Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

సబర్మతి నుంచి బయలుదేరిన దేశంలోనే తొలి LNG రైలు

అహ్మదాబాద్‌లోని సబర్మతి స్టేషన్ నుంచి దేశంలోనే తొలి LNG రైలును కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా 27 September 2026 న జెండా ఊపి ప్రారంభించారు. ఈ రైలు dual-fuel వ్యవస్థతో నడుస్తుంది. అంటే డీజిల్‌తో పాటు liquefied natural gas ను కూడా వాడతారు. సబర్మతి Integrated Coaching Depot లో 1,400 HP సామర్థ్యం గల రెండు Driving Power Cars ను మార్చారు. ఈ విధానంలో డీజిల్ వాడకంలో 40% వరకు LNG భర్తీ చేయగలదు. అదే రోజు ₹1,500 కోట్లకు పైగా విలువైన రైల్వే ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమయ్యాయి.

What Happened

గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్ సబర్మతి రైల్వే స్టేషన్ నుంచి దేశంలోనే తొలి LNG రైలును కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా 27 September 2026 న ప్రారంభించారు. గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి భూపేంద్ర పటేల్ కూడా హాజరయ్యారు. ఈ రైలు dual-fuel వ్యవస్థతో పనిచేస్తుంది. ఒకే ఇంజిన్‌లో డీజిల్‌తో పాటు liquefied natural gas మండుతుంది. అదే కార్యక్రమంలో ₹1,500 కోట్లకు పైగా విలువైన రైల్వే ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు.

When & Where

ఈ ప్రారంభోత్సవం 27 September 2026 న గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్ సబర్మతి రైల్వే స్టేషన్‌లో జరిగింది. పశ్చిమ రైల్వేలో సబర్మతి ఒక ప్రధాన జంక్షన్. ఇక్కడి Integrated Coaching Depot లోనే మార్పు పని జరిగింది. దేశంలో LNG దిగుమతికి గుజరాత్ ప్రధాన ద్వారం. ఆ రాష్ట్ర తీరంలో పెద్ద regasification టెర్మినళ్లు ఉన్నాయి. అందుకే LNG ప్రయోగాలు ఇక్కడ మొదలవడం సహజం.

Who Is Involved

  • రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ — ఈ ప్రాజెక్టు యజమాని. dual-fuel మార్పును ఇదే చేసింది.
  • కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా — రైలును ప్రారంభించి, ఇతర ప్రాజెక్టులను కూడా ప్రారంభించారు.
  • గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి భూపేంద్ర పటేల్ — కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.
  • సబర్మతి Integrated Coaching Depot — రెండు Driving Power Cars ను ఇక్కడే మార్చారు.
  • పశ్చిమ రైల్వే — ఈ రైలు, ఇతర ప్రాజెక్టులు ఈ జోన్ పరిధిలోనే ఉన్నాయి.

How It Works

  1. పూర్తిగా మార్చరు, సవరిస్తారు. ఉన్న డీజిల్ ఇంజిన్‌నే ఉంచి, దానికి LNG కూడా తీసుకునేలా మారుస్తారు. దీనివల్ల పనికొచ్చే ఆస్తులు వృథా కావు, ఖర్చు కూడా తక్కువ.
  2. LNG నిల్వ, ఆవిరి మార్పు. సహజ వాయువును ద్రవ రూపంలో రైలులో ఉంచుతారు. ద్రవీకరణ వల్ల దాని ఘనపరిమాణం చాలా తగ్గుతుంది. ఇంజిన్‌కు చేరేముందు దాన్ని మళ్లీ వాయువుగా మారుస్తారు.
  3. మండించేది డీజిలే. dual-fuel ఇంజిన్‌లో వాయువు ఒత్తిడికి తనంతట తాను మండదు. కొద్ది మొత్తం డీజిల్‌ను pilot గా పంపి మంట మొదలుపెడతారు. దానితో పాటు వాయువు మండుతుంది.
  4. 40% వరకు భర్తీ. మంట మొదలుపెట్టడానికి డీజిల్ తప్పనిసరి. అందుకే LNG ఇంధన భారంలో కొంత భాగమే తీసుకుంటుంది. ఈ వ్యవస్థలో అది 40% వరకు ఉంటుంది.
  5. శుభ్రమైన దహనం. సహజ వాయువులో ప్రధానంగా మీథేన్ ఉంటుంది. డీజిల్‌తో పోలిస్తే ఇది తక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, తక్కువ నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు, తక్కువ సూక్ష్మ ధూళి కణాలు విడుదల చేస్తుంది. అందుకే స్థానిక కాలుష్యం, కర్బన ఉద్గారాలు రెండూ తగ్గుతాయి.
  6. ఖర్చు ప్రభావం. ఒక Driving Power Car కు ఏడాదికి ₹11.9 లక్షలు, ఎనిమిది బోగీల రేక్‌కు ₹23.9 లక్షలు ఆదా అవుతాయని అంచనా. ఫ్లీట్ పెరిగే కొద్దీ లాభం పెరుగుతుంది.

Why It Matters

  • పర్యావరణం: రైల్వే నెట్‌వర్క్‌లో ప్రత్యక్ష కర్బన ఉద్గారాలకు మిగిలిన మూలం డీజిల్ ట్రాక్షనే. LNG వాడకం వల్ల గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు, స్థానిక కాలుష్య కారకాలు రెండూ తగ్గుతాయి.
  • ఆర్థికం: రైలు రవాణాలో అతి పెద్ద నిర్వహణ ఖర్చుల్లో ఇంధనం ఒకటి. చౌకైన ఇంధనం వల్ల విద్యుదీకరణ సాధ్యం కాని మార్గాల్లో ఖర్చు తగ్గుతుంది.
  • ఇంధన భద్రత: సహజ వాయువు వాడకం వల్ల దిగుమతి చేసుకునే చమురు ఉత్పత్తులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. గ్యాస్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.
  • సాంకేతికత: dual-fuel మార్పులో దేశీయ నైపుణ్యం పెరుగుతుంది. ఇదే పద్ధతిని రోడ్డు సరుకు రవాణా, నౌకలు, స్థిర విద్యుత్ ఉత్పత్తికి కూడా వాడవచ్చు.

Historical Background

గత దశాబ్దంలో భారతీయ రైల్వే డీజిల్ ట్రాక్షన్ నుంచి క్రమంగా దూరమైంది. ముందు పెద్ద ఎత్తున విద్యుదీకరణ జరిగింది. తరువాత శుభ్రమైన ఇంధనాల ప్రయోగాలు మొదలయ్యాయి. నెట్‌వర్క్‌లో డీజిల్ వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది. ఈ తగ్గుదలకు ప్రధాన కారణం విద్యుదీకరణ కార్యక్రమమే. గ్లాస్గో వాతావరణ సదస్సులో భారత్ 2070 నాటికి net-zero ఉద్గారాల లక్ష్యాన్ని ప్రకటించింది. రైల్వే కర్బన తగ్గింపు ప్రయత్నం ఆ లక్ష్యంలో భాగమే. విద్యుత్ ట్రాక్షన్ సాధ్యం కాని చోట్ల కోసం LNG రైలు తదుపరి అడుగు.

Previous Related Events

  • 2015-16 నుంచి 2024-25 వరకు: విద్యుదీకరణ పెరగడంతో రైల్వే డీజిల్ వాడకం 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది.
  • విద్యుదీకరణ మైలురాయి: బ్రాడ్ గేజ్ నెట్‌వర్క్ 99.6% విద్యుదీకరణకు చేరింది. చైనాలో 92%, స్పెయిన్‌లో 68%, ఫ్రాన్స్‌లో 60%, బ్రిటన్‌లో 49% ఉంది.
  • Kavach విస్తరణ: LNG రైలు ప్రారంభంతో పాటు సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో ₹48 కోట్లతో ఈ దేశీయ రైలు రక్షణ వ్యవస్థను ప్రారంభించారు.

Static GK Connection

  • Liquefied Natural Gas: సహజ వాయువును చల్లబరిచి ద్రవంగా మారుస్తారు. దీనివల్ల ఘనపరిమాణం చాలా తగ్గి నిల్వ, రవాణా సులభమవుతాయి. ఇందులో ప్రధాన భాగం మీథేన్.
  • Kavach: ఇది దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన Automatic Train Protection వ్యవస్థ. సిగ్నల్‌కు లేదా వేగ పరిమితికి డ్రైవర్ స్పందించకపోతే ఇది తనంతట తానే బ్రేకులు వేస్తుంది.
  • WAG-12: ఇది 12,000 HP సామర్థ్యం గల twin-section విద్యుత్ సరుకు రవాణా లోకోమోటివ్. దేశంలో అత్యంత శక్తిమంతమైన సరుకు లోకోల్లో ఇది ఒకటి. దీనికి ₹700 కోట్లతో ప్రత్యేక మెయింటెనెన్స్ షెడ్ మంజూరైంది.
  • భారత్ net-zero లక్ష్యం: 2070 నాటికి net-zero ఉద్గారాలు సాధించాలని భారత్ నిర్ణయించింది. రవాణా రంగ కర్బన తగ్గింపు అందుకు ప్రధాన మార్గాల్లో ఒకటి.

India & World Comparison

భారత బ్రాడ్ గేజ్ రైలు నెట్‌వర్క్ 99.6% విద్యుదీకరణకు చేరింది. చైనాలో 92%, స్పెయిన్‌లో 68%, ఫ్రాన్స్‌లో 60%, బ్రిటన్‌లో 49% ఉంది. భారత్‌లో విద్యుదీకరణ ఇప్పటికే చాలా ముందుకు వెళ్లింది. అందువల్ల మిగిలిన కర్బన సమస్య ఇతర పెద్ద రైలు వ్యవస్థల కంటే చిన్నది. అది ప్రధానంగా విద్యుదీకరణ కాని సేవలు, షంటింగ్ పనులకే పరిమితం. ఇదే సమస్య కోసం చాలా దేశాలు LNG, హైడ్రోజన్ ట్రాక్షన్ ప్రయోగాలు చేస్తున్నాయి. కాబట్టి భారత్ dual-fuel ప్రయోగం ప్రపంచ సాంకేతిక పోటీలో ఒక భాగం.

Future Impact

  • ఫ్లీట్ విస్తరణ: మార్చిన రెండు Driving Power Cars బాగా పనిచేస్తే మరిన్ని రేక్‌లకు ఈ మార్పు విస్తరిస్తారు. అప్పుడు వార్షిక ఆదా రెట్టింపవుతుంది.
  • net-zero మార్గం: విద్యుత్ ట్రాక్షన్ సాధ్యం కాని సేవల్లో ఉద్గారాలు తగ్గడం వల్ల 2070 లక్ష్యానికి LNG తోడ్పడుతుంది.
  • గ్యాస్ మౌలిక వసతులు: రైల్వేలో LNG వాడకం పెరిగితే regasification టెర్మినళ్లకు, గ్యాస్ పైప్‌లైన్లకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది. గుజరాత్‌లో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
  • భద్రత విస్తరణ: సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో Kavach ప్రారంభం రద్దీ మార్గాల్లో ఈ వ్యవస్థ విస్తరణ కొనసాగుతుందని సూచిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • దేశంలోనే తొలి LNG రైలును 27 September 2026 న అహ్మదాబాద్ సబర్మతిలో ప్రారంభించారు.
  • కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా దీన్ని జెండా ఊపి పంపారు.
  • గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి భూపేంద్ర పటేల్ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
  • డీజిల్‌తో పాటు liquefied natural gas వాడే dual-fuel వ్యవస్థతో రైలు నడుస్తుంది.
  • సబర్మతి Integrated Coaching Depot లో రెండు Driving Power Cars ను మార్చారు.
  • ప్రతి Driving Power Car సామర్థ్యం 1,400 HP.
  • డీజిల్ వాడకంలో 40% వరకు LNG భర్తీ చేయగలదు.
  • ఒక Driving Power Car కు ఏడాదికి ₹11.9 లక్షల ఆదా.
  • ఎనిమిది బోగీల రేక్‌కు ఏడాదికి ₹23.9 లక్షల ఆదా.
  • అదే రోజు ₹1,500 కోట్లకు పైగా విలువైన రైల్వే ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమయ్యాయి.
  • ఇందులో ₹700 కోట్ల WAG-12 మెయింటెనెన్స్ షెడ్ ఉంది.
  • సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో ₹48 కోట్లతో Kavach ప్రారంభమైంది.
  • రైల్వే డీజిల్ వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది.
  • భారత బ్రాడ్ గేజ్ నెట్‌వర్క్ 99.6% విద్యుదీకరణ అయింది.
  • 2070 నాటికి net-zero ఉద్గారాలు సాధించాలని భారత్ నిర్ణయించింది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Liquefied Natural Gas మరియు dual-fuel ట్రాక్షన్

  • Definition: సహజ వాయువును చల్లబరిచి ద్రవంగా మార్చితే అది LNG అవుతుంది. దీనివల్ల ఘనపరిమాణం తగ్గి నిల్వ, రవాణా సులభమవుతాయి.
  • Scientific Principle: సహజ వాయువులో ప్రధానంగా మీథేన్ ఉంటుంది. డీజిల్‌తో పోలిస్తే మీథేన్‌లో హైడ్రోజన్–కార్బన్ నిష్పత్తి ఎక్కువ. అందుకే అదే శక్తికి తక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, తక్కువ నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు, తక్కువ ధూళి కణాలు వెలువడతాయి.
  • dual-fuel ఎలా పనిచేస్తుంది: వాయువు ఒత్తిడికి తనంతట తాను మండదు. కొద్ది డీజిల్‌ను pilot గా పంపి మంట మొదలుపెడతారు. అందుకే భర్తీ పాక్షికంగానే ఉంటుంది.
  • Link to this event: సబర్మతి రైలు ఇదే పద్ధతిని వాడుతుంది. అందుకే LNG మొత్తం డీజిల్‌ను కాకుండా 40% వరకు మాత్రమే భర్తీ చేస్తుంది.
  • Origin & History: విద్యుదీకరణ ద్వారా రైల్వే డీజిల్ ఆధారపడటాన్ని తగ్గించింది. వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు పడిపోయింది.
  • Key milestone 1: 27 September 2026 — సబర్మతిలో దేశంలోనే తొలి LNG రైలు ప్రారంభం.
  • Key milestone 2: బ్రాడ్ గేజ్ విద్యుదీకరణ 99.6% కు చేరింది. మిగిలిన సేవలకే ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలు అవసరం.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: 2070 నాటికి net-zero లక్ష్యం; గ్యాస్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా జాతీయ ప్రయత్నం; Kavach రైలు రక్షణ కార్యక్రమం.
  • Nodal Ministry / Body: ప్రాజెక్టును రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ నడుపుతుంది. గ్యాస్ సరఫరా గొలుసును Ministry of Petroleum and Natural Gas చూస్తుంది.
  • India-specific relevance: దేశంలో ప్రధాన LNG దిగుమతి టెర్మినళ్లు గుజరాత్‌లోనే ఉన్నాయి. అందుకే రైల్వేకు ఉన్న regasification, పైప్‌లైన్ సామర్థ్యాన్ని వాడుకోవచ్చు.
  • Global comparison: భారత్‌లో 99.6%, చైనాలో 92%, స్పెయిన్‌లో 68%, ఫ్రాన్స్‌లో 60%, బ్రిటన్‌లో 49% విద్యుదీకరణ ఉంది. కాబట్టి మిగిలిన డీజిల్ సమస్య ఇక్కడ చిన్నది.
  • Data point: మార్చిన ఒక Driving Power Car తో ఏడాదికి ₹11.9 లక్షల ఇంధన ఖర్చు ఆదా అవుతుందని అంచనా.
  • Common exam angle: LNG అంటే ఏమిటి, dual-fuel లో భర్తీ ఎందుకు పాక్షికం, తొలి LNG రైలు ఏ స్టేషన్ నుంచి బయలుదేరింది — ఇవి తరచూ అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: "సబర్మతి మొదలు, 1,400 HP నడక, 40% LNG భర్తీ."

❓ Practice MCQs


Q1. దేశంలోనే తొలి LNG రైలును ఏ రైల్వే స్టేషన్ నుంచి ప్రారంభించారు? [Easy]

A) సూరత్

B) వడోదర

C) సబర్మతి

D) రాజ్‌కోట్

Answer: C

Explanation: 27 September 2026 న అహ్మదాబాద్‌లోని సబర్మతి స్టేషన్ నుంచి ఈ రైలును ప్రారంభించారు.


Q2. LNG రైలు కోసం మార్చిన ప్రతి Driving Power Car సామర్థ్యం ఎంత? [Easy]

A) 1,400 HP

B) 700 HP

C) 4,500 HP

D) 12,000 HP

Answer: A

Explanation: సబర్మతి Integrated Coaching Depot లో 1,400 HP సామర్థ్యం గల రెండు Driving Power Cars ను మార్చారు.


Q3. ఈ dual-fuel వ్యవస్థలో డీజిల్ వాడకంలో ఎంత వరకు LNG భర్తీ చేయగలదు? [Moderate]

A) 20%

B) 40%

C) 60%

D) 100%

Answer: B

Explanation: ఈ dual-fuel ఏర్పాటులో డీజిల్ వాడకంలో 40% వరకు LNG భర్తీ చేయగలదు.


Q4. LNG రైలు ప్రారంభంతో పాటు ప్రారంభించిన Kavach వ్యవస్థను ఎలా వర్ణించవచ్చు? [Moderate]

A) సిగ్నల్ అవసరం లేని డ్రైవర్‌లెస్ మెట్రో సాంకేతికత

B) లోకోమోటివ్ ఇంధన ఇంజెక్షన్ సాంకేతికత

C) ఉపగ్రహ ఆధారిత సరుకు ట్రాకింగ్ వేదిక

D) దేశీయ Automatic Train Protection వ్యవస్థ

Answer: D

Explanation: Kavach దేశీయంగా తయారైన Automatic Train Protection వ్యవస్థ. సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో ₹48 కోట్లతో దీన్ని ప్రారంభించారు.


Q5. 2015-16 నుంచి 2024-25 మధ్య భారత రైల్వే డీజిల్ వాడకం ఎలా మారింది? [Moderate]

A) 108 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 293 కోట్ల లీటర్లకు

B) 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 108 కోట్ల లీటర్లకు

C) 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 200 కోట్ల లీటర్లకు

D) ఎలాంటి మార్పూ లేదు

Answer: B

Explanation: డీజిల్ వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది.


Q6. ఈ రైలులోని dual-fuel ఇంజిన్‌లో డీజిల్‌ను పూర్తిగా LNG ఎందుకు భర్తీ చేయలేదు? [Tricky]

A) LNG ట్యాంకులను బోగీలో అమర్చడం సాధ్యం కాదు

B) డీజిల్ కంటే LNG ఎక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ విడుదల చేస్తుంది

C) వాయువును మండించడానికి కొద్ది మొత్తం డీజిల్ అవసరం

D) పూర్తి గ్యాస్ నిర్వహణను రైల్వే నిషేధించింది

Answer: C

Explanation: వాయువు ఒత్తిడికి తనంతట తాను మండదు. కొద్ది డీజిల్‌ను pilot గా పంపితేనే మంట మొదలవుతుంది. అందుకే భర్తీ పాక్షికంగా ఉంటుంది.


Q7. LNG రైలుతో పాటు ప్రారంభించిన WAG-12 మెయింటెనెన్స్ షెడ్ ఎంత విలువతో మంజూరైంది? [Tricky]

A) ₹700 కోట్లు

B) ₹48 కోట్లు

C) ₹1,500 కోట్లు

D) ₹11.9 లక్షలు

Answer: A

Explanation: WAG-12 లోకోమోటివ్ మెయింటెనెన్స్ షెడ్ ₹700 కోట్లతో మంజూరైంది. మొత్తం ప్రాజెక్టుల విలువ ₹1,500 కోట్లు దాటింది.


Q8. భారత్‌తో పోల్చిన దేశాల్లో అతి తక్కువ రైలు విద్యుదీకరణ ఉన్న దేశం ఏది? [Tricky]

A) చైనా

B) స్పెయిన్

C) ఫ్రాన్స్

D) బ్రిటన్

Answer: D

Explanation: ఈ పోలికలో బ్రిటన్ 49% వద్ద ఉంది. ఫ్రాన్స్ 60%, స్పెయిన్ 68%, చైనా 92% వద్ద ఉన్నాయి.


📜 Previous Year Question Style (PYQ)


PYQ 1:

Liquefied Natural Gas లో ప్రధాన భాగంగా ఉండే వాయువు ఏది?

A) ప్రొపేన్

B) బ్యూటేన్

C) మీథేన్

D) ఇథిలీన్

Answer: C

Explanation: సహజ వాయువులో ప్రధానంగా మీథేన్ ఉంటుంది. దాన్ని ద్రవీకరిస్తే ఘనపరిమాణం తగ్గి నిల్వ, రవాణా సులభమవుతాయి.


PYQ 2:

దేశంలోనే తొలి LNG రైలు గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

  1. దీన్ని గుజరాత్‌లోని సబర్మతి స్టేషన్ నుంచి ప్రారంభించారు.

  2. డీజిల్‌తో పాటు liquefied natural gas వాడే dual-fuel వ్యవస్థతో ఇది నడుస్తుంది.

  3. మార్చిన ప్రతి Driving Power Car సామర్థ్యం 12,000 HP.

పైవాటిలో ఏ వాక్యాలు సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1, 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: B

Explanation: 1, 2 వాక్యాలు సరైనవి. 3 తప్పు. ప్రతి Driving Power Car సామర్థ్యం 1,400 HP. 12,000 HP అనేది WAG-12 సరుకు లోకోమోటివ్ సామర్థ్యం.


PYQ 3:

Assertion (A): అదే శక్తి కోసం డీజిల్‌తో పోలిస్తే liquefied natural gas తక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ విడుదల చేస్తుంది.

Reason (R): డీజిల్ కంటే మీథేన్‌లో హైడ్రోజన్–కార్బన్ నిష్పత్తి ఎక్కువ.

A) A, R రెండూ సరైనవి. A కి R సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి. కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది, R తప్పు

D) A తప్పు, R సరైనది

Answer: A

Explanation: మీథేన్‌లో శక్తిలో ఎక్కువ భాగం హైడ్రోజన్ నుంచే వస్తుంది. అందుకే ఒక్కో యూనిట్ శక్తికి తక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ వెలువడుతుంది. ఉద్గారాలు తగ్గడానికి ఇదే కారణం.


✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): రైల్వే కర్బన తగ్గింపులో దేశంలోనే తొలి LNG రైలు ప్రాముఖ్యతను అంచనా వేయండి.

27 September 2026 న సబర్మతిలో ప్రారంభమైన LNG రైలు ఒక నిర్దిష్ట సమస్యను పరిష్కరిస్తుంది. విద్యుదీకరణ చేరలేని భాగమే ఆ సమస్య. భారత బ్రాడ్ గేజ్ నెట్‌వర్క్ ఇప్పటికే 99.6% విద్యుదీకరణ అయింది. డీజిల్ వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది. ఇంకా మిగిలింది విద్యుత్ ట్రాక్షన్ సాధ్యం కాని సేవలు, పనులే. ఆ ఖాళీని LNG పూరిస్తుంది.

ఈ సాంకేతికత దశలవారీగా ముందుకు వెళ్తుంది. 1,400 HP సామర్థ్యం గల రెండు Driving Power Cars ను కొత్తవి కొనకుండా మార్చారు. మంట మొదలుపెట్టడానికి డీజిల్ అవసరం కాబట్టి LNG 40% వరకే భర్తీ చేస్తుంది. ఒక Driving Power Car కు ఏడాదికి ₹11.9 లక్షలు ఆదా అవుతాయి.

పూర్తి నిర్వహణ చక్రంలో ఈ వ్యవస్థ నమ్మకాన్ని పరీక్షించాలి. తరువాతే మిగిలిన కోచింగ్ ఫ్లీట్‌కు విస్తరించడం సరైన మార్గం.


Question 2 (250 words): భారతీయ రైల్వే ఆధునీకరణలో ఇంధన ఎంపిక, మౌలిక వసతులు, వాతావరణ లక్ష్యాలు ఎలా కలిసి పనిచేస్తాయో పరిశీలించండి.

భారతీయ రైల్వే కర్బన తగ్గింపును రెండు మార్గాల్లో సాగిస్తోంది. మొదటిది ట్రాక్షన్‌నే మార్చడం. రెండోది ట్రాక్షన్ మార్చలేని చోట ఇంధనం మార్చడం. మొదటి మార్గం చాలా దూరం వెళ్లింది. బ్రాడ్ గేజ్ నెట్‌వర్క్ ఇప్పుడు 99.6% విద్యుదీకరణ అయింది. చైనాలో 92%, స్పెయిన్‌లో 68%, ఫ్రాన్స్‌లో 60%, బ్రిటన్‌లో 49% మాత్రమే ఉంది. ఈ ప్రయత్నం వల్ల డీజిల్ వాడకం 2015-16 లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024-25 లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గింది.

రెండో మార్గం 27 September 2026 న స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆ రోజు సబర్మతి నుంచి దేశంలోనే తొలి LNG రైలు బయలుదేరింది. dual-fuel వ్యవస్థలో డీజిల్‌తో పాటు liquefied natural gas మండుతుంది. LNG డీజిల్ వాడకంలో 40% వరకు భర్తీ చేస్తుంది. ఎనిమిది బోగీల రేక్‌కు ఏడాదికి ₹23.9 లక్షలు ఆదా అవుతాయని అంచనా. 1,400 HP సామర్థ్యం గల రెండు Driving Power Cars ను సబర్మతి Integrated Coaching Depot లో మార్చారు.

ఏది సాధ్యం అన్నది మౌలిక వసతులే నిర్ణయిస్తాయి. దేశంలో ప్రధాన LNG దిగుమతి, regasification సామర్థ్యం గుజరాత్‌లోనే ఉంది. అందుకే ఇక్కడ ప్రయోగం మొదలుపెడితే కొత్త సరఫరా గొలుసు అవసరం ఉండదు. అదే రోజు ₹1,500 కోట్లకు పైగా విలువైన రైల్వే ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమయ్యాయి. వీటిలో ₹700 కోట్ల WAG-12 షెడ్, సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో ₹48 కోట్ల Kavach ఉన్నాయి. అంటే ఇంధన మార్పుతో పాటు సామర్థ్యం, భద్రత కూడా ముందుకు వెళ్తున్నాయి.

ఇదంతా 2070 net-zero లక్ష్యంలో భాగమే. LNG ఒక మధ్యంతర ఇంధనమే తప్ప అంతిమ గమ్యం కాదు. ముందుగా నిర్వహణ నమ్మకాన్ని నిర్ధారించాలి. ఆ తరువాతే పెద్ద ఫ్లీట్‌ను మార్చడం సరైన అడుగు.


⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: విద్యార్థులు 1,400 HP Driving Power Car ను 12,000 HP WAG-12 లోకోమోటివ్‌తో కలిపేస్తారు. నిజం ఏమిటంటే LNG రైలులో మార్చిన ప్రతి Driving Power Car 1,400 HP. WAG-12 అనేది 12,000 HP విద్యుత్ సరుకు లోకోమోటివ్. దానికే ₹700 కోట్ల షెడ్ ప్రారంభించారు.
  • Trap 2: ఈ రైలు పూర్తిగా liquefied natural gas తోనే నడుస్తుందని చాలామంది అనుకుంటారు. నిజం ఏమిటంటే ఇది dual-fuel వ్యవస్థ. వాయువును మండించడానికి కొద్ది డీజిల్ అవసరం కాబట్టి LNG 40% వరకే భర్తీ చేస్తుంది.
  • Trap 3: Kavach ఒక భద్రతా వ్యవస్థే తప్ప ఇంధనం లేదా ట్రాక్షన్ సాంకేతికత కాదు అన్నది చాలామంది గమనించరు. Kavach దేశీయ Automatic Train Protection వ్యవస్థ అని, దాన్ని సబర్మతి–కలోల్ సెక్షన్‌లో ₹48 కోట్లతో ప్రారంభించారని గుర్తుంచుకోండి.