హార్ముజ్ జలసంధిలో ట్యాంకర్‌పై దాడి — ఐదుగురు భారతీయ నావికులు క్షేమం

What Happened

హార్ముజ్ జలసంధిలో ప్రయాణిస్తున్న MT Kazimah IIIపై 3 అక్టోబర్ 2026న దాడి జరిగింది. క్షిపణి తరహా ఆయుధం ఓడకు తగిలింది. ఓడలో ఐదుగురు భారతీయులు పనిచేస్తున్నారు. Embassy of India in Oman వారి తరలింపును సమన్వయం చేసింది. ఐదుగురూ క్షేమంగా ఒడ్డుకు చేరారని రాయబార కార్యాలయం ధ్రువీకరించింది. ఒమన్ అధికారుల సహకారానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపింది. ఆ ఓడ టోగోలోని Port of Loméకు వెళ్తోంది. అదే రోజు Ministry of External Affairs నావికుల భద్రతపై ప్రకటన ఇచ్చింది.

When & Where

ఈ దాడి 3 అక్టోబర్ 2026న హార్ముజ్ జలసంధిలో జరిగింది. ఈ ఇరుకు జలమార్గం ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో, అక్కడి నుంచి అరేబియా సముద్రంతో కలుపుతుంది. రక్షించిన సిబ్బందిని ఒమన్‌లో ఒడ్డుకు తీసుకెళ్లారు. వాణిజ్య ఓడలపై దాడులు ఇప్పుడు మూడు ప్రాంతాల్లో జరుగుతున్నాయి — పర్షియన్ గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్రం, నల్ల సముద్రం. భారత్ నావికుల రక్షణ ఆందోళనకు ఈ నేపథ్యమే కారణం.

Who Is Involved

• MT Kazimah III — దాడికి గురైన కువైట్ జెండా ముడి చమురు ట్యాంకర్.
• ఐదుగురు భారతీయులు — ఓడలో పనిచేస్తున్న సిబ్బంది; ఐదుగురూ క్షేమంగా ఒడ్డుకు చేరారు.
• Embassy of India in Oman — తరలింపు ఆపరేషన్‌ను సమన్వయం చేసింది.
• ఒమన్ అధికారులు — సముద్రంలో, ఒడ్డున సహకారం అందించారు.
• Ministry of External Affairs — ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ ద్వారా భారత అధికారిక స్పందన ఇచ్చింది.
• విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ — వాణిజ్య ఓడలపై దాడులను పూర్తిగా ఆమోదయోగ్యం కాదని చెప్పారు.

How It Works

1. భారతీయ సిబ్బంది ఉన్న ఓడపై విదేశాల్లో దాడి జరిగితే దగ్గరలోని భారత రాయబార కార్యాలయమే సమన్వయ అధికారం. అందుకే ఇక్కడ ఒమన్‌లోని కార్యాలయం ముందుకు వచ్చింది, కువైట్‌లోని కార్యాలయం కాదు.
2. ఆ కార్యాలయం ఆతిథ్య దేశ తీర రక్షక దళం, ఓడరేవు అధికారులతో కలిసి పనిచేస్తుంది. సముద్రంలో రక్షణ, ఒడ్డున దిగడం రెండింటికీ స్థానిక అనుమతి అవసరం.
3. ఓడ విషయాన్ని షిప్పింగ్ కంపెనీ, జెండా దేశం చూస్తాయి. భారతీయ సిబ్బంది సంక్షేమం, పత్రాలు, స్వదేశానికి పంపడం భారత కార్యాలయం బాధ్యత.
4. ప్రమాద ప్రాంతాల్లో ఉన్న ఓడల్లో భారతీయ నావికుల లెక్కను Directorate General of Shipping నమోదు చేస్తుంది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఎంతమంది ఉన్నారన్న సంఖ్య ఇలానే తెలుస్తుంది.
5. దీర్ఘకాల రక్షణ కోసం భారత నౌకాదళం గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, చుట్టుపక్కల జలాల్లో యుద్ధనౌకలను ఉంచుతుంది. ఆపదలో ఉన్న వాణిజ్య ఓడ దగ్గరకు నౌక వెంటనే చేరగలగాలి.

Why It Matters

• ఆర్థిక కోణం: 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో ఈ జలసంధి ద్వారా రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ద్రవాలు వెళ్లాయి. ప్రపంచ వినియోగంలో 20 శాతం. ఇక్కడ అంతరాయం వస్తే చమురు ధరలు, భారత దిగుమతి బిల్లు వెంటనే పెరుగుతాయి.
• దౌత్య కోణం: తన పౌరుల రక్షణ, తరలింపు కోసం భారత్ గల్ఫ్ దేశాల సహకారంపై ఆధారపడుతుంది. ఈ సంబంధాలకు ఆచరణాత్మక విలువ ఇలానే వస్తుంది.
• సామాజిక కోణం: ప్రపంచ వాణిజ్య నౌకాదళానికి నావికులను ఎక్కువగా ఇచ్చే దేశాల్లో భారత్ ముందు వరుసలో ఉంది. ఆ కార్మికుల సంక్షేమం విదేశాల్లో ప్రభుత్వ బాధ్యతే.
• చట్ట కోణం: వాణిజ్య ఓడలపై దాడులు సముద్ర చట్టంలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతాయి. జలసంధుల్లో ప్రయాణ హక్కు, సముద్ర నౌకాయానంపై అక్రమ చర్యల నిరోధం — రెండూ ఇక్కడ వస్తాయి.

Historical Background

హార్ముజ్ జలసంధి దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ ఇంధన భద్రతకు ఒత్తిడి బిందువు. 1980లలో ఇరాన్–ఇరాక్ యుద్ధ కాలంలో గల్ఫ్‌లో ట్యాంకర్లపై దాడులు క్రమపద్ధతిగా మొదలయ్యాయి. ఆ పోరును ట్యాంకర్ వార్ అని పిలిచారు. ఆ తర్వాత పశ్చిమ ఆసియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన ప్రతిసారీ వాణిజ్య ఓడలకు ముప్పు తిరిగి వచ్చింది. గల్ఫ్ నుంచి సముద్ర మార్గంలో వచ్చే ముడి చమురుకు భారత్‌కు ప్రత్యామ్నాయం లేదు. కాబట్టి ఆ మార్గాన్ని వదిలే దారి వెతకలేదు — నౌకాదళ ఉనికిని, రాయబార సామర్థ్యాన్ని పెంచుకుంది.

Previous Related Events

• జూన్ 2019 నుంచి: గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో భారత నౌకాదళం నిరంతర సముద్ర భద్రతా మొహరింపును కొనసాగిస్తోంది. భారత ఓడలు, భారతీయ సిబ్బంది రక్షణ దీని లక్ష్యం.
• ఇటీవలి సంవత్సరాలు: వాణిజ్య ఓడలపై దాడులు పర్షియన్ గల్ఫ్ దాటి ఎర్ర సముద్రం, నల్ల సముద్రం వరకు విస్తరించాయి. ఈ దాడుల్లో భారతీయ నావికులూ చనిపోయారు. ఇది పూర్తిగా ఆమోదయోగ్యం కాదని విదేశాంగ మంత్రి చెప్పారు.
• కొనసాగుతున్నది: ఆ ప్రాంతంలో స్వాధీనమైన లేదా దాడికి గురైన ఓడల నుంచి భారతీయ సిబ్బందిని రక్షించి స్వదేశానికి పంపే పని గల్ఫ్ దేశాల్లోని భారత కార్యాలయాలు పలుమార్లు చేశాయి.

Static GK Connection

• United Nations Convention on the Law of the Sea, 1982: అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి ఉపయోగపడే జలసంధుల్లో ప్రయాణ హక్కు ఇదే ఇస్తుంది. హార్ముజ్ జలసంధిలో వాణిజ్య రాకపోకలకు చట్టపరమైన ఆధారం ఇదే.
• Convention for the Suppression of Unlawful Acts against the Safety of Maritime Navigation, 1988: వాణిజ్య ఓడలపై దాడులను నేరంగా పరిగణించే ఒప్పంద చట్రం.
• International Maritime Organization: నౌకాయాన భద్రత, సముద్ర కాలుష్యం కోసం ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక సంస్థ. ప్రధాన కార్యాలయం లండన్‌లో.
• ప్రపంచ చమురు రవాణా ఇరుకు మార్గాలు: హార్ముజ్ జలసంధి, మలక్కా జలసంధి, బాబ్-ఎల్-మాండెబ్, సూయజ్ కాలువ, టర్కిష్ జలసంధులు — ఇంధన వాణిజ్యానికి ప్రధాన ఇరుకు మార్గాలు ఇవే.

India & World Comparison

హార్ముజ్ జలసంధికి పెద్ద ఎత్తున ప్రత్యామ్నాయం లేదు. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఇరాన్‌లలో ఉన్న పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం కలిపి రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్ మాత్రమే. 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో జలసంధి ద్వారా వెళ్లింది రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్. అంటే సిద్ధాంతంలో కూడా నాలుగో వంతు కంటే తక్కువే భూమార్గంలో మళ్లించగలరు. ఈ మార్గంపై ఆధారపడే ప్రధాన ఎగుమతిదారులు సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఇరాక్, ఇరాన్. భారత్ తన ముడి చమురులో పెద్ద భాగం దిగుమతి చేసుకుంటుంది. గల్ఫ్ సరఫరాదారులపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. కాబట్టి అట్లాంటిక్ ఉత్పత్తిదారుల మీద ఆధారపడే దేశాల కంటే భారత్ ముప్పు ఎక్కువ.

Future Impact

• జలసంధిలో ముప్పు కొనసాగితే గల్ఫ్ మార్గాల్లో యుద్ధ ప్రమాద బీమా రేట్లు పెరుగుతాయి. అది భారత శుద్ధి కర్మాగారాలకు చమురు వ్యయాన్ని పెంచుతుంది.
• గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, చుట్టుపక్కల జలాల్లో భారత నౌకాదళ మొహరింపు ఇప్పటి స్థాయిలో లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా కొనసాగుతుంది.
• నావికుల రక్షణ నియమాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ప్రమాద ప్రాంత ప్రకటనలు, సిబ్బంది మార్పు నిబంధనలు, పరిహార చట్రం — ఇవన్నీ చర్చకు వస్తాయి.
• పునరావృత ఘటనలు ముడి చమురు మూలాల వైవిధ్యానికి, వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వల విస్తరణకు బలం ఇస్తాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• కువైట్ జెండా ముడి చమురు ట్యాంకర్ MT Kazimah IIIపై హార్ముజ్ జలసంధిలో దాడి జరిగింది.
• ఈ ఘటన 3 అక్టోబర్ 2026న వెలుగులోకి వచ్చింది.
• ఓడలోని ఐదుగురు భారతీయులను క్షేమంగా ఒడ్డుకు తరలించారు.
• ఆపరేషన్‌ను Embassy of India in Oman సమన్వయం చేసింది.
• ఒమన్ అధికారులు రక్షణ పనికి సహకరించారు.
• ఓడ టోగోలోని Port of Loméకు వెళ్తోంది.
• Ministry of External Affairs ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ భారత ప్రకటన ఇచ్చారు.
• పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో నడిచే 12 సరకు ఓడల్లో 163 మంది భారతీయ నావికులు ఉన్నారు.
• ఆ ప్రాంతంలోని వాణిజ్య ఓడల్లో 4,500 మందికి పైగా భారతీయ నావికులు పనిచేస్తున్నారు.
• హార్ముజ్ జలసంధి ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది.
• 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ద్రవాలు వెళ్లాయి.
• ప్రపంచ పెట్రోలియం ద్రవాల వినియోగంలో అది 20 శాతం.
• అందులో ముడి చమురు, కాండెన్సేట్ రోజుకు 1.47 కోట్ల బ్యారెల్స్.
• ప్రత్యామ్నాయ పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్ మాత్రమే.
• ఓడలపై దాడులు పర్షియన్ గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్రం, నల్ల సముద్రం వరకు విస్తరించాయి.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: సముద్ర ఇరుకు మార్గాలు, హార్ముజ్ జలసంధి

• Definition: ప్రధాన సముద్ర మార్గంలో ఉన్న ఇరుకు దారి ఇది. అది మూసుకుపోతే ఓడలు చాలా దూరం తిరగాలి, లేదా సరఫరా ఆగిపోతుంది.
• Constitutional / Legal Basis: United Nations Convention on the Law of the Sea, 1982 అంతర్జాతీయ నౌకాయాన జలసంధుల్లో ప్రయాణ హక్కు ఇస్తుంది. తీర దేశాలు ఆ హక్కును నిలిపివేయలేవు.
• Scientific / Economic Principle: ఇక్కడ పనిచేసే సూత్రం కేంద్రీకరణ. మళ్లించగలిగే వాటా ఎంత తక్కువైతే ధరల ప్రభావం అంత ఎక్కువ. సరఫరా నిజంగా ఆగకపోయినా ఈ ప్రభావం ఉంటుంది.
• Link to this event: ఒక్క ట్యాంకర్‌పై ఒక్క దాడి భారత్ నుంచి దౌత్య స్పందన తెచ్చింది. ప్రపంచ చమురు రవాణాలో పెద్ద వాటా ఈ జలసంధిలోనే కేంద్రీకృతమై ఉండడమే కారణం.
• Origin & History: 1980లలో ఇరాన్–ఇరాక్ యుద్ధ కాలంలో గల్ఫ్‌లో ట్యాంకర్లపై దాడులు క్రమపద్ధతిగా మొదలయ్యాయి.
• Key milestone 1: United Nations Convention on the Law of the Sea 1982లో ఆమోదం పొందింది. అంతర్జాతీయ జలసంధుల్లో ప్రయాణ హక్కును అది క్రోడీకరించింది.
• Key milestone 2: Convention for the Suppression of Unlawful Acts against the Safety of Maritime Navigation 1988లో ఆమోదం పొందింది. ఓడలపై దాడులను నేరంగా ప్రకటించింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: భారత Strategic Petroleum Reserve కార్యక్రమం సరఫరా షాక్‌లను తగ్గిస్తుంది. 2019 నుంచి గల్ఫ్‌లో భారత నౌకాదళ మొహరింపు రక్షణ సామర్థ్యం ఇస్తుంది. International Maritime Organization భద్రతా ఒప్పందాలు వాణిజ్య నౌకాయానాన్ని నియంత్రిస్తాయి.
• Nodal Ministry / Body: విదేశాల్లో భారతీయుల రక్షణ Ministry of External Affairs బాధ్యత. భారతీయ నావికుల నియంత్రణ Ministry of Ports, Shipping and Waterways కింద Directorate General of Shipping చూస్తుంది. సముద్ర భద్రత భారత నౌకాదళం చూస్తుంది.
• India-specific relevance: భారత్ వినియోగించే ముడి చమురులో పెద్ద భాగం దిగుమతే. అందులో గల్ఫ్ ఉత్పత్తిదారుల వాటా ఎక్కువ. కాబట్టి హార్ముజ్ జలసంధి భారత్‌కు దూరపు విషయం కాదు — నేరుగా ఇంధన భద్రతా అంశం.
• Global comparison: ఇతర ప్రధాన ఇంధన ఇరుకు మార్గాలు మలక్కా జలసంధి, బాబ్-ఎల్-మాండెబ్, సూయజ్ కాలువ, టర్కిష్ జలసంధులు. వీటన్నిటిలో ఎక్కువ చమురు వెళ్లేది హార్ముజ్ ద్వారానే.
• Data point: 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ద్రవాలు ఈ జలసంధి ద్వారా వెళ్లాయి. ప్రపంచ సముద్ర చమురు వాణిజ్యంలో అది దాదాపు నాలుగో వంతు.
• Common exam angle: జలసంధి ఏ రెండు దేశాల మధ్య ఉంది, ప్రపంచ చమురు ప్రవాహంలో వాటా ఎంత, ఏ ఉత్పత్తిదారులు ఆధారపడతారు, ప్రయాణ హక్కు ఇచ్చే ఒప్పందం ఏది — ఇవే అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "హార్ముజ్ = ఒమన్ + ఇరాన్, ప్రపంచ చమురులో ఐదో వంతు". కలిపే రెండు జలరాశులు — పర్షియన్ గల్ఫ్, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్.

---

❓ Practice MCQs

---

Q1. 3 అక్టోబర్ 2026న హార్ముజ్ జలసంధిలో దాడికి గురైన ఓడ ఏది? [Easy]

A) MT Chem Pluto

B) MT Kazimah III

C) MV Ruen

D) MT Marlin Luanda

Answer: B

Explanation: కువైట్ జెండా కింద నడిచే ముడి చమురు ట్యాంకర్ MT Kazimah IIIపై ఈ దాడి జరిగింది.

---

Q2. దాడికి గురైన ట్యాంకర్ నుంచి క్షేమంగా ఒడ్డుకు చేరిన భారతీయులు ఎంతమంది? [Easy]

A) ముగ్గురు

B) నలుగురు

C) ఐదుగురు

D) తొమ్మిది మంది

Answer: C

Explanation: MT Kazimah IIIలో ఉన్న ఐదుగురు భారతీయులందరినీ క్షేమంగా ఒడ్డుకు తరలించారు.

---

Q3. భారతీయ సిబ్బంది తరలింపును సమన్వయం చేసిన భారత కార్యాలయం ఏది? [Moderate]

A) Embassy of India in Oman

B) Embassy of India in Kuwait

C) Consulate General of India in Dubai

D) Embassy of India in Tehran

Answer: A

Explanation: Embassy of India in Oman ఈ ఆపరేషన్‌ను సమన్వయం చేసి ఒమన్ అధికారులకు కృతజ్ఞతలు తెలిపింది.

---

Q4. హార్ముజ్ జలసంధి ఏ రెండు దేశాల మధ్య ఉంది? [Moderate]

A) ఇరాన్, యూఏఈ

B) ఒమన్, యెమెన్

C) సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్

D) ఒమన్, ఇరాన్

Answer: D

Explanation: హార్ముజ్ జలసంధి ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో కలుపుతుంది.

---

Q5. 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రోజుకు ఎంత పెట్రోలియం ద్రవం వెళ్లింది? [Moderate]

A) 1.09 కోట్ల బ్యారెల్స్

B) 1.47 కోట్ల బ్యారెల్స్

C) 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్

D) 61 లక్షల బ్యారెల్స్

Answer: C

Explanation: రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ వెళ్లాయి. అందులో ముడి చమురు, కాండెన్సేట్ 1.47 కోట్ల బ్యారెల్స్.

---

Q6. MT Kazimah III ఏ దేశ జెండా కింద నమోదైంది? [Tricky]

A) కువైట్

B) పనామా

C) లైబీరియా

D) మార్షల్ దీవులు

Answer: A

Explanation: MT Kazimah III కువైట్ జెండా కింద నడిచే ముడి చమురు ట్యాంకర్.

---

Q7. ఈ ఘటన గురించి సరైన వాక్యం ఏది? [Tricky]

A) ఆ ట్యాంకర్ భారత ఓడరేవుకు వెళ్తోంది

B) ఓడలోని సిబ్బంది అందరూ భారతీయులే

C) ఈ దాడి ఎర్ర సముద్రంలో జరిగింది

D) ఆ ట్యాంకర్ టోగోలోని Port of Loméకు వెళ్తోంది

Answer: D

Explanation: ఓడ టోగోలోని Port of Loméకు వెళ్తోంది. దాడి హార్ముజ్ జలసంధిలో జరిగింది. సిబ్బందిలో ఐదుగురు భారతీయులు.

---

Q8. అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి ఉపయోగపడే జలసంధుల్లో ప్రయాణ హక్కు ఏ ఒప్పందం ఇస్తుంది? [Tricky]

A) Chicago Convention, 1944

B) United Nations Convention on the Law of the Sea, 1982

C) MARPOL Convention, 1973

D) SOLAS Convention, 1974

Answer: B

Explanation: United Nations Convention on the Law of the Sea, 1982 ఈ ప్రయాణ హక్కును క్రోడీకరించింది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

---

PYQ 1:

హార్ముజ్ జలసంధి పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను ఏ జలరాశితో కలుపుతుంది?

A) ఎర్ర సముద్రం

B) మధ్యధరా సముద్రం

C) గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్

D) గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్

Answer: C

Explanation: హార్ముజ్ జలసంధి పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో కలుపుతుంది. అక్కడి నుంచి అరేబియా సముద్రంలోకి దారి ఉంది.

---

PYQ 2:

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. హార్ముజ్ జలసంధి ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది.

2. 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో ఈ జలసంధి ద్వారా రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ద్రవాలు వెళ్లాయి.

3. ఈ జలసంధి చుట్టూ ఉన్న పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం అందులో వెళ్లే పరిమాణం కంటే ఎక్కువ.

పైవాటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) అన్నీ సరైనవి

Answer: B

Explanation: మొదటి రెండు సరైనవి. మూడో వాక్యం తప్పు — పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్ మాత్రమే; జలసంధి ద్వారా వెళ్లేది 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్.

---

PYQ 3:

Assertion (A): హార్ముజ్ జలసంధిలో ఒక్క ట్యాంకర్‌పై దాడి జరిగినా ప్రపంచ చమురు ధరలు కదులుతాయి.

Reason (R): ఈ జలసంధి ద్వారా వెళ్లే చమురులో చిన్న భాగాన్ని మాత్రమే ఉన్న భూమార్గ పైప్‌లైన్లలో మళ్లించగలరు.

A) A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకు సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకు సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది; R తప్పు

D) A తప్పు; R సరైనది

Answer: A

Explanation: పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్. జలసంధి ద్వారా వెళ్లేది 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్. అందుకే ఒక్క ఘటనకూ ధరల ప్రభావం ఉంటుంది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): విదేశీ జెండా వాణిజ్య ఓడల్లో పనిచేసే భారతీయ నావికుల రక్షణలో భారత్ ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను చర్చించండి.

ఇక్కడ మూల సమస్య అధికార పరిధిదే. సిబ్బంది భారతీయులు, కానీ ఓడ భారతీయం కాదు. 3 అక్టోబర్ 2026న హార్ముజ్ జలసంధిలో దాడికి గురైన MT Kazimah III కువైట్ జెండా ఓడ. అది టోగోలోని Port of Loméకు వెళ్తోంది. ఓడలో ఐదుగురు భారతీయులు ఉన్నారు. ఆ ఓడపై భారత్‌కు అధికారం లేదు. పౌరులపై బాధ్యత మాత్రమే ఉంది.

కాబట్టి ఆచరణలో రక్షణ సాధనం రాయబార సామర్థ్యమే. Embassy of India in Oman తరలింపును సమన్వయం చేసింది. ఐదుగురూ క్షేమంగా ఒడ్డుకు చేరారు. ఒమన్ అధికారులు సహకరించారు. ఈ విజయం భారత చట్ట అధికారం వల్ల రాలేదు — ఆతిథ్య దేశ సహకారం వల్లే వచ్చింది.

ముప్పు పరిధి పెద్దది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో నడిచే 12 సరకు ఓడల్లో 163 మంది భారతీయ నావికులు ఉన్నారు. ఆ ప్రాంతంలో మొత్తం 4,500 మందికి పైగా పనిచేస్తున్నారు. ముందుకు దారి ఏమిటి? ప్రమాద ప్రాంత నియమాలు, సిబ్బంది గమనిక వ్యవస్థ, వేగంగా ఒడ్డుకు దిగడానికి తీర దేశాలతో శాశ్వత ఏర్పాట్లు.

---

Question 2 (250 words): భారత ఇంధన భద్రతకు హార్ముజ్ జలసంధి వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యాన్ని పరిశీలించి, ఆ ముప్పును తగ్గించే మార్గాలను అంచనా వేయండి.

ప్రపంచ ఇంధన వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన సముద్ర ఇరుకు మార్గం ఇదే. భారత్‌కు ఈ ముప్పు అప్పుడప్పుడు వచ్చేది కాదు — నిర్మాణాత్మకమైనది. జలసంధి ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో కలుపుతుంది. 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో ఇక్కడ రోజుకు 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ద్రవాలు వెళ్లాయి. అందులో ముడి చమురు, కాండెన్సేట్ 1.47 కోట్లు; ఉత్పత్తులు 61 లక్షలు. ప్రపంచ పెట్రోలియం ద్రవాల వినియోగంలో అది 20 శాతం. సముద్ర చమురు వాణిజ్యంలో దాదాపు నాలుగో వంతు.

3 అక్టోబర్ 2026 ఘటన ఈ మార్గం భారత విధాన అంశంగా ఎలా మారుతుందో చూపింది. కువైట్ జెండా ట్యాంకర్ MT Kazimah IIIపై దాడి జరిగింది. ఓడలో ఐదుగురు భారతీయులు ఉన్నారు. Embassy of India in Oman వారి తరలింపును సమన్వయం చేసింది. నావికుల భద్రతకు కట్టుబడి ఉన్నామని Ministry of External Affairs పునరుద్ఘాటించింది.

నిర్మాణాత్మక ఇబ్బంది ఏమిటి? పెద్ద ఎత్తున ప్రత్యామ్నాయ మార్గం లేదు. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఇరాన్ పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం కలిపి రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్. మొత్తం ప్రవాహంలో నాలుగో వంతు కంటే తక్కువ. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఇరాక్, ఇరాన్ అన్నీ ఎగుమతులకు ఈ జలసంధిపైనే ఆధారపడతాయి.

కాబట్టి భారత్ ఎంపికలు పొరలుగా ఉండాలి, ప్రత్యామ్నాయంగా కాదు. ముడి చమురు మూలాల వైవిధ్యం పరిమాణ ముప్పును తగ్గిస్తుంది. వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వల విస్తరణ అంతరాయ కాలంలో సమయం ఇస్తుంది. 2019 నుంచి కొనసాగుతున్న నౌకాదళ మొహరింపు రక్షణ సామర్థ్యం ఇస్తుంది. గల్ఫ్ దేశాలతో లోతైన భద్రతా సహకారం రాయబార, రక్షణ మార్గాలను సజీవంగా ఉంచుతుంది. ఈ కేసులో ఐదు ప్రాణాలను కాపాడింది అదే మార్గం.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు హార్ముజ్ జలసంధిని బాబ్-ఎల్-మాండెబ్తో కలిపేస్తారు. సరైన విషయం ఇది — హార్ముజ్ జలసంధి ఒమన్, ఇరాన్ మధ్య ఉంది; పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో కలుపుతుంది. బాబ్-ఎల్-మాండెబ్ ఎర్ర సముద్రం దక్షిణ చివరన ఉంది.
• Trap 2: సంకట సమయంలో భూమార్గ పైప్‌లైన్లు హార్ముజ్ స్థానాన్ని తీసుకోగలవు అని చాలామంది అనుకుంటారు. నిజం వేరు — సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఇరాన్ పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం కలిపి రోజుకు సుమారు 47 లక్షల బ్యారెల్స్ మాత్రమే. 2025 మొదటి అర్ధ భాగంలో జలసంధి ద్వారా వెళ్లింది 2.09 కోట్ల బ్యారెల్స్.
• Trap 3: జెండా దేశం, సిబ్బంది దేశం మధ్య తేడాను చాలామంది మరిచిపోతారు. ఇది గుర్తుపెట్టుకోండి — MT Kazimah III కువైట్ జెండా ఓడ; సిబ్బందిలో ఐదుగురు భారతీయులు. ఇక్కడ భారత బాధ్యత వచ్చింది సిబ్బంది పౌరసత్వం వల్ల, ఓడ నమోదు వల్ల కాదు.