

B) 11 రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

C) 9 రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

D) 13 రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది. లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ.

Q6. MISHTI కింద నిధులు ప్రధానంగా ఎలా సమకూరుతాయి? [Tricky]

A) పూర్తి కేంద్ర నిధులతో ప్రత్యేక బడ్జెట్ హెడ్ ద్వారా

B) కన్వర్జెన్స్ ద్వారా; జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్

C) బహుపాక్షిక అభివృద్ధి బ్యాంకుల రుణాల ద్వారా

D) కేవలం కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత విరాళాల ద్వారా

Answer: B

Explanation: MISHTI ఒక కన్వర్జెన్స్ పథకం. జాతీయ CAMPA నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటారు.

Q7. ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో భారత మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం వాటా ఎంత? [Tricky]

A) 21.76%

B) 3.41%

C) 0.15%

D) 25.17%

Answer: D

Explanation: మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 25.17%. ఇందులో అటవీ విస్తీర్ణం 21.76%, వృక్ష విస్తీర్ణం 3.41%. 0.15% అనేది మడ అడవుల వాటా.

Q8. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో MISHTI కింద విడుదలైన నిధులు వీటిలో ఎవరికి వెళ్లాయి? [Tricky]

A) ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరి

B) కేవలం పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా

C) మొత్తం 28 రాష్ట్రాలు

D) పథకం కవర్ చేసే నాలుగు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు మాత్రమే

Answer: A

Explanation: 2024-25లో ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్‌ను ఏ సంస్థ రూపొందిస్తుంది?

A) నేషనల్ బయోడైవర్సిటీ అథారిటీ

B) ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా

C) వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా

D) బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా

Answer: B

Explanation: ఈ నివేదికను ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రూపొందిస్తుంది. 2023 ఎడిషన్ 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైంది.

PYQ 2:

MISHTI పథకంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది.
ఇది 2023లో ప్రారంభమైంది.
దీని లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కిలోమీటర్లు.

పైవాటిలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1, 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) అన్నీ సరైనవే

Answer: D

Explanation: మూడూ సరైనవే — పథకాన్ని పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది, ఇది 5 జూన్ 2023న ప్రారంభమైంది, లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ.

PYQ 3:

Assertion (A): భారత్‌లో మడ అడవుల పునరుద్ధరణను కేవలం పరిరక్షణ చర్యగా కాకుండా విపత్తు నష్ట నివారణ చర్యగా కూడా చూస్తారు.

Reason (R): మడ అడవుల పట్టీలు తీరం వెంట అలల శక్తిని పీల్చుకుని, లోతట్టు ప్రాంతాలపై తుఫాను అలల తీవ్రతను తగ్గిస్తాయి.

A) A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకి సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకి సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది, R తప్పు

D) A తప్పు, R సరైనది

Answer: A

Explanation: మడ అడవుల పట్టీలు అలల శక్తిని పీల్చుకునే లక్షణం వల్లనే తీర ప్రాంత మడ అడవుల పునరుద్ధరణను తుఫాను అలల నుంచి రక్షణగా లెక్కిస్తారు. దీనితో పాటు పర్యావరణ విలువ కూడా ఉంటుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): MISHTI పథక నిర్మాణాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, భారత్‌లో మడ అడవుల పునరుద్ధరణను పర్యావరణ చర్యగానే కాక ఆర్థిక చర్యగా ఎందుకు చూస్తారో వివరించండి.

భారత్‌లో మడ అడవుల పునరుద్ధరణను ఉద్దేశపూర్వకంగానే పర్యావరణ చర్యతో పాటు ఆర్థిక చర్యగా రూపొందించారు. MISHTI పేరులోనే ఈ విషయం ఉంది — Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes.

పర్యావరణపరంగా మడ అడవులు తీరాన్ని స్థిరపరుస్తాయి, ఒండ్రును నిలుపుతాయి, చేపలకు నర్సరీగా పనిచేస్తాయి, తుఫాను అలల శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. భారత మడ అడవుల నిల్వ చిన్నది — ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం 4,991.68 చదరపు కి.మీ., అంటే భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 0.15%. అందుకే పునరుద్ధరించిన ప్రతి హెక్టారూ ముఖ్యమే.

ఆర్థికంగా, పునరుద్ధరించిన ప్రాంతాల చుట్టూ తేనెటీగల పెంపకం, మత్స్య సంబంధిత ఆదాయం వంటి జీవనోపాధి కార్యకలాపాలను పథకం ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఇది ముఖ్యం. ఎందుకంటే నాటినదానిని కాపాడటంలో స్థానికులకు వాటా లేకపోతే పెంపక కార్యక్రమాలు విఫలమవుతాయి.

కచ్‌లో 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్ల ప్రగతి ఆ నిర్మాణంలోని భౌతిక కోణాన్ని చూపుతుంది. అసలైన పరీక్ష మాత్రం నాటిన సంఖ్య కాదు, తర్వాతి సంవత్సరాల్లో మనుగడ రేటే.

Question 2 (250 words): MISHTI పథక రూపకల్పన, నిధులు, కొలత ఆధారంగా భారత మడ అడవుల పునరుద్ధరణ సంస్థాగత విధానాన్ని విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి.

భారత మడ అడవుల పునరుద్ధరణ విధానం సంస్థాగతంగా పొదుపైనది, కానీ ఆర్థికంగా బలహీనమైనది. MISHTI పథకం ఈ రెండు లక్షణాలనూ చూపుతుంది.

రూపకల్పన పరంగా పథకం పొందికగా ఉంది. 5 జూన్ 2023న పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ కింద ప్రారంభమైన MISHTI, 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 540 చదరపు కి.మీ. లక్ష్యాన్ని పెట్టుకుంది. ఈ భౌగోళిక విస్తరణ భారత మడ అడవులు నిజంగా ఎక్కడ ఉన్నాయో దానికి సరిపోతుంది. ఎందుకంటే ఈ పర్యావరణ వ్యవస్థ తీరమంతా కాకుండా డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వ్యవస్థలకే పరిమితం. పథకం పేరులోనే ఉన్న జీవనోపాధి భాగం, గత అటవీకరణ ప్రయత్నాల నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది — స్థానికులకు ప్రయోజనం లేని పునరుద్ధరణ నిలవదు.

నిధుల పరంగా చిత్రం బలహీనం. MISHTI ప్రత్యేక నిధులున్న కార్యక్రమం కాదు, కన్వర్జెన్స్ పథకం. జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ ద్వారా గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటుంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరికి విడుదలైన రూ. 17.96 కోట్లు, 540 చదరపు కి.మీ. భౌతిక లక్ష్యంతో పోలిస్తే తక్కువే. కన్వర్జెన్స్ పరిపాలనా ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది. కానీ పని వేగం ఇతర నిధుల ప్రవాహాలపై ఆధారపడుతుంది.

కొలత పరంగా ప్రగతిని నాటిన హెక్టార్లలో చెబుతారు — కచ్ కార్యక్రమం 29,000 లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్ల వద్ద ఉంది. కానీ ముఖ్యమైన ఫలితం నిలిచిన అటవీ విస్తీర్ణం. అది ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా క్రమానుగత మదింపులోనే కనిపిస్తుంది. 2023 నివేదికలో అది 4,991.68 చదరపు కి.మీ.

ముందుకు సాగే మార్గం — నాటిన హెక్టార్ల సంఖ్యతో పాటు మనుగడ రేటు గణాంకాలను కూడా ప్రచురించడం. అప్పుడే నాటిన హెక్టార్లకు, నిలిచిన హెక్టార్లకు మధ్య అంతరం కనిపిస్తుంది, సరిదిద్దగలుగుతారు.

⚠️ Examiner Trap

Trap 1: MISHTI పూర్తి రూపాన్ని ఇతర తీర ప్రాంత పథకాలతో విద్యార్థులు కలిపేస్తారు. సరైన విషయం — MISHTI అంటే Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
Trap 2: మడ అడవుల విస్తీర్ణాన్ని, మొత్తం అటవీ విస్తీర్ణాన్ని ఒకే స్థాయిలో చెబుతారని చాలామంది అనుకుంటారు. వాస్తవం — ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ., అంటే 0.15%. మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే 25.17%.
Trap 3: MISHTI ఒక కన్వర్జెన్స్ పథకం అనే విషయాన్ని చాలామంది గమనించరు. గుర్తుంచుకోండి — దీని వనరులు ఒకే ప్రత్యేక కేంద్ర కేటాయింపు నుంచి కాకుండా, జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ గ్యాప్ ఫండింగ్ నుంచి వస్తాయి.

🧭 Exam Tip

Prelims: MISHTI పూర్తి రూపం, ప్రారంభ తేదీ 5 జూన్ 2023, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ, 540 చదరపు కి.మీ. లక్ష్యం, 9 రాష్ట్రాలు–4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల కవరేజ్, ISFR 2023లోని 4,991.68 చదరపు కి.మీ. — ఇవి కంఠస్థం చేయండి.
Mains: తీర పర్యావరణ వ్యవస్థలు, విపత్తు నష్ట నివారణ, సముదాయ ఆధారిత పరిరక్షణపై GS-III జవాబుల్లో దీన్ని వాడండి. ముఖ్య విశ్లేషణ — నాటిన హెక్టార్లకు, నిలిచిన హెక్టార్లకు మధ్య అంతరం.
Interview: తుఫాను రక్షణలో మడ అడవుల పాత్ర, పెద్ద భౌతిక లక్ష్యాలను కన్వర్జెన్స్ పథకాలు సాధించగలవా — ఇలాంటి ప్రశ్నలు వస్తాయి. నిధుల పరిమితిని గుర్తించే సమతుల్య జవాబు ఆశిస్తారు.
Prediction: MISHTI పూర్తి రూపం, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖపై ప్రిలిమ్స్ ప్రశ్న; లేదా మడ అడవుల విస్తీర్ణాన్ని తాజా అటవీ నివేదికతో జతచేసే స్టేట్‌మెంట్ ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.

MISHTI పథకం మైలురాయి: కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో మడ అడవుల పెంపకం పూర్తి

What Happened

When & Where

Who Is Involved

పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ — MISHTIకి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
భూపేందర్ యాదవ్, కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రి — గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను, 'సైరా వన్ కవచ్' కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.
జాతీయ CAMPA (కాంపెన్సేటరీ అఫారెస్టేషన్ ఫండ్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ ప్లానింగ్ అథారిటీ) — MISHTI కన్వర్జెన్స్ ద్వారా వాడుకునే గ్యాప్ ఫండింగ్‌ను అందిస్తుంది.
తీర రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల అటవీ శాఖలు — అమలు సంస్థలు. MISHTI 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది.
ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా — దీని ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ నుంచే 4,991.68 చదరపు కి.మీ. మడ అడవుల గణాంకం వస్తుంది.

How It Works

MISHTI కవర్ చేసే 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో క్షీణించిన, మొక్కలు నాటదగిన ఇంటర్‌టైడల్ ప్రాంతాలను గుర్తిస్తారు. మొత్తం లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ.
ఉప్పును తట్టుకునే మడ జాతుల మొక్కలను తీర ప్రాంత నర్సరీల్లో పెంచి ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో నాటుతారు. ఇక్కడ నీటిపారుదల కాదు, ఆటుపోట్ల నీరే వాటిని బతికిస్తుంది.
దీనికి ప్రత్యేక నిధి ఒక్కటే ఉండదు. కన్వర్జెన్స్ ద్వారా పనిచేస్తుంది. జాతీయ CAMPA నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటారు. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో MISHTI కింద ఆరు రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
పథకం పేరులోని "Tangible Incomes" అంటే జీవనోపాధి భాగం. పునరుద్ధరించిన ప్రాంతాల చుట్టూ తేనెటీగల పెంపకం, మత్స్య సంబంధిత ఆదాయ కార్యకలాపాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. వాటిని కాపాడితే స్థానికులకు లాభం ఉండాలన్నదే ఉద్దేశం.
ప్రగతిని లక్ష్యంతో పోల్చి హెక్టార్లలో కొలుస్తారు. అందుకే కచ్‌లో 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్లు అని చెబుతారు.
జాతీయ ఫలితాన్ని ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా క్రమానుగత మదింపు ద్వారా ట్రాక్ చేస్తారు. 2023 నివేదికలో భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణం 4,991.68 చదరపు కి.మీ.

Why It Matters

పర్యావరణ కోణం: మడ అడవులు తీరాన్ని స్థిరపరుస్తాయి, ఒండ్రును నిలుపుతాయి, చేపలకు నర్సరీ ఆవాసంగా పనిచేస్తాయి. వీటిని పునరుద్ధరిస్తే తీర భూమి, తీర మత్స్య సంపద రెండూ రక్షణ పొందుతాయి.
విపత్తు నష్ట నివారణ కోణం: తుఫానులు, తుఫాను అలల సమయంలో మడ అడవుల పట్టీలు అలల శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. సుదీర్ఘ, తుఫాన్ల బారిన పడే తీరం ఉన్న దేశానికి ఇది కీలకం.
వాతావరణ కోణం: మడ అడవులు జీవద్రవ్యరాశిలో, నీటిలో మునిగిన మట్టిలో కర్బనాన్ని నిల్వ చేస్తాయి. అందుకే వాతావరణ నిబద్ధతల కింద ఇవి అధిక విలువైన పునరుద్ధరణ లక్ష్యం.
జీవనోపాధి కోణం: పథకం స్పష్టంగా "tangible incomes" చుట్టూ రూపొందింది. స్థానికులకు ప్రయోజనం ఉంటేనే పునరుద్ధరణ నిలుస్తుందని ఇది గుర్తిస్తుంది.
గణాంక కోణం: 4,991.68 చదరపు కి.మీ. అంటే భారత భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో కేవలం 0.15%. అంటే రక్షించాల్సిన వనరు చిన్నది, కేంద్రీకృతమైనది.

Historical Background

Previous Related Events

5 జూన్ 2023: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ MISHTIని ప్రారంభించింది. లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ., 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు.
21 డిసెంబర్ 2024: ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 విడుదల. మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ.; మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 25.17%.
2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరం: MISHTI కింద ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.

Static GK Connection

మడ అడవులు (Mangroves): ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో పెరిగే ఉప్పును తట్టుకునే అడవులు. డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వెంట కనిపిస్తాయి. ఊతవేళ్లు (stilt roots), శ్వాస వేళ్లు (pneumatophores) — నీటిలో మునిగిన మట్టి పైకి లేచే వేళ్లు — వీటి పాఠ్యపుస్తక గుర్తులు.
ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్: ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రూపొందించే జాతీయ అటవీ మదింపు. 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైన 2023 ఎడిషన్ — మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ., మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 25.17%.
పరిహార అటవీకరణ (Compensatory Afforestation): అటవీయేతర అవసరాలకు మళ్లించిన అటవీ భూమికి బదులు వేరేచోట అడవుల పెంపకం చేయాలనే సూత్రం. దీని నిధిని జాతీయ CAMPA నిర్వహిస్తుంది. MISHTI వాడుకునే గ్యాప్ ఫండింగ్ అక్కడి నుంచే వస్తుంది.
కన్వర్జెన్స్ పథక నమూనా: ప్రత్యేక బడ్జెట్ లైన్ బదులు, ఇప్పటికే ఉన్న కార్యక్రమాలు, నిధుల నుంచి వనరులు తీసుకునే పథకం. MISHTI ఇలాంటిదే. అందుకే దాని ఆర్థిక విడుదలలు భౌతిక లక్ష్యంతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంటాయి.
బ్లూ కార్బన్: మడ అడవులతో సహా తీర, సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలు జీవద్రవ్యరాశిలో, మునిగిన మట్టిలో నిల్వ చేసే కర్బనం. మడ అడవుల పునరుద్ధరణను వాతావరణ విధానంతో ముడిపెట్టే భావన ఇదే.

India & World Comparison

Future Impact

కచ్ కార్యక్రమం 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోలిస్తే 27,000 హెక్టార్ల వద్ద ఉంది. మిగిలిన విస్తీర్ణమే తక్షణ మైలురాయి.
9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో MISHTI జాతీయ లక్ష్యం 540 చదరపు కి.మీ. దీన్ని తదుపరి ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ మదింపుతో పోల్చి చూస్తారు.
మొక్కలు నాటడం కాదు, వాటిని నిలబెట్టడమే కష్టమైన పని. నాటిన తర్వాతి సంవత్సరాల్లో మడ మొక్కల మనుగడ రేటే — హెక్టార్ల సంఖ్య నిజమైన అటవీ విస్తీర్ణంగా మారుతుందా లేదా అనేది నిర్ణయిస్తుంది.
జీవనోపాధి భాగం — పునరుద్ధరించిన ప్రాంతాల చుట్టూ తేనెటీగల పెంపకం, అనుబంధ కార్యకలాపాలు — స్థానికులకు ఈ మొక్కలను కాపాడే కారణం కొనసాగుతుందా అనేది తేలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

MISHTI కింద కచ్‌లో 27,000 హెక్టార్లలో మడ అడవుల పెంపకం పూర్తి.
ఈ కార్యక్రమ లక్ష్యం: 29,000 హెక్టార్లు.
MISHTI = Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes.
ప్రారంభ తేదీ: 5 జూన్ 2023.
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ.
MISHTI లక్ష్య విస్తీర్ణం: 540 చదరపు కి.మీ.
కవరేజ్: 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు.
2024-25లో MISHTI కింద రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.
2024-25 గ్రహీతలు: ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరి.
నిధుల మార్గం: CAMPA గ్యాప్ ఫండింగ్‌తో కన్వర్జెన్స్.
భారత మడ అడవుల విస్తీర్ణం: 4,991.68 చదరపు కి.మీ. (ISFR 2023).
భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో మడ అడవుల వాటా: 0.15%.
ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 విడుదల: 21 డిసెంబర్ 2024.
మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం: 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే 25.17%.
అటవీ విస్తీర్ణం: 7,15,343 చదరపు కి.మీ. (21.76%).
వృక్ష విస్తీర్ణం: 1,12,014 చదరపు కి.మీ. (3.41%).
భూపేందర్ యాదవ్ 33 గస్తీ, రెస్క్యూ వాహనాలను ప్రారంభించారు.
'సైరా వన్ కవచ్' ఒక హెక్టారులో 49 మొక్క జాతులను కవర్ చేస్తుంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: మడ అడవుల పర్యావరణ వ్యవస్థ మరియు భారత పునరుద్ధరణ విధానం

Definition: ఉప్పు సముద్ర నీరు, మంచి నీరు కలిసే డెల్టాలు, నదీముఖద్వారాలు, కయ్యల వెంట ఇంటర్‌టైడల్ జోన్‌లో పెరిగే ఉప్పును తట్టుకునే చెట్లు, పొదల సముదాయమే మడ అడవులు.
Scientific Principle: నీటిలో మునిగిన ఉప్పు మట్టిలో మడ చెట్లు బతుకుతాయి. నీటి మట్టం పైకి లేచే శ్వాస వేళ్ల ద్వారా ఆక్సిజన్ తీసుకుంటాయి. ఊతవేళ్లు ఆటుపోట్లకు ఎదురు నిలబడేలా వాటిని పట్టి ఉంచుతాయి.
Policy Basis: MISHTI అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వ మడ అడవుల పునరుద్ధరణ పథకం. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది. జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్‌తో కన్వర్జెన్స్ పద్ధతిలో పనిచేస్తుంది.
Link to this event: కచ్‌లో పూర్తయిన 27,000 హెక్టార్లు ఈ పథకం కింద 29,000 హెక్టార్ల లక్ష్యంతో పోల్చి చెప్పే భౌతిక ప్రగతి సంఖ్య.
Origin & History: MISHTI 5 జూన్ 2023న ప్రారంభమైంది. లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కి.మీ., 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉంది.
Key milestone 1: 21 డిసెంబర్ 2024న విడుదలైన ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 — మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ.
Key milestone 2: 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో MISHTI కింద ఆరు రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి రూ. 17.96 కోట్లు విడుదల.
Related Programmes & Forums: CAMPA ద్వారా పరిహార అటవీకరణ నిధులు, ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా క్రమానుగత మదింపు, అంతర్జాతీయ మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్ — దీని మంత్రుల సమావేశం దుబాయ్ COP28లో జరిగింది.
Nodal Ministry / Body: పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ. కొలత ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నుంచి.
India-specific relevance: భారత సుదీర్ఘ తీరం తుఫానులు, తుఫాను అలల బారిన పడుతుంది. మడ అడవుల పట్టీలు అలల శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. కాబట్టి పునరుద్ధరణ అనేది పరిరక్షణతో పాటు విపత్తు నష్ట నివారణ కూడా.
Global comparison: మడ అడవులు ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల తీరాల్లోనే ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రపంచ నిల్వ పరిమితం; ప్రతి దేశ వాటా ముఖ్యమే. మ్యాంగ్రోవ్ అలయన్స్ ఫర్ క్లైమేట్‌లో భారత్ పాల్గొంటోంది.
Data point: ISFR 2023 ప్రకారం భారత భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో మడ అడవులు 0.15%; మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 25.17%.
Common exam angle: MISHTI పూర్తి రూపం, ప్రారంభ సంవత్సరం, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ, తాజా అటవీ నివేదికలోని మడ అడవుల గణాంకం.
Easy memory hook: "MISHTI — Mangroves, Shoreline, Tangible Incomes; 5 జూన్ 2023; 540 చ.కి.మీ.; 9 రాష్ట్రాలు + 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు."

❓ Practice MCQs

Q1. భారత పర్యావరణ పథకాల సందర్భంలో MISHTI పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Easy]

A) Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes

B) Marine Initiative for Shoreline Habitat and Tidal Integration

C) Mission for Shoreline Habitats and Tidal Infrastructure

D) Mangrove Institute for Shoreline Habitats and Tourism Income

Answer: A

Q2. MISHTI పథకానికి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Easy]

A) జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ

B) పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ

C) భూ శాస్త్రాల మంత్రిత్వ శాఖ

D) వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Q3. MISHTI ఏ తేదీన ప్రారంభమైంది? [Moderate]

A) 22 ఏప్రిల్ 2023

B) 5 జూన్ 2023

C) 2 అక్టోబర్ 2023

D) 21 డిసెంబర్ 2024

Answer: B

A) 4,991.68 చదరపు కి.మీ.

B) 8,27,357 చదరపు కి.మీ.

C) 7,15,343 చదరపు కి.మీ.

D) 1,12,014 చదరపు కి.మీ.

Answer: A

Q5. MISHTI ఎన్ని తీర రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది? [Moderate]

A) 7 రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

B) 11 రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

C) 9 రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

D) 13 రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

Answer: C

Q6. MISHTI కింద నిధులు ప్రధానంగా ఎలా సమకూరుతాయి? [Tricky]

A) పూర్తి కేంద్ర నిధులతో ప్రత్యేక బడ్జెట్ హెడ్ ద్వారా

B) కన్వర్జెన్స్ ద్వారా; జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్

C) బహుపాక్షిక అభివృద్ధి బ్యాంకుల రుణాల ద్వారా

D) కేవలం కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత విరాళాల ద్వారా

Answer: B

Explanation: MISHTI ఒక కన్వర్జెన్స్ పథకం. జాతీయ CAMPA నుంచి గ్యాప్ ఫండింగ్ తీసుకుంటారు.

A) 21.76%

B) 3.41%

C) 0.15%

D) 25.17%

Answer: D

A) ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, కేరళ, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్, పుదుచ్చేరి

B) కేవలం పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా

C) మొత్తం 28 రాష్ట్రాలు

D) పథకం కవర్ చేసే నాలుగు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు మాత్రమే

Answer: A

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్‌ను ఏ సంస్థ రూపొందిస్తుంది?

A) నేషనల్ బయోడైవర్సిటీ అథారిటీ

B) ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా

C) వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా

D) బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా

Answer: B

PYQ 2:

MISHTI పథకంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది.
ఇది 2023లో ప్రారంభమైంది.
దీని లక్ష్య విస్తీర్ణం 540 చదరపు కిలోమీటర్లు.

పైవాటిలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1, 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) అన్నీ సరైనవే

Answer: D

PYQ 3:

A) A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకి సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకి సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది, R తప్పు

D) A తప్పు, R సరైనది

Answer: A

✍️ Mains Answer Pointers

⚠️ Examiner Trap

Trap 1: MISHTI పూర్తి రూపాన్ని ఇతర తీర ప్రాంత పథకాలతో విద్యార్థులు కలిపేస్తారు. సరైన విషయం — MISHTI అంటే Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes. దీన్ని పర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
Trap 2: మడ అడవుల విస్తీర్ణాన్ని, మొత్తం అటవీ విస్తీర్ణాన్ని ఒకే స్థాయిలో చెబుతారని చాలామంది అనుకుంటారు. వాస్తవం — ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ 2023 ప్రకారం మడ అడవులు 4,991.68 చదరపు కి.మీ., అంటే 0.15%. మొత్తం అటవీ, వృక్ష విస్తీర్ణం 8,27,357 చదరపు కి.మీ., అంటే 25.17%.
Trap 3: MISHTI ఒక కన్వర్జెన్స్ పథకం అనే విషయాన్ని చాలామంది గమనించరు. గుర్తుంచుకోండి — దీని వనరులు ఒకే ప్రత్యేక కేంద్ర కేటాయింపు నుంచి కాకుండా, జాతీయ పరిహార అటవీకరణ సంస్థ గ్యాప్ ఫండింగ్ నుంచి వస్తాయి.

🧭 Exam Tip

Prelims: MISHTI పూర్తి రూపం, ప్రారంభ తేదీ 5 జూన్ 2023, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ, 540 చదరపు కి.మీ. లక్ష్యం, 9 రాష్ట్రాలు–4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల కవరేజ్, ISFR 2023లోని 4,991.68 చదరపు కి.మీ. — ఇవి కంఠస్థం చేయండి.
Mains: తీర పర్యావరణ వ్యవస్థలు, విపత్తు నష్ట నివారణ, సముదాయ ఆధారిత పరిరక్షణపై GS-III జవాబుల్లో దీన్ని వాడండి. ముఖ్య విశ్లేషణ — నాటిన హెక్టార్లకు, నిలిచిన హెక్టార్లకు మధ్య అంతరం.
Interview: తుఫాను రక్షణలో మడ అడవుల పాత్ర, పెద్ద భౌతిక లక్ష్యాలను కన్వర్జెన్స్ పథకాలు సాధించగలవా — ఇలాంటి ప్రశ్నలు వస్తాయి. నిధుల పరిమితిని గుర్తించే సమతుల్య జవాబు ఆశిస్తారు.
Prediction: MISHTI పూర్తి రూపం, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖపై ప్రిలిమ్స్ ప్రశ్న; లేదా మడ అడవుల విస్తీర్ణాన్ని తాజా అటవీ నివేదికతో జతచేసే స్టేట్‌మెంట్ ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.