టర్కియే నుంచి భారత్‌కు మాదకద్రవ్య ముఖ్య నిందితుడి బహిష్కరణ

What Happened

టర్కియే నుంచి నవప్రీత్ సింగ్‌ను భారత ఏజెన్సీలు తీసుకొచ్చాయి. ఈ ప్రకటన 3 అక్టోబర్ 2026న కేంద్ర హోం మంత్రి నుంచి వచ్చింది. అతను మాదకద్రవ్య రవాణా ముఖ్య నిందితుడు. ఆఫ్గనిస్తాన్ నుంచి హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ భారత్‌లోకి తరలించాడని ఆరోపణ. నవాబ్ విర్క్ అనే నకిలీ పేరుతో జీవిస్తున్నాడని చెబుతున్నారు. అదే రోజు ఢిల్లీ పోలీసులు అతన్ని Rouse Avenue Court ముందు హాజరుపరిచారు. పది రోజుల కస్టడీ రిమాండ్ కోరారు. కోర్టు పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ మంజూరు చేసింది.

When & Where

ప్రకటన 3 అక్టోబర్ 2026న వచ్చింది. నిందితుడిని టర్కియే నుంచి భారత్‌కు తీసుకొచ్చారు. అక్కడే అతను ఉన్నాడని గుర్తించారు. కోర్టు విచారణ అదే రోజు ఢిల్లీలోని Rouse Avenue Courtలో జరిగింది. అతను నడిపాడని ఆరోపిస్తున్న రవాణా మార్గం ఆఫ్గనిస్తాన్ నుంచి మొదలవుతుంది. ఆఫ్గనిస్తాన్ గోల్డెన్ క్రెసెంట్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ దారి ఇరాన్, పాకిస్తాన్ గుండా వెళ్తుంది. భూమార్గం, సముద్ర మార్గం రెండింటి ద్వారా భారత్‌కు చేరుతుంది.

Who Is Involved

• నవప్రీత్ సింగ్ — నిందితుడు. నవాబ్ విర్క్ అనే పేరుతో తిరిగాడని ఆరోపణ.
• కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా — బహిష్కరణను, విస్తృత మాదకద్రవ్య వ్యతిరేక లక్ష్యాన్ని ప్రకటించారు.
• ఢిల్లీ పోలీసులు — నిందితుడిని కోర్టులో హాజరుపరిచి కస్టడీ రిమాండ్ కోరారు.
• Rouse Avenue Court, ఢిల్లీ — పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ మంజూరు చేసింది.
• టర్కియే ప్రభుత్వం — నిందితుడిని వెళ్లగొట్టిన దేశం.
• Gujarat Anti-Terrorism Squad, Indian Coast Guard, కేంద్ర నిఘా సంస్థలు — అదే రోజు ప్రస్తావించిన అరేబియా సముద్ర స్వాధీనం చేశాయి.

How It Works

1. కోరుకున్న నిందితుడు విదేశాల్లో దొరికినప్పుడు భారత్‌కు రెండు దారులు ఉంటాయి — అప్పగింత లేదా బహిష్కరణ. అప్పగింత అధికారిక చట్ట ప్రక్రియ. సాధారణంగా ఒప్పందం, ఆతిథ్య దేశ కోర్టు నిర్ణయం అవసరం.
2. బహిష్కరణ వేరు. ఇది ఆతిథ్య దేశ వలస శాఖ చర్య. వీసా ఉల్లంఘన, నకిలీ గుర్తింపు, చెల్లని ప్రయాణ పత్రాలు — ఇవే కారణాలు. అప్పగింత ఒప్పందం, నేరంపై కోర్టు తీర్పు ఇక్కడ అవసరం లేదు.
3. బహిష్కరణ ఆధారం వలస చట్టమే, నేరారోపణ కాదు. కాబట్టి ఈ కేసులో చెప్పినట్టు నకిలీ గుర్తింపే వెళ్లగొట్టడానికి కారణం అవుతుంది.
4. నిందితుడు భారత్‌కు చేరిన తర్వాత అరెస్టు జరిగిన 24 గంటల్లోపు మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలి. ఇది రాజ్యాంగ నిబంధన.
5. ఆ తర్వాత ఏజెన్సీ పోలీసు కస్టడీ కోరుతుంది. విచారణ, స్వాధీనాలు, సహ నిందితులతో ముఖాముఖి — ఇవన్నీ పూర్తి చేయాలి. కాలపరిమితిని కోర్టు నిర్ణయిస్తుంది. ఇక్కడ పది రోజులు ఇచ్చింది.
6. తర్వాత Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 కింద విచారణ సాగుతుంది. పట్టుబడిన పరిమాణం చిన్నదా, మధ్యస్థమా, వాణిజ్య స్థాయా — దాన్ని బట్టి శిక్ష మారుతుంది.

Why It Matters

• భద్రతా కోణం: గోల్డెన్ క్రెసెంట్ నుంచి వచ్చే హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ మార్గాలు వ్యవస్థీకృత నేరాలకు డబ్బు ఇస్తాయి. కొన్ని కేసుల్లో ఉగ్రవాద నిధులకూ దారి తీస్తాయి.
• చట్ట కోణం: బహిష్కరణ, అప్పగింత మధ్య ఆచరణాత్మక తేడాను ఈ కేసు చూపింది. నిందితుడిని ఎంత వేగంగా తెచ్చుకోగలరో ఈ తేడానే నిర్ణయిస్తుంది.
• దౌత్య కోణం: కోరిన నిందితుడిని పంపడం పూర్తిగా ఆతిథ్య దేశ సహకారంపైనే ఆధారపడుతుంది. కాబట్టి చట్ట అమలు దౌత్యం ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో పనిచేసే భాగమే.
• విధాన కోణం: 2029 డిసెంబర్ లోపు ముఠాలను నాశనం చేస్తామన్న లక్ష్యం బహిరంగ గడువు. ఏజెన్సీల పనితీరును దీనితోనే కొలుస్తారు.

Historical Background

భారత మాదకద్రవ్య వ్యతిరేక చట్రం దశలవారీగా ఏర్పడింది. Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act 1985లో వచ్చింది. వలస కాలపు నల్లమందు, ప్రమాదకర ఔషధ చట్టాలను అది ఒకే చట్టంలో కలిపింది. ఆ చట్టం కింద 1986లో Narcotics Control Bureau ఏర్పడింది. ఇది అత్యున్నత సమన్వయ సంస్థ. Ministry of Home Affairs కింద పనిచేస్తుంది. మాదకద్రవ్య రవాణాదారులకు నివారణ నిర్బంధ చట్టం 1988లో వచ్చింది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో దృష్టి మారింది. పట్టుబడిన పరిమాణం కాదు, ముఠాలను విచ్ఛిన్నం చేయడమే లక్ష్యం. డబ్బు దారులను గుర్తించడం, విదేశాల్లోని నిర్వాహకులను లక్ష్యం చేయడం, పరారీలో ఉన్న వారిని తెచ్చుకోవడం ఇప్పుడు ప్రధానం.

Previous Related Events

• 3 అక్టోబర్ 2026: బహిష్కరణ ప్రకటన వచ్చిన రోజే అరేబియా సముద్రంలో ఇరాన్ పడవ నుంచి 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఐదుగురు పాకిస్తాన్ పౌరులను అరెస్టు చేశారు.
• ఇటీవలి సంవత్సరాలు: అరేబియా సముద్రంలో మాదకద్రవ్య స్వాధీనాలు పునరావృతమవుతున్నాయి. Indian Coast Guard, రాష్ట్ర ఉగ్రవాద నిరోధక దళాలు, కేంద్ర సంస్థలు కలిసి ఈ ఆపరేషన్లు చేస్తున్నాయి.
• కొనసాగుతున్నది: విదేశాల్లో దొరికిన నిందితులను తెచ్చుకోవడానికి భారత ఏజెన్సీలు అప్పగింత కంటే వలస ఆధారిత బహిష్కరణను ఎక్కువగా వాడుతున్నాయి. ఇదే వేగమైన దారి.

Static GK Connection

• Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985: మాదకద్రవ్యాలు, మనోవికార ఔషధాలపై భారత ప్రధాన చట్టం ఇదే. పరిమాణాన్ని బట్టి శిక్ష మారుతుంది.
• Narcotics Control Bureau: 1985 చట్టం కింద 1986లో ఏర్పడింది. అత్యున్నత మాదకద్రవ్య చట్ట అమలు, సమన్వయ సంస్థ. Ministry of Home Affairs కింద పనిచేస్తుంది.
• Extradition Act, 1962: భారత్‌లో అప్పగింతను నియంత్రించే చట్టం. బహిష్కరణ దీనికి వేరైన ప్రక్రియ.
• రాజ్యాంగంలోని Article 22: అరెస్టు అయిన వ్యక్తిని 24 గంటల్లోపు దగ్గరలోని మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలని చెబుతుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచంలో అతి పెద్ద అక్రమ నల్లమందు ఉత్పత్తి ప్రాంతాలు రెండు. భారత్ ఆ రెండింటి మధ్యలో ఉంది. వాయవ్యంలో గోల్డెన్ క్రెసెంట్ — ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్. తూర్పున గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ — మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్. ఒకేసారి ఈ రెండు ప్రాంతాల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనే దేశాలు చాలా తక్కువ. అంతర్జాతీయ చట్ట చట్రం అన్ని దేశాలకూ ఒకటే. అది మూడు ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందాలపై నిలబడింది — Single Convention on Narcotic Drugs, 1961; Convention on Psychotropic Substances, 1971; Convention against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances, 1988. అమలు సహకారాన్ని United Nations Office on Drugs and Crime సమన్వయం చేస్తుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం వియన్నాలో ఉంది.

Future Impact

• పది రోజుల పోలీసు కస్టడీలో ఎంత తెలుస్తుందో ముఖ్యం. ముఠా నిర్వాహకులు, నిధులు ఇచ్చిన వారు, భారత్‌లో పంపిణీ గొలుసు — ఇవన్నీ ఈ కాలంలోనే బయటపడాలి.
• విచారణ Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 కింద సాగుతుంది. పట్టుబడిన పరిమాణమే శిక్ష స్థాయిని నిర్ణయిస్తుంది.
• 2029 డిసెంబర్ గడువు రాబోయే కొన్ని సంవత్సరాల అమలుకు కొలమానం ఇస్తుంది.
• అప్పగింత కంటే బహిష్కరణపై ఆధారపడడం కొనసాగుతుంది. రవాణా మార్గంలోని దేశాలతో చట్ట అమలు సహకార అభ్యర్థనలను భారత్ ఇదే పద్ధతిలో రూపొందిస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• నవప్రీత్ సింగ్‌ను టర్కియే నుంచి భారత్‌కు తెచ్చారు; ప్రకటన 3 అక్టోబర్ 2026.
• ఈ ప్రకటన చేసింది కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా.
• అతన్ని మాదకద్రవ్య రవాణా ముఖ్య నిందితుడిగా పేర్కొన్నారు.
• నవాబ్ విర్క్ అనే నకిలీ పేరుతో తిరిగాడని ఆరోపణ.
• ఆఫ్గనిస్తాన్ నుంచి హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ భారత్‌లోకి తరలించాడని కేసు.
• హోం మంత్రి దీన్ని బహిష్కరణ అన్నారు; అప్పగింత కాదు.
• ఢిల్లీలోని Rouse Avenue Court పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ ఇచ్చింది.
• ఢిల్లీ పోలీసులు పది రోజుల కస్టడీ రిమాండ్ కోరారు.
• 2029 డిసెంబర్ లోపు ప్రతి ముఠానూ నాశనం చేయడం ప్రభుత్వ లక్ష్యం.
• అరేబియా సముద్రంలో ఇరాన్ పడవ నుంచి 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ స్వాధీనం.
• ఆ ఆపరేషన్‌లో Gujarat Anti-Terrorism Squad, Indian Coast Guard, కేంద్ర నిఘా సంస్థలు పాల్గొన్నాయి.
• ఆ కేసులో ఐదుగురు పాకిస్తాన్ పౌరులను అరెస్టు చేశారు.
• ప్రధాన చట్టం Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985.
• Narcotics Control Bureau ఆ చట్టం కింద 1986లో ఏర్పడింది.
• ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్ కలిపి గోల్డెన్ క్రెసెంట్.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: మాదకద్రవ్య అమలులో బహిష్కరణ, అప్పగింత తేడా

• Definition: అప్పగింత అంటే ఒప్పందం లేదా ఏర్పాటు కింద ఒక దేశం నిందితుడిని మరో దేశానికి అధికారికంగా అప్పగించడం. బహిష్కరణ అంటే ఆతిథ్య దేశం తన వలస చట్టం కింద విదేశీ పౌరుడిని వెళ్లగొట్టడం.
• Constitutional / Legal Basis: భారత్ నుంచి అప్పగింతను Extradition Act, 1962 నియంత్రిస్తుంది. అరెస్టు అయిన 24 గంటల్లోపు మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలని Article 22 చెబుతుంది. మాదకద్రవ్య నేరాల విచారణ Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 కింద జరుగుతుంది.
• Scientific / Economic Principle: రవాణా ముఠాలు మార్గ ఆర్థికశాస్త్రం మీద నడుస్తాయి. అమలు బలహీనంగా ఉన్న చోటికే దారి మళ్లిస్తాయి. అందుకే ఒక చోట అడ్డుకున్నా ప్రవాహం ఆగదు — స్థానం మారుతుంది.
• Link to this event: నిందితుడిని బహిష్కరణ ద్వారా తెచ్చారు. అప్పగింతకు అవసరమైన ఒప్పందం, కోర్టు దశలు దీనితో తప్పాయి.
• Origin & History: భారత్‌లో ఏకీకృత మాదకద్రవ్య చట్టం 1985 నుంచే. ఆ ఏడాదే Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act వచ్చింది.
• Key milestone 1: 1985 చట్టం కింద 1986లో Narcotics Control Bureau ఏర్పడింది.
• Key milestone 2: Convention against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances 1988లో ఆమోదం పొందింది. రవాణా, డబ్బు చలామణి, పరస్పర న్యాయ సహాయంపై బాధ్యతలు ఇది సృష్టించింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: Extradition Act, 1962; మాదకద్రవ్య రవాణాదారులకు 1988లో వచ్చిన నివారణ నిర్బంధ చట్టం; రిమాండ్, కస్టడీ ప్రక్రియకు Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023; కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయానికి Narco-Coordination Centre ఏర్పాటు.
• Nodal Ministry / Body: Ministry of Home Affairs, దాని కింద Narcotics Control Bureau. స్థానిక అమలు రాష్ట్ర పోలీసులు, ఉగ్రవాద నిరోధక దళాలు చూస్తాయి. సముద్రంలో అడ్డుకోవడం Indian Coast Guard, భారత నౌకాదళం చూస్తాయి.
• India-specific relevance: భారత్ గోల్డెన్ క్రెసెంట్, గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ మధ్యలో ఉంది. రవాణా మార్గం కూడా, వినియోగ మార్కెట్ కూడా. కాబట్టి అమలు రెండు వైపుల సమస్య.
• Global comparison: 1961, 1971, 1988 మూడు ఐక్యరాజ్యసమితి మాదకద్రవ్య ఒప్పందాలు చాలా దేశాలకు వర్తిస్తాయి. పర్యవేక్షణ, సహకారాన్ని వియన్నాలోని United Nations Office on Drugs and Crime సమన్వయం చేస్తుంది.
• Data point: 3 అక్టోబర్ 2026న ప్రస్తావించిన మరో ఆపరేషన్‌లో అరేబియా సముద్రంలో ఇరాన్ పడవ నుంచి 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
• Common exam angle: Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act సంవత్సరం, Narcotics Control Bureau ఏర్పాటు సంవత్సరం, దాని మాతృ చట్టం, గోల్డెన్ క్రెసెంట్, గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ దేశాలు, బహిష్కరణ–అప్పగింత తేడా — ఇవే అడుగుతారు.
• Easy memory hook: భారత చట్రం — "1985 చట్టం, 1986 బ్యూరో". ప్రాంతాలు — "క్రెసెంట్ = ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్"; "ట్రయాంగిల్ = మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్".

---

❓ Practice MCQs

---

Q1. నవప్రీత్ సింగ్‌ను ఏ దేశం నుంచి భారత్‌కు బహిష్కరించారు? [Easy]

A) యూఏఈ

B) థాయిలాండ్

C) టర్కియే

D) నేపాల్

Answer: C

Explanation: టర్కియే నుంచి నిందితుడిని తెచ్చినట్టు కేంద్ర హోం మంత్రి 3 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించారు.

---

Q2. నిందితుడు ఏ నకిలీ పేరుతో తిరుగుతున్నాడని ఆరోపణ? [Easy]

A) నవాబ్ విర్క్

B) జగ్‌తార్ సంధు

C) హర్మన్ బ్రార్

D) రంజిత్ ధిల్లాన్

Answer: A

Explanation: నవాబ్ విర్క్ అనే నకిలీ గుర్తింపుతో అతను తిరుగుతున్నాడని ఆరోపణ.

---

Q3. ఈ కేసులో పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ ఇచ్చిన కోర్టు ఏది? [Moderate]

A) Patiala House Court, ఢిల్లీ

B) Tis Hazari Court, ఢిల్లీ

C) Saket Court, ఢిల్లీ

D) Rouse Avenue Court, ఢిల్లీ

Answer: D

Explanation: ఢిల్లీలోని Rouse Avenue Court 3 అక్టోబర్ 2026న పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ మంజూరు చేసింది.

---

Q4. మాదకద్రవ్య నేరాలపై భారత ప్రధాన చట్టం ఏది? [Moderate]

A) Prevention of Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1988

B) Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985

C) Extradition Act, 1962

D) Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023

Answer: B

Explanation: Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 ప్రధాన చట్టం. పట్టుబడిన పరిమాణాన్ని బట్టి శిక్ష మారుతుంది.

---

Q5. Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act కింద 1986లో ఏర్పడిన సంస్థ ఏది? [Moderate]

A) Narcotics Control Bureau

B) National Investigation Agency

C) Enforcement Directorate

D) Central Bureau of Investigation

Answer: A

Explanation: Narcotics Control Bureau 1985 చట్టం కింద 1986లో ఏర్పడింది. Ministry of Home Affairs కింద పనిచేస్తుంది.

---

Q6. బహిష్కరణ, అప్పగింత మధ్య తేడాను సరిగ్గా చెప్పే వాక్యం ఏది? [Tricky]

A) బహిష్కరణకు ద్వైపాక్షిక ఒప్పందం అవసరం; అప్పగింతకు అవసరం లేదు

B) రెండింటికీ కోరిన దేశంలో ముందుగా శిక్ష పడాలి

C) బహిష్కరణ ఆతిథ్య దేశ వలస చర్య; అప్పగింత సాధారణంగా ఒప్పందంపై ఆధారపడిన అధికారిక చట్ట ప్రక్రియ

D) అప్పగింతను ఒక దేశ సొంత పౌరులకే వాడతారు

Answer: C

Explanation: బహిష్కరణ ఆతిథ్య దేశ వలస చట్టం కింద వెళ్లగొట్టడం. అప్పగింత ఒప్పందం, కోర్టు నిర్ణయం ఆధారంగా జరిగే అధికారిక ప్రక్రియ.

---

Q7. గోల్డెన్ క్రెసెంట్‌లో ఏ దేశాలు ఉన్నాయి? [Tricky]

A) మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్

B) ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్

C) కొలంబియా, పెరూ, బొలీవియా

D) మొరాకో, అల్జీరియా, ట్యునీషియా

Answer: B

Explanation: గోల్డెన్ క్రెసెంట్ అంటే ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్. మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్ కలిపి గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్.

---

Q8. 3 అక్టోబర్ 2026న ప్రస్తావించిన అరేబియా సముద్ర ఆపరేషన్‌లో ఏమి స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఎవరు? [Tricky]

A) 526 కిలోలు; Narcotics Control Bureau ఒక్కటే

B) 256 కిలోలు; Gujarat Anti-Terrorism Squad, భారత నౌకాదళం

C) 526 కిలోలు; భారత నౌకాదళం, Narcotics Control Bureau

D) 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్; Gujarat Anti-Terrorism Squad, Indian Coast Guard, కేంద్ర నిఘా సంస్థలు

Answer: D

Explanation: ఇరాన్ పడవ నుంచి 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఐదుగురు పాకిస్తాన్ పౌరులను అరెస్టు చేశారు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

---

PYQ 1:

Convention against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదం పొందింది?

A) 1961

B) 1971

C) 1988

D) 2000

Answer: C

Explanation: ఇది 1988లో ఆమోదం పొందింది. దానికి ముందు 1961లో Single Convention on Narcotic Drugs, 1971లో Convention on Psychotropic Substances వచ్చాయి.

---

PYQ 2:

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act 1985లో వచ్చింది.

2. Narcotics Control Bureau Ministry of Home Affairs కింద పనిచేస్తుంది.

3. నవప్రీత్ సింగ్‌ను Extradition Act, 1962 కింద అప్పగింత ప్రక్రియ ద్వారా భారత్‌కు తెచ్చారు.

పైవాటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) అన్నీ సరైనవి

Answer: B

Explanation: మొదటి రెండు సరైనవి. మూడో వాక్యం తప్పు — హోం మంత్రి దీన్ని టర్కియే నుంచి బహిష్కరణ అన్నారు, అప్పగింత కాదు.

---

PYQ 3:

Assertion (A): నకిలీ గుర్తింపు ఆరోపణే విదేశం నుంచి కోరిన నిందితుడిని వెళ్లగొట్టడానికి కారణం అవుతుంది.

Reason (R): బహిష్కరణ ఆతిథ్య దేశ వలస చట్టం కింద జరుగుతుంది; నేరారోపణ మెరిట్‌పై ఆధారపడదు.

A) A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకు సరైన వివరణ

B) A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకు సరైన వివరణ కాదు

C) A సరైనది; R తప్పు

D) A తప్పు; R సరైనది

Answer: A

Explanation: నకిలీ గుర్తింపు, చెల్లని ప్రయాణ పత్రాల లాంటి వలస ఉల్లంఘనల మీదే బహిష్కరణ నడుస్తుంది. అందుకే అలాంటి ఉల్లంఘనే వెళ్లగొట్టడానికి కారణం అవుతుంది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): బహిష్కరణ, అప్పగింత మధ్య తేడాను వివరించి, భారత చట్ట అమలుకు ఈ తేడా ఎందుకు ముఖ్యమో చెప్పండి.

అప్పగింత, బహిష్కరణ రెండూ కోరిన వ్యక్తిని భారత్‌కు తెస్తాయి. కానీ వాటి చట్ట యంత్రాంగం వేరు. అప్పగింతను భారత్‌లో Extradition Act, 1962 నియంత్రిస్తుంది. ఇది అధికారిక అప్పగింత. సాధారణంగా ఒప్పందం, ఆతిథ్య దేశ కోర్టు నిర్ణయం అవసరం. బహిష్కరణ మాత్రం ఆతిథ్య దేశ వలస శాఖ చర్య. వీసా ఉల్లంఘన, నకిలీ గుర్తింపు, చెల్లని ప్రయాణ పత్రాలు దానికి కారణాలు. నేరారోపణతో దీనికి సంబంధం ఉండదు.

ఆచరణలో తేడా వేగంలో కనిపిస్తుంది. అప్పగింత విచారణ అప్పీళ్లతో సంవత్సరాలు సాగవచ్చు. వలస ఉల్లంఘన నిరూపితమైతే బహిష్కరణ వెంటనే పూర్తవుతుంది. 3 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించిన కేసులో ఏజెన్సీలు టర్కియే నుంచి నవప్రీత్ సింగ్ బహిష్కరణను సాధించాయని హోం మంత్రి చెప్పారు. అదే రోజు అతను ఢిల్లీ కోర్టులో హాజరయ్యాడు. పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ వచ్చింది.

ముందుకు దారి ఏమిటి? రెండు మార్గాలనూ సమాంతరంగా వాడాలి. అప్పగింత ఒప్పందాలతో పాటు వలస సహకార ఏర్పాట్లనూ నిర్మించాలి.

---

Question 2 (250 words): మాదకద్రవ్య రవాణాకు వ్యతిరేకంగా భారత సంస్థాగత చట్రాన్ని పరిశీలించి, అంతర్జాతీయ ముఠాలను విచ్ఛిన్నం చేయడంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను అంచనా వేయండి.

భారత మాదకద్రవ్య వ్యతిరేక నిర్మాణం నాలుగు దశాబ్దాల్లో ఏర్పడింది. కాగితం మీద ఇది దాదాపు పూర్తి. Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 వలస కాలపు చట్టాలను ఒకే చట్టంలో కలిపింది. శిక్షను పరిమాణం ప్రకారం శ్రేణులుగా విభజించింది. ఆ చట్టం కింద 1986లో Narcotics Control Bureau ఏర్పడింది. Ministry of Home Affairs కింద పనిచేసే అత్యున్నత సమన్వయ సంస్థ ఇది. రవాణాదారులకు నివారణ నిర్బంధ చట్టం 1988లో వచ్చింది. కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం Narco-Coordination Centre ద్వారా నడుస్తుంది. సముద్రంలో అడ్డుకోవడం Indian Coast Guard, భారత నౌకాదళం బాధ్యత.

3 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించిన కేసు ఈ చట్రం పనితీరును చూపింది. ఆఫ్గనిస్తాన్ నుంచి హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ తరలించాడని ఆరోపణ ఉన్న నవప్రీత్ సింగ్‌ను టర్కియే నుంచి బహిష్కరించి తెచ్చారు. ఢిల్లీలోని Rouse Avenue Court పది రోజుల పోలీసు కస్టడీ ఇచ్చింది. అదే రోజు అరేబియా సముద్రంలో ఇరాన్ పడవ నుంచి 526 కిలోల హెరాయిన్, మెథాంఫెటమైన్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. Gujarat Anti-Terrorism Squad, Indian Coast Guard, కేంద్ర నిఘా సంస్థలు ఈ ఆపరేషన్ చేశాయి. ఐదుగురు పాకిస్తాన్ పౌరులను అరెస్టు చేశారు.

సవాళ్లు మూడు. భౌగోళికంగా భారత్ గోల్డెన్ క్రెసెంట్, గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ మధ్య ఉంది. ఒత్తిడి రెండు వైపుల నుంచి వస్తుంది. కార్యాచరణ పరంగా ముఠా పెద్దలు విదేశాల్లో ఉంటారు. వారిని తెచ్చుకోవడం ఆతిథ్య దేశ సహకారంపైనే ఆధారపడుతుంది, భారత చట్ట పరిధిపై కాదు. నిర్మాణాత్మకంగా అడ్డుకోవడం మార్గాలను మారుస్తుంది, మూసేయదు. ముఠాలు అమలు బలహీనంగా ఉన్న చోటికే మళ్లుతాయి.

2029 డిసెంబర్ లోపు ప్రతి ముఠానూ నాశనం చేయాలన్న లక్ష్యం నమ్మదగినదిగా ఉండాలంటే మూడు పనులు కలిసి సాగాలి — ఆర్థిక దర్యాప్తు, సముద్ర నిఘా, చట్ట అమలు దౌత్యం. స్వాధీనం చేసుకున్న పరిమాణం మాత్రమే విజయ కొలమానం కాకూడదు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు బహిష్కరణను అప్పగింతతో కలిపేస్తారు. సరైన విషయం ఇది — టర్కియే నుంచి నవప్రీత్ సింగ్ రావడాన్ని హోం మంత్రి బహిష్కరణ అన్నారు. ఇది ఆతిథ్య దేశ వలస చర్య; Extradition Act, 1962 కింద అప్పగింత కాదు.
• Trap 2: Narcotics Control Bureau, Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act రెండూ ఒకే సంవత్సరంలో వచ్చాయి అని చాలామంది అనుకుంటారు. నిజం వేరు — చట్టం 1985లో, బ్యూరో ఆ చట్టం కింద 1986లో.
• Trap 3: గోల్డెన్ క్రెసెంట్, గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ చాలామంది తారుమారు చేస్తారు. ఇది గుర్తుపెట్టుకోండి — గోల్డెన్ క్రెసెంట్ అంటే ఆఫ్గనిస్తాన్, ఇరాన్, పాకిస్తాన్; గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ అంటే మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్.