Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

PRAHAAR ఉగ్రవాద నిరోధక వ్యూహ సదస్సు: అమిత్ షా చేతుల మీదుగా అప్పగింత పోర్టల్

కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 28 సెప్టెంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో "PRAHAAR – National CT Policy and Strategy" సదస్సును ప్రారంభించారు. అదే వేదిక మీద కొత్త Extradition Portal (విదేశాల్లోని నేరస్తుల అప్పగింత పోర్టల్) ప్రారంభించారు. PRAHAAR అనేది భారతదేశ జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం. దీన్ని కేంద్ర హోం శాఖ 23 ఫిబ్రవరి 2026న విడుదల చేసింది. ఇది ఏడు స్తంభాల మీద నిలుస్తుంది. ఆ స్తంభాల మొదటి అక్షరాలే PRAHAAR అనే పేరుగా వచ్చాయి. ఈ వ్యూహాన్ని రాబోయే 10 ఏళ్లపాటు కొనసాగించాలని షా కోరారు.

What Happened

28 సెప్టెంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో ఒక జాతీయ సదస్సు జరిగింది. దాని పేరు "PRAHAAR – National CT Policy and Strategy". కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఈ సదస్సును ప్రారంభించారు. అదే రోజు ఆయన కొత్త అప్పగింత పోర్టల్‌ను కూడా విడుదల చేశారు. విదేశాల్లో దాక్కున్న నేరస్తులను వేగంగా తిరిగి తీసుకురావడం ఈ పోర్టల్ పని. PRAHAAR విధానం రాష్ట్రాల్లో ఎంత వరకు అమలవుతోందో సదస్సులో సమీక్షించారు. ఈ వ్యూహాన్ని రాబోయే 10 ఏళ్లపాటు కొనసాగించాలని షా సూచించారు.

When & Where

ఈ సదస్సు 28 సెప్టెంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. కేంద్ర హోం శాఖ న్యూఢిల్లీలోనే ఉంటుంది. అంతర్గత భద్రతకు అదే నోడల్ శాఖ. National Investigation Agency ప్రధాన కార్యాలయం కూడా అక్కడే ఉంది. PRAHAAR విధానాన్ని కూడా 23 ఫిబ్రవరి 2026న ఢిల్లీ నుంచే విడుదల చేశారు.

Who Is Involved

  • అమిత్ షా — కేంద్ర హోం మంత్రి. విధానాన్ని విడుదల చేశారు, సదస్సును ప్రారంభించారు, పోర్టల్‌ను కూడా విడుదల చేశారు.
  • కేంద్ర హోం శాఖ — PRAHAAR విధానాన్ని రూపొందించి విడుదల చేసిన నోడల్ శాఖ.
  • కేంద్ర హోం కార్యదర్శి, విదేశాంగ కార్యదర్శి — ఉగ్రవాద నిరోధంలో దేశీయ, దౌత్య కోణాలను ఇద్దరూ కలిపి చూస్తారు.
  • Central Armed Police Forces — కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల అధిపతులు హాజరయ్యారు. సాయుధ స్పందన సామర్థ్యం వీరిదే.
  • 15 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పోలీసు అధిపతులు — పోలీసు వ్యవస్థ రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటుంది. అందుకే అమలు బాధ్యత వీరి మీదే పడుతుంది.

How It Works

  1. మొదట నివారణ. నిఘా సమాచారాన్ని పంచుకుంటారు. దాడి పథకం రూపుదాల్చే ముందే అడ్డుకుంటారు.
  2. వేగంగా, తగినంత స్పందన. స్పందన పద్ధతులను ఒకే విధంగా నిర్ణయిస్తారు. అప్పుడు ముందు ఎవరు వచ్చారన్నది ముఖ్యం కాదు.
  3. అంతర్గత సామర్థ్యాల సమన్వయం. కేంద్ర ఏజెన్సీలు, రాష్ట్ర పోలీసులు తమ డేటాను కలిపి వాడుకుంటారు. అప్పుడు అనేక రాష్ట్రాల్లో పనిచేసే ఒక ముఠాను ఒకే కేసుగా చూస్తారు.
  4. చట్టబద్ధమైన దర్యాప్తు. మానవ హక్కులకు భంగం కలగకుండా విచారణ జరుపుతారు. పద్ధతి తప్పితే కోర్టులో కేసు నిలబడదు.
  5. దారితీసే పరిస్థితులను తగ్గించడం. ఉగ్రవాదానికి నిధులు, ఆయుధాలు, ఆశ్రయం అందకుండా చేస్తారు. అప్పుడు కొత్తగా చేరిన వ్యక్తి కూడా పనిచేయలేడు.
  6. అంతర్జాతీయ సమన్వయం. నేరస్తుల అప్పగింత, న్యాయ సహకారం, ఉమ్మడి నిఘా జాబితాలు వాడుకుంటారు. కొత్త పోర్టల్ ఈ పనినే డిజిటల్ చేస్తుంది.
  7. పునరుద్ధరణ, పునరుత్థాన శక్తి. బాధితులకు అండగా నిలుస్తారు. సమాజమంతా కలిసి పనిచేస్తే దాడి వల్ల కలిగే దీర్ఘకాల నష్టం తగ్గుతుంది.

Why It Matters

  • విధాన కోణం: భారత్‌కు ఇంతకాలం ఒకే లిఖిత జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం లేదు. PRAHAAR ఆ లోటును పూరించింది.
  • న్యాయ కోణం: షాజాద్ భట్టి నెట్‌వర్క్‌ను నిషేధించడం ద్వారా Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967 ఎలా వాడుతారో తెలుస్తుంది.
  • సమాఖ్య కోణం: పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి. అందుకే జాతీయ వ్యూహాన్ని రాష్ట్ర పోలీసుల ద్వారానే అమలు చేయాలి. పోలీసు స్టేషన్ స్థాయికి తీసుకెళ్లడం అందుకే.
  • దౌత్య కోణం: 36 దేశాల నుంచి 288 మందిని తిరిగి తీసుకొచ్చారు. ఉగ్రవాద నిరోధం ఇప్పుడు దౌత్యంతోనూ ముడిపడి ఉంది.

Historical Background

  • 1967: Unlawful Activities (Prevention) Act వచ్చింది. ఇప్పటికీ ఇదే ప్రధాన ఉగ్రవాద నిరోధక చట్టం.
  • 2008: ముంబై దాడుల తర్వాత National Investigation Agency Act వచ్చింది. రాష్ట్ర సరిహద్దులు దాటి దర్యాప్తు చేసే కేంద్ర సంస్థ ఏర్పడింది.
  • 2019: UAPAకు సవరణ చేశారు. సంస్థలతో పాటు వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించే అధికారం కేంద్రానికి వచ్చింది.

ఈ వరుసలోనే PRAHAAR వచ్చింది. కొత్త చట్టం తేకుండా, ఉన్న చట్టాల మీద ఒక విధాన పొరను జోడించారు.

Previous Related Events

  • 23 ఫిబ్రవరి 2026: కేంద్ర హోం శాఖ PRAHAAR విధానాన్ని విడుదల చేసింది.
  • 28 సెప్టెంబర్ 2026: అప్పగింత పోర్టల్ విడుదలైంది. PRAHAAR మీద మొదటి జాతీయ సమీక్షా సదస్సు జరిగింది.
  • 2019 నుంచి 2026: నిరంతర ప్రయత్నంతో 36 దేశాల నుంచి 288 మంది పరారీ నేరస్తులు తిరిగి వచ్చారు.

Static GK Connection

  • Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967: ఈ చట్టం కిందే సంస్థలను, వ్యక్తులను ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటిస్తారు. షాజాద్ భట్టి నెట్‌వర్క్‌ను ఇదే చట్టం కింద నిషేధించారు.
  • Extradition Act, 1962: నేరస్తులను ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి అప్పగించే విషయాన్ని ఈ చట్టం నిర్దేశిస్తుంది. కొత్త పోర్టల్ ఈ చట్టం మీద ఒక పరిపాలనా సాధనం మాత్రమే.
  • National Investigation Agency Act, 2008: ఈ చట్టం NIAను ఏర్పాటు చేసింది. జాబితాలో ఉన్న ఉగ్రవాద నేరాలను NIA దర్యాప్తు చేస్తుంది.
  • ఏడో షెడ్యూలు: పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి. అందుకే జాతీయ వ్యూహాన్ని రాష్ట్రాలే అమలు చేయాలి.

India & World Comparison

United Nations Global Counter-Terrorism Strategy కూడా దాదాపు ఇదే పద్ధతిలో ఉంటుంది. నివారణ, సామర్థ్య నిర్మాణం, హక్కుల పరిరక్షణ, మూల కారణాల పరిష్కారం అనే నాలుగు భాగాలు దానిలో ఉంటాయి. ఉగ్రవాద నిధుల విషయంలో ప్రమాణాలు నిర్ణయించే Financial Action Task Forceలో భారత్ సభ్య దేశం. ఉగ్రవాదులకు నిధులు అందకుండా చేయాలనే PRAHAAR లక్ష్యం ఆ ప్రమాణాలకు సరిపోతుంది. చాలా దేశాలు అత్యవసర చట్టాల మీదే ఆధారపడతాయి. భారత్ శాశ్వత చట్టం, కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ, లిఖిత విధానం — ఈ మూడింటినీ కలిపి వాడుతోంది.

Future Impact

  • పదేళ్ల ప్రణాళిక: PRAHAARను 10 ఏళ్లపాటు సంస్థాగతం చేయాలని షా కోరారు. అంటే సమీక్షా చక్రం 2030ల మధ్య వరకు సాగుతుంది.
  • పోలీసు స్టేషన్ స్థాయి అమలు: రాష్ట్ర పోలీసులు సాధారణ స్టేషన్ పనిలోనే ఉగ్రవాద నిరోధక పద్ధతులను చేర్చాలి.
  • పోర్టల్ వినియోగం: ఇక నుంచి ఎక్కువ కేసులు పోర్టల్‌లో నమోదవుతాయి. నోటీసు ఇచ్చిన తర్వాత అప్పగింతకు పట్టే సమయం తగ్గుతుంది.
  • ఒప్పంద పని: ఇప్పటికే 36 దేశాలు నేరస్తులను అప్పగించాయి. ఇంకా ఎక్కువ దేశాలతో అప్పగింత ఒప్పందాలు చేసుకోవాలని భారత్ ప్రయత్నిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • PRAHAAR అనేది భారతదేశ జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం.
  • దీన్ని కేంద్ర హోం శాఖ 23 ఫిబ్రవరి 2026న విడుదల చేసింది.
  • ఏడు స్తంభాల మొదటి అక్షరాలే PRAHAAR అనే పేరుగా వచ్చాయి.
  • స్తంభం 1 నివారణ. స్తంభం 2 స్పందన.
  • స్తంభం 3 అంతర్గత సామర్థ్యాల సమన్వయం. స్తంభం 4 మానవ హక్కులు–చట్ట పాలన.
  • స్తంభం 5 ఉగ్రవాదానికి దారితీసే పరిస్థితుల తగ్గింపు.
  • స్తంభం 6 అంతర్జాతీయ కృషితో సమన్వయం. స్తంభం 7 పునరుద్ధరణ–పునరుత్థాన శక్తి.
  • PRAHAAR సదస్సు 28 సెప్టెంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది.
  • అమిత్ షా 28 సెప్టెంబర్ 2026న అప్పగింత పోర్టల్‌ను విడుదల చేశారు.
  • 2019 నుంచి 2026 మధ్య 36 దేశాల నుంచి 288 మంది నేరస్తులు తిరిగి వచ్చారు.
  • షాజాద్ భట్టి నెట్‌వర్క్‌కు చెందిన 40కి పైగా ముఠాలను కూల్చివేశారు.
  • 15 రాష్ట్రాల్లో 100కి పైగా ఎఫ్ఐఆర్‌లు నమోదయ్యాయి. 350 మందిని అరెస్టు చేశారు.
  • ఆ నెట్‌వర్క్‌ను Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967 కింద నిషేధించారు.
  • ఈ వ్యూహాన్ని 10 ఏళ్లపాటు కొనసాగించాలని షా కోరారు.
  • 15 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పోలీసు అధిపతులు సదస్సుకు హాజరయ్యారు.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: భారతదేశ ఉగ్రవాద నిరోధక చట్ట, సంస్థాగత వ్యవస్థ

  • Definition: ఉగ్రవాద చర్యలను అడ్డుకోవడానికి, దర్యాప్తు చేయడానికి, శిక్ష వేయడానికి భారత్ వాడే చట్టాలు–సంస్థలు–విధానాల సమాహారం ఇది.
  • Constitutional / Legal Basis: ఏడో షెడ్యూలులో పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి. రక్షణ, దేశ భద్రతకు వ్యతిరేక నేరాల మీద కేంద్రం చట్టం చేస్తుంది.
  • Economic Principle: ఉగ్రవాద నిధులను ఒక సరఫరా గొలుసుగా చూస్తారు. నిధులు ఆపితే ముఠా నడపడం ఖరీదైపోతుంది. దాని పరిధి తగ్గుతుంది.
  • Link to this event: ఉన్న చట్టాల మీద PRAHAAR ఒక విధాన పొరగా కూర్చుంటుంది. అప్పగింత పోర్టల్ దాని అంతర్జాతీయ స్తంభానికి సాధనం.
  • Origin & History: 1967లో Unlawful Activities (Prevention) Act వచ్చింది. ఈ వ్యవస్థలో ఇదే పురాతన భాగం.
  • Key milestone 1: National Investigation Agency Act, 2008 కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది.
  • Key milestone 2: 2019 సవరణతో వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించడం సాధ్యమైంది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967; Extradition Act, 1962; National Investigation Agency Act, 2008.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర హోం శాఖ నోడల్ శాఖ. NIA కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ.
  • India-specific relevance: పోలీసు వ్యవస్థ రాష్ట్రాలదే. అందుకే భారత్‌కు ఒకే కేంద్ర పోలీసు బలగం కాదు, సమన్వయ వ్యవస్థ కావాలి.
  • Global comparison: United Nations Global Counter-Terrorism Strategy కూడా నివారణ, సామర్థ్యం, హక్కులు, మూల కారణాలు అనే నాలుగు భాగాలతో ఉంటుంది.
  • Data point: 2019 నుంచి 2026 మధ్య 36 దేశాల నుంచి 288 మంది నేరస్తులను భారత్ తిరిగి తెచ్చుకుంది.
  • Common exam angle: ఏ చట్టం కింద నిషేధిస్తారు, ఏ సంస్థ దర్యాప్తు చేస్తుంది, రాష్ట్ర జాబితా అంశం మీద కేంద్ర విధానం ఎలా పనిచేస్తుంది — ఇవే అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: ఏడు స్తంభాలను వరుసగా చదవండి. మొదటి అక్షరాలు PRAHAAR అవుతాయి.

❓ Practice MCQs

Q1. PRAHAAR జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానాన్ని విడుదల చేసిన శాఖ ఏది? [Easy]

A) కేంద్ర రక్షణ శాఖ

B) కేంద్ర హోం శాఖ

C) కేంద్ర విదేశాంగ శాఖ

D) కేంద్ర న్యాయ శాఖ

Answer: B

Explanation: కేంద్ర హోం శాఖ 23 ఫిబ్రవరి 2026న PRAHAARను విడుదల చేసింది.

Q2. PRAHAAR వ్యూహం ఎన్ని స్తంభాల మీద నిలుస్తుంది? [Easy]

A) ఐదు

B) ఆరు

C) ఏడు

D) తొమ్మిది

Answer: C

Explanation: PRAHAARకు ఏడు స్తంభాలు ఉన్నాయి. వాటి మొదటి అక్షరాలే ఆ పేరుగా వచ్చాయి.

Q3. 28 సెప్టెంబర్ 2026న విడుదలైన అప్పగింత పోర్టల్ ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి? [Moderate]

A) విదేశాల్లోని భారతీయులకు అత్యవసర ప్రయాణ పత్రాలు ఇవ్వడం

B) విదేశాల్లోని పరారీ నేరస్తులను వేగంగా తిరిగి తీసుకురావడం

C) ఎఫ్ఐఆర్‌లను ఆన్‌లైన్‌లో నమోదు చేయడం

D) జైళ్లలోని ఖైదీల జాతీయ డేటాను నిర్వహించడం

Answer: B

Explanation: విదేశాల్లో దాక్కున్న నేరస్తులను వేగంగా తిరిగి తెచ్చేందుకే ఈ పోర్టల్‌ను విడుదల చేశారు.

Q4. 2019 నుంచి 2026 మధ్య ఎంత మంది పరారీ నేరస్తులను, ఎన్ని దేశాల నుంచి భారత్ తిరిగి తెచ్చింది? [Moderate]

A) 26 దేశాల నుంచి 188 మంది

B) 36 దేశాల నుంచి 288 మంది

C) 15 దేశాల నుంచి 350 మంది

D) 40 దేశాల నుంచి 400 మంది

Answer: B

Explanation: ఆ కాలంలో 36 దేశాల నుంచి 288 మంది పరారీ నేరస్తులు భారత్‌కు తిరిగి వచ్చారు.

Q5. షాజాద్ భట్టి నెట్‌వర్క్‌ను ఏ చట్టం కింద ఉగ్రవాద సంస్థగా ప్రకటించారు? [Moderate]

A) National Security Act, 1980

B) National Investigation Agency Act, 2008

C) Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967

D) Prevention of Money Laundering Act, 2002

Answer: C

Explanation: ఉగ్రవాద సంస్థలను ప్రకటించే Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967 కింద ఈ నెట్‌వర్క్‌ను నిషేధించారు.

Q6. కింది వాటిలో PRAHAAR ఏడు స్తంభాల్లో లేనిది ఏది? [Tricky]

A) మానవ హక్కులు, చట్ట పాలన ఆధారిత పద్ధతులు

B) ఉగ్రవాదానికి దారితీసే పరిస్థితుల తగ్గింపు

C) పునరుద్ధరణ, పునరుత్థాన శక్తి

D) ప్రైవేటు భద్రతా సంస్థల జాతీయీకరణ

Answer: D

Explanation: నివారణ, స్పందన, అంతర్గత సామర్థ్యాల సమన్వయం, మానవ హక్కులు–చట్ట పాలన, పరిస్థితుల తగ్గింపు, అంతర్జాతీయ సమన్వయం, పునరుద్ధరణ — ఇవే ఏడు స్తంభాలు.

Q7. PRAHAAR వ్యూహాన్ని ఎన్ని ఏళ్లపాటు సంస్థాగతం చేయాలని అమిత్ షా కోరారు? [Tricky]

A) 3 ఏళ్లు

B) 7 ఏళ్లు

C) 10 ఏళ్లు

D) 15 ఏళ్లు

Answer: C

Explanation: రాబోయే 10 ఏళ్లపాటు ఈ వ్యూహాన్ని కొనసాగించాలని, పోలీసు స్టేషన్ స్థాయికి తీసుకెళ్లాలని ఆయన కోరారు.

Q8. షాజాద్ భట్టి నెట్‌వర్క్ మీద తీసుకున్న చర్యలను సరిగ్గా చెప్పే గణాంకాలు ఏవి? [Tricky]

A) 15 రాష్ట్రాల్లో 100కి పైగా ఎఫ్ఐఆర్‌లు, 350 అరెస్టులు

B) 10 రాష్ట్రాల్లో 350కి పైగా ఎఫ్ఐఆర్‌లు, 100 అరెస్టులు

C) 15 రాష్ట్రాల్లో 40 ఎఫ్ఐఆర్‌లు, 288 అరెస్టులు

D) 36 రాష్ట్రాల్లో 100 ఎఫ్ఐఆర్‌లు, 40 అరెస్టులు

Answer: A

Explanation: 40కి పైగా ముఠాలను కూల్చివేశారు. 15 రాష్ట్రాల్లో 100కి పైగా ఎఫ్ఐఆర్‌లు నమోదయ్యాయి. 350 మందిని అరెస్టు చేశారు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

సెప్టెంబర్ 2026లో విడుదలైన అప్పగింత పోర్టల్ ఏ భారతీయ చట్టం పరిధిలో పనిచేస్తుంది?

A) Passports Act, 1967

B) Extradition Act, 1962

C) Foreigners Act, 1946

D) Emigration Act, 1983

Answer: B

Explanation: నేరస్తుల అప్పగింతను Extradition Act, 1962 నిర్దేశిస్తుంది. పోర్టల్ ఆ చట్టం మీద ఒక పరిపాలనా సాధనం మాత్రమే.

PYQ 2:

కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

  1. PRAHAARను కేంద్ర హోం శాఖ ఫిబ్రవరి 2026లో విడుదల చేసింది.

  2. నివారణ PRAHAAR ఏడు స్తంభాల్లో ఒకటి.

  3. Unlawful Activities (Prevention) Act 1967లో వచ్చింది.

పైవాటిలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1, 2 మాత్రమే

C) 2, 3 మాత్రమే

D) అన్నీ సరైనవి

Answer: D

Explanation: మూడూ సరైనవే. కేంద్ర హోం శాఖ 23 ఫిబ్రవరి 2026న PRAHAARను విడుదల చేసింది. నివారణ దాని మొదటి స్తంభం. ఆ చట్టం 1967లో వచ్చింది.

PYQ 3:

Assertion (A): భారత్‌లో జాతీయ ఉగ్రవాద నిరోధక వ్యూహాన్ని ఎక్కువగా రాష్ట్ర పోలీసుల ద్వారానే అమలు చేయాలి.

Reason (R): ఏడో షెడ్యూలులో పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి.

A) A, R రెండూ సరైనవి. Aకు R సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి. కానీ Aకు R సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది. R తప్పు

D) A తప్పు. R సరైనది

Answer: A

Explanation: పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి. అందుకే కేంద్రం విధానం చేస్తుంది, అమలు రాష్ట్రాలు చేస్తాయి. PRAHAARను పోలీసు స్టేషన్ స్థాయికి తీసుకెళ్లడం అందుకే.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారత అంతర్గత భద్రతా వ్యవస్థలో అధికార విభజన సమస్యను PRAHAAR వ్యూహం ఎలా అధిగమించే ప్రయత్నం చేస్తోంది? పరిశీలించండి.

PRAHAAR కొత్త చట్టం కాదు. అది ఒక విధాన గొడుగు. అమలు బాధ్యతను రాష్ట్రాలకే వదిలి, ఏమి సాధించాలో మాత్రం ఉమ్మడిగా నిర్ణయిస్తుంది. పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి. కాబట్టి ఒక కానిస్టేబుల్‌ను కేంద్రం ఆదేశించలేదు. కానీ ఉమ్మడి లక్ష్యాలు పెట్టగలదు, నిఘా సమాచారం పంచగలదు, నిధులు ఇవ్వగలదు. అంతర్గత సామర్థ్యాల సమన్వయం అనే మూడో స్తంభం ఉద్దేశం ఇదే.

28 సెప్టెంబర్ 2026 సదస్సులో ఈ పద్ధతి కనిపించింది. 15 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పోలీసు అధిపతులు కేంద్ర హోం కార్యదర్శితో, Central Armed Police Forces అధిపతులతో కలిసి కూర్చున్నారు. అనేక రాష్ట్రాల్లో పనిచేసే ఒక ముఠాను ఒకే కేసుగా చూడడం లక్ష్యం. 15 రాష్ట్రాల్లో 100కి పైగా ఎఫ్ఐఆర్‌లు ఉన్న షాజాద్ భట్టి కేసు దీనికి పరీక్ష.

ఉమ్మడి పద్ధతులను పోలీసు స్టేషన్ స్థాయిలో తప్పనిసరి చేయాలి. అప్పుడే సమన్వయం అధికారుల వ్యక్తిగత సంబంధాల మీద ఆధారపడదు.

Question 2 (250 words): "భారత ఉగ్రవాద నిరోధక స్పందన చట్టాల ఆధారిత ప్రతిస్పందన నుంచి విధాన ఆధారిత నివారణ వైపు మారింది." PRAHAAR, భారత అప్పగింత రికార్డు ఆధారంగా చర్చించండి.

దశాబ్దాలపాటు భారత ఉగ్రవాద నిరోధక స్పందన చట్టాల మీదే నిలిచింది. దాడి జరిగిన తర్వాతే కొత్త చట్టం, కొత్త సంస్థ వచ్చాయి. 1967లో వచ్చిన Unlawful Activities (Prevention) Act నిషేధ అధికారం ఇచ్చింది. ముంబై దాడుల తర్వాత 2008లో National Investigation Agency Act వచ్చింది. 2019 సవరణ వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించే అవకాశం ఇచ్చింది. ప్రతి అడుగూ ఒక షాక్‌కు చట్టపరమైన జవాబే. దాడి రాకముందు ఏమి చేయాలో ఏదీ చెప్పలేదు.

PRAHAAR ఈ వరుసను మార్చింది. కేంద్ర హోం శాఖ దీన్ని 23 ఫిబ్రవరి 2026న విడుదల చేసింది. దాని మొదటి స్తంభం స్పందన కాదు, నివారణ. ఐదో స్తంభం ఉగ్రవాదానికి దారితీసే పరిస్థితుల మీద దాడి చేస్తుంది. నిధులు, ఆయుధాలు, ఆశ్రయం — ఈ మూడింటినీ ఆపడం లక్ష్యం. నాలుగో స్తంభం మానవ హక్కులు, చట్ట పాలనను తప్పనిసరి చేస్తుంది. ఇది నైతిక విషయమే కాదు, ఆచరణ విషయం కూడా. పద్ధతి తప్పితే కోర్టులో కేసు ఓడిపోతుంది.

అంతర్జాతీయ స్తంభంలో ఈ మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 2019 నుంచి 2026 మధ్య 36 దేశాల నుంచి 288 మంది పరారీ నేరస్తులు తిరిగి వచ్చారు. 28 సెప్టెంబర్ 2026న విడుదలైన అప్పగింత పోర్టల్ ఈ ప్రక్రియను డిజిటల్ చేస్తుంది. తిరిగి తెచ్చే అవకాశం ఉంటే, తదుపరి నిధుల దాతకు భయం కలుగుతుంది.

సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయి. పోలీసు వ్యవస్థ రాష్ట్రాలదే. రాష్ట్రాల సామర్థ్యం ఒకేలా లేదు. కాబట్టి ఫలితాలూ ఒకేలా ఉండవు. పదేళ్ల ప్రణాళికకు ప్రభుత్వాలు మారినా నిధులు నిలకడగా రావాలి. ఇంకా ఎక్కువ దేశాలతో అప్పగింత ఒప్పందాలు చేసుకోవాలి. స్పందన స్తంభాన్ని ఎంత కఠినంగా తనిఖీ చేస్తారో, హక్కుల స్తంభాన్ని కూడా అంతే కఠినంగా తనిఖీ చేయాలి.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: PRAHAARను ఒక కొత్త ఉగ్రవాద నిరోధక చట్టంగా విద్యార్థులు పొరబడతారు. నిజం ఏమిటంటే PRAHAAR కేంద్ర హోం శాఖ విధాన పత్రం. ఉగ్రవాద సంస్థలను ఇప్పటికీ Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967 కిందే నిషేధిస్తారు.
  • Trap 2: అప్పగింత పోర్టల్ భారత అప్పగింత చట్టం స్థానంలో వచ్చింది అని చాలామంది అనుకుంటారు. నిజానికి అప్పగింత ఇప్పటికీ Extradition Act, 1962 ప్రకారమే జరుగుతుంది. పోర్టల్ కేసుల పర్యవేక్షణను వేగం చేస్తుంది.
  • Trap 3: విధానం విడుదలైన తేదీని, దాని మీద సదస్సు జరిగిన తేదీని విద్యార్థులు కలిపేస్తారు. PRAHAAR 23 ఫిబ్రవరి 2026న విడుదలైంది. జాతీయ సదస్సు, అప్పగింత పోర్టల్ 28 సెప్టెంబర్ 2026న వచ్చాయి — ఇది గుర్తుంచుకోండి.