Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్‌లో AFSPA ఆరు నెలలు పొడిగింపు

మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 ను కేంద్రం మరో ఆరు నెలలు పొడిగించింది. ఇది 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది. శాంతిభద్రతల పరిస్థితిని సమీక్షించాక కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2026 సెప్టెంబర్ 25న notifications జారీ చేసింది. 13 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మినహా మణిపూర్ మొత్తం disturbed area గానే ఉంటుంది. నాగాలాండ్‌లో 9 జిల్లాలు, అరుణాచల్‌లో 3 జిల్లాలు ఇందులో ఉన్నాయి. పరీక్షల కోసం Section 3, కేంద్ర-రాష్ట్ర అధికారాలు ముఖ్యం.

What Happened

ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 ను కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ మరో ఆరు నెలలు పొడిగించింది. notifications ను 2026 సెప్టెంబర్ 25న జారీ చేశారు. ఇవి 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి. ప్రతి ప్రాంతంలో శాంతిభద్రతల పరిస్థితిని సమీక్షించాకే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో disturbed area హోదా కొనసాగుతుంది.

When & Where

notifications తేదీ 2026 సెప్టెంబర్ 25. పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి మొదలవుతుంది. ముందే ఎత్తివేయకపోతే ఆరు నెలలు కొనసాగుతుంది. ఈ ప్రాంతాలు మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ చైనాతో పొడవైన సరిహద్దు పంచుకుంటుంది. నాగాలాండ్, మణిపూర్ మయన్మార్‌తో సరిహద్దు పంచుకుంటాయి. నమ్‌సాయి జిల్లాలోని పోలీస్ స్టేషన్ ప్రాంతాలు అసోం సరిహద్దులో ఉన్నాయి.

Who Is Involved

  • కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ — disturbed area notifications జారీ చేసే కేంద్ర శాఖ ఇదే.
  • మణిపూర్ — 13 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మినహా రాష్ట్రం మొత్తం disturbed area.
  • నాగాలాండ్ — 9 జిల్లాలు పూర్తిగా, మరో 5 జిల్లాల్లో 21 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి.
  • అరుణాచల్ ప్రదేశ్ — తిరప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్ జిల్లాలు, నమ్‌సాయిలో 3 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి.
  • కేంద్ర సాయుధ దళాలు — ప్రకటిత ప్రాంతంలో ప్రత్యేక అధికారాలు వాడే దళాలు ఇవే.

How It Works

  1. Review — నిర్ణయం ముందు కేంద్రం ప్రతి ప్రాంతంలో శాంతిభద్రతలను అంచనా వేస్తుంది.
  2. Declaration — Section 3 కింద notification ద్వారా ఒక ప్రాంతాన్ని disturbed area గా ప్రకటిస్తారు. ఈ ప్రకటన లేకపోతే ప్రత్యేక అధికారాలు వర్తించవు.
  3. Notification — ఉత్తర్వును ప్రచురిస్తారు. అందుకే జిల్లాలతో పాటు పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధిని కూడా విడిగా చెబుతారు.
  4. Exercise of powers — ప్రకటన వచ్చాక ఆ ప్రాంతంలో చట్టం ఇచ్చిన అధికారాలను దళాలు వాడతాయి.
  5. Time limit — ప్రకటన ఒక నిర్ణీత కాలానికే ఉంటుంది. ఇక్కడ అది ఆరు నెలలు. కాబట్టి మళ్లీ సమీక్షించి పొడిగించాలి.
  6. Withdrawal — పరిస్థితి మెరుగుపడితే ఆరు నెలలు పూర్తికాకముందే కేంద్రం ప్రకటనను ఎత్తివేయొచ్చు.

Why It Matters

  • రాజ్యాంగపరంగా — పోలీస్, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. civil power కు సహాయంగా కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది. AFSPA ఈ కూడలిలో ఉంటుంది.
  • భద్రత పరంగా — ఈ ప్రాంతాల్లో తీవ్రవాదం, సరిహద్దు దాటి రాకపోకలు ఉన్నాయి. సాధారణ పోలీసింగ్ సరిపోదని కేంద్రం భావిస్తుంది.
  • హక్కుల పరంగా — ప్రత్యేక అధికారాలు జవాబుదారీతనాన్ని బలహీనం చేస్తాయని పౌర సంఘాలు చాలా కాలంగా వాదిస్తున్నాయి. అందుకే ప్రతి పొడిగింపుపై విమర్శలు వస్తాయి.
  • సమాఖ్య పరంగా — రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అభిప్రాయాన్ని పరిగణిస్తారు. అయినా కేంద్రం సొంత అంచనాతో కూడా నిర్ణయం తీసుకోగలదు.

Historical Background

Armed Forces (Special Powers) Act ను 1958లో తెచ్చారు. అప్పటి అసోం రాష్ట్రంలోని నాగా హిల్స్ ప్రాంతం కోసం దీన్ని చేశారు. అక్కడ సాయుధ తిరుగుబాటు మొదలైంది. ఘర్షణలు విస్తరించడంతో ఈశాన్యంలో ఇంకా ఎక్కువ ప్రాంతాలకు దీన్ని విస్తరించారు. పంజాబ్, జమ్మూకశ్మీర్ కోసం వేర్వేరు చట్టాలు ఇలాంటి అధికారాలు ఇచ్చాయి. 1990, 2000 దశకాల్లో వ్యతిరేకత పెరిగింది. 1997లో Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఈ చట్టాన్ని పరిశీలించింది. చట్టం రాజ్యాంగబద్ధమేనని చెబుతూ కొన్ని safeguards విధించింది. 2004లో ఏర్పాటైన జస్టిస్ బి.పి. జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005 నివేదికలో చట్టాన్ని రద్దు చేయాలని సిఫారసు చేసింది. ప్రభుత్వాలు రద్దు చేయలేదు. కానీ చట్టం వర్తించే ప్రాంతాన్ని తగ్గిస్తూ వచ్చాయి. ఇప్పటి notification కూడా ఆ ధోరణిలోనే ఉంది.

Previous Related Events

  • 2015 — దాదాపు రెండు దశాబ్దాల తర్వాత త్రిపుర రాష్ట్రం AFSPA ను ఎత్తివేసింది.
  • 2022 ఏప్రిల్ — నాగాలాండ్, అసోం, మణిపూర్‌లో AFSPA disturbed areas ను కేంద్రం తగ్గించింది.
  • 2023 మే — మణిపూర్‌లో జాతుల మధ్య హింస మొదలైంది. తర్వాతి భద్రతా నిర్ణయాలపై ఇది ప్రభావం చూపింది.

Static GK Connection

  • Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 — Section 3 disturbed area ప్రకటనకు అధికారం ఇస్తుంది. Section 4 ఆ ప్రాంతంలో ప్రత్యేక అధికారాలు చెబుతుంది. Section 6 ప్రకారం, చట్టం కింద పని చేసిన వ్యక్తిపై విచారణకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి కావాలి.
  • రాజ్యాంగంలోని Article 355 — బయటి దురాక్రమణ, లోపలి అశాంతి నుంచి ప్రతి రాష్ట్రాన్ని కాపాడే బాధ్యతను కేంద్రంపై పెడుతుంది.
  • ఏడో షెడ్యూల్ — పోలీస్, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. civil power కు సహాయంగా కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది.
  • Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India (1997) — ఈ చట్టం చెల్లుతుందని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. కొన్ని విధానపరమైన safeguards కూడా విధించింది.

India & World Comparison

భారత్‌లో ఇది ఒక చట్టం ద్వారా, నిర్ణీత కాలానికి ఇచ్చే ప్రకటన. ఇక్కడ ఆ కాలం ఆరు నెలలు. కాబట్టి మళ్లీ మళ్లీ పొడిగించాలి. చాలా దేశాల్లో లోపలి సాయుధ ఘర్షణలను సాధారణ emergency చట్టాలతో చూస్తారు. అవి హక్కులను విస్తృతంగా నిలిపేస్తాయి. భారత నమూనా ప్రాంతాల పరంగా ఇరుకైనది. అయినా కొన్ని చోట్ల దశాబ్దాలు కొనసాగిందని విమర్శ ఉంది. దేశంలోపల పోలిక కూడా ఉపయోగకరం. 2015లో త్రిపుర AFSPA ను ముగించింది. 2022 ఏప్రిల్‌లో నాగాలాండ్, అసోం, మణిపూర్‌లో ప్రాంతాలు తగ్గాయి. భద్రత మెరుగుపడితే చట్టం పరిధి కుంచించుకుపోతుందని ఇది చూపుతుంది.

Future Impact

  • 2026 అక్టోబర్ 1 — పొడిగించిన ప్రకటన ఈ తేదీ నుంచి మొదలవుతుంది.
  • ఆరు నెలలు — పొడిగించకపోతే ఈ కాలం తర్వాత ప్రకటన ముగిసిపోతుంది. అంటే 2027 ఏప్రిల్ మొదట్లో కొత్త సమీక్ష రావాలి.
  • ముందే ఎత్తివేత — పరిస్థితి మెరుగుపడితే కాలం పూర్తికాకముందే కేంద్రం ప్రకటనను ఎత్తివేయొచ్చు.
  • విధాన చర్చ — ప్రతి పొడిగింపుతో చట్టం రద్దు కోరిక, safeguards అమలు డిమాండ్ మళ్లీ ముందుకొస్తాయి.

🔑 Key Points for Revision

  • 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్‌లో AFSPA పొడిగించారు.
  • ముందే ఎత్తివేయకపోతే పొడిగింపు ఆరు నెలలు ఉంటుంది.
  • కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2026 సెప్టెంబర్ 25న notifications జారీ చేసింది.
  • ఈ ప్రకటనలు చట్టంలోని Section 3 కింద చేశారు.
  • Section 3 ఒక ప్రాంతాన్ని disturbed area గా ప్రకటించే అధికారం ఇస్తుంది.
  • 13 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మినహా మణిపూర్ మొత్తం ఇందులో ఉంది.
  • ఆ పోలీస్ స్టేషన్లు ఇంఫాల్ వెస్ట్, ఇంఫాల్ ఈస్ట్, థౌబల్, బిష్ణుపూర్, కాక్‌చింగ్ జిల్లాల్లో ఉన్నాయి.
  • నాగాలాండ్‌లో 9 జిల్లాలు: దిమాపూర్, నియూలాండ్, చుమౌకెదిమా, మోన్, కిఫిరే, నోక్లాక్, ఫెక్, పెరెన్, మెలూరి.
  • కోహిమా, మొకొక్‌చుంగ్, లాంగ్‌లెంగ్, వోఖా, జున్హెబోటోలో 21 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి ఇందులో ఉంది.
  • అరుణాచల్‌లో తిరప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
  • నమ్‌సాయి జిల్లాలో నమ్‌సాయి, మహాదేవ్‌పూర్, చౌఖం పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి ఉంది.
  • ఈ చట్టాన్ని 1958లో, మొదట నాగా హిల్స్ ప్రాంతం కోసం తెచ్చారు.
  • Section 6 ప్రకారం విచారణకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి కావాలి.
  • 1997లో Naga People's Movement of Human Rights కేసులో సుప్రీంకోర్టు చట్టాన్ని సమర్థించింది.
  • జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005 నివేదికలో చట్టం రద్దు చేయాలని సిఫారసు చేసింది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: AFSPA కింద disturbed area ప్రకటన

  • Definition: civil power కు సహాయంగా సాయుధ దళాలను వాడాల్సిన పరిస్థితి ఉందని notification ద్వారా ప్రకటించిన ప్రాంతాన్ని disturbed area అంటారు.
  • Constitutional / Legal Basis: Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 లోని Section 3 ప్రకటించే అధికారం ఇస్తుంది. Section 4 ఆ తర్వాత వచ్చే అధికారాలు చెబుతుంది. Section 6 కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా విచారణను అడ్డుకుంటుంది.
  • Underlying principle: సాధారణ పోలీసింగ్ రాష్ట్రం బాధ్యత. ప్రత్యేక అధికారాలు మినహాయింపు మాత్రమే. అందుకే ప్రకటన, నిర్ణీత ప్రాంతం, నిర్ణీత కాలం అవసరం.
  • Link to this event: 2026 సెప్టెంబర్ 25 notifications ఇలాంటి ప్రకటనలే. ఇవి 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమల్లో ఉంటాయి.
  • Origin & History: 1958లో అవిభక్త అసోంలోని నాగా హిల్స్ ప్రాంతం కోసం ఈ చట్టం వచ్చింది. దాని ముందు ఒక ordinance ఉండేది.
  • Key milestone 1: 1997 — Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు చట్టాన్ని సమర్థించింది.
  • Key milestone 2: 2005 — జస్టిస్ బి.పి. జీవన్ రెడ్డి కమిటీ నివేదిక చట్టం రద్దు చేయాలని సిఫారసు చేసింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967; National Investigation Agency Act, 2008; జమ్మూకశ్మీర్ కోసం వేరే ప్రత్యేక అధికారాల చట్టం.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ notifications జారీ చేసి సమీక్షిస్తుంది.
  • India-specific relevance: ఈ ప్రాంతాలు మయన్మార్, చైనా సరిహద్దుల్లో ఉన్నాయి. సరిహద్దు దాటి తిరుగుబాటుదారుల రాకపోకలు పోలీసింగ్‌ను కష్టం చేస్తాయి.
  • Global comparison: చాలా దేశాలు విస్తృత emergency అధికారాలు వాడతాయి. భారత్ ప్రాంతాల వారీగా, కాల పరిమితితో చట్టం వాడుతుంది.
  • Constitutional link: లోపలి అశాంతి నుంచి రాష్ట్రాలను కాపాడే బాధ్యత Article 355 కేంద్రంపై పెడుతుంది. కేంద్ర చర్యలకు ఇదే ఆధారంగా చెబుతారు.
  • Common exam angle: ఏ section ప్రకటనకు వీలిస్తుంది, ఎవరు జారీ చేస్తారు, ఇప్పటి పొడిగింపు ఎంత కాలం అని అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: 3 ప్రకటిస్తుంది, 4 అధికారాలు ఇస్తుంది, 6 అనుమతి అడుగుతుంది.

❓ Practice MCQs

Q1. మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్‌లో AFSPA తాజా పొడిగింపు ఏ తేదీ నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది? [Easy]

A) 2026 అక్టోబర్ 1

B) 2026 సెప్టెంబర్ 25

C) 2026 ఏప్రిల్ 1

D) 2026 సెప్టెంబర్ 26

Answer: A

Explanation: notifications 2026 సెప్టెంబర్ 25న జారీ అయ్యాయి. పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమల్లో ఉంటుంది.

Q2. AFSPA కింద disturbed area notifications జారీ చేసేది ఏ మంత్రిత్వ శాఖ? [Easy]

A) రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ

B) న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ

C) విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ

D) హోం మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: D

Explanation: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2026 సెప్టెంబర్ 25న ఈ notifications జారీ చేసి ఆరు నెలలు పొడిగించింది.

Q3. Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 లో ఏ section కింద ఒక ప్రాంతాన్ని disturbed area గా ప్రకటిస్తారు? [Moderate]

A) Section 2

B) Section 3

C) Section 4

D) Section 6

Answer: B

Explanation: Section 3 ప్రకటించే అధికారం ఇస్తుంది. ఈ ప్రకటన వచ్చాకే ప్రత్యేక అధికారాలు వర్తిస్తాయి.

Q4. మణిపూర్‌లో ఎన్ని పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధిని disturbed area ప్రకటన నుంచి మినహాయించారు? [Moderate]

A) 9

B) 11

C) 13

D) 21

Answer: C

Explanation: 13 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మినహా మణిపూర్ మొత్తం ఇందులో ఉంది. ఆ స్టేషన్లు 5 జిల్లాల్లో ఉన్నాయి.

Q5. తాజా AFSPA notification లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని ఏ జిల్లా ఉంది? [Moderate]

A) లాంగ్‌డింగ్

B) తవాంగ్

C) జిరో

D) ఇటానగర్ క్యాపిటల్ కాంప్లెక్స్

Answer: A

Explanation: తిరప్, చాంగ్‌లాంగ్, లాంగ్‌డింగ్ జిల్లాలు ఇందులో ఉన్నాయి. నమ్‌సాయి జిల్లాలో 3 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి కూడా ఉంది.

Q6. AFSPA, 1958 గురించి కింది జతల్లో సరైనది ఏది? [Tricky]

A) Section 3 — disturbed area లో దళాల అధికారాలు

B) Section 4 — disturbed area ప్రకటన

C) Section 6 — విచారణకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి

D) Section 2 — చట్టం రద్దు

Answer: C

Explanation: చట్టం కింద పని చేసిన వ్యక్తిపై విచారణకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి Section 6 కోరుతుంది.

Q7. తాజా notification లో పూర్తిగా ఉన్న 9 జిల్లాల్లో నాగాలాండ్‌లోని ఏ జిల్లా ఉంది? [Tricky]

A) కోహిమా

B) వోఖా

C) మెలూరి

D) జున్హెబోటో

Answer: C

Explanation: మెలూరి పూర్తిగా ఉన్న 9 జిల్లాల్లో ఒకటి. కోహిమా, వోఖా, జున్హెబోటోలో కొన్ని పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మాత్రమే ఉంది.

Q8. తాజా AFSPA పొడిగింపు గురించి సరైన వాక్యం ఏది? [Tricky]

A) ఇది ఈశాన్య ప్రాంతం మొత్తానికి వర్తిస్తుంది

B) ఇది ఆరు నెలలకే. ముందే ఎత్తివేయొచ్చు

C) ఇది రాజ్యాంగంలోని Article 355 కింద జారీ అయింది

D) ఇది మణిపూర్‌లో ప్రకటనను శాశ్వతం చేస్తుంది

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు ఉంటుంది. పరిస్థితి మెరుగుపడితే కేంద్రం ముందే ఎత్తివేయొచ్చు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

Armed Forces (Special Powers) Act ను ఏ సంవత్సరం తెచ్చారు? మొదట ఏ ప్రాంతానికి వర్తించారు?

A) 1950, జమ్మూకశ్మీర్

B) 1955, పంజాబ్

C) 1958, నాగా హిల్స్ ప్రాంతం

D) 1967, ఈశాన్యం మొత్తం

Answer: C

Explanation: ఈ చట్టాన్ని 1958లో తెచ్చారు. మొదట అప్పటి అసోం రాష్ట్రంలోని నాగా హిల్స్ ప్రాంతానికి వర్తించారు.

PYQ 2:

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

  1. తాజా AFSPA పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది.

  2. ఈ ప్రకటనలు Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 లోని Section 3 కింద చేశారు.

  3. ఈ notification ప్రకారం నాగాలాండ్ రాష్ట్రం మొత్తం disturbed area గా ప్రకటించారు.

పైవాటిలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 only

B) 1 and 2 only

C) 2 and 3 only

D) All of the above

Answer: B

Explanation: 1, 2 వాక్యాలు సరైనవి. 3 తప్పు. నాగాలాండ్‌లో 9 జిల్లాలు, 21 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి ఉన్నాయి. రాష్ట్రం మొత్తం కాదు.

PYQ 3:

Assertion (A): AFSPA కింద disturbed area notification ను ఎప్పటికప్పుడు పొడిగించాల్సి ఉంటుంది.

Reason (R): ప్రతి ప్రకటనను నిర్ణీత కాలానికే చేయాలి. ఆ కాలం తర్వాత పొడిగించకపోతే అది ముగిసిపోతుంది.

A) A, R రెండూ సరైనవి. A కి R సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి. కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది, R తప్పు

D) A తప్పు, R సరైనది

Answer: A

Explanation: ఇప్పటి ప్రకటనలు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలే. కొనసాగించాలంటే కొత్త సమీక్ష, కొత్త notification కావాలి.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): AFSPA, 1958 కింద disturbed area ప్రకటన ఎందుకు అవసరం? తాజా notification ఈ చట్టం అమలు తీరు గురించి ఏమి చూపుతుంది?

ఈ చట్టం ఇచ్చే ప్రత్యేక అధికారాలు మినహాయింపు మాత్రమే. సాధారణ పోలీసింగ్ కాదు. అందుకే ప్రకటన తప్పనిసరి.

Section 3 ఒక ప్రాంతాన్ని disturbed area గా ప్రకటించే అధికారం ఇస్తుంది. ఆ ప్రకటన వచ్చాకే చట్టం అధికారాలు అక్కడ పని చేస్తాయి. ఈ నమూనాలో మూడు పరిమితులు ఉంటాయి. అధికారాలు ఒక నిర్ణీత ప్రాంతానికే వర్తిస్తాయి. ఒక నిర్ణీత కాలానికే ఉంటాయి. కేంద్రం సమీక్షించాకే వస్తాయి. 2026 సెప్టెంబర్ 25న జారీ చేసిన notifications ఇదే దారిలో వచ్చాయి. ఇవి 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఆరు నెలలు అమల్లో ఉంటాయి.

చట్టం పరిధి కుంచించుకుపోయిందని తాజా notification చూపుతుంది. 13 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మినహా మణిపూర్ మొత్తం ఇందులో ఉంది. నాగాలాండ్‌లో 9 జిల్లాలు, 21 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి ఉన్నాయి. అరుణాచల్‌లో 3 జిల్లాలు, 3 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మాత్రమే ఉన్నాయి.

ఇప్పుడు పరిధి అంచనా వేసిన పరిస్థితిని అనుసరిస్తుంది. ప్రాంతం మొత్తాన్ని కాదు.

Question 2 (250 words): రాజ్యాంగ నిబంధనలు, కోర్టు తీర్పులు, కమిటీ సిఫారసుల నేపథ్యంలో ఈశాన్యంలో AFSPA పొడిగింపును విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి.

2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి మణిపూర్, నాగాలాండ్, అరుణాచల్‌లో AFSPA పొడిగించడం ఆరు దశాబ్దాల చర్చను మళ్లీ ముందుకు తెచ్చింది.

రాజ్యాంగపరంగా ఈ చట్టం కష్టమైన కూడలిలో ఉంది. పోలీస్, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. civil power కు సహాయంగా కేంద్ర సాయుధ దళాల మోహరింపు కేంద్ర జాబితాలో ఉంది. లోపలి అశాంతి నుంచి రాష్ట్రాలను కాపాడే బాధ్యత Article 355 కేంద్రంపై పెడుతుంది. కేంద్ర చర్యలకు ఇదే ఆధారం అని చెబుతారు. రాష్ట్ర యంత్రాంగం పని చేస్తున్న చోట కూడా ప్రత్యేక అధికారాలు కొనసాగించడానికి ఇది వీలిస్తోందని విమర్శకులు అంటారు.

న్యాయపరంగా విషయం తేలింది. కానీ షరతులతో తేలింది. 1997లో Naga People's Movement of Human Rights v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు చట్టాన్ని సమర్థించింది. అధికారాలు ఎలా వాడాలో safeguards విధించింది. Section 6 ఇప్పటికీ ఎక్కువ వివాదంలో ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా విచారణ జరగదు. ఇది జవాబుదారీతనాన్ని మొక్కబోతుందని అంటారు.

విధానపరంగా జస్టిస్ బి.పి. జీవన్ రెడ్డి కమిటీ 2005 నివేదికలో రద్దు సిఫారసు చేసింది. ఏ ప్రభుత్వమూ దాన్ని అంగీకరించలేదు. కానీ పరిధి క్రమంగా తగ్గింది. 2015లో త్రిపుర చట్టాన్ని ఎత్తివేసింది. 2022 ఏప్రిల్‌లో నాగాలాండ్, అసోం, మణిపూర్‌లో disturbed areas తగ్గాయి. ఇప్పటి notification ప్రాంతం మొత్తానికి కాదు, మూడు రాష్ట్రాల్లో మినహాయింపులతో వర్తిస్తుంది.

ప్రతి పొడిగింపును ప్రచురించిన భద్రతా ప్రమాణాలతో ముడిపెట్టడం మంచి దారి. అనుమతి దరఖాస్తులపై నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవడం కూడా అవసరం.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: విద్యార్థులు చట్టంలోని Section 3 ను Section 4 తో కలిపేస్తారు. నిజం ఇది — Section 3 disturbed area ప్రకటనకు వీలిస్తుంది. ప్రకటన వచ్చాక వచ్చే అధికారాలను Section 4 చెబుతుంది.
  • Trap 2: నాగాలాండ్ మొత్తం, ఈశాన్యం మొత్తం AFSPA కింద ఉన్నాయి అని చాలామంది పొరపాటు పడతారు. నిజం ఇది — ఈ notification నాగాలాండ్‌లో 9 జిల్లాలు, మరో 5 జిల్లాల్లో 21 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధికి వర్తిస్తుంది. అరుణాచల్‌లో 3 జిల్లాలు, 3 పోలీస్ స్టేషన్ల పరిధి మాత్రమే.
  • Trap 3: పొడిగింపు ఏ తేదీ నుంచి మొదలవుతుంది అనే విషయాన్ని చాలామంది గమనించరు. ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి — notifications 2026 సెప్టెంబర్ 25న జారీ అయ్యాయి. కానీ ఆరు నెలల పొడిగింపు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది.