Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో AFSPA మరో ఆరు నెలలు పొడిగింపు

కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2026 సెప్టెంబర్ 25న ఒక ముఖ్యమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో Armed Forces (Special Powers) Act, 1958ను మరో ఆరు నెలలు పొడిగించింది. మణిపూర్‌లో 13 police stations పరిధి తప్ప మిగతా రాష్ట్రం అంతా disturbed area గానే ఉంటుంది. నాగాలాండ్‌లో తొమ్మిది జిల్లాలు పూర్తిగా ఈ పరిధిలోకి వస్తాయి. అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో తిరాప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్ జిల్లాలు కొనసాగుతాయి. ఈ ఉత్తర్వు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 మార్చి 31 వరకు అమలులో ఉంటుంది.

What Happened

కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2026 సెప్టెంబర్ 25న కొత్త notifications జారీ చేసింది. మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలోని కొన్ని ప్రాంతాలను disturbed areas గా ప్రకటించింది. ఈ ప్రకటన Armed Forces (Special Powers) Act, 1958లోని Section 3 కింద చేశారు. ఇది 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమలులో ఉంటుంది. మూడు రాష్ట్రాల్లో శాంతిభద్రతల పరిస్థితిని సమీక్షించిన తర్వాతే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

When & Where

Notifications 2026 సెప్టెంబర్ 25న జారీ అయ్యాయి. అవి 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 మార్చి 31 వరకు అమలులో ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతం మొత్తం ఈశాన్య భారతంలో ఉంది. మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ మూడూ మయన్మార్‌తో పొడవైన సరిహద్దును పంచుకుంటాయి. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ చైనా, భూటాన్‌లతో కూడా సరిహద్దును కలిగి ఉంది. అందుకే ఇది చాలా సున్నితమైన సరిహద్దు ప్రాంతం.

Who Is Involved

  • Ministry of Home Affairs — disturbed area notification జారీ చేసే కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ.
  • మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు — వీటి భూభాగంలోనే ఈ ఉత్తర్వు వర్తిస్తుంది.
  • కేంద్ర సాయుధ దళాలు — సైన్యం, central armed police forces సివిల్ యంత్రాంగానికి సాయంగా పనిచేస్తాయి.
  • రాష్ట్ర పోలీసు శాఖలు — వీటి police station పరిధులే ఏ ప్రాంతం లోపల, ఏది బయట అని నిర్ణయిస్తాయి.

How It Works

  1. Section 3 ప్రకారం ఒక ప్రాంతాన్ని disturbed area గా ప్రకటించే అధికారం రాష్ట్ర Governor కు, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఉంటుంది. ఈ ప్రకటన లేకపోతే చట్టంలోని ప్రత్యేక అధికారాలు అమలు కావు.
  2. ఈ ప్రకటనను Official Gazette లో notification గా ప్రచురించాలి. అందువల్ల ఏ ప్రాంతం పరిధిలో ఉందో రికార్డులో స్పష్టంగా ఉంటుంది.
  3. ఒక ప్రాంతం disturbed area అయిన వెంటనే సాయుధ దళాల అధికారులకు ప్రత్యేక అధికారాలు వస్తాయి. వారెంట్ లేకుండా అరెస్టు చేయడం, సోదా చేయడం వీటిలో ఉన్నాయి.
  4. ఆ ప్రాంతంలో అమలులో ఉన్న ఉత్తర్వును ఎవరైనా ఉల్లంఘిస్తే, ముందుగా హెచ్చరిక ఇచ్చి కాల్పులు జరిపే అధికారం ఉంటుంది. ఇదే చట్టంలో అత్యంత వివాదాస్పదమైన అంశం.
  5. అరెస్టు చేసిన వ్యక్తిని వీలైనంత త్వరగా దగ్గరలోని police station కు అప్పగించాలి. పరిస్థితులను వివరించే నివేదిక కూడా ఇవ్వాలి.
  6. చట్టం కింద పనిచేసిన సిబ్బందిపై కేసు పెట్టాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి ముందుగా కావాలి. ఈ immunity నిబంధనపైనే ఎక్కువ విమర్శలు వస్తాయి.

Why It Matters

  • రాజ్యాంగ కోణం: public order, police రాష్ట్ర జాబితా అంశాలు. కానీ కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితా అంశం. AFSPA సరిగ్గా ఈ రెండింటి మధ్య నిలుస్తుంది.
  • అంతర్గత భద్రత కోణం: ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో తిరుగుబాటు వ్యతిరేక ఆపరేషన్లకు ఈ చట్టమే చట్టపరమైన ఆధారం. పొడిగింపు అంటే భద్రతా అంచనాలో పెద్ద మార్పు లేదని అర్థం.
  • హక్కుల కోణం: immunity నిబంధన, బలప్రయోగ అధికారం మితిమీరినవని చాలాకాలంగా వాదన ఉంది. ఈ అధికారాల పరిధిని కోర్టులు పలుమార్లు పరిశీలించాయి.
  • పాలనా కోణం: పరిధిలోని ప్రాంతం క్రమంగా తగ్గడాన్ని సాధారణ పరిస్థితులకు కొలమానంగా చూపుతారు. అందుకే మినహాయించిన police stations జాబితా ఒక విధాన సూచికగా పనిచేస్తుంది.

Historical Background

నాగా కొండ ప్రాంతంలో అశాంతిని ఎదుర్కోవడానికి 1958లో ఈ చట్టం చేశారు. మొదట దీని పేరు Armed Forces (Assam and Manipur) Special Powers Act. అస్సాం నుంచి కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడినప్పుడు పేరు మార్చారు. జమ్మూ కశ్మీర్ కోసం 1990లో వేరే చట్టం తెచ్చారు. 1997లో Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఈ చట్టాన్ని సమీక్షించింది. చట్టం రాజ్యాంగబద్ధమేనని తీర్పు ఇచ్చింది. అదే సమయంలో అధికారాల వినియోగంపై కొన్ని రక్షణలు నిర్దేశించింది. జస్టిస్ బి. పి. జీవన్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని కమిటీ 2005లో ఈ చట్టాన్ని రద్దు చేయాలని సిఫారసు చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆ సిఫారసును అంగీకరించలేదు. త్రిపుర 2015లో తన రాష్ట్రం నుంచి ఈ చట్టాన్ని ఉపసంహరించుకుంది.

Previous Related Events

  • 2024 నవంబర్‌లో మణిపూర్‌లో హింస తర్వాత కొన్ని police station ప్రాంతాలను కేంద్రం మళ్లీ ఈ చట్టం పరిధిలోకి తెచ్చింది.
  • 2025 మార్చిలో మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కేంద్రం ఆరు నెలల పొడిగింపు ఇచ్చింది.
  • 2025 సెప్టెంబర్‌లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మళ్లీ ఆరు నెలల పొడిగింపు ఇచ్చారు. ఇలా ఆరు నెలల చక్రం కొనసాగుతూ వస్తోంది.

Static GK Connection

  • రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 355 ప్రతి రాష్ట్రాన్ని బాహ్య దాడి నుంచి, అంతర్గత అశాంతి నుంచి కాపాడే బాధ్యతను కేంద్రంపై పెడుతుంది. ఇలాంటి సందర్భాల్లో కేంద్ర చర్యకు ఇదే ఆధారం.
  • ఏడవ షెడ్యూల్ విభజన: public order, police రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. సివిల్ యంత్రాంగానికి సాయంగా కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది.
  • Disturbed area అనేది చట్టపరమైన వర్గం, రాజ్యాంగపరమైనది కాదు. దీన్ని notification ద్వారా ఏర్పరుస్తారు. ఇది రాష్ట్రపతి పాలన కంటే, జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి కంటే పూర్తిగా వేరు.
  • Aid of civil power అంటే సాయుధ దళాలు సివిల్ యంత్రాంగానికి సాయం చేస్తాయి. అవి పోలీసుల స్థానాన్ని తీసుకోవు.

India & World Comparison

తిరుగుబాటు ఉన్న ప్రాంతాల కోసం ప్రత్యేక భద్రతా చట్టాలు పెట్టుకున్న దేశం భారత్ ఒక్కటే కాదు. చాలా దేశాలు కాలపరిమితి ఉన్న అత్యవసర చట్టాలను వాడతాయి. భారత విధానంలో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ప్రతి ప్రాంతానికి విడిగా notification ఇవ్వాలి. దాన్ని కాలపరిమితి ముగిశాక మళ్లీ పునరుద్ధరించాలి. ఈ ఆరు నెలల చక్రం వల్ల ఏడాదికి రెండుసార్లు భద్రతా సమీక్ష తప్పనిసరి అవుతుంది. immunity నిబంధనను సమీక్షించాలని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల సంస్థలు పలుమార్లు కోరాయి. సాయుధ తిరుగుబాటు ఉన్నంతవరకు ఈ చట్టం అవసరమని భారత్ వాదిస్తోంది. ఈ అంశంపై ధ్రువీకరించిన ప్రపంచ ర్యాంకింగ్ ఏదీ లేదు. అందుకే ఈ పోలికను గుణాత్మకంగానే చూడాలి.

Future Impact

  • ప్రస్తుత notification 2027 మార్చి 31న ముగుస్తుంది. అప్పుడు కొత్త సమీక్ష, కొత్త నిర్ణయం తప్పనిసరి.
  • నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో పరిధిని ఇంకా తగ్గించడమే ప్రభుత్వం చెప్పిన దిశ. ఇది శాంతి చర్చల పురోగతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
  • నాగా రాజకీయ చర్చలు ఒక పరిష్కారానికి వస్తే, నాగాలాండ్‌లో ఈ చట్టం అవసరం నేరుగా తగ్గుతుంది.
  • మణిపూర్‌లో పరిస్థితి మెరుగుపడితే, తదుపరి సమీక్షలో మినహాయించిన జాబితాలో మరిన్ని police station ప్రాంతాలు చేరవచ్చు.

🔑 Key Points for Revision

  • 2026 సెప్టెంబర్ 25న మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో AFSPA పొడిగించారు.
  • పొడిగింపు కాలం ఆరు నెలలు, 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 మార్చి 31 వరకు.
  • Armed Forces (Special Powers) Act, 1958లోని Section 3 కింద ప్రకటన చేశారు.
  • ఈ చట్టం అధికారిక సంఖ్య Act No. 28 of 1958.
  • మణిపూర్‌లో 13 police stations పరిధి తప్ప రాష్ట్రం అంతా ఈ చట్టం కింద ఉంది.
  • ఆ 13 police stations ఇంఫాల్ వెస్ట్, ఇంఫాల్ ఈస్ట్, థౌబల్, బిష్ణుపూర్, కక్చింగ్ జిల్లాల్లో ఉన్నాయి.
  • నాగాలాండ్‌లో దిమాపూర్, నియూలాండ్, చుమౌకెదిమా, మోన్, కిఫిరే, నొక్లాక్, ఫెక్, పెరెన్, మెలూరి జిల్లాలు పూర్తిగా ఉన్నాయి.
  • నాగాలాండ్‌లోని మరో ఐదు జిల్లాల్లో 21 police station ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
  • అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో తిరాప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్, నామ్‌సాయ్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
  • అస్సాంలోని నాగా కొండ ప్రాంతం కోసం 1958లో ఈ చట్టం చేశారు.
  • జమ్మూ కశ్మీర్ కోసం 1990లో వేరే చట్టం తెచ్చారు.
  • 1997లో Naga People's Movement of Human Rights కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఈ చట్టాన్ని సమర్థించింది.
  • జస్టిస్ బి. పి. జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005లో చట్టం రద్దును సిఫారసు చేసింది.
  • త్రిపుర 2015లో ఈ చట్టాన్ని తన రాష్ట్రం నుంచి ఉపసంహరించుకుంది.
  • Public order, police రాష్ట్ర జాబితాలో; కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉన్నాయి.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: AFSPA కింద Disturbed Area ప్రకటన

  • Definition: Disturbed area అంటే, సివిల్ యంత్రాంగానికి సాయంగా సాయుధ దళాలు ప్రత్యేక అధికారాలు వాడగల ప్రాంతం. దీన్ని కేంద్రం లేదా Governor notification ద్వారా ప్రకటిస్తారు.
  • Constitutional / Legal Basis: Armed Forces (Special Powers) Act, 1958లోని Section 3 ఈ ప్రకటన అధికారం ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 355 కేంద్రానికి రక్షణ బాధ్యతను ఇస్తుంది.
  • Scientific / Economic Principle: ఈ అంశానికి శాస్త్రీయ సూత్రం వర్తించదు. దీని ఆధారం పూర్తిగా చట్టపరమైనది, పాలనాపరమైనది.
  • Link to this event: 2026 సెప్టెంబర్ 25 notifications సరిగ్గా ఇలాంటి Section 3 ప్రకటనలే. వీటిని మరో ఆరు నెలలు పొడిగించారు.
  • Origin & History: ఈ చట్రం 1958 నాటిది. నాగా కొండ ప్రాంతంలో అశాంతిని ఎదుర్కోవడానికి అప్పుడు చట్టం చేశారు.
  • Key milestone 1: జమ్మూ కశ్మీర్ కోసం 1990లో సమాంతర చట్టం తెచ్చారు.
  • Key milestone 2: 1997లో సుప్రీంకోర్టు ఈ చట్టాన్ని సమర్థించి, అమలుపై రక్షణలు నిర్దేశించింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967; Armed Forces (Jammu and Kashmir) Special Powers Act, 1990; National Investigation Agency Act, 2008.
  • Nodal Ministry / Body: Notification ఇచ్చేది Ministry of Home Affairs. దళాలపై నియంత్రణ Ministry of Defence కు ఉంటుంది.
  • India-specific relevance: ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో తిరుగుబాటు వ్యతిరేక చర్యలకు ఇదే చట్టపరమైన వెన్నెముక. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను కూడా ఇది ప్రభావితం చేస్తుంది.
  • Global comparison: ఇతర ప్రజాస్వామ్య దేశాలు కూడా కాలపరిమితి ఉన్న అత్యవసర చట్టాలను వాడతాయి. భారత్‌లో ప్రత్యేకత ప్రాంతాల వారీ, పునరుద్ధరించదగిన notification.
  • Data point: ప్రస్తుత ప్రకటన నాగాలాండ్‌లో తొమ్మిది జిల్లాలను పూర్తిగా, మరో ఐదు జిల్లాల్లో 21 police station ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది.
  • Common exam angle: ఏ section కింద ప్రకటన వస్తుంది, ఎవరు ప్రకటించవచ్చు, ఏ కోర్టు సమర్థించింది అని ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Easy memory hook: "Section 3 ప్రకటిస్తుంది, ఆరు నెలలు నడుస్తుంది, Gazette లో నమోదవుతుంది."

❓ Practice MCQs

Q1. Armed Forces (Special Powers) Act, 1958లోని ఏ section కింద ఒక ప్రాంతాన్ని "disturbed area" గా ప్రకటిస్తారు? [Easy]

A) Section 2

B) Section 3

C) Section 4

D) Section 6

Answer: B

Explanation: ఈ చట్టంలోని Section 3 ఒక ప్రాంతాన్ని notification ద్వారా disturbed area గా ప్రకటించే అధికారం ఇస్తుంది.

Q2. 2026 సెప్టెంబర్ 25న ఇచ్చిన notification ప్రకారం మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో AFSPA ఎంతకాలం పొడిగించారు? [Easy]

A) మూడు నెలలు

B) ఆరు నెలలు

C) ఒక సంవత్సరం

D) రెండు సంవత్సరాలు

Answer: B

Explanation: ఈ పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 మార్చి 31 వరకు ఆరు నెలలు అమలులో ఉంటుంది.

Q3. 2026 notification ప్రకారం నాగాలాండ్‌లో ఎన్ని జిల్లాలను పూర్తిగా disturbed areas గా ప్రకటించారు? [Moderate]

A) ఏడు

B) ఎనిమిది

C) తొమ్మిది

D) పదకొండు

Answer: C

Explanation: దిమాపూర్, మోన్, ఫెక్, పెరెన్ సహా తొమ్మిది జిల్లాలను పూర్తిగా ఈ పరిధిలోకి తెచ్చారు.

Q4. మణిపూర్‌లో 2026 notification ఎన్ని police stations పరిధిని మినహాయించింది? [Moderate]

A) 11

B) 13

C) 19

D) 21

Answer: B

Explanation: ఐదు జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉన్న 13 police stations పరిధిని disturbed area ప్రకటన నుంచి మినహాయించారు.

Q5. 2026 notification ప్రకారం అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఏ మూడు జిల్లాలు పూర్తిగా AFSPA పరిధిలో ఉన్నాయి? [Moderate]

A) తవాంగ్, అంజా, లోహిత్

B) తిరాప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్

C) పాపుం పారే, నామ్‌సాయ్, సియాంగ్

D) వెస్ట్ కమెంగ్, దిబాంగ్ వ్యాలీ, కురుంగ్ కుమే

Answer: B

Explanation: తిరాప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్ జిల్లాలతో పాటు నామ్‌సాయ్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు ఈ పరిధిలో ఉన్నాయి.

Q6. AFSPA రాజ్యాంగ స్థానం గురించి కింది వాటిలో ఏది సరైనది? [Tricky]

A) Public order కేంద్ర జాబితా అంశం, అందుకే కేంద్రం disturbed areas ప్రకటించగలదు

B) Police ఉమ్మడి జాబితా అంశం, దీన్ని కేంద్రం, రాష్ట్రాలు పంచుకుంటాయి

C) Public order, police రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి; సివిల్ యంత్రాంగానికి సాయంగా కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది

D) Public order, కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు రెండూ రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి

Answer: C

Explanation: ఈ రెండు జాబితాల మధ్య విభజనే AFSPAను కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల ప్రశ్నగా మారుస్తుంది.

Q7. Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 రాజ్యాంగబద్ధతను సుప్రీంకోర్టు ఏ కేసులో సమర్థించింది? [Tricky]

A) Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India, 1997

B) Kesavananda Bharati v. State of Kerala, 1973

C) S. R. Bommai v. Union of India, 1994

D) Maneka Gandhi v. Union of India, 1978

Answer: A

Explanation: 1997 తీర్పు ఈ చట్టాన్ని సమర్థిస్తూనే, అధికారాల వినియోగంపై రక్షణలు నిర్దేశించింది.

Q8. Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 రద్దును ఏ కమిటీ సిఫారసు చేసింది? [Tricky]

A) సర్కారియా కమిషన్

B) పుంఛీ కమిషన్

C) జస్టిస్ బి. పి. జీవన్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని కమిటీ

D) మలిమత్ కమిటీ

Answer: C

Explanation: జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005లో రద్దును సిఫారసు చేసింది. కానీ ఆ సిఫారసును ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

Armed Forces (Special Powers) Act, 1958ను మొదట ఏ ప్రాంతంలో అశాంతిని ఎదుర్కోవడానికి తెచ్చారు?

A) అప్పటి అస్సాంలోని నాగా కొండ ప్రాంతం

B) రాన్ ఆఫ్ కచ్

C) అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం

D) చిట్టగాంగ్ హిల్ ట్రాక్ట్స్

Answer: A

Explanation: అప్పట్లో అస్సాంలో భాగమైన నాగా కొండ ప్రాంతంలో అశాంతిని ఎదుర్కోవడానికి 1958లో ఈ చట్టం చేశారు.

PYQ 2:

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

  1. Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 కింద disturbed area ప్రకటన ఆ చట్టంలోని Section 3 కింద చేస్తారు.

  2. మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ కోసం 2026 సెప్టెంబర్ 25న చేసిన ప్రకటన 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమలులో ఉంటుంది.

  3. సుప్రీంకోర్టు 1997లో Armed Forces (Special Powers) Act, 1958ను రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది.

పైవాటిలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1, 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: B

Explanation: 1, 2 వాక్యాలు సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే సుప్రీంకోర్టు 1997లో ఈ చట్టాన్ని కొట్టివేయలేదు, సమర్థించింది.

PYQ 3:

Assertion (A): Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 కింద disturbed area ప్రకటనను ఎప్పటికప్పుడు పునరుద్ధరించాలి.

Reason (R): ఈ చట్టం కింద ప్రకటనలు నిర్దిష్ట కాలానికే ఇస్తారు. కొత్త notification రాకపోతే అవి ముగిసిపోతాయి.

A) A, R రెండూ సరైనవి; A కు R సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి; కానీ A కు R సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది, R తప్పు

D) A తప్పు, R సరైనది

Answer: A

Explanation: 2026 సెప్టెంబర్ 25 notification 2027 మార్చి 31 వరకే అమలులో ఉంటుంది. అందుకే పునరుద్ధరణ తప్పనిసరి అవుతుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో AFSPA పదేపదే పొడిగించడం వల్ల తలెత్తే సమాఖ్య సమస్యలను పరిశీలించండి.

2026 సెప్టెంబర్ 25న ఇచ్చిన పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమలులో ఉంటుంది. ఒకే చట్టం సమాఖ్య విభజనకు ఇరువైపులా ఎలా నిలుస్తుందో ఇది చూపుతుంది. Public order, police రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. కానీ కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది. Disturbed area notification ఇచ్చేది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ.

దీనివల్ల కేంద్ర ఉత్తర్వు రాష్ట్రంలోని పోలీసు పరిస్థితులను నిర్ణయిస్తుంది. కొన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దీన్ని వ్యతిరేకించాయి. ఆర్టికల్ 355 కింద ఉన్న రక్షణ బాధ్యతను కేంద్రం చూపుతుంది. తిరుగుబాటు రాష్ట్ర సరిహద్దులను, అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను దాటుతుందని కూడా వాదిస్తుంది.

దీనికి పరిష్కారం ఉమ్మడి సమీక్ష. ప్రతి ఆరు నెలల పొడిగింపుకు ముందు రాష్ట్రాలను పూర్తిగా భాగస్వాములను చేయాలి. పరిధి తగ్గుదలను బహిరంగంగా ప్రకటించాలి. అప్పుడు సమాఖ్య ఘర్షణ తగ్గుతుంది, ఆపరేషన్ సామర్థ్యం కూడా తగ్గదు.

Question 2 (250 words): "AFSPA న్యాయ పరీక్షలో నిలిచింది, కానీ ప్రజా ఆమోదం పొందలేదు." ఈ చట్టం చరిత్ర, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో దాని కొనసాగింపు నేపథ్యంలో ఈ వ్యాఖ్యను విశ్లేషించండి.

Armed Forces (Special Powers) Act 1958లో నాగా కొండ ప్రాంతం కోసం వచ్చింది. అది పుట్టిన పరిస్థితుల కంటే ఎక్కువ కాలం మనుగడ సాగించింది. కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడినప్పుడు దీన్ని విస్తరించారు. జమ్మూ కశ్మీర్ కోసం 1990లో సమాంతర చట్టం తెచ్చారు.

న్యాయపరంగా ఈ చట్టం గట్టి పునాదిపై ఉంది. 1997లో Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు దీన్ని సమర్థించింది. బలప్రయోగం, అరెస్టు చేసిన వారిని అప్పగించడంపై రక్షణలు నిర్దేశించింది.

ప్రజా ఆమోదం మాత్రం వేరే దారిలో నడిచింది. జస్టిస్ బి. పి. జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005లో రద్దును సిఫారసు చేసింది. ప్రభుత్వం దాన్ని అంగీకరించలేదు. మణిపూర్, నాగాలాండ్‌లలో ప్రజా ఉద్యమాలు జరిగాయి. సిబ్బందిపై కేసు పెట్టాలంటే కేంద్ర అనుమతి కావాలనే నిబంధనే వాటి ప్రధాన లక్ష్యం. ఇది జవాబుదారీతనాన్ని బలహీనపరుస్తుందని ఆ ఉద్యమాలు వాదించాయి.

ప్రభుత్వ సమాధానం రద్దు కాదు, క్రమంగా ఉపసంహరణ. త్రిపుర 2015లో ఈ చట్టాన్ని తొలగించింది. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో పరిధి క్రమంగా తగ్గుతూ వచ్చింది. 2026 సెప్టెంబర్ 25 notification ఇదే చూపుతుంది. మణిపూర్ అంతా పరిధిలో ఉంది, కానీ ఐదు జిల్లాల్లోని 13 police stations పరిధిని మినహాయించారు. నాగాలాండ్‌లో తొమ్మిది జిల్లాలు పూర్తిగా, మరో ఐదు జిల్లాల్లో 21 police station ప్రాంతాలు మాత్రమే పరిధిలో ఉన్నాయి.

ముందుకు వెళ్లే దారి ఏమిటంటే, ప్రతి పొడిగింపును ఆధారాలతో, పారదర్శకంగా చేయాలి. ప్రతి ప్రాంతాన్ని ఎందుకు ఉంచుతున్నారో కారణాలు ప్రకటించాలి. శాంతి చర్చల పురోగతితో ముడిపడిన కాలపరిమితి రోడ్‌మ్యాప్ ఇవ్వాలి. అప్పుడు భద్రతా శూన్యత లేకుండానే చట్టం పరిధి ఇంకా తగ్గుతుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Disturbed area ప్రకటనను, రాష్ట్రపతి పాలనను విద్యార్థులు కలిపేస్తారు. సరైన విషయం ఏమిటంటే, disturbed area ప్రకటన 1958 చట్టంలోని Section 3 కింద ఇచ్చే notification. దీనికి ఆర్టికల్ 356తో ఎలాంటి సంబంధం లేదు.
  • Trap 2: సుప్రీంకోర్టు AFSPAను కొట్టివేసిందని చాలామంది తప్పుగా అనుకుంటారు. వాస్తవం ఏమిటంటే, 1997లో Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో కోర్టు ఈ చట్టాన్ని సమర్థించింది, రక్షణలు మాత్రమే నిర్దేశించింది.
  • Trap 3: 2026 notification నాగాలాండ్ అంతటినీ కవర్ చేయదని చాలామంది గమనించరు. తొమ్మిది జిల్లాలు మాత్రమే పూర్తిగా ఉన్నాయని, మరో ఐదు జిల్లాల్లో 21 police station ప్రాంతాలే ఉన్నాయని గుర్తుంచుకోండి.