What Happened

భారత ప్రభుత్వం భూటాన్ ఇంధన రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ₹4,000 కోట్ల రాయితీ లైన్ ఆఫ్ క్రెడిట్ (LoC) ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేసింది. భారత ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్, భూటాన్ ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ మధ్య ప్రతినిధులు ఒప్పంద పత్రాలను మార్పిడి చేసుకున్నారు. ఈ ఒప్పందం ప్రధానంగా జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు, గ్రిడ్ విస్తరణ, పవన్ మరియు సౌర శక్తి అభివృద్ధికి దోహదపడుతుంది. అదే సమయంలో AIIMS న్యూఢిల్లీ, భూటాన్ వైద్య విశ్వవిద్యాలయం మధ్య కీలక ఒప్పందం కుదిరింది.

When & Where

ఈ ఒప్పందం 2026 జూలై 31న భూటాన్ రాజధాని థింపూలో జరిగింది. 5వ భారత్-భూటాన్ అభివృద్ధి సహకార సమావేశాల సందర్భంగా విదేశాంగ కార్యదర్శుల స్థాయి సమావేశంలో దీనిని అధికారికంగా ప్రకటించారు. దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో క్లీన్ ఎనర్జీ భద్రత మరియు సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి కోణంలో ఈ పర్యటన ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

Who Is Involved

• ఎక్స్‌పోర్ట్-ఇంపోర్ట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (EXIM Bank): భారత్ తరఫున రాయితీ రుణాల ప్రక్రియ నిర్వహణ సంస్థ.
• భూటాన్ ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ: రుణ గ్రహీత మరియు ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ సంస్థ.
• భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ: విదేశాంగ కార్యదర్శి విక్రమ్ మిస్రీ ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
• AIIMS న్యూఢిల్లీ & KGUMSB: వైద్య విద్య మరియు పరిశోధన రంగాలలో భాగస్వామ్య సంస్థలు.

How It Works

1. రాయితీ రుణం అందించడం: ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ భూటాన్ ప్రభుత్వానికి తక్కువ వడ్డీ రేటుతో సుదీర్ఘ కాలపరిమితి గల రూ.4,000 కోట్ల రుణాన్ని మంజూరు చేస్తుంది.
2. ప్రణాళిక అమలు: ఈ నిధులను భూటాన్ 13వ ఐదవ సంవత్సర ప్రణాళిక (2024-29) ఇంధన ప్రాజెక్టులకు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు.
3. ఉమ్మడి పర్యవేక్షణ: ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వేగం, నిధుల వినియోగాన్ని దైపాక్షిక కమిటీల ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షిస్తారు.
4. సరిహద్దు విద్యుత్ వర్తకం: ఉత్పత్తి అయిన అదనపు క్లీన్ ఎనర్జీని భారత్‌కు ఎగుమతి చేయడం ద్వారా భూటాన్ ఆదాయం పొందుతుంది.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ మరియు వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత: భారత్ రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 51 ప్రతిపాదించే అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు పొరుగు దేశాలతో మైత్రి సూత్రాలకు అనుగుణంగా ఉంది.
• ఆర్థిక ప్రభావాన్ని సూచించడం: భూటాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థిరత్వానికి, భారత్-భూటాన్ శక్తి భాగస్వామ్యానికి ఇది దోహదపడుతుంది.
• సిలబస్ లింకేజ్: UPSC GS పేపర్-2 (అంతర్జాతీయ సంబంధాలు - పొరుగు దేశాలతో సంబంధాలు & సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు) కు అత్యంత ముఖ్యం.

Historical Background

• 1949: భారత్-భూటాన్ స్నేహ మరియు సహకార ఒప్పందం సంతకమైంది.
• 1968: రెండు దేశాల మధ్య అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
• 2007: మారిన అంతర్జాతీయ పరిణామాలకు అనుగుణంగా 1949 ఒప్పందాన్ని నవీకరించారు (Updated Friendship Treaty).

Previous Related Events

• 2021: భారత్ సహాయంతో నిర్మించిన 720 MW మంగ్డేచు జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టును భూటాన్‌కు అధికారికంగా బదిలీ చేశారు.
• 2024: భూటాన్ 13వ ఐదవ సంవత్సర ప్రణాళికకై భారత్ మొత్తం ₹10,000 కోట్ల మద్దతు ప్యాకేజీని ప్రకటించింది.
• 2024: భారత్, భూటాన్ మధ్య సరిహద్దు రైల్వే లైన్ (కోక్రాఝార్-గెలెఫు) నిర్మాణంపై అంగీకారం కుదిరింది.

Static GK Connection

• ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా: 1981 ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ చట్టం ప్రకారం 1982లో ఏర్పాటు చేయబడిన విదేశీ వాణిజ్య వికాస బ్యాంక్.
• చారిత్రక నదీ వ్యవస్థలు: భూటాన్ నదులైన మానస్, సంకోష్, వాంగ్చు, తోర్సా నదులు బ్రహ్మపుత్ర నదిలో కలిసే కీలక ఉపనదులు.

🔑 Key Points for Revision

• 2026 జూలై 31న భారత్-భూటాన్ ₹4,000 కోట్ల రాయితీ లైన్ ఆఫ్ క్రెడిట్ ఒప్పందం చేసుకున్నాయి.
• సంతకాలు చేసిన విభాగాలు: EXIM Bank ఆఫ్ ఇండియా మరియు భూటాన్ ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఒప్పందం జరిగిన ప్రదేశం: థింపూ (5వ దైపాక్షిక అభివృద్ధి సహకార చర్చలు).
• కేటాయించిన రంగం: భూటాన్ ఇంధన ప్రాజెక్టులు మరియు క్లీన్ ఎనర్జీ మౌలిక సదుపాయాలు.
• అనుసంధానించబడిన ప్రణాళిక: భూటాన్ 13వ ఐదవ సంవత్సర ప్రణాళిక (2024–2029).
• మొత్తం భారత అభివృద్ధి సహాయం: భూటాన్ 13వ ప్రణాళికకు భారత్ మొత్తం ₹10,000 కోట్లు అందిస్తుంది.
• వైద్య విద్య MoU: AIIMS న్యూఢిల్లీ మరియు భూటాన్‌కు చెందిన KGUMSB మధ్య సంతకమైంది.
• పర్యావరణ చొరవ: భారత్ భూటాన్‌కు 45 విద్యుత్ వాహనాలను (EVలు) అందజేసింది.
• ప్రారంభించిన పార్క్‌లు: థింపూ ఎకోలాజికల్ పార్క్, ఒలాఖా పార్క్‌లను వర్చువల్‌గా ప్రారంభించారు.
• దౌత్య ప్రాతినిధ్యం: భారత విదేశాంగ కార్యదర్శి విక్రమ్ మిస్రీ చర్చల్లో పాల్గొన్నారు.
• భారతదేశ విధానం: ఈ ఒప్పందం భారత్ 'నేబర్హుడ్ ఫస్ట్' విధానానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.
• EXIM Bank హోదా: భారత ప్రభుత్వం తరఫున విదేశీ ప్రాజెక్టులకు నిధులందించే నోడల్ ఏజెన్సీ.
• రాజ్యాంగ మార్గదర్శక సూత్రం: అంతర్జాతీయ మైత్రి సంబంధాల అభివృద్ధి (ఆర్టికల్ 51).
• చారిత్రక మైత్రి ఒప్పందం: భారత్-భూటాన్ మధ్య 1949లో సంతకమైంది (2007లో సవరణ).
• భవిష్యత్ లక్ష్యం: దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో క్లీన్ ఎనర్జీ పవర్ గ్రిడ్ నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించడం.

What Happened

2026 జులై 24న, ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వప్రతినిధి సభ (UNGA) 2028 సంవత్సరాన్ని "అంతర్జాతీయ న్యాయ సంవత్సరం"గా ప్రకటిస్తూ ఒక ముఖ్యమైన తీర్మానాన్ని స్వీకరించింది. తుర్క్మేనిస్తాన్ ఈ ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరియు భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ చట్టాలకు గౌరవాన్ని పునరుద్ధరించడమే ఈ చర్య యొక్క తక్షణ కారణం.

When & Where

ఈ తీర్మానం 2026 జులై 24న న్యూయార్క్‌లోని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగిన UNGA 80వ సెషన్ యొక్క 106వ ప్లీనరీ సమావేశంలో ఆమోదించబడింది. 2028 సంవత్సరం పొడవునా దీనిపై వివిధ కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. వీటి ముగింపుగా 2028 డిసెంబర్‌లో తుర్క్మేనిస్తాన్‌లోని అష్గాబాట్‌లో "గ్లోబల్ ఫోరమ్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ లా" నిర్వహించబడుతుంది.

Who Is Involved

• ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వప్రతినిధి సభ (UNGA): ఈ తీర్మానాన్ని ఆమోదించిన UN యొక్క ముఖ్య నిర్ణయాత్మక విభాగం.
• తుర్క్మేనిస్తాన్: ఈ నిర్ణయానికి మూలకారకుడైన దేశం; ఆ దేశ అధ్యక్షుడు సెర్దార్ బెర్డిముహమేదోవ్ దీనిని ఆరంభించారు.
• 78 సభ్య దేశాలు: ఈ తీర్మానానికి సహ-స్పాన్సర్లుగా నిలిచి ప్రపంచవ్యాప్త మద్దతును తెలిపాయి.

How It Works

• తీర్మానం సమర్పణ: తుర్క్మేనిస్తాన్ రాయబారి వెపా హాజియెవ్ ద్వారా UNGAలో ముసాయిదా తీర్మానం ప్రవేశపెట్టబడింది.
• ఏకగ్రీవ ఆమోదం: 78 దేశాల మద్దతుతో, ఎటువంటి ఓటింగ్ అవసరం లేకుండా ఏకగ్రీవంగా (consensus) ఆమోదించబడింది.
• అమలు విధానం: UN వ్యవస్థ, సభ్య దేశాలు మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు చట్టపరమైన అవగాహన, సామర్థ్య పెంపు మరియు విద్యా కార్యక్రమాలను చేపడతాయి.
• ప్రపంచ సదస్సు: 2028 డిసెంబర్‌లో జరిగే గ్లోబల్ ఫోరమ్‌లో ప్రపంచ నాయకులు మరియు న్యాయ నిపుణులు పాల్గొంటారు.

---

Historical Background

• 1995: తుర్క్మేనిస్తాన్ యొక్క 'శాశ్వత తటస్థత' (Permanent Neutrality) విదేశాంగ విధానాన్ని UNGA అధికారికంగా గుర్తించింది.
• 2017: తుర్క్మేనిస్తాన్ చొరవతో, డిసెంబర్ 12ను "అంతర్జాతీయ తటస్థత రోజు" (International Day of Neutrality) గా UNGA ప్రకటించింది.
• 2021: UNGA 2021 సంవత్సరాన్ని "అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు విశ్వాస సంవత్సరం"గా ప్రకటించి ఇటువంటి ఇతివృత్తాలకు పునాది వేసింది.

Previous Related Events

• మార్చి 2024: తుర్క్మేనిస్తాన్ ప్రతిపాదన మేరకు 2025ను "అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు విశ్వాస సంవత్సరం"గా UNGA ప్రకటించింది.
• జూలై 2026: 2028 ప్రకటనతో పాటు, UN మానవ హక్కుల హైకమిషనర్ పునర్నియామకంపై UNGAలో కీలక చర్చలు జరిగాయి.
• 2023–2024: UN నియమించిన అనేక అంతర్జాతీయ సంవత్సరాలు (ఉదా: 2023 చిరుధాన్యాల సంవత్సరం) ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించాయి.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 51 (భారత రాజ్యాంగం): ఆదేశిక సూత్రాలలోని (DPSP) ఈ ఆర్టికల్ అంతర్జాతీయ చట్టాలు మరియు సంధి బాధ్యతలను గౌరవించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశిస్తుంది.
• శాశ్వత తటస్థత (Permanent Neutrality): భవిష్యత్తులో వచ్చే ఏ యుద్ధంలోనూ భాగస్వామి కాబోనని ఒక సార్వభౌమ దేశం ప్రకటించే విధానం. తుర్క్మేనిస్తాన్ దీనికి ఉత్తమ ఉదాహరణ.

🔑 Key Points for Revision

• ప్రకటించిన సంవత్సరం: 2028 (అంతర్జాతీయ న్యాయ సంవత్సరం).
• ఆమోదించిన తేదీ: 2026 జులై 24.
• ఆమోదించిన సంస్థ: UN General Assembly (80వ సెషన్, 106వ ప్లీనరీ).
• ప్రతిపాదించిన దేశం: తుర్క్మేనిస్తాన్ (అధ్యక్షుడు సెర్దార్ బెర్డిముహమేదోవ్).
• సహ-స్పాన్సర్ చేసిన దేశాలు: 78 UN సభ్య దేశాలు.
• ఆమోదించిన విధానం: ఏకగ్రీవంగా (consensus - ఓటింగ్ లేకుండా).
• ముఖ్య లక్ష్యం: అంతర్జాతీయ చట్టాల పట్ల గౌరవాన్ని పెంచి శాంతిని కాపాడటం.
• భవిష్యత్ ఈవెంట్: డిసెంబర్ 2028లో తుర్క్మేనిస్తాన్‌లో గ్లోబల్ ఫోరమ్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ లా.
• సంబంధిత ముందస్తు సంవత్సరం: 2025ని 'అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు విశ్వాస సంవత్సరం'గా ప్రకటించారు.
• తుర్క్మేనిస్తాన్ హోదా: 1995 నుండి UN చేత గుర్తించబడిన 'శాశ్వత తటస్థత' దేశం.
• భారత రాజ్యాంగ లింక్: ఆర్టికల్ 51 (DPSP) అంతర్జాతీయ చట్టాలను గౌరవించమని చెబుతుంది.
• ప్రపంచ సందర్భం: మూలపడిన దౌత్య విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఈ తీర్మానం వచ్చింది.
• SDG లింక్: అంతర్జాతీయ న్యాయం సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలకు ప్రాథమిక పునాది.
• UN చార్టర్: వివాదాల శాంతియుత పరిష్కారానికి UN చార్టర్ కట్టుబడి ఉండాలని నొక్కిచెప్పారు.
• అమలు వ్యూహం: విద్యా, అవగాహన మరియు సామర్థ్య పెంపు కార్యక్రమాలు.

What Happened

గ్లాస్గో వేదికగా జరిగిన 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అథ్లెటిక్స్ పోటీలలో భారత హైజంపర్ సర్వేష్ అనిల్ కుషారే రజత పతకం సాధించారు. ఆయన ఫైనల్‌లో 2.25 మీటర్ల ఎత్తును మూడో ప్రయత్నంలో దాటారు. జమైకాకు చెందిన రోమైన్ బెక్‌ఫోర్డ్ కూడా అదే 2.25 మీటర్ల ఎత్తును దాటినప్పటికీ, ఆయన మొదటి ప్రయత్నంలోనే క్లియర్ చేయడంతో 'కౌంట్‌బ్యాక్' (తక్కువ వైఫల్యాలు) నిబంధన ప్రకారంగా స్వర్ణ పతకం దక్కింది. 2.28 మీటర్ల ఎత్తును అధిగమించడానికి ఇద్దరూ చేసిన మూడేసి ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టం 2026 జులై 27న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గో నగరంలో జరిగింది. కామన్వెల్త్ క్రీడలు గ్లాస్గోలో జరగడం ఇది రెండవసారి (గతంలో 2014లో జరిగాయి). అంతర్జాతీయ అథ్లెటిక్స్ క్యాలెండర్‌లో ఈ పోటీలు అత్యంత కీలకమైన మైలురాయిగా పరిగణించబడతాయి.

Who Is Involved

• సర్వేష్ అనిల్ కుషారే: రజత పతక విజేత (భారత్).
• రోమైన్ బెక్‌ఫోర్డ్: స్వర్ణ పతక విజేత (జమైకా).
• కిమానీ జాక్: కాంస్య పతక విజేత (ఇంగ్లాండ్).
• ఆదర్శ్ రామ్: 2.15 మీటర్ల ఎత్తుతో 5వ స్థానంలో నిలిచిన భారత అథ్లెట్.
• తేజస్విన్ శంకర్: మోకాలు గాయం కారణంగా ఉపసంహరించుకున్న మాజీ కాంస్య విజేత.
• నిర్వాహక సంస్థలు: కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ (CGF) మరియు అథ్లెటిక్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (AFI).

Historical Background

• 2016: సర్వేష్ కుషారే భారత సైన్యంలో చేరి శిక్షణ సౌకర్యాలు పొంది క్రీడల్లో పురోగతి సాధించారు.
• 2018: నేషనల్ ఓపెన్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో తొలిసారి స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు.
• 2022: బర్మింగ్‌హామ్ CWGలో తేజస్విన్ శంకర్ కాంస్యం సాధించి హైజంప్‌లో భారత్‌కు తొలి పతకం అందించారు.

Previous Related Events

• 2023: ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో సర్వేష్ 2.26 మీటర్లతో రజత పతకం సాధించారు.
• 2024: పారిస్ ఒలింపిక్స్‌లో పురుషుల హైజంప్‌లో పోటీపడిన తొలి భారతీయ అథ్లెట్‌గా సర్వేష్ రికార్డు సాధించారు.
• 2026 జూన్: భువనేశ్వర్ జాతీయ ఇంటర్-స్టేట్ పోటీల్లో 2.31 మీటర్ల ఎత్తు దాటి కొత్త జాతీయ రికార్డు సృష్టించారు.

---

Static GK Connection

1. ఫోస్‌బరీ ఫ్లాప్ (Fosbury Flop): హైజంప్‌లో అథ్లెట్లు వెనుకకు తిరిగి బార్‌ను దాటే ఆధునిక సాంకేతికత. దీన్ని 1968 ఒలింపిక్స్‌లో డిక్ ఫోస్‌బరీ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.
2. కౌంట్‌బ్యాక్ రూల్ (Countback Rule): సమాన ఎత్తు నమోదు చేసినప్పుడు విజేతను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించే వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ అధికారిక నియమం.

🔑 Key Points for Revision

• గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో సర్వేష్ కుషారే రజత పతకం గెలిచారు.
• ఈ పోటీలో సర్వేష్ నమోదు చేసిన ఎత్తు 2.25 మీటర్లు.
• రోమైన్ బెక్‌ఫోర్డ్ (జమైకా) 2.25 మీటర్లతో స్వర్ణం సాధించారు.
• కిమానీ జాక్ (ఇంగ్లాండ్) 2.20 మీటర్లతో కాంస్యం సాధించారు.
• CWG హైజంప్‌లో భారత్‌కు ఇది తొలి రజత పతకం.
• 2022 బర్మింగ్‌హామ్‌లో తేజస్విన్ శంకర్ కాంస్యం గెలిచారు.
• సర్వేష్ కుషారే స్వస్థలం నాసిక్ జిల్లాలోని దేవర్‌గావ్ (మహారాష్ట్ర).
• సర్వేష్ తండ్రి అనిల్ కుషారే ఒక ఉల్లిపాయల రైతు.
• భారత్ ప్రస్తుత జాతీయ హైజంప్ రికార్డు 2.31 మీటర్లు.
• సర్వేష్ 2026 జూన్‌లో ఈ జాతీయ రికార్డును నెలకొల్పారు.
• మొనాకో డైమండ్ లీగ్ 2026లో సర్వేష్ 3వ స్థానంలో నిలిచారు.
• డైమండ్ లీగ్ పోడియం ఎెక్కిన 4వ భారతీయ అథ్లెట్ సర్వేష్.
• సర్వేష్ 2016లో ఇండియన్ ఆర్మీలో చేరారు.
• విజేతను నిర్ణయించడానికి కౌంట్‌బ్యాక్ (Countback) పద్ధతిని ఉపయోగించారు.
• తదుపరి ప్రధాన పోటీలు 2026 ఆసియా క్రీడలు మరియు 2028 ఒలింపిక్స్.

What Happened

జపాన్‌లోని నాగోయా నగరం వేదికగా జరిగిన 2026 ఆసియా క్రీడల్లో భారత కాంపౌండ్ ఆర్చరీ మిక్స్డ్ టీమ్ స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకుంది. భారత స్టార్ ఆర్చర్లు జ్యోతి సురేఖ వెన్నం మరియు ఓజస్ డియోతాలె జోడీ ఫైనల్ పోరులో దక్షిణ కొరియా బృందాన్ని ఓడించి ఈ ఘనత సాధించింది. తీవ్ర పోటీ మధ్య జరిగిన ఈ మ్యాచ్‌లో భారత ఆర్చర్లు అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో బాణాలు విసిరి విజయాన్ని అందుకొని దేశానికి గర్వకారణంగా నిలిచారు.

When & Where

ఈ పోటీలు 2026లో జపాన్‌లోని ఐచి-నాగోయా ప్రాంతంలో నిర్వహించబడ్డాయి. నాగోయా ఆసియా ఖండంలో ఒక ప్రధాన పారిశ్రామిక మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ క్రీడల నిర్వహణ ఆసియా పసిఫిక్ ప్రాంతంలో క్రీడా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి వేదికగా నిలిచింది.

Who Is Involved

• జ్యోతి సురేఖ వెన్నం: ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన ప్రముఖ అంతర్జాతీయ కాంపౌండ్ ఆర్చర్.
• ఓజస్ డియోతాలె: మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రపంచ ఛాంపియన్ కాంపౌండ్ ఆర్చర్.
• భారత ఆర్చరీ సమాఖ్య (AAI): భారతదేశంలో విలువిద్య క్రీడను నియంత్రించే మరియు నిర్వహించే జాతీయ సంస్థ.
• కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ: క్రీడాకారుల శిక్షణ మరియు నిధులను పర్యవేక్షించే ప్రభుత్వ శాఖ.

How It Works

కాంపౌండ్ ఆర్చరీ మిక్స్డ్ టీమ్ ఈవెంట్ నిర్వహణ సూత్రాలు మరియు ప్రక్రియ:

1. జట్టు నిర్మాణం: ప్రతి జట్టులో ఒక మహిళా ఆర్చర్ మరియు ఒక పురుష ఆర్చర్ ఉంటారు.
2. టార్గెట్ దూరం: ఆర్చర్లు 50 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న లక్ష్యాన్ని (Target) ఛేదించాల్సి ఉంటుంది.
3. పాయింటింగ్ వ్యవస్థ: ప్రతి రౌండ్‌లో ఇద్దరు ఆర్చర్లు చెరో 2 బాణాలు (మొత్తం 4 బాణాలు) వేస్తారు; మొత్తం 4 ఎండ్లలో 16 బాణాల స్కోరు ఆధారంగా విజేతను నిర్ణయిస్తారు.
4. ఖచ్చితత్వం: సెంట్రల్ '10' పాయింట్ లేదా 'X' రింగ్‌ను తాకే బాణాలకు గరిష్ట పాయింట్లు లభిస్తాయి.

Historical Background

• 1978: బ్యాంకాక్ ఆసియా క్రీడల్లో ఆర్చరీని తొలిసారిగా పోటీ క్రీడగా ప్రవేశపెట్టారు.
• 2014: ఇన్చియాన్ ఆసియా క్రీడల్లో కాంపౌండ్ ఆర్చరీ విభాగాన్ని ఆసియా గేమ్స్‌లో కొత్తగా చేర్చారు.
• 2023: హ్యాంగ్‌జౌ ఆసియా క్రీడల్లో భారత్ ఆర్చరీలో 5 స్వర్ణాలతో సహా మొత్తం 9 పతకాలు సాధించి సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించింది.

Previous Related Events

• 2023 హ్యాంగ్‌జౌ ఆసిమిక్స్డ్ కాంపౌండ్: జ్యోతి సురేఖ మరియు ఓజస్ జోడీ దక్షిణ కొరియాపై 159-158 తేడాతో పసిడి గెలుచుకుంది.
• 2023 ప్రపంచ ఆర్చరీ ఛాంపియన్‌షిప్: బెర్లిన్‌లో జరిగిన పోటీల్లో భారత్ చారిత్రాత్మక స్వర్ణ పతకాలను సొంతం చేసుకుంది.
• 2025 ఆసియా కప్ (బ్యాంకాక్): భారత కాంపౌండ్ ఆర్చర్లు బహుళ పతకాలు సాధించి ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శించారు.

Static GK Connection

• భారత రాజ్యాంగం: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం 'క్రీడలు' రాష్ట్ర జాబితా (State List - Entry 33) పరిధిలోకి వస్తాయి.
• వరల్డ్ ఆర్చరీ (World Archery): 1931లో ప్రారంభించబడిన అంతర్జాతీయ పాలక మండలి, ప్రధాన కార్యాలయం లాసాన్ (స్విట్జర్లాండ్) లో ఉంది.

India & World Comparison

ఆసియా క్రీడల ఆర్చరీ చరిత్రలో దక్షిణ కొరియా 40 కంటే ఎక్కువ స్వర్ణ పతకాలతో అగ్రస్థానంలో ఉంది. కాంపౌండ్ విభాగంలో భారత్ గత కొన్నేళ్లుగా దక్షిణ కొరియా మరియు చైనీస్ తైపీ వంటి దిగ్గజ దేశాలకు గట్టి పోటీనిస్తూ అంతర్జాతీయ ర్యాంకింగ్స్‌లో టాప్-3 స్థానాల్లో నిలుస్తోంది.

🔑 Key Points for Revision

• ఈవెంట్: 2026 ఐచి-నాగోయా ఆసియా క్రీడలు, జపాన్.
• విభాగం: కాంపౌండ్ మిక్స్డ్ టీమ్ ఆర్చరీ ఈవెంట్.
• విజేతలు: జ్యోతి సురేఖ వెన్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్) మరియు ఓజస్ డియోతాలె (మహారాష్ట్ర).
• రన్నరప్: దక్షిణ కొరియా ఆర్చరీ జట్టు.
• జ్యోతి రికార్డు: ఆసియా క్రీడల్లో బహుళ పసిడి పతకాలు సాధించిన భారతీయ మహిళా ఆర్చర్.
• ఓజస్ ఘనత: ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్ మరియు ఆసియా క్రీడల స్వర్ణ విజేత.
• గవర్నింగ్ బాడీ: భారతదేశంలో Archery Association of India (AAI).
• ప్రపంచ ప్రధాన కార్యాలయం: వరల్డ్ ఆర్చరీ ప్రధాన కార్యాలయం లాసాన్, స్విట్జర్లాండ్‌లో ఉంది.
• ప్రభుత్వ పథకం: TARGET OLYMPIC PODIUM SCHEME (TOPS) మరియు ఖేలో ఇండియా.
• రాజ్యాంగ కేటాయింపు: 7వ షెడ్యూల్ పరిధిలోని రాష్ట్ర జాబితాలో 'క్రీడలు' అంశం ఉంది.
• ఆసియా గేమ్స్ చరిత్ర: 1978 బ్యాంకాక్ ఆసియా గేమ్స్ నుండి ఆర్చరీని చేర్చారు.
• కాంపౌండ్ ఆర్చరీ రకం: పుల్లీలు మరియు కేబుల్స్ ఉపయోగించే ఆధునిక విల్లు రకం.
• నెక్స్ట్ ఆసియా గేమ్స్: 2030 దోహా (ఖతార్) ఆసియా క్రీడలు.
• హ్యాంగ్‌జౌ రికార్డు: 2023 ఆసియా క్రీడల్లో భారత్ మొత్తం 9 ఆర్చరీ పతకాలు గెలిచింది.
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ.

What Happened

స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో భారత వెయిట్‌లిఫ్టర్ వల్లూరి అజయ్ బాబు పురుషుల 79 కేజీల కాంపిటీషన్‌లో రజత పతకం సాధించారు. ఈ పోటీలో ఆయన మొత్తం 330 కేజీల బరువును ఎత్తారు. స్నాచ్ విభాగంలో 149 కేజీలు ఎత్తి గేమ్స్ రికార్డు నెలకొల్పినప్పటికీ, మలేషియా క్రీడాకారుడు ముహమ్మద్ ఎర్రీ హిదాయత్ క్లీన్ అండ్ జెర్క్‌లో 184 కేజీలు ఎత్తి మొత్తం 331 కేజీలతో అజయ్ కంటే కేవలం 1 కేజీ ఆధిక్యంతో స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు.

When & Where

ఈ పోటీ జూలై 27, 2026న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గో నగరంలో జరిగింది. 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అంతర్జాతీయ క్రీడా వేదికపై భారతదేశం తరఫున వెయిట్‌లిఫ్టింగ్‌లో సాధించిన అత్యుత్తమ విజయాలలో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.

Who Is Involved

• వల్లూరి అజయ్ బాబు: విజయనగరం జిల్లా కొండవెలగాడకు చెందిన 22 ఏళ్ల భారతీయ వెయిట్‌లిఫ్టర్ (రజత విజేత).
• వల్లూరి శ్రీనివాసరావు: అజయ్ బాబు తండ్రి, మాజీ సైనిక ఉద్యోగి మరియు శిక్షకుడు (2010 CWG కాంస్య విజేత).
• ముహమ్మద్ ఎర్రీ హిదాయత్: మలేషియాకు చెందిన వెయిట్‌లిఫ్టర్ (స్వర్ణ విజేత - 331 కేజీలు).
• కొండపల్లి శ్రీనివాస్: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎంఎస్ఎంఈ మరియు సెర్ప్ శాఖ మంత్రి.
• ఇండియన్ వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ ఫెడరేషన్ (IWLF): భారతీయ క్రీడా సమైక్య.

How It Works

వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ పోటీ రెండు దశల్లో జరుగుతుంది:

1. స్నాచ్ (Snatch): బార్‌బెల్‌ను ఒకే నిరంతర కదలికతో నేల నుండి తలపైకి ఎత్తడం. అజయ్ బాబు ఇందులో 149 కేజీలు ఎత్తి నూతన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ రికార్డు నెలకొల్పారు.
2. క్లీన్ అండ్ జెర్క్ (Clean & Jerk): ముందుగా బార్‌బెల్‌ను ఛాతీ వరకు ఎత్తి, ఆపై తలపైకి బాహువులను నిటారుగా చాచడం. అజయ్ ఇందులో 181 కేజీలు ఎత్తారు.
3. మొత్తం స్కోరు: రెండు విభాగాల అత్యుత్తమ బరువుల మొత్తాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. అజయ్ బాబు 149 + 181 = 330 కేజీలు సాధించారు.

Why It Matters

• గ్రామీణ క్రీడా వికాసం: విజయనగరం జిల్లాలోని కొండవెలగాడ గ్రామం వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ హబ్‌గా గుర్తింపు పొందింది.
• క్రీడా వారసత్వం: తండ్రి కాంస్యం సాధించిన 16 ఏళ్ల తర్వాత కుమారుడు రజతం సాధించి కుటుంబ మరియు జాతీయ గౌరవాన్ని పెంచారు.
• పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: UPSC మరియు APPSC పరీక్షలలో క్రీడలు, అంతర్జాతీయ అవార్డులు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతీయ విశేషాల కోణంలో ఇది చాలా ముఖ్యం (UPSC GS-1/APPSC Group 1 & 2).

Historical Background

• 2010: ఢిల్లీ కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో అజయ్ తండ్రి వల్లూరి శ్రీనివాసరావు 56 కేజీల విభాగంలో కాంస్య పతకం గెలుచుకున్నారు.
• 2024: సువా (ఫిజీ)లో జరిగిన కామన్వెల్త్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో అజయ్ బాబు జూనియర్ మరియు సీనియర్ విభాగాల్లో డబుల్ గోల్డ్ సాధించారు.
• 2025: అహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన కామన్వెల్త్ వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో 335 కేజీలు ఎత్తి స్వర్ణం సాధించి గ్లాస్గో CWG 2026కి అర్హత సాధించారు.

Previous Related Events

• కొండవెలగాడ క్రీడా సాంప్రదాయం: ఈ చిన్న గ్రామం నుండి ఇప్పటివరకు 20 మంది జాతీయ, 13 మంది అంతర్జాతీయ స్థాయి వెయిట్‌లిఫ్టర్లు తయారయ్యారు.
• 2022 బర్మింగ్‌హామ్ CWG: వెయిట్‌లిఫ్టింగ్‌లో భారత్ 10 పతకాలతో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
• 2026 గ్లాస్గో CWG: భారత్ వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ విభాగంలో తన ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగిస్తూ పతకాల వేటను కొనసాగిస్తోంది.

Static GK Connection

1. ఇండియన్ వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ ఫెడరేషన్ (IWLF): 1935లో స్థాపించబడింది. ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది.
2. అంతర్జాతీయ వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ ఫెడరేషన్ (IWF): 1905లో స్థాపించబడింది. ప్రధాన కార్యాలయం లాసాన్, స్విట్జర్లాండ్‌లో ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

• వల్లూరి అజయ్ బాబు 2026 గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో వెండి పతకం సాధించారు.
• ఈయన పురుషుల 79 కేజీల వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ విభాగంలో పోటీ పడ్డారు.
• మొత్తం ఎత్తిన బరువు: 330 కేజీలు (స్నాచ్ 149 కేజీలు + క్లీన్ అండ్ జెర్క్ 181 కేజీలు).
• స్నాచ్ విభాగంలో 149 కేజీలు ఎత్తి కామన్వెల్త్ గేమ్స్ రికార్డు సృష్టించారు.
• మలేషియాకు చెందిన ముహమ్మద్ ఎర్రీ హిదాయత్ 331 కేజీలతో స్వర్ణం గెలుచుకున్నారు.
• అజయ్ స్వస్థలం: కొండవెలగాడ గ్రామం, విజయనగరం జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్.
• అజయ్ తండ్రి వల్లూరి శ్రీనివాసరావు 2010 CWG లో కాంస్యం గెలిచారు.
• కొండవెలగాడ గ్రామం 20 జాతీయ, 13 అంతర్జాతీయ వెయిట్‌లిఫ్టర్లను ఉత్పత్తి చేసింది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎంఎస్ఎంఈ మంత్రి కొండపల్లి శ్రీనివాస్ అజయ్‌ను అభినందించారు.
• 2025 కామన్వెల్త్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో అజయ్ 335 కేజీలతో స్వర్ణం సాధించారు.
• వెయిట్‌లిఫ్టింగ్‌లో రెండు ప్రధాన పద్ధతులు ఉంటాయి: స్నాచ్ మరియు క్లీన్ అండ్ జెర్క్.
• భారత వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ సమాఖ్య (IWLF) 1935లో స్థాపించబడింది.
• కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గోలో జరుగుతున్నాయి.
• స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన క్రిస్ ముర్రే 325 కేజీలతో కాంస్యం సాధించారు.
• ఈ విజయం APPSC మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు క్రీడా విభాగంలో కీలకమైనది.

What Happened

జులై 29, 2026న గ్లాస్గోలో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 7వ రోజున భారత అథ్లెట్లు అద్భుత ప్రదర్శన చేశారు. పురుషుల 100 మీటర్ల T47 పారా అథ్లెటిక్స్ విభాగంలో దిలీప్ మహాడు గవిత్ 10.71 సెకన్ల కొత్త రికార్డుతో స్వర్ణ పతకం సాధించారు. అదే రేసులో మహమ్మద్ బాసిల్ 10.83 సెకన్లతో రజతం సాధించడంతో భారత్ మొదటి రెండు స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది. మరోవైపు, లాంగ్ జంప్‌లో మురళీ శ్రీశంకర్ 8.09 మీటర్ల దూరం దూకి రజత పతకం సొంతం చేసుకున్నారు.

When & Where

ఈ పోటీలు జులై 29, 2026న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గో నగరంలో ఉన్న అలెగ్జాండర్ స్టేడియంలో జరిగాయి. కామన్వెల్త్ కూటమిలోని 74 దేశాలు ఈ క్రీడల్లో పాల్గొంటున్నాయి.

Who Is Involved

• దిలీప్ మహాడు గవిత్: స్వర్ణ పతక విజేత (మహారాష్ట్రకు చెందిన పారా అథ్లెట్).
• మహమ్మద్ బాసిల్: రజత పతక విజేత (కేరళకు చెందిన పారా అథ్లెట్).
• మురళీ శ్రీశంకర్: లాంగ్ జంప్ రజత విజేత.
• కేంద్ర క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ & PCI: పారా ఒలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI) మరియు భారత క్రీడా ప్రాధికార సంస్థ (SAI) పరిపాలనా బాధ్యతలు నిర్వహించాయి.

Historical Background

• 1930: మొదటి కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కెనడాలోని హామిల్టన్ నగరంలో ప్రారంభమయ్యాయి.
• 1962: కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో పారా పోటీలను మొదటిసారిగా ప్రదర్శన క్రీడలుగా చేర్చారు.
• 2002: మాంచెస్టర్ గేమ్స్ నుండి పారా అథ్లెట్లకు ప్రధాన పతకాల పట్టికలో పూర్తి భాగస్వామ్యం లభించింది.

Previous Related Events

• 2022 బర్మింగ్‌హామ్ CWG: మురళీ శ్రీశంకర్ లాంగ్ జంప్‌లో మొదటిసారి రజత పతకం సాధించారు.
• 2022 ఆసియా పారా గేమ్స్ (హాంగ్‌జౌ): దిలీప్ గవిత్ పురుషుల 400 మీటర్ల T47 విభాగంలో స్వర్ణం సాధించి భారత్‌కు 100వ పతకాన్ని అందించారు.
• 2024 పారిస్ పారాలింపిక్స్: భారత్ చారిత్రాత్మక రీతిలో 29 పతకాలతో రికార్డు సృష్టించింది.

---

Static GK Connection

• పారాలింపిక్ కమిటీ ఆఫ్ ఇండియా (PCI): 1992లో స్థాపించబడింది. భారతదేశంలో పారా క్రీడలను నియంత్రించే అధీకృత సంస్థ.
• రాజ్యాంగ నిబంధనలు: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 (పని చేసే హక్కు, విద్య మరియు దివ్యాంగులకు సహాయం) సామాజిక భద్రతను నిర్దేశిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• దిలీప్ గవిత్ 23వ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ పారా 100m T47 విభాగంలో స్వర్ణం గెలిచారు.
• దిలీప్ నమోదు చేసిన సమయం 10.71 సెకన్లు (నూతన గేమ్స్ రికార్డు).
• మహమ్మద్ బాసిల్ 10.83 సెకన్లతో రజతం సాధించారు.
• మురళీ శ్రీశంకర్ లాంగ్ జంప్‌లో 8.09 మీటర్ల ప్రదర్శనతో రజతం గెలిచారు.
• వరుసగా రెండు CWG లలో లాంగ్ జంప్ పతకం సాధించిన ఏకైక భారతీయుడు శ్రీశంకర్.
• గ్లాస్గో CWG 2026 లో భారత పతకాల సంఖ్య జులై 29 నాటికి 15 కు చేరింది.
• 15 పతకాలలో 3 స్వర్ణాలు, 9 రజతాలు, 3 కాంస్యాలు ఉన్నాయి.
• భారత్ పతకాల పట్టికలో 8వ స్థానంలో కొనసాగుతోంది.
• బాక్సింగ్‌లో భారత్ కనీసం 10 పతకాలను ఖాయం చేసుకుంది.
• దిలీప్ గవిత్ మహారాష్ట్రలోని నాశిక్ జిల్లాకు చెందినవారు.
• T47 విభాగం ఎగువ అవయవ వైకల్యం కలిగిన క్రీడాకారుల కోసం నిర్దేశించబడింది.
• TOPS (Target Olympic Podium Scheme) నిధుల ద్వారా వీరికి విదేశీ శిక్షణ లభించింది.
• కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ (CGF) ప్రధాన కార్యాలయం లండన్, UK లో ఉంది.
• భారత్ మొదటిసారిగా 1934 లండన్ కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో పాల్గొంది.
• కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ప్రతి 4 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహించబడతాయి.

What Happened

కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ న్యూఢిల్లీలో భారత షూటర్లు ఈషా సింగ్, నైబ్ సుబేదార్ నీరు ధండాలను అధికారికంగా సన్మానించారు. ఈ ఇద్దరు షూటర్లు ISSF ప్రపంచ కప్ 2026 పోటీలలో భారతదేశానికి చారిత్రాత్మక స్వర్ణ పతకాలను అందించారు. క్రీడాకారుల ప్రతిభను కొనియాడిన మంత్రి, అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత షూటింగ్ ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టడానికి ప్రభుత్వం పూర్తి సహాయ సహకారాలు అందిస్తుందని స్పష్టం చేశారు.

When & Where

ఈ సన్మాన కార్యక్రమం జూలై 30, 2026న రాజధాని న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. నీరు ధండా ఇటలీలోని లోనాటో వేదికగా జరిగిన ప్రపంచ కప్‌లో విజయం సాధించగా, ఈషా సింగ్ చైనాలోని హాంగ్‌జౌ వేదికగా జరిగిన ప్రపంచ కప్‌లో సత్తా చాటారు. ఈ విజయాలు రాబోయే 2026 ఆసియా క్రీడలు మరియు 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్‌కు ముందస్తు సన్నాహకంగా నిలిచాయి.

Who Is Involved

• డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ: కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడలు మరియు కార్మిక, ఉపాధి శాఖ మంత్రి.
• ఈషా సింగ్: తెలంగాణ (హైదరాబాద్)‌కు చెందిన 21 ఏళ్ల పిస్టల్ షూటర్, అర్జున అవార్డు గ్రహీత మరియు TOPS కోర్ గ్రూప్ సభ్యురాలు.
• నీరు ధండా: హర్యానాకు చెందిన 26 ఏళ్ల షాట్‌గన్ (ట్రాప్) షూటర్, ఆర్మీ ఆర్మర్‌మెంట్‌కు చెందిన నైబ్ సుబేదార్ మరియు TOPS డెవలప్‌మెంట్ గ్రూప్ సభ్యురాలు.
• కేంద్ర క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ (MYAS): పథకాల అమలు మరియు ఆర్థిక ప్రాతినిధ్య సంస్థ.
• నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NRAI): భారత షూటింగ్ గవర్నింగ్ బాడీ.

How It Works

భారతదేశంలో ఉన్నత స్థాయి క్రీడాకారుల అభివృద్ధి నిర్మాణాత్మక పద్ధతిలో పనిచేస్తుంది:

1. టాలెంట్ గుర్తింపు: ఖేలో ఇండియా యూత్ గేమ్స్ ద్వారా ప్రారంభ స్థాయి ప్రతిభావంతులను గుర్తించడం.
2. అకాడమీ ట్రైనింగ్: నేషనల్ సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (NCOE) మరియు ఆర్మీ మార్క్స్‌మ్యాన్‌షిప్ యూనిట్ (మౌ) లలో అంతర్జాతీయ స్థాయి శిక్షణ ఇవ్వడం.
3. ఆర్థిక & సైంటిఫిక్ మద్దతు: టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) ద్వారా విదేశీ శిక్షణ, క్రీడా పరికరాలు మరియు సైంటిఫిక్ కోచింగ్ అందించడం.

Historical Background

• 1907: అంతర్జాతీయ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్ (ISSF) స్థాపన.
• 1951: నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NRAI) స్థాపించబడింది.
• 2004: రాజ్యవర్ధన్ సింగ్ రాథోడ్ ఏథెన్స్ ఒలింపిక్స్‌లో డబుల్ ట్రాప్‌లో రజతం సాధించి భారత్‌కు మొదటి వ్యక్తిగత షూటింగ్ ఒలింపిక్ పతకం అందించారు.

Previous Related Events

• 2024: పారిస్ ఒలింపిక్స్‌లో మను భాకర్ (రెండు పతకాలు) మరియు స్వప్నిల్ కుసాలే షూటింగ్‌లో పతకాలు సాధించారు.
• 2025: దోహాలో జరిగిన ఆసియా షూటింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో నీరు ధండా స్వర్ణ పతకం గెలుచుకున్నారు.
• 2026 మే: మ్యూనిచ్ ISSF ప్రపంచ కప్‌లో ఈషా సింగ్ 25 మీటర్ల పిస్టల్‌లో 43 స్కోరుతో ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించి స్వర్ణం గెలిచారు.

Static GK Connection

• భారత రాజ్యాంగం - ఆర్టికల్ 51A(g) & (j): వ్యక్తిగత మరియు సమూహ కార్యకలాపాల అన్ని రంగాలలో శ్రేష్ఠత వైపు కృషి చేయడం పౌరుల ప్రాథమిక విధి.
• రాష్ట్ర జాబితా (ఏడో షెడ్యూల్): భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్‌లో 'క్రీడలు' (Sports) అనేది రాష్ట్ర జాబితా (State List) అంశం.

🔑 Key Points for Revision

• క్రీడా మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ ఈషా సింగ్ మరియు నీరు ధండాలను సన్మానించారు.
• నీరు ధండా ఇటలీలోని లోనాటో ప్రపంచ కప్‌లో ఉమెన్స్ ట్రాప్‌లో స్వర్ణం సాధించారు.
• ఈషా సింగ్ చైనాలోని హాంగ్‌జౌ ప్రపంచ కప్‌లో 25 మీటర్ల పిస్టల్‌లో స్వర్ణం గెలిచారు.
• ట్రాప్ షూటింగ్‌లో ISSF ప్రపంచ కప్ స్వర్ణం నెగ్గిన తొలి భారతీయ మహిళ నీరు ధండా.
• ఈషా సింగ్ స్వస్థలం తెలంగాణలోని హైదరాబాద్.
• నీరు ధండా స్వస్థలం హర్యానాలోని జింద్ జిల్లా.
• నీరు ధండా క్వాలిఫికేషన్‌లో 121/125 సాధించి జాతీయ రికార్డు నెలకొల్పారు.
• ఈషా సింగ్ మ్యూనిచ్ ప్రపంచ కప్‌లో 43 స్కోరుతో ప్రపంచ రికార్డు నమోదు చేశారు.
• నీరు ధండా ఆర్మీ మార్క్స్ మ్యాన్‌షిప్ యూనిట్ (మౌ) లో శిక్షణ పొందుతున్నారు.
• ఈషా సింగ్ TOPS కోర్ గ్రూప్ మరియు నీరు ధండా TOPS డెవలప్‌మెంట్ గ్రూప్‌లో ఉన్నారు.
• టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS)ను క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
• ISSF ప్రధాన కార్యాలయం జర్మనీలోని మ్యూనిచ్ నగరంలో కలదు.
• జాతీయ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NRAI) 1951లో ఏర్పాటైంది.
• భారత రాజ్యాంగంలో క్రీడలు అనేది 7వ షెడ్యూల్‌లోని రాష్ట్ర జాబితా పరిధిలోకి వస్తాయి.
• రాబోయే ప్రధాన లక్ష్యాలు: 2026 ఆసియా క్రీడలు మరియు 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్.

What Happened

గ్లాస్గోలో జరుగుతున్న 2026 కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో భారత మహిళా బాక్సర్లు ప్రీతి పవార్, జైస్మిన్ లంబోరియా అద్భుత ప్రదర్శనతో స్వర్ణ పతకాలు సాధించారు. 54 కేజీల విభాగానికి చెందిన ఫైనల్ పోరులో ప్రీతి పవార్ 5-0 తేడాతో కెనడాకు చెందిన స్కార్లెట్ డెల్గాడోపై తిరుగులేని విజయం సాధించింది. అనంతరం 57 కేజీల ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో జైస్మిన్ లంబోరియా నార్తర్న్ ఐర్లాండ్‌కు చెందిన మైకేలా వాల్ష్‌పై 5-0 విజయంతో బాక్సింగ్ రింగ్‌లో భారత్ ఆధిపత్యాన్ని చాటిచెప్పింది.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక విజయాలు ఆగస్టు 1, 2026న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గో వేదికగా జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ బాక్సింగ్ ఫైనల్స్ పోటీలలో నమోదయ్యాయి. గ్లాస్గో నగరం అంతర్జాతీయ క్రీడా పోటీలకు ప్రతిష్టాత్మక వేదికగా నిలుస్తోంది.

Who Is Involved

• ప్రీతి పవార్: భారత మహిళా బాక్సర్ (54 కేజీల కేటగిరీ స్వర్ణ విజేత).
• జైస్మిన్ లంబోరియా: భారత మహిళా బాక్సర్ (57 కేజీల కేటగిరీ స్వర్ణ విజేత).
• స్కార్లెట్ డెల్గాడో: కెనడా బాక్సర్ (54 కేజీల రజత విజేత).
• మైకేలా వాల్ష్: నార్తర్న్ ఐర్లాండ్ బాక్సర్ (57 కేజీల రజత విజేత).
• బాక్సింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (BFI): భారత బాక్సింగ్ క్రీడాకారుల శిక్షణ మరియు భాగస్వామ్యాన్ని పర్యవేక్షించే జాతీయ సంస్థ.

How It Works

1. క్రీడాకారులు తమ నిర్ణీత శరీర బరువు కేటగిరీ (ఉదా. 54 కేజీలు, 57 కేజీలు) ప్రకారం అర్హత సాధిస్తారు.
2. రింగ్‌లో మూడు రౌండ్ల పాటు పోరు జరుగుతుంది, ప్రతీ రౌండ్ బాక్సర్ల సామర్థ్యాన్ని పరీక్షించేలా ఉంటుంది.
3. ఐదుగురు న్యాయనిర్ణేతలు (Judges) పంచ్‌ల ఖచ్చితత్వం, పంచ్ పవర్ మరియు రింగ్ ఆధిపత్యం ఆధారంగా పాయింట్లు ఇస్తారు.
4. ఐదుగురు న్యాయనిర్ణేతలు ఏకగ్రీవంగా ఒకే బాక్సర్‌కు మొగ్గు చూపితే దానిని 5-0 'యూనానిమస్ డిసిషన్' (Unanimous Decision) విజయం అంటారు.

Historical Background

• 1930: మొదటి కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కెనడాలోని హామిల్టన్ నగరంలో 'బ్రిటిష్ ఎంపైర్ గేమ్స్' పేరిట ప్రారంభమయ్యాయి.
• 1934: లండన్ కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌లో భారత్ మొదటిసారిగా భాగస్వామ్యమైంది.
• 2010: భారత్ న్యూఢిల్లీ వేదికగా ప్రతిష్టాత్మక కామన్వెల్త్ గేమ్స్ పోటీలను నిర్వహించింది.

Previous Related Events

• 2018 (గోల్డ్ కోస్ట్ CWG): వికాస్ క్రిషన్, మేరీ కోమ్ తదితరులు బాక్సింగ్‌లో బంగారు పతకాలు సాధించారు.
• 2022 (బర్మింగ్‌హామ్ CWG): నిఖత్ జరీన్, నీతూ ఘంగాస్ మరియు అమిత్ పంఘాల్ బాక్సింగ్‌లో స్వర్ణ పతకాలు గెలుచుకున్నారు.
• 2023 (ఆసియా క్రీడలు): ప్రీతి పవార్ కాంస్య పతకం సాధించి పారిస్ ఒలింపిక్స్‌కు అర్హత సాధించింది.

Static GK Connection

1. కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్: బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్న దేశాల స్వచ్ఛంద కూటమి. దీని ప్రధాన కార్యాలయం లండన్‌లో ఉంది.
2. బాక్సింగ్ నియమావళి: అంతర్జాతీయ బాక్సింగ్ సంఘం (IBA) లేదా అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ (IOC) నిబంధనల ప్రకారం బాక్సింగ్ మ్యాచ్‌లు నిర్వహించబడతాయి.

🔑 Key Points for Revision

• గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 బాక్సింగ్‌లో భారత్‌కు రెండు స్వర్ణ పతకాలు లభించాయి.
• ప్రీతి పవార్ మహిళల 54 కేజీల విభాగంలో స్వర్ణం సాధించింది.
• జైస్మిన్ లంబోరియా మహిళల 57 కేజీల విభాగంలో స్వర్ణం గెలుచుకుంది.
• ప్రీతి పవార్ ఫైనల్లో కెనడాకు చెందిన స్కార్లెట్ డెల్గాడోను ఓడించింది.
• జైస్మిన్ లంబోరియా నార్తర్న్ ఐర్లాండ్‌కు చెందిన మైకేలా వాల్ష్‌ను ఓడించింది.
• ఇద్దరూ తమ తమ ఫైనల్ మ్యాచ్‌లను 5-0 ఏకగ్రీవ తీర్పుతో గెలుచుకున్నారు.
• ఈ మ్యాచ్‌లు ఆగస్టు 1, 2026న జరిగాయి.
• కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ప్రతి 4 సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతాయి.
• మొదటి కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 1930లో కెనడాలోని హామిల్టన్‌లో జరిగాయి.
• భారత్ 1934లో మొదటిసారిగా కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో పాల్గొంది.
• 2010లో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ న్యూఢిల్లీలో జరిగాయి.
• క్రీడలను ప్రోత్సహించడానికి భారత ప్రభుత్వం 'ఖేలో ఇండియా' పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
• ఒలింపిక్ అభ్యర్థులకు మద్దతుగా TOPS (టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్) పనిచేస్తుంది.
• బాక్సింగ్ మ్యాచ్‌లలో 3 రౌండ్లు ఉంటాయి.
• 5-0 తీర్పును 'యూనానిమస్ డిసిషన్' అని పిలుస్తారు.

What Happened

పోటీ పరీక్షల పారదర్శకతను కాపాడటానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం 'పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ (ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ అన్‌ఫెయిర్ మీన్స్) అమెండ్‌మెంట్ బిల్లు, 2026'ను లోక్‌సభలో ఆమోదింపజేసింది. పరీక్షల అక్రమాలకు పాల్పడే వ్యక్తులు, సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు, మరియు వ్యవస్థీకృత ముఠాలపై కఠినమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి శిక్షల తీవ్రతను పెంచడం ఈ బిల్లు ప్రధాన ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ బిల్లు 2026 జులై 29న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ)లో విస్తృత చర్చ అనంతరం ఆమోదం పొందింది. దేశవ్యాప్తంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నిర్వహించే వివిధ పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్లలో పారదర్శకతను తేవడానికి ఇది ఉద్దేశించబడింది.

Who Is Involved

• కేంద్ర సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు మరియు పెన్షన్ల మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ బిల్లును లోక్‌సభలో పైలట్ చేసిన శాఖ.
• డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్: కేంద్ర సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర హోదా), ఈ బిల్లుపై చర్చకు సమాధానమిచ్చారు.
• పరీక్షల నిర్వహణ సంస్థలు (UPSC, SSC, NTA, RRB): ఈ చట్ట పరిధిలోకి వచ్చే ప్రధాన రిక్రూట్‌మెంట్ ఏజెన్సీలు.
• సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు: ఐటీ కంపెనీలు, పరీక్షా కేంద్రాల నిర్వాహకులు మరియు ఏజెన్సీలు.

How It Works

1. నేరం రుజువైన అభ్యర్థులు లేదా వ్యక్తులకు 5 నుండి 10 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష మరియు గరిష్టంగా ₹50 లక్షల జరిమానా విధిస్తారు.
2. మాల్ ప్రాక్టీసులో భాగస్వాములైన సర్వీస్ ప్రొవైడర్ సంస్థలకు ₹5 కోట్ల వరకు జరిమానా విధించడంతో పాటు 8 సంవత్సరాల పాటు డిబార్ చేస్తారు.
3. వ్యవస్థీకృత నేరాలకు పాల్పడే పేపర్ లీకేజీ ముఠాలకు 7 నుండి 10 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష మరియు ₹10 కోట్ల వరకు గరిష్ట జరిమానా అమలవుతుంది.
4. నేరాల విచారణ కోసం ప్రత్యేక టాస్క్ ఫోర్స్ (STF) ఏర్పాటు చేసి, చార్జ్‌షీట్ పడిన 2 నెలల్లో ఇన్వెస్టిగేషన్, 3 నెలల్లో లీగల్ ట్రయల్ పూర్తి చేస్తారు.

Historical Background

• 2024: పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ (ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ అన్‌ఫెయిర్ మీన్స్) చట్టం, 2024 ముందస్తుగా ఆమోదించబడింది.
• 2024 జూన్: ఈ చట్టం దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి వచ్చింది.
• 2026 జులై: అనుభవాలు మరియు నూతన సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి 2026 సవరణ బిల్లును తీసుకువచ్చారు.

Previous Related Events

• NEET & UGC-NET వివాదం (2024): పేపర్ లీకేజీల నేపథ్యంలో మూల చట్టం అమలు వేగవంతమైంది.
• హై లెవెల్ కమిటీ ఏర్పాటు (2024): ISRO మాజీ ఛైర్మన్ డాక్టర్ కె. రాధాకృష్ణన్ నేతృత్వంలో పరీక్షల సంస్కరణల కమిటీ ఏర్పాటు చేయబడింది.
• రాష్ట్రాల చట్టాలు (2023-2025): రాజస్థాన్, ఉత్తరాఖండ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాలు తమ సొంత కఠినమైన పరీక్షల నిరోధక చట్టాలను తెచ్చాయి.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ అధికరణం 320: కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల విధులు మరియు బాధ్యతలను వివరిస్తుంది.
• ఇండియన్ న్యాయ సంహిత (BNS): సాధారణ మోసాలు మరియు క్రిమినల్ కుట్రలకు వర్తించే నిబంధనలు.

India & World Comparison

భారతదేశంలో ఏటా కోటి మందికి పైగా అభ్యర్థులు పోటీ పరీక్షలు రాస్తున్నారు, ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రిక్రూట్‌మెంట్ వ్యవస్థలలో ఒకటి. చైనా యొక్క 'గావోకావ్' (Gaokao) పరీక్షల్లో మాల్ ప్రాక్టీస్ చేస్తే 7 ఏళ్ల వరకు జైలు శిక్ష విధిస్తారు; భారత కొత్త చట్టం అంతకంటే కఠినంగా 10 ఏళ్ల శిక్షను ప్రతిపాదిస్తోంది.

🔑 Key Points for Revision

• లోక్‌సభ పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ సవరణ బిల్లు 2026ను జులై 29న ఆమోదించింది.
• ప్రవేశపెట్టిన మంత్రి: డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ (DoPT).
• వ్యక్తులకు జైలు శిక్ష: 5 నుండి 10 సంవత్సరాలు (గతంలో 3-5 ఏళ్లు).
• వ్యక్తులకు జరిమానా: గరిష్టంగా ₹50 లక్షలు (గతంలో ₹10 లక్షలు).
• సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు జరిమానా: గరిష్టంగా ₹5 కోట్లు (గతంలో ₹1 కోటి).
• డిబార్మెంట్ కాలం: 4 ఏళ్ల నుండి 8 ఏళ్లకు పెంపు.
• సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల బోర్డు డైరెక్టర్లకు శిక్ష: 5 నుండి 10 సంవత్సరాల జైలు.
• ఆర్గనైజ్డ్ క్రైమ్ శిక్ష: 7 నుండి 10 సంవత్సరాల జైలు.
• ఆర్గనైజ్డ్ క్రైమ్ జరిమానా: గరిష్టంగా ₹10 కోట్లు.
• ఇన్వెస్టిగేషన్ కాలపరిమితి: చార్జ్‌షీట్ తర్వాత 2 నెలలు.
• ట్రయల్ కాలపరిమితి: 3 నెలల్లో ముగింపు.
• ప్రత్యేక కోర్టులు: స్పెషల్ ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టుల ఏర్పాటు.
• దర్యాప్తు ఏజెన్సీ: స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్స్ (STF) ఏర్పాటు ప్రతిపాదన.
• లీగల్ ఆఫీసర్లు: స్పెషల్ పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ల నియామకం.
• ప్రధాన లక్ష్యం: పరీక్షలలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం తెచ్చి ముఠాలను అరికట్టడం.

What Happened

భారత ప్రభుత్వ పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ గ్రామీణ స్థాయిలో డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడానికి 'దాన్ వీర్' (DAANVEER) పోర్టల్‌ను ఆవిష్కరించింది. 2026 జులై 29న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన కార్యక్రమంలో పంచాయతీ రాజ్ కార్యదర్శి వివేక్ భరద్వాజ్ ఈ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను ప్రారంభించారు. పౌరులు మరియు స్వచ్ఛంద సంస్థలు నేరుగా అర్హత కలిగిన గ్రామ్ పంచాయతీలకు నాణ్యమైన కంప్యూటర్ సెట్లను స్వచ్ఛందంగా విరాళంగా ఇచ్చేందుకు ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. ఈ వినూత్న కార్యక్రమం ద్వారా స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థలలో ఐటీ మౌలిక సదుపాయాల కొరతను తీర్చడం దీని తక్షణ లక్ష్యం.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం 2026 జులై 29న దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీలో అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ స్థాయి అధికారులతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాల పంచాయతీ రాజ్ శాఖల ప్రతినిధులు వర్చువల్ విధానంలో పాల్గొని తమ మద్దతు తెరిపారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ (MoPR): పథకం అమలు మరియు పర్యవేక్షణ బాధ్యత వహిస్తుంది.
• శ్రీ వివేక్ భరద్వాజ్: పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి (కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు).
• నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్ (NIC) & డిజిహాట్ (DigiHaat): సాంకేతిక భాగస్వాములుగా వేదికను అభివృద్ధి చేశారు.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు: ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర అధికారులు దీనిని ప్రశంసించారు.

How It Works

1. యాప్ వినియోగం: దాతలు ముందుగా 'మేరీ పంచాయత్' (Meri Panchayat) మొబైల్ యాప్‌లోకి ప్రవేశించాలి.
2. పంచాయతీ ఎంపిక: ఐటీ సదుపాయాలు అవసరమున్న అర్హత కలిగిన గ్రామ్ పంచాయతీల జాబితా నుండి తమ గ్రామాన్ని లేదా నచ్చిన పంచాయతీని ఎంచుకోవాలి.
3. కంప్యూటర్ బండిల్ ఎంపిక: డిజిహాట్ వేదిక ద్వారా ఆయా రాష్ట్ర సాంకేతిక ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ముందుగా ఆమోదించిన సాధనాలను ఎంచుకోవచ్చు.
4. ఆన్‌లైన్ ట్రాకింగ్ & సర్టిఫికేషన్: డిస్పాచ్ నుండి పంచాయతీలో ఇన్స్టాల్ చేసే వరకు ప్రక్రియను ఆన్‌లైన్‌లో ట్రాక్ చేయవచ్చు. ప్రక్రియ పూర్తయ్యాక డిజిటల్ ప్రశంసా పత్రం లభిస్తుంది.

---

Historical Background

• 1992 (73వ రాజ్యాంగ సవరణ): పంచాయతీలకు రాజ్యాంగ ప్రతిపత్తి లభించి, 11వ షెడ్యూల్ ద్వారా 29 విధులు కేటాయించబడ్డాయి.
• 2006 (ఈ-పంచాయత్ మిషన్ మోడ్ ప్రాజెక్ట్): జాతీయ ఈ-గవర్నెన్స్ ప్రణాళిక కింద పంచాయతీల కంప్యూటరీకరణ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమైంది.
• 2018 (గ్రామ్ స్వరాజ్ అభియాన్): పంచాయతీలలో సుపరిపాలన సాధనకు డిజిటల్ సాధనాల విస్తరణ ఊపందుకుంది.

Previous Related Events

• 2020 (ఈ-గ్రామ్ స్వరాజ్ పోర్టల్): పంచాయతీల ప్రణాళిక, అకౌంటింగ్ మరియు పర్యవేక్షణ కోసం ఏకీకృత డిజిటల్ వేదిక ప్రారంభమైంది.
• 2021 (సవామిత్వ పథకం): డ్రోన్ సర్వే ద్వారా గ్రామీణ ఆస్తులకు డిజిటల్ కార్డ్‌లు మరియు హక్కుల పత్రాల పంపిణీ వేగవంతమైంది.
• 2023 (పిఆర్ఐ ప్రాప్యత పోర్టల్): స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక వివరాల పారదర్శకత కోసం ఈ-గవర్నెన్స్ మెరుగుపరిచారు.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 243G: స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థల అధికారాలు మరియు ఆర్థిక అభివృద్ధి బాధ్యతలను వివరిస్తుంది.
• ఆర్టికల్ 40: గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటును నిర్దేశించే ఆదేశిక సూత్రాలలోని గాంధేయ సూత్రం.

🔑 Key Points for Revision

• 'దాన్ వీర్' అనేది గ్రామ్ పంచాయతీల డిజిటల్ మౌలిక వసతులను బలోపేతం చేసే పథకం.
• పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి వివేక్ భరద్వాజ్ దీనిని ప్రారంభించారు.
• ఈ చొరవను 2026 జులై 29న న్యూఢిల్లీలో లాంచ్ చేశారు.
• పథకం యొక్క నినాదం "గివ్ బ్యాక్ టు యువర్ విలేజ్".
• నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్ (NIC) మరియు డిజిహాట్ భాగస్వామ్యంతో రూపుదిద్దుకుంది.
• 'మేరీ పంచాయత్' మొబైల్ యాప్ ద్వారా సేవలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
• విరాళాలు ఇచ్చే ప్రక్రియ పూర్తిగా స్వచ్ఛందమైనది మరియు పారదర్శకమైనది.
• అర్హత కలిగిన పంచాయతీలకు నాణ్యమైన కంప్యూటర్ బండిల్స్ అందించబడతాయి.
• దాతలు తమ విరాళాల స్థితిని ఆన్‌లైన్‌లో ట్రాక్ చేయవచ్చు.
• విరాళం పూర్తయ్యాక దాతలకు డిజిటల్ సర్టిఫికేట్ అందజేస్తారు.
• 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం 1992 ద్వారా పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థ ఏర్పడింది.
• రాజ్యాంగంలోని 11వ షెడ్యూల్‌లో పంచాయతీలకు సంబంధించిన 29 అంశాలు ఉన్నాయి.
• ఆర్టికల్ 243G గ్రామ పంచాయతీల సాధికారతను తెలుపుతుంది.
• ఈ పథకం వికసిత్ భారత్ మరియు డిజిటల్ ఇండియా సాధనకు తోడ్పడుతుంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.

What Happened

2026 జులై 30న లోక్‌సభ తీవ్ర విపక్ష నిరసనల మధ్య 'జాతీయ గౌరవానికి భంగం నిరోధక (సవరణ) బిల్లు, 2026'ను శబ్ద ఓటుతో ఆమోదించింది. అంతకుముందు రోజు జులై 29న రాజ్యసభ కూడా దీనికి ఆమోదం తెలిపింది. ఈ చట్ట సవరణ ద్వారా భారత జాతీయ గేయమైన 'వందేమాతరం'ను ఉద్దేశపూర్వకంగా అవమానించడం లేదా దానిని పాడుతుంటే అడ్డుకోవడం నేరంగా మారుతుంది.

When & Where

న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ భవన్ లోక్‌సభ ప్రాంగణంలో జులై 30న ఈ ఘటన జరిగింది. పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాల సందర్భంగా ఈ చట్టబద్ధమైన సవరణ బిల్లును ఆమోదించారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర హోమ్‌ శాఖ: సవరణ బిల్లును పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టిన నోడల్ శాఖ.
• నిత్యానంద్ రాయ్: కేంద్ర హోమ్‌ శాఖ సహాయ మంత్రి, ఈ బిల్లుపై చర్చకు లోక్‌సభలో సమాధానమిచ్చారు.
• డిఎంకె మరియు ఇతర ప్రతిపక్షాలు: బిల్లులోని కొన్ని అంశాలను, ముఖ్యంగా గేయ నిబంధనలను వ్యతిరేకించిన రాజకీయ పార్టీలు.

How It Works

• 1971 నాటి మూల చట్టంలో శీర్షిక మరియు విభాగాలు సవరించబడి వందేమాతరం పేరు చేర్చబడింది.
• వందేమాతరం ఆలపిస్తున్నప్పుడు ఉద్దేశపూర్వకంగా అటంకం కలిగిస్తే గరిష్టంగా 3 ఏళ్ల జైలు లేదా జరిమానా విధించబడుతుంది.
• నేరం పునరావృతమైతే (второй కన్విక్షన్) కనీస జైలు శిక్ష 1 సంవత్సరం ఉంటుంది.
• చట్టపరంగా జాతీయ గీతం 'జనగణమన'కు లభించే అదే రక్షణ మరియు హోదా వందేమాతరానికి లభిస్తుంది.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: ఆర్టికల్ 51A(a) కింద జాతీయ చిహ్నాలు మరియు గేయాలను గౌరవించే ప్రాథమిక విధికి చట్టబద్ధమైన బలం చేకూరుతుంది.
• పరిపాలనా ప్రాముఖ్యత: జాతీయ గీతం మరియు జాతీయ గేయం మధ్య చట్టపరమైన వ్యత్యాసాన్ని తొలగించి సమాన ప్రాధాన్యం కల్పిస్తుంది.

---

Historical Background

• 1870లు: బంకించంద్ర ఛటోపాధ్యాయ వందేమాతరం గేయాన్ని బెంగాలీ-సంస్కృత మిశ్రమ భాషలో రచించారు.
• 1882: ఈ గేయం 'ఆనందమఠ్' అనే ప్రసిద్ధ నవలలో భాగముగా ప్రచురితమైంది.
• 1896: కోల్‌కతా కాంగ్రెస్ సమావేశంలో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ దీనికి స్వరకల్పన చేసి తొలిసారి బహిరంగంగా ఆలపించారు.
• 1905: స్వదేశీ ఉద్యమం సందర్భంగా వందేమాతరం భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల ప్రధాన నినాదంగా మారింది.
• 1950 (జనవరి 24): రాజ్యాంగ పరిషత్ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ వందేమాతరం మొదటి రెండు చరణాలను జాతీయ గేయంగా ప్రకటిస్తూ జనగణమనతో సమాన హోదా ఇచ్చారు.

Previous Related Events

• 1971: జాతీయ గౌరవానికి భంగం నిరోధక చట్టం (Prevention of Insults to National Honour Act, 1971) ఆమోదం పొందింది.
• 2003: ఈ చట్టానికి సవరణ చేసి జాతీయ పతాకాన్ని ధరించడం మరియు ఉపయోగించడంలో కొన్ని సడలింపులు/నిబంధనలు తేవడం జరిగింది.
• 2017: సుప్రీం కోర్టు సినిమా హాళ్లలో జాతీయ గీతం ప్లే చేయడంపై కీలక తీర్పు నిస్తూ, జాతీయ గేయంపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 51A(a): రాజ్యాంగం, జాతీయ పతాకం మరియు జాతీయ గీతాన్ని గౌరవించడం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధి.
• ఆర్టికల్ 19(1)(a) & 19(2): భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ మరియు దానిపై విధించే సముచిత నిబంధనల (Reasonable Restrictions) పరిమితులు.

🔑 Key Points for Revision

• బిల్లు పేరు: జాతీయ గౌరవానికి భంగం నిరోధక (సవరణ) బిల్లు, 2026.
• లోక్‌సభ ఆమోదించిన తేదీ: 2026 జులై 30.
• రాజ్యసభ ఆమోదించిన తేదీ: 2026 జులై 29.
• ఇది 1971 నాటి జాతీయ గౌరవానికి భంగం నిరోధక చట్టాన్ని సవరిస్తుంది.
• కొత్తగా చట్టపరమైన రక్షణ పొందినది: జాతీయ గేయం 'వందేమాతరం'.
• నేరానికి విధించే గరిష్ట శిక్ష: 3 సంవత్సరాల జైలు లేదా జరిమానా లేదా రెండూ.
• రెండవసారి లేదా తదుపరి నేరానికి శిక్ష: కనీసం 1 సంవత్సరం జైలు శిక్ష.
• సవరణ రకం: జాతీయ గీతం (జనగణమన) తో సమానంగా వందేమాతరానికి రక్షణ.
• ప్రవేశపెట్టిన మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర హోమ్‌ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ.
• సమాధానమిచ్చిన మంత్రి: నిత్యానంద్ రాయ్ (హోమ్ శాఖ సహాయ మంత్రి).
• రాజ్యాంగ ప్రాథమిక విధి: ఆర్టికల్ 51A(a).
• రచయిత: బంకించంద్ర ఛటోపాధ్యాయ (1870లు).
• ప్రచురించబడిన నవల: ఆనందమఠ్ (1882).
• తొలిసారి కాంగ్రెస్‌లో పాడిన సంవత్సరం: 1896 (రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్).
• అధికారికంగా ఆమోదించిన తేదీ: 1950 జనవరి 24 (రాజ్యాంగ పరిషత్ ద్వారా).

What Happened

2026 ఆగస్టు 2న, ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 'నాశా ముక్త్ యువ ఫర్ వికసిత్ భారత్ సంకల్ప్ అభియాన్'ను అధికారికంగా ప్రారంభించారు. వికసిత్ భారత్ సాధనలో మత్తుపదార్థాల రహిత సమాజం కీలక పాత్ర పోషిస్తుందనే ఉద్దేశంతో ఈ కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది. ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా ఒక కోటి మందికి పైగా యువత మత్తుపదార్థాలకు దూరంగా ఉంటామని ఈ-ప్రతిజ్ఞ చేశారు.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 2న దేశవ్యాప్తంగా 28,000కు పైగా ప్రదేశాలను అనుసంధానిస్తూ సెంట్రల్ వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా జరిగింది. ఈ అభియాన్ 100 వారాల పాటు నిర్వహించబడుతుంది. దీని కీలక ఘట్టంగా 2026 ఆగస్టు 14న న్యూఢిల్లీలో 'నేషనల్ నాశా ముక్తి యూత్ కాన్క్లేవ్' నిర్వహించనున్నారు.

Who Is Involved

• ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ: అభియాన్‌ను ప్రారంభించి, దేశ యువతను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు.
• క్రీడలు మరియు యూత్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ ప్రచారాన్ని అమలు చేసే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• మై భారత్ (MY Bharat) ప్లాట్‌ఫామ్ & NSS: యువతను సమీకరించే ప్రధాన వాలంటీర్ నెట్‌వర్క్‌లు.
• ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు & స్వచ్ఛంద సంస్థలు: పునరావాస సహాయం అందించే 125కు పైగా ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు మరియు NGOలు.
• విద్యాసంస్థలు: క్యాంపస్ స్థాయిలో అవగాహన కల్పించే విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు మరియు పాఠశాలలు.

How It Works

• ఈ-ప్రతిజ్ఞ (e-Pledge): మై భారత్ పోర్టల్ ద్వారా పౌరులు మరియు యువత మత్తుపదార్థ రహిత జీవనశైలి కోసం ప్రతిజ్ఞ చేయడం.
• ఆదివారం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు: 100 వారాల పాటు ప్రతి ఆదివారం వాకథాన్‌లు, క్రీడా పోటీలు, ధ్యానం మరియు వీధి నాటకాలు (నుక్కడ్ నాటకాలు) నిర్వహించడం.
• జన్ భాగీదారి (ప్రజా భాగస్వామ్యం): వ్యసనాన్ని సామాజిక అవమానంగా చూడకుండా, నివారణ మరియు పునరావాసం కోసం స్థానిక పరిపాలన ఆధ్యాత్మిక సంస్థలతో కలిసి పనిచేయడం.
• స్థాయిలవారీ పోటీలు: జిల్లా స్థాయి నుండి ప్రారంభించి జాతీయ కాన్క్లేవ్ వరకు వ్యాసరూప, షార్ట్ ఫిల్మ్, డిబేట్ పోటీలు నిర్వహించడం.

---

Historical Background

• 1985: మత్తుపదార్థాల విక్రయం మరియు వినియోగాన్ని అడ్డుకోవడానికి 'నార్కోటిక్ డ్రగ్స్ అండ్ సైకోట్రోపిక్ సబ్‌స్టాన్సెస్ (NDPS) యాక్ట్' చట్టం చేయబడింది.
• 2020: ఆగస్టు 15న అత్యంత ప్రభావితమైన 272 జిల్లాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని 'నాశా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ (NMBA)' ప్రారంభించబడింది.
• 2025: కాశీ (వారణాసి)లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించబడింది, ఇది ఆధ్యాత్మిక సంస్థల 'కాశీ డిక్లరేషన్'కు దారితీసింది.

Previous Related Events

• ఆగస్టు 2020: సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా నాశా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ ప్రారంభం.
• ఆగస్టు 2023: ఈ పథకం విజయం సాధించడంతో దేశంలోని అన్ని జిల్లాలకు నాశా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ విస్తరణ.
• జూన్ 2024: అంతర్జాతీయ మత్తుపదార్థాల వ్యతిరేక దినోత్సవం సందర్భంగా Narcotics Control Bureau (NCB) ద్వారా భారీస్థాయిలో స్వాధీనం చేసుకున్న డ్రగ్స్ ధ్వంసం.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 47 (DPSP): ప్రజారోగ్యాన్ని పెంపొందించడం, ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే మద్యం మరియు మత్తుపదార్థాల వినియోగాన్ని నిషేధించడం రాజ్యాంగంలో ప్రభుత్వ బాధ్యతగా పేర్కొనబడింది.
• డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ (Demographic Dividend): పనిచేసే వయస్సు గల జనాభా అధికంగా ఉండటం వల్ల లభించే ఆర్థికాభివృద్ధి అవకాశాన్ని సూచించే ఆర్థిక భావన.

🔑 Key Points for Revision

• ప్రయోగించిన తేదీ: 2026 ఆగస్టు 2 (ప్రధాని మోదీ ద్వారా).
• అభియాన్ పేరు: నాశా ముక్త్ యువ ఫర్ వికసిత్ భారత్ సంకల్ప్ అభియాన్.
• ఇతివృత్తం (Theme): "GenZ Against Addiction, Nasha Mukt Yuva for Viksit Bharat".
• కాలపరిమితి: 100 వారాల దేశవ్యాప్త ప్రచారం.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: క్రీడలు మరియు యూత్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MY Bharat ద్వారా).
• భాగస్వామ్యం: 28,000+ ప్రదేశాల నుండి 1 కోటి మందికి పైగా యువకులు.
• అమలు విధానం: ప్రతి ఆదివారం క్రీడలు, వాకథాన్ మరియు ధ్యానం.
• ఆధ్యాత్మిక మద్దతు: 125కు పైగా ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు మరియు NGOల భాగస్వామ్యం.
• పైలట్ ప్రాజెక్ట్: 2025లో కాశీ (వారణాసి)లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా ప్రారంభమైంది.
• చారిత్రక పునాది: 2020లోని నాశా ముక్త్ భారత్ అభియాన్‌ ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 47 మత్తుపదార్థాల నిషేధాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
• భద్రతా కోణం: శత్రు దేశాల నుండి వచ్చే నార్కో-టెర్రరిజంను అడ్డుకోవడం.
• భౌగోళిక సవాలు: గోల్డెన్ క్రెసెంట్ మరియు గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ మధ్య భారత్ స్థానం.
• తదుపరి మైలురాయి: 2026 ఆగస్టు 14న నేషనల్ నాశా ముక్తి యూత్ కాన్క్లేవ్.
• ప్రధాన లక్ష్యం: వికసిత్ భారత్ 2047 సాధన కోసం డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్‌ను కాపాడడం.

What Happened

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చిత్తూరు జిల్లాలోని కోసల నగరం వద్ద 7,000 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఒక కొత్త పారిశ్రామిక పార్క్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. భారత్ మరియు విదేశీ తయారీ రంగ సంస్థల నుంచి పెట్టుబడులను సమీకరించడం దీని ఉద్దేశం. ఈ ప్రాజెక్ట్ అభివృద్ధి బాధ్యతలను ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ (APIIC) కు అప్పగించారు. ఈ పారిశ్రామిక పార్క్ ప్రధానంగా ఆటోమొబైల్, టెక్స్‌టైల్, మరియు ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగాలపై దృష్టి సారిస్తుంది.

When & Where

ఈ ప్రాజెక్ట్ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని చిత్తూరు జిల్లా కోసల నగరం ప్రాంతంలో రూపుదిద్దుకుంటోంది. ఈ ప్రాంతం తమిళనాడు రాష్ట్ర సరిహద్దుకు చాలా దగ్గరగా ఉండటం వల్ల వాణిజ్యపరంగా అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినదిగా మారింది. అలాగే కృష్ణపట్నం ఓడరేవుకు మెరుగైన రవాణా సదుపాయాలు ఉండటం వల్ల అంతర్జాతీయ ఎగుమతులకు ఇది అనుకూలమైన వేదికగా నిలుస్తుంది.

Who Is Involved

• ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం: విధానపరమైన నిర్ణయాలు మరియు నిధుల కేటాయింపును పర్యవేక్షిస్తుంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ (APIIC): ప్రాజెక్టు నోడల్ అమలు ఏజెన్సీ.
• నీటిపారుదల శాఖ: గలేరు నగరి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టు ద్వారా నీటి సరఫరా మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మిస్తుంది.
• లక్ష్య పరిశ్రమలు: ఆటోమొబైల్, టెక్స్‌టైల్, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగానికి చెందిన ప్రైవేట్ మరియు ప్రభుత్వ రంగాలు.

How It Works

1. భూ సేకరణ: APIIC ఇప్పటికే తన వద్ద ఉన్న 2,042 ఎకరాల భూమితో పాటు, అదనంగా 5,000 ఎకరాల భూమిని సేకరిస్తుంది.
2. మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి: అంతర్గత రహదారులు, విద్యుత్ లైన్లు మరియు పారిశ్రామిక ప్లాట్ల వర్గీకరణ పనులు చేపట్టబడతాయి.
3. నీటి సరఫరా వ్యవస్థ: గలేరు నగరి సుజల స్రవంతి పథకం ద్వారా 2028 నాటికి పారిశ్రామిక అవసరాలకు పైప్‌లైన్ ద్వారా నీటిని చేరవేస్తారు.
4. పెట్టుబడుల ఆకర్షణ: ఆటోమొబైల్, జౌళి, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ కంపెనీలకు రాయితీలతో ప్లాట్లను కేటాయించి ఉపాధి అవకాశాలను పెంపొందిస్తారు.

Why It Matters

ఈ ప్రాజెక్ట్ ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక రంగానికి అత్యంత కీలకమైనది. పొరుగున ఉన్న తమిళనాడు రాష్ట్రానికి తయారీ రంగాలు తరలిపోకుండా అడ్డుకోవడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది. ఆర్థిక పరంగా రాయలసీమ ప్రాంతంలో వేలాది మంది యువతకు స్థానిక ఉపాధిని అందిస్తుంది. APPSC గ్రూప్-1 మరియు గ్రూప్-2 పరీక్షలలో AP ఎకానమీ (పారిశ్రామిక అభివృద్ధి) మరియు AP భౌగోళిక శాస్త్రం విభాగానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యం.

Historical Background

ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన తరువాత రాష్ట్రంలో పారిశ్రామిక వృద్ధిని పెంచడానికి APIIC అనేక పారిశ్రామిక కారిడార్లను ప్రాముఖ్యతలోకి తెచ్చింది. 1973లో స్థాపించబడిన APIIC, రాష్ట్రంలో పారిశ్రామిక లేఅవుట్లు మరియు క్లస్టర్లను నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. గతంలో శ్రీసిటీ మరియు విశాఖపట్నం-చెన్నై పారిశ్రామిక కారిడార్ (VCIC) ద్వారా పారిశ్రామిక అభివృద్ధి వేగవంతమైంది.

Previous Related Events

గత మూడేళ్లలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పారిశ్రామిక రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి అనేక కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది. శ్రీకాళహస్తి-ఏర్పేడు నోడ్‌ను చెన్నై-బెంగళూరు పారిశ్రామిక కారిడార్ (CBIC) కింద అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది. అలాగే ఓర్వకల్లు పారిశ్రామిక నోడ్ వద్ద కూడా భారీ భూసేకరణ ప్రక్రియ చేపట్టారు.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఏడవ షెడ్యూల్ ప్రకారం పరిశ్రమల అంశం రాష్ట్ర జాబితా (State List) కిందకు వస్తుంది.
• భౌగోళిక అంశం: గలేరు నగరి సుజల స్రవంతి అనేది కృష్ణా నది మిగులు జలాలను రాయలసీమకు తరలించే ఒక కీలకమైన వరద కాలువ ప్రాజెక్ట్.

India & World Comparison

తమిళనాడులోని చెన్నై-శ్రీపెరంబుదూర్ రీజియన్ ఆసియాలోనే అతిపెద్ద ఆటోమొబైల్ హబ్‌లలో ఒకటిగా నిలిచింది. చిత్తూరులోని ఈ కొత్త పారిశ్రామిక పార్క్ అభివృద్ధి చెందితే, ఇది డెట్రాయిట్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియాగా పేరుగాంచిన చెన్నై పారిశ్రామిక క్లస్టర్‌తో నేరుగా పోటీపడగలదు.

🔑 Key Points for Revision

• చిత్తూరు జిల్లా కోసల నగరం వద్ద 7,000 ఎకరాల్లో కొత్త పారిశ్రామిక పార్క్ రూపుదిద్దుకుంటోంది.
• ఈ ప్రాజెక్టును ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ (APIIC) అభివృద్ధి చేస్తోంది.
• APIIC ప్రస్తుతం 2,042 ఎకరాల భూమిని కలిగి ఉంది, అదనంగా 5,000 ఎకరాలు సేకరించనుంది.
• ఆటోమొబైల్, టెక్స్‌టైల్ మరియు ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగాలు ఈ పార్క్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు.
• పారిశ్రామిక పార్క్ నీటి అవసరాలను గలేరు నగరి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్ట్ తీరుస్తుంది.
• గలేరు నగరి ప్రాజెక్ట్ ద్వారా నీటి సరఫరా పూర్తి చేయడానికి 2028 ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• ఈ పార్క్ తమిళనాడు రాష్ట్ర సరిహద్దుకు అత్యంత సమీపంలో వ్యూహాత్మకంగా ఉంది.
• ఎగుమతుల సదుపాయం కోసం కృష్ణపట్నం పోర్టుకు రవాణా అనుసంధానం ఉంది.
• పొరుగు రాష్ట్రమైన తమిళనాడుకు తయారీ పరిశ్రమల తరలింపును నిరోధించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• APIIC నోడల్ ఏజెన్సీగా భూ సేకరణ మరియు లేఅవుట్ అభివృద్ధి బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తుంది.
• ఈ హబ్ వల్ల రాయలసీమ ప్రాంతంలో ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
• ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక విధానం మరియు ప్రాంతీయ అభివృద్ధి వ్యూహంలో భాగం.
• కృష్ణా నది జలాలను ఉపయోగించుకునే గలేరు నగరి ప్రాజెక్ట్ దీనికి ప్రధాన జల వనరు.
• రాయలసీమలో పారిశ్రామిక పురోగతికి ఈ ప్రాజెక్ట్ గేమ్ ఛేంజర్‌గా మారనుంది.
• APPSC గ్రూప్-1, 2 పరీక్షలలో AP ఎకానమీ మరియు జాగ్రఫీ విభాగాలకు ఇది ముఖ్యం.

What Happened

2026 ఆగస్టు 1న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నూతనంగా నిర్మించిన అల్లూరి సీతారామరాజు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని (భోగాపురం విమానాశ్రయం) జాతికి అంకితం చేశారు. ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతంలో అంతర్జాతీయ స్థాయి కనెక్టివిటీ మరియు పారిశ్రామిక పురోగతిని పెంపొందించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ విమానాశ్రయం అందుబాటులోకి రావడంతో విశాఖపట్నం, విజయనగరం మరియు శ్రీకాకుళం జిల్లాల వ్యాపార, రవాణా రంగాలు ఊపందుకోనున్నాయి.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ప్రారంభోత్సవం 2026 ఆగస్టు 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని విజయనగరం జిల్లా పరిధిలో ఉన్న భోగాపురం వద్ద జరిగింది. ఇది విశాఖపట్నం నగరం నుండి సుమారు 40 కిలోమీటర్లు, విజయనగరం నుండి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో జాతీయ రహదారి 16కు సమీపంలో వ్యూహాత్మకంగా నెలకొల్పబడింది.

Who Is Involved

• కేంద్ర ప్రభుత్వం: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, కేంద్ర పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి కె. రామ్మోహన్ నాయుడు.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ ఎస్. అబ్దుల్ నజీర్, ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, ఉప ముఖ్యమంత్రి కె. పవన్ కళ్యాణ్.
• డెవలపర్: GMR విజయనగరం ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ లిమిటెడ్ (GVIAL) / GMR గ్రూప్.
• నియంత్రణ సంస్థలు: డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ (DGCA), బ్యూరో ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ సెక్యూరిటీ (BCAS).

How It Works

1. DBFOT మోడల్: జీఎంఆర్ సంస్థ ప్రాజెక్ట్‌ను రూపకల్పన చేసి, నిధులు సమకూర్చి, నిర్మాణం చేపట్టి నిర్ణీత కాల వ్యవధికి నిర్వహిస్తుంది.
2. అధునాతన రన్‌వే సదుపాయం: 3,800 మీటర్ల పొడవైన కోడ్ 4E రన్‌వే పెద్దపాటి వైడ్-బాడీ అంతర్జాతీయ విమానాల ల్యాండింగ్‌కు వీలు కల్పిస్తుంది.
3. స్మార్ట్ ప్యాసెంజర్ ప్రాసెసింగ్: ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), బయోమెట్రిక్ ఎంట్రీ, డిజియాత్ర మరియు ఆటోమేటెడ్ బ్యాగేజ్ హ్యాండ్లింగ్ సిస్టమ్స్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.
4. కార్గో & ఏరోసిటీ: ఫార్మాస్యూటికల్స్, సీఫుడ్ ఎగుమతుల కోసం ప్రత్యేక కార్గో టెర్మినల్ మరియు 500 ఎకరాలలో ఏరోస్పేస్/ఏరోసిటీ ఈకోసిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.

Historical Background

• 2008: కేంద్ర ప్రభుత్వం భారతదేశంలో కొత్త ఎయిర్‌పోర్ట్‌ల అభివృద్ధి కోసం 'గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ఎయిర్‌పోర్ట్ పాలసీ 2008' ను ప్రకటించింది.
• 2014: ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన చట్టం 2014 ద్వారా రాష్ట్రంలో కొత్త అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాల ఏర్పాటు ప్రతిపాదించబడింది.
• 2020: భోగాపురం విమానాశ్రయ నిర్మాణానికి జీఎంఆర్ గ్రూప్‌తో కన్సెషన్ అగ్రిమెంట్ పూర్తయ్యి, భూసేకరణ పనులు వేగవంతమయ్యాయి.

Previous Related Events

• జనవరి 2026: భోగాపురం విమానాశ్రయం డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ (DGCA) లైసెన్స్ పొందేందుకు వీలుగా మొదటి విజయవంతమైన వాలిడేషన్ ఫ్లైట్ ట్రయల్ పూర్తి చేసుకుంది.
• జూలై 2026: ఏరోడ్రోమ్ లైసెన్స్ మరియు బ్యూరో ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ సెక్యూరిటీ (BCAS) తుది భద్రతా అనుమతులు మంజూరయ్యాయి.
• ఆగస్టు 2026: శంకుస్థాపన దశల నుండి పూర్తయి, నిర్ణీత గడువు కంటే ముందే ప్రధానమంత్రితో అధికారిక ప్రారంభోత్సవం జరిగింది.

India & World Comparison

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న 3వ అతిపెద్ద పౌర విమానయాన మార్కెట్‌గా అవతరించింది. భోగాపురం వంటి గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాలు యూరప్ మరియు ఆసియాలోని అధునాతన హబ్‌లకు సమానంగా పర్యావరణహిత (LEED/Net-Zero) ప్రమాణాలతో నిర్మించబడుతున్నాయి.

Future Impact

• ఆగస్టు 17, 2026: వాణిజ్య విమాన రాకపోకలు అధికారికంగా ప్రారంభం కానున్నాయి.
• పారిశ్రామిక హబ్: రాబోయే కాలంలో ₹20,000 కోట్ల పెట్టుబడులు మరియు 1.8 లక్షల ఉద్యోగాల కల్పన లక్ష్యంగా ఏరోస్పేస్ పార్క్ అభివృద్ధి.
• విశాఖపట్నం విమానాశ్రయ మార్పు: పౌర విమానాల కార్యకలాపాలు ఐఎన్ఎస్ డేగా (INS Dega) నుండి భోగాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి శాశ్వతంగా మారనున్నాయి.

🔑 Key Points for Revision

• ప్రధాని మోదీ 2026 ఆగస్టు 1న భోగాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని ప్రారంభించారు.
• విమానాశ్రయం మొదటి దశ నిర్మాణం వ్యయం సుమారు ₹5,000 కోట్లకు పైగా జరిగింది.
• దీనిని జీఎంఆర్ (GMR) గ్రూప్ PPP నమూనాలో డెవలప్ చేసింది.
• దీని అధికారిక పేరు: అల్లూరి సీతారామరాజు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం.
• స్థలం: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయనగరం జిల్లా భోగాపురం మండలంలో ఉంది.
• మొదటి దశ ప్రయాణికుల సామర్థ్యం సంవత్సరానికి 6 మిలియన్లు (6 MPPA).
• భవిష్యత్తు దశలలో ఈ సామర్థ్యం 40 MPPA కి పెరగనుంది.
• ఇక్కడ 3,800 మీటర్ల పొడవైన కోడ్ 4E రన్‌వే అందుబాటులో ఉంది.
• గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయ విధానం 2008 కింద ఈ విమానాశ్రయాన్ని ఆమోదించారు.
• రాజ్యాంగంలో పౌర విమానయానం 7వ షెడ్యూల్ పరిధిలోని యూనియన్ జాబితాలో ఉంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014లోని 13వ షెడ్యూల్‌తో ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధం ఉంది.
• ఈ విమానాశ్రయం పరిధిలో 500 ఎకరాల ఏరోస్పేస్ మరియు డిఫెన్స్ పార్క్ ప్రతిపాదించబడింది.
• ఎయిర్‌పోర్టుకు DGCA నుండి ఏరోడ్రోమ్ లైసెన్స్ మరియు BCAS భద్రతా అనుమతి లభించాయి.
• విశాఖపట్నం పౌర విమాన రాకపోకలు ఆగస్టు 17, 2026 నుండి ఇక్కడికి మారనున్నాయి.

What Happened

భారతదేశంలో భౌగోళిక సూచిక (GI) పొందిన చేనేత మరియు హస్తకళల ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం 'GI & బియాండ్ 2.0 సమ్మిట్'ను నిర్వహిస్తోంది. ఈ సమ్మిట్‌లో డిజిటల్ హ్యాండ్లూమ్ అట్లాస్ అనే సరికొత్త ఈ-ప్లాట్‌ఫారమ్‌ను లాంచ్ చేస్తున్నారు. దీనితో పాటు, దేశీయ చేనేత కళాకారులకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, సాంకేతికతను (AI) జోడించడంపై కీలక నిర్ణయాలు తీసుకోనున్నారు.

When & Where

ఈ సమ్మిట్ 2026 ఆగస్టు 5వ తేదీన న్యూ ఢిల్లీలోని డాక్టర్ అంబేద్కర్ ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్‌లో జరగనుంది. దేశ రాజధానిలో జరగడం వల్ల జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ స్థాయి విధానకర్తలు, ఎగుమతిదారులు సులభంగా హాజరయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర జౌళి మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Textiles): డెవలప్‌మెంట్ కమిషనర్ (హ్యాండ్లూమ్స్) కార్యాలయం ప్రధాన నిర్వాహకులు.
• హ్యాండ్లూమ్ ఎక్స్‌పోర్ట్ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ (HEPC): సహ-నిర్వాహక సంస్థ.
• శ్రీ పవిత్ర మార్గరీటా: కేంద్ర విదేశీ వ్యవహారాలు మరియు జౌళి శాఖ సహాయ మంత్రి (ముఖ్య అతిథి).
• శ్రీమతి నీలమ్ షమీ రావు, IAS: టెక్స్‌టైల్స్ సెక్రటరీ (గెస్ట్ ఆఫ్ ఆనర్).
• ప్రొఫెసర్ (డా.) ఉన్నత్ పి. పండిత్: కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ పేటెంట్స్, డిజైన్స్ & ట్రేడ్ మార్క్స్ (CGPDTM).
• IIT మద్రాస్: AI సాంకేతికతపై ప్రదర్శన ఇవ్వనున్న విద్యాసంస్థ.

How It Works

1. ఉత్పత్తుల ప్రదర్శన: దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ రాష్ట్రాల నుండి 100కు పైగా GI రిజిస్టర్డ్ ఉత్పత్తులను ఒకే వేదికపై ప్రదర్శిస్తారు.
2. డిజిటల్ అనుసంధానం: 'డిజిటల్ హ్యాండ్లూమ్ అట్లాస్' ద్వారా మారుమూల ప్రాంతాల్లోని కళాకారుల వివరాలను, వారి ఉత్పత్తులను ఆన్‌లైన్‌లో ఉంచుతారు.
3. సర్టిఫికేషన్ ప్రక్రియ: సమ్మిట్‌లో కొత్తగా గుర్తించబడిన వినియోగదారులకు, ఉత్పత్తిదారులకు అధికారిక GI సర్టిఫికెట్లను అందజేస్తారు.
4. సాంకేతిక జోడింపు (AI): IIT మద్రాస్ ద్వారా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఉపయోగించి GI రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడం మరియు నకిలీ వస్తువులను అరికట్టే విధానాలను వివరిస్తారు.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రభావం: మధ్యవర్తులు లేకుండా కళాకారులు నేరుగా గ్లోబల్ మార్కెట్ (సుమారు 10 దేశాల బయ్యర్లు) తో వ్యాపారం చేయవచ్చు.
• సంస్కృతి పరిరక్షణ: అంతరించిపోతున్న పురాతన చేనేత విద్యలకు వాణిజ్య విలువను పెంచి ప్రోత్సహిస్తుంది.
• సాంకేతిక ఆవిష్కరణ: సాంప్రదాయ రంగమైన చేనేతలో అత్యున్నత AI టెక్నాలజీని ఉపయోగించడం ఒక విప్లవాత్మక అడుగు.

Historical Background

• భారతదేశం 1999లో వస్తువుల భౌగోళిక సూచికల (రిజిస్ట్రేషన్ & రక్షణ) చట్టాన్ని తీసుకువచ్చింది.
• 2003 సెప్టెంబర్ నుండి ఈ చట్టం అమలులోకి రాగా, 2004లో డార్జిలింగ్ టీ తొలిసారిగా GI ట్యాగ్ పొందింది.
• హ్యాండ్లూమ్ ఎక్స్‌పోర్ట్ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ (HEPC) గత 60 ఏళ్లుగా (డైమండ్ జూబ్లీ) చేనేత ఎగుమతుల ప్రోత్సాహంలో కీలకంగా వ్యవహరిస్తోంది.

Previous Related Events

• 2015 నుండి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 7న జాతీయ చేనేత దినోత్సవం జరుపుకుంటున్నారు.
• ఇటీవలే ఢిల్లీ IIT లో 'హ్యాండ్లూమ్ హ్యాకథాన్ 2.0' విజయవంతంగా ముగిసింది.
• 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' మరియు 'వోకల్ ఫర్ లోకల్' ప్రచారాల ద్వారా స్థానిక కళలకు ప్రభుత్వ మద్దతు పెరిగింది.

Static GK Connection

• Geographical Indication (GI): ఇది మేధో సంపత్తి హక్కుల (Intellectual Property Rights - IPR) కిందకు వస్తుంది. ఇది పారిస్ కన్వెన్షన్ మరియు WTO యొక్క ట్రిప్స్ (TRIPS) ఒప్పందానికి లోబడి ఉంటుంది.
• Patent vs GI: పేటెంట్ అనేది ఒక వ్యక్తి చేసిన కొత్త ఆవిష్కరణకు ఇస్తారు (ఉదా: బల్బ్). కానీ GI అనేది ఒక భౌగోళిక ప్రాంతం యొక్క సంస్కృతి మరియు నైపుణ్యానికి సామూహిక హక్కుగా ఇస్తారు (ఉదా: కాంచీపురం సిల్క్).

🔑 Key Points for Revision

• ఈవెంట్: GI & Beyond 2.0 సమ్మిట్.
• తేదీ & ప్రదేశం: 5 ఆగస్టు 2026, న్యూ ఢిల్లీ.
• నిర్వహణ సంస్థలు: జౌళి మంత్రిత్వ శాఖ, HEPC.
• కీలక ఆవిష్కరణ 1: డిజిటల్ హ్యాండ్లూమ్ అట్లాస్.
• అట్లాస్ నినాదం: "One Platform. Endless Markets".
• కీలక ఆవిష్కరణ 2: HEPC డైమండ్ జూబ్లీ లోగో.
• సాంకేతిక భాగస్వామి: AI అప్లికేషన్లపై IIT మద్రాస్ ప్రదర్శన.
• ప్రదర్శిత ఉత్పత్తులు: 100కు పైగా GI రిజిస్టర్డ్ చేనేత వస్తువులు.
• పాల్గొనేవారు: సుమారు 10 దేశాలకు చెందిన బయ్యర్లు.
• ముఖ్య అతిథి: జౌళి శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ పవిత్ర మార్గరీటా.
• చట్టపరమైన ఆధారం: భారతదేశ GI చట్టం, 1999 కింద రిజిస్ట్రేషన్లు.
• అధికారిక సంస్థ: కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ పేటెంట్స్, డిజైన్స్ & ట్రేడ్ మార్క్స్.
• లక్ష్యం: చేనేత కళాకారులకు మరియు ప్రపంచ మార్కెట్లకు అనుసంధానం.
• ముఖ్య పంపిణీ: కొత్త రిజిస్టర్డ్ యూజర్లకు GI సర్టిఫికెట్లు.
• పోటీ పరీక్షల కోణం: సాంప్రదాయ రంగంలో AI టెక్నాలజీ వినియోగం.

What Happened

2026 జులై 29న కేంద్ర రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ లక్నోలోని సెంట్రల్ కమాండ్ ఆసుపత్రిలో దేశంలోనే తొలి ప్రత్యేక "సైనిక వైద్య విభాగాన్ని" (Department of Military Medicine) వర్చువల్ విధానంలో ప్రారంభించారు. ఈ విభాగం పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D) కేంద్రంగా, సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌గా పనిచేస్తుంది. ప్రతికూల యుద్ధ వాతావరణాలలో సైనికులు ఎదుర్కొనే తీవ్ర గాయాలు, మానసిక ఒత్తిళ్లు మరియు అంటువ్యాధులపై సమర్థవంతమైన వైద్య విధానాలను రూపొందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ప్రారంభోత్సవం 2026 జులై 29న జరిగింది. దీని స్థానం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నోలో ఉన్న కమాండ్ హాస్పిటల్ (సెంట్రల్ కమాండ్). భౌగోళికంగా సరిహద్దు ప్రాంతాలకు మరియు అంతర్గత రక్షణ కేంద్రాలకు సమర్థవంతమైన రవాణా అనుసంధానం ఉన్నందున లక్నో సెంట్రల్ కమాండ్‌ను ఎంచుకున్నారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ: రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రారంభించారు.
• రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి: రాజేష్ కుమార్ సింగ్ పాల్గొంటారు.
• ఆర్మీ హెడ్స్: ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ ధీరజ్ సేథ్, వైస్ చీఫ్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సందీప్ జైన్, సెంట్రల్ కమాండ్ GOC-in-C లెఫ్టినెంట్ జనరల్ అనింద్య సేన్‌గుప్తా హాజరయ్యారు.
• AFMS నాయకత్వం: డెరైక్టర్ జనరల్ ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (DG AFMS) సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్ మరియు కమాండ్ ఆసుపత్రి కమాండెంట్ మేజర్ జనరల్ అలోక్ భల్లా పాల్గొన్నారు.

How It Works

2. స్వదేశీ పరిశోధన (R&D): హిమాలయ సరిహద్దులు, ఎడారులు, తీవ్రమైన చలి లేదా వేడి ప్రాంతాలలో విధులు నిర్వర్తించే బలగాల శరీరంపై పడే ప్రభావంపై పరిశోధనలు చేస్తుంది.
3. CBRNe అత్యవసర స్పందన: రసాయన, జీవ, రేడియోధార్మిక మరియు న్యూక్లియర్ దాడుల నుంచి రక్షణ పొందే ప్రోటోకాల్స్ సిద్ధం చేస్తుంది.
4. సైకియాట్రిక్ కేర్ & లాజిస్టిక్స్: యుద్ధరంగంలో ఒత్తిడి నియంత్రణ (Combat Psychiatry) మరియు అత్యవసర వైద్య సామగ్రి సరఫరా (Medical Logistics) నిర్వహిస్తుంది.

Historical Background

• 1948: స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వెంటనే ముప్పాళ్ల బలగాల వైద్య అవసరాల కోసం ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (AFMS) ఏర్పాటు.
• 1962: భారత్-చైనా యుద్ధం అనంతరం ఎత్తైన ప్రాంతాలలో పనిచేసే బలగాల కోసం 'హై ఆల్టిట్యూడ్ మెడికల్ ప్రోటోకాల్స్' అభివృద్ధి.
• 1999: కార్గిల్ యుద్ధం సమయంలో 'ఫ్రంట్‌లైన్ ట్రౌమా నిర్వహణ' యొక్క అవసరం గుర్తించబడి, అధునాతన ఫీల్డ్ ఆసుపత్రుల ఆధునీకరణ ప్రారంభమైంది.

Previous Related Events

• 2021: కోవిడ్-19 సమయంలో AFMS దేశవ్యాప్తంగా క్వారంటైన్ సెంటర్లు మరియు ఆక్సిజన్ ఆసుపత్రులను ఏర్పాటు చేసింది.
• 2023: 'ఆపరేషన్ దోస్త్' ద్వారా టర్కీ భూకంప బాధితులకు భారత రక్షణ దళాలు 60 పారాచ్యూట్ ఫీల్డ్ హాస్పిటల్ సేవలను అందించాయి.
• 2025: నావికాదళం మరియు వైమానిక దళాలలో సాంకేతిక ఆటోమేటెడ్ టెలి-మెడిసిన్ వ్యవస్థల అనుసంధానం.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 33: ప్రజా క్రమం మరియు రక్షణ రక్షణను దృష్టిలో ఉంచుకుని సాయుధ దళాల ప్రాథమిక హక్కులను సవరించే లేదా పరిమితం చేసే అధికారాన్ని పార్లమెంటుకు ఇస్తుంది.
• ఏరోస్పేస్ & మిలిటరీ మెడిసిన్: పైలట్లు మరియు వ్యోమగాములపై గ్రావిటీ ప్రభావాలను అధ్యయనం చేసినట్లే, పోరాట రంగంలో మానవ శరీరం ఎదుర్కొనే తీవ్ర ఒత్తిడిని సైనిక వైద్యం అధ్యయనం చేస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• లక్నోలోని కమాండ్ ఆసుపత్రిలో భారతదేశంలోనే మొదటి సైనిక వైద్య విభాగం ప్రారంభించబడింది.
• కేంద్ర రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 2026 జులై 29న ఈ విభాగాన్ని వర్చువల్‌గా ప్రారంభించారు.
• ఈ ప్రాజెక్ట్ ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (AFMS) పర్యవేక్షణలో పనిచేస్తుంది.
• రక్షణ వ్యూహాత్మక దార్శనికత (Raksha Strategy Vision 2026-30) లో ఇది ఒక ముఖ్య భాగం.
• ఇది పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D) హబ్ మరియు సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌గా పనిచేస్తుంది.
• CBRNe (రసాయన, జీవ, రేడియోలాజికల్, అణు) అత్యవసర వైద్య సహాయంపై ఇది ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారిస్తుంది.
• సైకియాట్రిక్ రెసిలియెన్స్ మరియు కాంబాట్ స్ట్రెస్ కేర్ దీని ప్రధాన అంశాలు.
• సైనికుల్లో ముందస్తు వ్యాధి గుర్తింపు కోసం 'ప్రివెంటివ్ హెల్త్‌కేర్' విధానాలను ఇది ప్రోత్సహిస్తుంది.
• కాంబాట్ మెడిసిన్ మరియు ట్రౌమా కేర్ లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తుంది.
• యుఎన్ (UN) శాంతి పరిరక్షక దళాలలో భారత వైద్య సహాయక దళాల సామర్థ్యాన్ని పెంపొందిస్తుంది.
• హిమాలయ సరిహద్దులు వంటి ప్రతికూల వాతావరణాలకు సరిపోయే మెడికల్ ప్రోటోకాల్స్ సిద్ధం చేస్తుంది.
• రాజ్యాంగంలోని యూనియన్ జాబితా పరిధిలోకి రక్షణ మరియు సైనిక సంక్షేమం వస్తాయి.
• ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (AFMS) 1948 మే 28న స్థాపించబడింది.
• భారత రక్షణ దళాలు అంతర్జాతీయ HADR (మానవీయ సహాయం & విపత్తు ఉపశమనం) ఆపరేషన్లలో ముందుంటాయి.
• రాబోయే రోజుల్లో సాంకేతిక ఆధారిత రోగి-కేంద్రీకృత సైనిక వైద్య వ్యవస్థను నిర్మించడం దీని అంతిమ లక్ష్యం.

What Happened

భారత ప్రభుత్వ సమాచార ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (DoT) మరియు మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం దేశంలోనే మొట్టమొదటి టెలికాం మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ జోన్ (TMZ) Phase-I ను గ్వాలియర్‌లో ఏర్పాటు చేయడానికి అవగాహన ఒప్పందం (MoU) పై సంతకం చేశాయి. ఈ కార్యక్రమం జూలై 29, 2026న జరిగింది. స్వదేశీ టెలికాం పరికరాల డిజైన్ మరియు తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ ఒప్పందం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక MoU సంతకాల కార్యక్రమం జూలై 29, 2026న న్యూఢిల్లీలో అధికారికంగా జరిగింది. ప్రతిపాదిత TMZ ప్రాజెక్టు దశ-1 మధ్యప్రదేశ్‌లోని గ్వాలియర్ నగరంలో రూపుదిద్దుకుంటుంది. గ్వాలియర్ కేంద్ర భారతదేశంలో వ్యూహాత్మక రవాణా సౌకర్యాలు మరియు శ్రామిక శక్తి లభ్యత కలిగి ఉండటం వల్ల దీనిని ఎంపిక చేశారు.

Who Is Involved

• టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (DoT): కేంద్ర సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేసే నోడల్ డిపార్ట్‌మెంట్.
• మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం: మౌలిక సదుపాయాలు మరియు భూమి కేటాయింపు అందించే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం.
• శ్రీ జ్యోతిరాదిత్య ఎం. సింధియా: కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల శాఖ మరియు ఈశాన్య ప్రాంత అభివృద్ధి శాఖ మంత్రి.
• డాక్టర్ మోహన్ యాదవ్: మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి.
• డాక్టర్ చంద్రశేఖర్ పెమ్మసాని: కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ సహాయ మంత్రి.

How It Works

• దశ 1 (భూమి మరియు మౌలిక సదుపాయాలు): గ్వాలియర్‌లో ప్లగ్-అండ్-ప్లే మౌలిక సదుపాయాలతో ఆరియాను సిద్ధం చేయడం.
• దశ 2 (పెట్టుబడుల ఆకర్షణ): MSMEలు, స్టార్టప్‌లు మరియు గ్లోబల్ టెలికాం దిగ్గజాలను క్లస్టర్‌లో యూనిట్లు స్థాపించడానికి ఆహ్వానించడం.
• దశ 3 (R&D మరియు స్వదేశీ డిజైన్): స్థానిక పరిశోధన మరియు డిజైన్ సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం.
• దశ 4 (సప్లై చైన్ మరియు ఉపాధి): సరఫరా వ్యవస్థను బలోపేతం చేసి స్థానిక యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం.

---

Historical Background

• 2018: నేషనల్ డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్స్ పాలసీ (NDCP-2018) ప్రారంభం.
• 2021: టెలికాం మరియు నెట్‌వర్కింగ్ ఉత్పత్తుల కోసం రూ. 12,195 కోట్ల పిఎల్ఐ (PLI) పథకం ఆమోదం.
• 2023: డిజైన్-లీడ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్‌కు ప్రాధాన్యతనిస్తూ PLI నిబంధనల విస్తరణ.

Previous Related Events

• 2021: టెలికాం పరికరాల ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకాల (PLI) పథకం అమలులోకి వచ్చింది.
• 2023: 'భారత్ 6G విజన్' డాక్యుమెంట్‌ను ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ విడుదల చేశారు.
• 2024: టెలికమ్యూనికేషన్ల చట్టం 2023 అమలులోకి వచ్చింది, ఇది నిబంధనలను సరళీకృతం చేసింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ నిబంధన: ఏడవ షెడ్యూల్‌లోని యూనియన్ జాబితా (ఎంట్రీ 31) ప్రకారం పోస్టులు, టెలిగ్రాఫ్‌లు, టెలిఫోన్లు, వైర్‌లెస్ మరియు కమ్యూనికేషన్ కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోకి వస్తాయి.
• పరిశ్రమల క్లస్టర్ సిద్ధాంతం: ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ పారిశ్రామిక క్లస్టర్ భావన ప్రకారం, ఒకే చోట అనుబంధ పరిశ్రమలు ఉండటం వల్ల వ్యయం తగ్గి ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం ప్రపంచ టెలికాం పరికరాల మార్కెట్‌లో చైనా, స్వీడన్ (ఎరిక్సన్), ఫిన్లాండ్ (నోకియా) ఆధిపత్యం వహిస్తున్నాయి. భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద టెలికాం మార్కెట్‌గా ఉన్నప్పటికీ, పరికరాల ఉత్పత్తిలో స్థానిక వాటాను పెంచుకోవడానికి ఈ TMZ కీలక మైలురాయిగా నిలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• భారతదేశపు మొదటి టెలికాం మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ జోన్ (TMZ) గ్వాలియర్, మధ్యప్రదేశ్‌లో ఏర్పాటు కానుంది.
• ఈ ప్రాజెక్టు కోసం DoT మరియు MP ప్రభుత్వం ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకున్నాయి.
• కేంద్ర సమాచార శాఖ మంత్రి: జ్యోతిరాదిత్య ఎం. సింధియా.
• మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి: డాక్టర్ మోహన్ యాదవ్.
• టెలికాం సహాయ మంత్రి: డాక్టర్ చంద్రశేఖర్ పెమ్మసాని.
• ప్రధాన లక్ష్యం: 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' కింద స్వదేశీ టెలికాం ఉత్పత్తుల తయారీ.
• పరిశ్రమ రకం: MSMEలు, స్టార్టప్‌లు మరియు పెద్ద నెట్‌వర్క్ తయారీ సంస్థల క్లస్టర్.
• ప్రాజెక్ట్ దశ: మొదటి విడతగా Phase-I ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభం.
• రాజ్యాంగం: 7వ షెడ్యూల్ యూనియన్ జాబితా ఎంట్రీ 31 పరిధిలోని అంశం.
• ప్రభుత్వ పథకం: PLI (ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్) స్కీమ్‌కు అనుబంధం.
• సాంకేతిక దృష్టి: 5G, 6G పరికరాలు మరియు నెక్స్ట్-జెన్ టెలికాం ఉత్పత్తులు.
• ఆర్థిక ప్రయోజనం: టెలికాం దిగుమతుల తగ్గింపు మరియు ఎగుమతుల పెంపు.
• ప్రాంతీయ అభివృద్ధి: మధ్యప్రదేశ్‌లో పారిశ్రామిక ఉపాధి పెంపు.
• సప్లై చైన్: టెలికాం రంగంలో గ్లోబల్ సప్లై చైన్ స్థితిస్థాపకత (Resilience) పెంపు.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (Department of Telecommunications).

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని కేంద్ర మంత్రివర్గం జులై 31, 2026న ప్రధాన్ మంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన (PM-SSY) కు అధికారికంగా ఆమోదం తెలిపింది. ₹5,070 కోట్ల వ్యయంతో రూపొందించిన ఈ పథకం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 5,000 megawatt (MW) ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ఫోటోవోల్టాయిక్ (FSPV) సామర్థ్యాన్ని నెలకొల్పనున్నారు. భూసేకరణ అవసరం లేకుండా జలాశయాలపై సౌర ఫలకాలను అమర్చడం మరియు విద్యుత్ గ్రిడ్ స్థిరత్వం కోసం 2 గంటల బ్యాటరీ స్టోరేజ్‌ను నిర్బంధం చేయడం ఈ నిర్ణయానికి తక్షణ కారణం.

When & Where

ఈ పథకానికి జులై 31, 2026న క్యాబినెట్ ఆమోదం లభించింది. ఈ ప్రాజెక్టులను ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు మంజూరు చేస్తారు (సబ్సిడీ నిధుల పంపిణీ FY 2032-33 వరకు ఉంటుంది). ఇది భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలోని జలాశయాలు, పారిశ్రామిక చెరువులలో అమలు చేయబడుతుంది. మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, కర్ణాటక, ఒడిశా, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో అత్యధిక సామర్థ్యం అందుబాటులో ఉంది.

Who Is Involved

• Ministry of New and Renewable Energy (MNRE): పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రాజెక్టుల పర్యవేక్షణకు ప్రధాన నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• Solar Energy Corporation of India (SECI): PM-SSY పథకాన్ని క్షేత్రస్థాయిలో అమలు చేసే ప్రాథమిక సంస్థ.
• National Institute of Solar Energy (NISE): భారతదేశంలో 102.18 GWp ఫ్లోటింగ్ సోలార్ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసిన పరిశోధనా సంస్థ.

How It Works

• ప్రాజెక్ట్ గుర్తింపు: డెవలపర్లు అనుకూలమైన నీటి వనరులను గుర్తించి, బాత్యిమెట్రీ, హైడ్రోగ్రఫీ, పర్యావరణ ప్రభావ అధ్యయనాలు (Feasibility studies) నిర్వహిస్తారు.
• డీ-రిస్కింగ్ సబ్సిడీ: ముందస్తు సర్వేల వ్యయాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రాజెక్ట్‌కు గరిష్టంగా ₹50 లక్షల వరకు కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం (CFA) అందిస్తారు.
• ఇన్‌స్టాలేషన్: నీటిపై తేలియాడే వ్యవస్థలపై సోలార్ ప్యానెల్స్‌ను అమర్చి, నీటి అడుగుభాగానికి యాంకర్ చేస్తారు. దీనికి కనీసం 2 గంటల బ్యాటరీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్‌ను ఖచ్చితంగా జోడిస్తారు.
• కమిషనింగ్ & సబ్సిడీ విడుదల: ప్రాజెక్ట్ విజయవంతంగా పూర్తయిన తర్వాత, డెవలపర్‌కు MW కు ₹1 కోటి చొప్పున CFA పంపిణీ చేస్తారు.

Why It Matters

2030 నాటికి 500 GW నాన్-ఫాసిల్ ఇంధన సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే భారత లక్ష్యానికి PM-SSY అత్యంత ముఖ్యం. సాధారణ నేలపై నిర్మించే సోలార్ పార్కులకు భారీగా భూసేకరణ సమస్యలు ఎదురవుతాయి. నీటి ఉపరితలాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా ఈ సమస్య తీరుతుంది. అంతేకాకుండా, నీటి ఆవిరి కాకుండా నిరోధించడం మరియు 2 గంటల బ్యాటరీ స్టోరేజ్ వల్ల సాయంత్రం వేళల్లో గ్రిడ్‌కు విద్యుత్ సరఫరా చేయడం సాధ్యమవుతుంది.

Historical Background

• 2010: నేషనల్ సోలార్ మిషన్ ప్రారంభం; ప్రారంభంలో భూమి ఆధారిత సోలార్ పార్కులపై (భద్లా, రేవా వంటివి) దృష్టి పెట్టారు.
• 2020-21: భూసేకరణ చిక్కుల వల్ల ప్రత్యామ్నాయంగా ఫ్లోటింగ్ సోలార్ పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌లు ప్రారంభమయ్యాయి.
• 2022: తెలంగాణలోని రామగుండంలో 100 MW ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమై, వాణిజ్యపరంగా FSPV విజయవంతమని నిరూపించింది.

---

Previous Related Events

• ఫిబ్రవరి 2024: 1 కోటి గృహాలకు రూఫ్‌టాప్ సోలార్ అందించడానికి PM సూర్య ఘర్ ఉచిత విద్యుత్ యోజన ప్రారంభం.
• 2024-2025: మధ్యప్రదేశ్‌లోని నర్మదా నదిపై ఓంకారేశ్వర్ ఫ్లోటింగ్ సోలార్ పార్క్ 278 MW సామర్థ్యానికి విస్తరణ.
• జులై 2026: NISE సంస్థ భారతదేశంలో 102.18 GWp ఫ్లోటింగ్ సోలార్ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేస్తూ నివేదిక విడుదల.

Static GK Connection

• Bathymetric Study (బాథిమెట్రీ): నదులు, సరస్సులు లేదా జలాశయాల నీటి లోతు మరియు అడుగుభాగ భూస్వరూపాన్ని అధ్యయనం చేయడం. ఫ్లోటింగ్ సోలార్‌ను నీటిలో సురక్షితంగా యాంకర్ చేయడానికి ఇది అవసరం.
• Photovoltaic Temperature Coefficient: సోలార్ ప్యానెల్స్ వేడెక్కితే వాటి సామర్థ్యం తగ్గుతుంది. అయితే నీటిపై ఉండటం వల్ల చల్లని వాతావరణం లభించి, సాధారణ సోలార్ ప్యానెళ్ల కంటే FSPVలు ఎక్కువ విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

India & World Comparison

భారతదేశంలో 102.18 GWp సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం 0.7 GW (700 MW) మాత్రమే వినియోగంలో ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చైనా మూతపడిన బొగ్గు గనుల నీటిపై భారీ ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్లాంట్లను నిర్మించి అగ్రస్థానంలో ఉంది. ఈ వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించి, ఆత్మనిర్భర్ భారత్ కింద స్వదేశీ తయారీని ప్రోత్సహించడం PM-SSY లక్ష్యం.

Future Impact

• ఉపాధి కల్పన: ఈ పథకం ద్వారా సుమారు 16,000 నుండి 17,000 ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి.
• వాతావరణ లక్ష్యాలు: సంవత్సరానికి సుమారు 10 మిలియన్ టన్నుల కార్బన్ ఉద్గారాలు (CO2) తగ్గుతాయి.
• ప్రాంతీయ విస్తరణ: రాజస్థాన్, గుజరాత్ వంటి భూమి సమృద్ధిగా ఉన్న రాష్ట్రాలకే పరిమితం కాకుండా మహారాష్ట్ర, ఒడిశా, తెలంగాణ వంటి జలవనరులున్న రాష్ట్రాలకు సోలార్ విస్తరిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• పథకం పేరు: ప్రధాన్ మంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన (PM-SSY).
• ఆమోదించిన తేదీ: జులై 31, 2026.
• మొత్తం ఆర్థిక కేటాయింపు: ₹5,070 కోట్లు.
• లక్ష్య సామర్థ్యం: 5,000 MW (5 GW) ఫ్లోటింగ్ సోలార్.
• ఎనర్జీ స్టోరేజ్ నిబంధన: 10,000 MWh (కనీసం 2 గంటల ESS).
• అమలు కాలపరిమితి: FY 2026-27 నుండి FY 2030-31 వరకు.
• కమిషనింగ్ సబ్సిడీ: MW కు ₹1 కోటి CFA.
• డీ-రిస్కింగ్ ఫండ్: ముందస్తు అధ్యయనాలకు ప్రాజెక్ట్‌కు ₹50 లక్షల వరకు.
• ప్రస్తుత భారతదేశ FSPV సామర్థ్యం: 700 MW (0.7 GW).
• అంచనా వేసిన మొత్తం సామర్థ్యం: 102.18 GWp (NISE సర్వే).
• అమలు చేసే సంస్థ: సోలార్ ఎనర్జీ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (SECI).
• ప్రస్తుత అతిపెద్ద ప్రాజెక్ట్: ఓంకారేశ్వర్ (278 MW), నర్మదా నది, MP.
• నిర్మాణ వ్యయం: సాధారణ సోలార్ కంటే ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ~25% ఖరీదైనది.
• సైంటిఫిక్ ప్రయోజనం: చల్లని ఉష్ణోగ్రత వల్ల సోలార్ ప్యానెల్ సమర్థత పెరుగుతుంది.
• పర్యావరణ ప్రయోజనం: నీటి ఆవిరిని అరికడుతుంది, ఏటా 10 మిలియన్ టన్నుల CO2ని తగ్గిస్తుంది.

What Happened

అంతర్జాతీయ పులుల దినోత్సవం 2026 సందర్భంగా న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రత్యేక వేడుకలను నిర్వహించింది. ఈ కార్యక్రమంలో కేంద్ర మంత్రి శ్రీ భూపేందర్ యాదవ్ ప్రసంగిస్తూ, గడిచిన 12 ఏళ్లలో భారతదేశ పులుల సంరక్షణ వ్యూహాలు అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చాయని తెలిపారు. క్షేత్రస్థాయిలో అటవీ అధికారులు, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంతో పులుల సంఖ్య మరియు రక్షిత ప్రాంతాల వైశాల్యం క్రమంగా పెరిగిందని పేర్కొన్నారు.

When & Where

ఈ వేడుకలు జులై 29, 2026న రాజధాని న్యూఢిల్లీలో జరిగాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పులులు నివసించే 13 దేశాలలో (Tiger Range Countries) ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహించగా, భారతదేశం తన సాధించిన విజయాలను ఈ వేదికపై ప్రదర్శించింది.

Who Is Involved

• కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC): ఈ కార్యక్రమ నిర్వాహక సంస్థ.
• శ్రీ భూపేందర్ యాదవ్: కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ మంత్రి.
• నేషనల్ టైగర్ కన్జర్వేషన్ అథారిటీ (NTCA): పులుల సంరక్షణను పర్యవేక్షించే ప్రధాన చట్టబద్ధమైన సంస్థ.
• ఫ్రంట్‌లైన్ ఫారెస్ట్ సిబ్బంది & వైల్డ్‌లైఫ్ అధికారులు: అవార్డు గ్రహీతలు మరియు సంరక్షణ యోధులు.

How It Works

భారతదేశంలో పులుల సంరక్షణ కేవలం సైన్స్ ఆధారితంగానే కాకుండా స్థానిక సమాజాల భాగస్వామ్యంతో జరుగుతుంది.

• ప్రాజెక్ట్ టైగర్ కింద పులుల ఆవాసాలను 'కోర్' మరియు 'బఫర్' మండలాలుగా విభజించి రక్షణ కల్పిస్తారు.
• కెమెరా ట్రాప్‌లు, M-STrIPES మొబైల్ యాప్ వంటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో ప్రతి నాలుగు సంవత్సరాలకు ఒకసారి పులుల గణన చేపడతారు.
• ఆవాసాల అనుసంధానత (Corridor Management) ద్వారా పులుల జన్యు మార్పిడి ప్రాణాధారంగా మారుస్తారు.
• సుస్థిర ఇకో-టూరిజం ద్వారా స్థానిక గిరిజన మరియు అటవీ ప్రాంత ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించి, మానవ-మృగాల సంఘర్షణను తగ్గిస్తారు.

---

Historical Background

• 1973: భారత ప్రభుత్వం 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్'ను 9 టైగర్ రిజర్వులతో ప్రారంభించింది.
• 2006: వైల్డ్‌లైఫ్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్, 1972కి సవరణ ద్వారా NTCA చట్టబద్ధమైన రూపం దాల్చింది.
• 2010: రష్యాలోని సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ సమ్మిట్‌లో 2022 నాటికి పులుల సంఖ్యను రెట్టింపు చేయాలని (TX2 లక్ష్యం) నిర్ణయించారు.

Previous Related Events

• 2018: భారతదేశం నిర్ణీత గడువు (2022) కంటే నాలుగేళ్ల ముందే పులుల సంఖ్యను రెట్టింపు చేసి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించింది.
• 2023: ప్రాజెక్ట్ టైగర్ 50 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మైసూర్ లో 'ఇంటర్నేషనల్ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్' (IBCA)ను ప్రారంభించారు.
• 2024–2025: భారతదేశంలో టైగర్ రిజర్వుల సంఖ్య 55 దాటి, ప్రస్తుతం 58కి చేరింది.

Static GK Connection

• IUCN హోదా: బెంగాల్ టైగర్ (Panthera tigris) 'ఎండ్ డేంజర్డ్' (Endangered) జాబితాలో ఉంది.
• రాజ్యాంగ నిబంధనలు: ఆర్టికల్ 48A (అడవులు, వన్యప్రాణుల రక్షణ - DPSP) మరియు ఆర్టికల్ 51A(g) (ప్రాథమిక విధి).

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అడవుల్లో జీవిస్తున్న పులులలో 75% పైగా భారతదేశంలోనే ఉన్నాయి. చైనా, రష్యా, ఇండోనేషియా వంటి మిగిలిన టైగర్ రేంజ్ దేశాలతో పోలిస్తే, మానవ జనాభా సాంద్రత ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ భారతదేశం సాధించిన ఈ పెరుగుదల అంతర్జాతీయ సమాజంచే ప్రశంసించబడింది.

🔑 Key Points for Revision

• గ్లోబల్ టైగర్ డే ప్రతి సంవత్సరం జులై 29న నిర్వహించబడుతుంది.
• 2026 నాటికి భారతదేశంలో పులుల మొత్తం సంఖ్య 3,682కి చేరింది.
• ప్రస్తుతం భారతదేశంలో మొత్తం టైగర్ రిజర్వుల సంఖ్య 58కి పెరిగింది.
• న్యూఢిల్లీలో జరిగిన కార్యక్రమంలో NTCA ఇకో-టూరిజం వెబ్‌పేజీ ప్రారంభమైంది.
• పర్యావరణ రక్షణకు విశిష్ట సేవలు అందించిన సిబ్బందికి NTCA అవార్డులు ప్రధానం చేశారు.
• పులి యొక్క శాస్త్రీయ నామం Panthera tigris.
• ప్రాజెక్ట్ టైగర్ 1973వ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది.
• NTCA అనేది వైల్డ్‌లైఫ్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్ 1972 ప్రకారం ఏర్పాటైన చట్టబద్ధమైన సంస్థ.
• సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్ టైగర్ సమ్మిట్ 2010లో గ్లోబల్ టైగర్ డే ప్రకటన జరిగింది.
• TX2 అనగా 2022 నాటికి పులుల సంఖ్యను రెట్టింపు చేసే అంతర్జాతీయ లక్ష్యం.
• భారతదేశ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 48A పర్యావరణ పరిరక్షణ గురించి తెలుపుతుంది.
• ఆర్టికల్ 51A(g) ప్రకారం వన్యప్రాణులను రక్షించడం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధి.
• IUCN రెడ్ లిస్ట్‌లో పులి 'Endangered' కేటగిరీలో వర్గీకరించబడింది.
• M-STrIPES అనేది పులుల పర్యవేక్షణ మరియు పెట్రోలింగ్ కోసం ఉపయోగిస్తున్న మొబైల్ యాప్.
• భారతదేశం ప్రారంభించిన గ్లోబల్ అలయన్స్ పేరు ఇంటర్నేషనల్ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్ (IBCA).

What Happened

2026 జూలై 27న పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాల సందర్భంగా లోక్‌సభలో ఎంపీ శ్రీ ఎస్. వెంకటేశన్ అడిగిన ప్రశ్నకు కేంద్ర విద్యాశాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ జయంత్ చౌదరి సమాధానమిచ్చారు. PM SHRI పథకం కింద ఎంపిక చేసిన పాఠశాలల సంఖ్య మరియు అందులో హిందీయేతర మాతృభాషలు (సంస్కృతం, ఉర్దూ, ప్రాంతీయ భాషలు) బోధించడానికి నియమించిన ఉపాధ్యాయుల వివరాలను ప్రభుత్వం అధికారికంగా సభ ముందు ఉంచింది.

When & Where

ఈ ప్రకటన 2026 జూలై 27న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ) వేదికగా జరిగింది. దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అమలు అవుతున్న పిఎమ్ శ్రీ పాఠశాలల సమగ్ర గణాంకాలను UDISE+ 2025-26 నివేదిక ఆధారంగా అందించారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• శ్రీ జయంత్ చౌదరి: కేంద్ర విద్యాశాఖ సహాయ మంత్రి (లిఖితపూర్వక సమాధానం ఇచ్చారు).
• శ్రీ ఎస్. వెంకటేశన్: ప్రశ్నించిన లోక్‌సభ సభ్యుడు.
• భాగస్వామ్య సంస్థలు: కేంద్రీయ విద్యాలయ సంగథన్ (KVS), నవోదయ విద్యాలయ సమితి (NVS), NCERT మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిర్వహణలోని పాఠశాలలు.

Historical Background

భారతదేశంలో విద్యా సంస్కరణల కోసం గతంలో ‘ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్’ (1987) మరియు ‘సర్వ శిక్షా అభియాన్’ (2001) వంటి పథకాలను అమలు చేశారు. PM SHRI పథకాన్ని 2022 సెప్టెంబర్ 7న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర కేబినెట్ రూ. 27,360 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో 2022-23 నుండి 2026-27 ఐదేళ్ల కాలానికి ఆమోదించింది.

Previous Related Events

1. 2020 జూలై: విద్యా రంగాన్ని సమూలంగా మార్చేందుకు జాతీయ విద్యా విధానం (NEP 2020) ఆమోదం పొందింది.
2. 2022 సెప్టెంబర్: PM SHRI పథకం ప్రారంభం మరియు తొలి విడత పాఠశాలల ఎంపిక ప్రక్రియ షురూ అయింది.
3. 2024–2025: వివిధ రాష్ట్రాలలో PM SHRI అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) పూర్తి కావడం, నిధుల విడుదల వేగవంతమవడం జరిగింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ అధికరణం 350A: ప్రాథమిక విద్య స్థాయిలో మాతృభాషలో బోధన సౌకర్యాలు కల్పించడం రాష్ట్రాల బాధ్యత.
• 8వ షెడ్యూల్: భారత రాజ్యాంగంలో గుర్తించబడిన 22 అధికారిక భాషలలో ప్రాంతీయ భాషలు మరియు సంస్కృతం భాగం.

India & World Comparison

యునెస్కో (UNESCO) 'గ్లోబల్ ఎడ్యుకేషన్ మానిటరింగ్ రిపోర్ట్' ప్రకారం, మాతృభాషలో ప్రాథమిక విద్య అందించడం వల్ల పిల్లల అభ్యాస సామర్థ్యం 30% కంటే ఎక్కువ పెరుగుతుంది. PM SHRI పథకం ద్వారా భారత్ అంతర్జాతీయ విద్యా ప్రమాణాల దిశగా వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది.

Future Impact

1. లక్ష్యం పూర్తి: 2026–27 నాటికి 14,500 పైగా పాఠశాలలను సంపూర్ణంగా మోడల్ పాఠశాలలుగా మార్చడం.
2. డిజిటల్ విప్లవం: అన్ని PM SHRI పాఠశాలలను PM ఈ-విద్యా (PM e-VIDYA) పోర్టల్‌తో అనుసంధానించడం.
3. అభ్యాస ఫలితాల పెంపు: నేషనల్ అచీవ్‌మెంట్ సర్వే (NAS) లో ఈ పాఠశాలల విద్యార్థుల పనితీరును పెంచడం.

🔑 Key Points for Revision

• PM SHRI పూర్తి పేరు: Pradhan Mantri Schools for Rising India.
• పథకం స్వభావం: కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme).
• మొత్తం ఎంపిక చేసిన పాఠశాలల సంఖ్య: 13,092.
• అంతిమ పాఠశాలల లక్ష్యం: 14,500 కంటే ఎక్కువ.
• ప్రకటన చేసిన తేదీ: 2026 జూలై 27.
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ.
• లోక్‌సభలో సమాధానం ఇచ్చిన మంత్రి: శ్రీ జయంత్ చౌదరి.
• సంస్కృత ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య: 6,102.
• ఉర్దూ ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య: 1,994.
• ప్రాంతీయ భాషల ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య: 9,152.
• సమాచార మూలం: UDISE+ 2025-26 డేటా.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ PM SHRI పాఠశాలలు: 982.
• తెలంగాణ PM SHRI పాఠశాలలు: 832.
• సంబంధిత విధానం: జాతీయ విద్యా విధానం 2020 (NEP 2020).
• అమలు కాలపరిమితి: 2022-23 నుండి 2026-27 వరకు.

What Happened

2026 జూలై 28న కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ఆటోమొబైల్ తయారీ రంగానికి ఊతమిచ్చే కీలక పథకాల ప్రగతి నివేదికను విడుదల చేసింది. ప్రధానంగా ₹25,938 కోట్ల అవుట్‌లేతో ఉన్న PLI-Auto పథకం కింద సాధించిన పెట్టుబడుల మైలురాయిని ప్రకటించింది. 2027 నాటికి చేరుకోవాల్సిన లక్ష్యాన్ని 2026 మార్చికే చేరుకున్నట్లు వెల్లడించింది. అలాగే రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్స్ తయారీ మరియు టెస్టింగ్ ఏజెన్సీల మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై కీలక వివరాలు అందించింది.

When & Where

ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) ఢిల్లీ కేంద్రంగా 2026 జూలై 28 సాయంత్రం 6:44 గంటలకు ఈ నివేదికను పబ్లిష్ చేసింది. ఈ పథకాల ప్రభావం దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న చెన్నై, పూణే, గుజరాత్ వంటి ప్రధాన ఆటోమొబైల్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ క్లస్టర్లలో ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.

Who Is Involved

• భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Heavy Industries): ఈ మొత్తం పథకాల అమలుకు నోడల్ అథారిటీ.
• ఆటోమొబైల్ మరియు కాంపోనెంట్స్ తయారీదారులు: PLI పథకం కింద ప్రోత్సాహకాలు పొందుతూ స్థానిక పెట్టుబడులు పెడుతున్న సంస్థలు.
• ఆటోమోటివ్ టెస్టింగ్ ఏజెన్సీలు: PM E-DRIVE పథకం ద్వారా రూ. 780 కోట్ల ఆర్థిక సహాయంతో తమ పరికరాలను ఆధునికీకరించుకుంటున్న ప్రభుత్వ సంస్థలు (ARAI, ICAT వంటివి).

How It Works

1. లక్ష్య నిర్దేశం: ప్రభుత్వం అడ్వాన్స్‌డ్ ఆటోమోటివ్ ప్రొడక్ట్స్ (AAT) తయారుచేసే కంపెనీలకు నిర్దిష్ట పెట్టుబడి లక్ష్యాలను విధిస్తుంది.
2. ఆర్థిక ప్రోత్సాహం: ఆమోదించబడిన కంపెనీలు తమ ఉత్పత్తి మరియు అమ్మకాలను పెంచుకున్నప్పుడు, నిబంధనల ప్రకారం ప్రభుత్వం నుండి ప్రత్యక్ష ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని (Incentive) పొందుతాయి.
3. టెస్టింగ్ పటిష్టం: PM E-DRIVE కింద విడుదల చేసిన గ్రాంట్లతో టెస్టింగ్ ఏజెన్సీలు కొత్త సాంకేతికతను (EV క్రాష్ టెస్ట్ సామగ్రి లాంటివి) కొనుగోలు చేస్తాయి.
4. దేశీయ సరఫరా వ్యవస్థ: రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్స్ వంటి కీలక విడిభాగాలను కూడా స్థానికంగా తయారు చేయడం ద్వారా విదేశీ దిగుమతులను పూర్తిగా తగ్గిస్తారు.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: నిర్దేశిత లక్ష్యమైన రూ. 42,500 కోట్లను దాటి రూ. 44,326 కోట్ల పెట్టుబడులు రావడం 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' విజయాన్ని సూచిస్తుంది (UPSC GS Paper 3).
• దిగుమతుల తగ్గింపు: సింటర్డ్ రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్స్ వంటి క్లిష్టమైన భాగాల స్వదేశీ ఉత్పత్తి వల్ల చైనా వంటి దేశాలపై వ్యూహాత్మక ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
• భద్రత మరియు నాణ్యత: మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి అందించిన రూ. 780 కోట్ల వల్ల దేశంలోని టెస్టింగ్ ఏజెన్సీలు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా తయారవుతాయి.

Historical Background

• 2021: ఆటో మరియు ఆటో కాంపోనెంట్ పరిశ్రమల కోసం సెప్టెంబర్ 23న కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్‌ను ప్రారంభించింది.
• 2015 & 2019: ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలను ప్రోత్సహించడానికి FAME (Faster Adoption and Manufacturing of Hybrid and Electric Vehicles) ఇండియా దశ I మరియు II అమలు చేయబడ్డాయి.
• 2023-2024: అధునాతన బ్యాటరీ కెమిస్ట్రీ (ACC) ప్లాంట్లకు కూడా ఇదే తరహా PLI పథకాన్ని కేంద్రం విస్తరించింది.

---

Previous Related Events

• 2022-2023: దాదాపు 95 కు పైగా ఆటోమొబైల్ మరియు కాంపోనెంట్ కంపెనీలు PLI స్కీమ్ కింద ఆమోదం పొందాయి.
• 2023 నవంబర్: దేశంలో వాహనాల భద్రతను అంచనా వేయడానికి భారత ప్రభుత్వం న్యూ కార్ అసెస్‌మెంట్ ప్రోగ్రాం (Bharat NCAP) ను అధికారికంగా ప్రారంభించింది.
• 2024: FAME II స్థానంలో కొత్తగా PM E-DRIVE వంటి పథకాలకు ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది.

Static GK Connection

• Production Linked Incentive (PLI): దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి మరియు దిగుమతి బిల్లును తగ్గించడానికి కేంద్రం ఎంచుకున్న రంగాలకు అందించే ఆర్థిక రాయితీ కార్యక్రమం. ఇది ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యాలను నెరవేరుస్తుంది.
• Rare Earth Elements (REEs): లాంథనైడ్స్ తో పాటు స్కాండియం, ఇట్రియం కలిగిన 17 మూలకాల సమూహం. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల మోటార్లు, డిఫెన్స్ పరికరాలు, విండ్ టర్బైన్లలో పర్మనెంట్ మాగ్నెట్స్ గా వీటి ఉపయోగం అత్యంత కీలకం.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం ఆటోమొబైల్ రంగంలో గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో భారతదేశం 3వ స్థానంలో ఉంది. అయితే, రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్స్ ఉత్పత్తిలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చైనా గుత్తాధిపత్యం వహిస్తోంది. ఇప్పుడు తీసుకువచ్చిన Sintered Rare Earth Permanent Magnet ప్రోత్సాహక పథకం ద్వారా చైనా ఆధిపత్యాన్ని ఎదుర్కొని స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి భారత్ ప్రయత్నిస్తోంది.

Future Impact

• ఉపాధి కల్పన: అదనపు పెట్టుబడుల ద్వారా తయారీ రంగంలో ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఉద్యోగాలు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
• EV ఎకోసిస్టమ్ వృద్ధి: PM E-DRIVE ద్వారా టెస్టింగ్ సామర్థ్యం పెరగడంతో భారతీయ ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల నాణ్యత మెరుగుపడి అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌కు ఎగుమతులు పెరుగుతాయి.
• లక్ష్యాల పునఃసమీక్ష: 2027 నాటి పెట్టుబడి లక్ష్యం ముందుగానే చేరుకోవడంతో ప్రభుత్వం అదనపు పెట్టుబడుల కోసం లక్ష్యాలను సవరించే అవకాశం ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

• ఆటో PLI పథకం (PLI-Auto) బడ్జెట్ అంచనా: రూ. 25,938 కోట్లు.
• ఈ పథకం 2021 సెప్టెంబర్ 23న ప్రారంభమైంది.
• పథకం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం అడ్వాన్స్‌డ్ ఆటోమోటివ్ ప్రొడక్ట్స్ (AAT) తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.
• 2027 మార్చి 31 నాటికి రూ. 42,500 కోట్ల పెట్టుబడులు ఆకర్షించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• 2026 మార్చి 31 నాటికి వచ్చిన వాస్తవ పెట్టుబడులు: రూ. 44,326 కోట్లు (లక్ష్యాన్ని మించింది).
• సింటర్డ్ రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్స్ కోసం RFP ప్రచురించిన తేదీ: 20 మార్చి 2026.
• PM E-DRIVE కింద ఆటోమోటివ్ టెస్టింగ్ ఏజెన్సీలకు కేటాయింపు: రూ. 780 కోట్లు.
• ఈ రూ. 780 కోట్లు క్యాపిటల్ అసెట్స్ (మూలధన ఆస్తులు) కోసం గ్రాంట్లుగా ఇస్తారు.
• 2026 జూలై 20 నాటికి టెస్టింగ్ సంస్థలకు రూ. 16.63 కోట్లు పంపిణీ చేశారు.
• పై పథకాలన్నింటికీ నోడల్ శాఖ: కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Heavy Industries).
• ఆటో PLI ద్వారా పరోక్షంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) సరఫరా వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది.
• భారతదేశం రేర్ ఎర్త్ మూలకాల విషయంలో విదేశాలపై (ముఖ్యంగా చైనా) ఆధారపడటం తగ్గించడానికి ఈ చర్యలు ఉపయోగపడతాయి.
• టెస్టింగ్ సంస్థల అప్‌గ్రేడేషన్ వల్ల క్రాష్ టెస్టింగ్ మరియు వాహన భద్రతా ప్రమాణాలు పెరుగుతాయి.
• పెరిగిన పెట్టుబడుల వల్ల స్థానికంగా తయారీ సామర్థ్యం పెరిగి, 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యానికి మద్దతు ఇస్తుంది.
• ఇది ప్రధానంగా UPSC ఎకానమీ మరియు సైన్స్ & టెక్నాలజీ విభాగాలకు అత్యంత కీలకం.

What Happened

ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గ సమావేశం ఒక చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది. దేశీయ ముడి చమురు మరియు సహజ వాయువుల ఉత్పత్తిని పెంచే దిశగా 'సముద్ర మంథన్' (నేషనల్ ఆఫ్‌షోర్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ స్కీమ్) కు అధికారిక ఆమోదం తెలిపింది. దీని ద్వారా సముద్ర గర్భంలో ఉన్న అపారమైన హైడ్రోకార్బన్ నిల్వలను వెలికితీసేందుకు బృహత్తర ప్రణాళిక సిద్ధమైంది.

When & Where

జూలై 31, 2026 న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన క్యాబినెట్ సమావేశంలో ఈ పథకానికి ఆమోద ముద్ర పడింది. ఈ పథకం కింద చేపట్టే అన్వేషణ కార్యకలాపాలు భారతదేశ తీరప్రాంతాల (Exclusive Economic Zone) వెంబడి, ముఖ్యంగా డీప్ వాటర్ మరియు అల్ట్రా-డీప్ వాటర్ బేసిన్లలో జరుగుతాయి.

Who Is Involved

• కేంద్ర మంత్రివర్గం: పథకానికి ఆమోదం మరియు నిధుల మంజూరు (రూ. 84,084 కోట్లు).
• పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme) అమలుకు నోడల్ ఏజెన్సీ.
• డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ హైడ్రోకార్బన్స్ (DGH): సాంకేతిక మరియు నిర్వహణ పర్యవేక్షణ సంస్థ (Background fact).
• చమురు అన్వేషణ సంస్థలు (ONGC, OIL లాంటివి): పరోక్ష లబ్ధిదారులు మరియు భాగస్వాములు.

How It Works

1. డేటా సేకరణ: సముద్ర గర్భంలో అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగించి హై-క్వాలిటీ సిస్మిక్ డేటాను (Seismic Data) భారీ ఎత్తున సేకరిస్తారు.
2. అన్వేషణ మరియు డ్రిల్లింగ్: సేకరించిన సమాచారం ఆధారంగా, ఇప్పటివరకు అన్వేషించని ఫ్రాంటియర్ బేసిన్లు, లోతైన సముద్ర ప్రాంతాలలో (Ultra-deepwater) ఎక్స్‌ప్లోరేటరీ డ్రిల్లింగ్ చేపడతారు.
3. మౌలిక సదుపాయాల కల్పన: చమురు/గ్యాస్ ఉత్పత్తికి అనుగుణంగా ఉమ్మడి ఆఫ్‌షోర్ ప్రొడక్షన్ (ఉత్పత్తి) మరియు ఎవాక్యుయేషన్ (తరలింపు) మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మిస్తారు.
4. సాంకేతిక సామర్థ్యం: డిజిటల్ ప్రోగ్రామ్ మేనేజ్‌మెంట్ మరియు అంతర్జాతీయ అవుట్‌రీచ్ ద్వారా దేశీయ అన్వేషణ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతారు.

Why It Matters

భారతదేశం తన చమురు అవసరాలలో 80 శాతానికి పైగా దిగుమతుల పైనే ఆధారపడుతోంది (UPSC GS Paper 3 - ఎకానమీ & ఎనర్జీ). 'సముద్ర మంథన్' ద్వారా దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచితే విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అవుతుంది, ఇంధన భద్రత (Energy Security) లభిస్తుంది. దీర్ఘకాలికంగా ఇది 'వికసిత్ భారత్' (Viksit Bharat) దార్శనికతకు పునాది వేస్తుంది మరియు పెద్ద ఎత్తున పారిశ్రామిక ఉపాధిని సృష్టిస్తుంది.

Historical Background

భారతదేశంలో భారీ స్థాయి ఆఫ్‌షోర్ అన్వేషణ 1974 లో 'బాంబే హై' (Mumbai High) ఆవిష్కరణతో మొదలైంది. అయితే, అత్యంత లోతైన సముద్ర ప్రాంతాలలో అన్వేషించే సాంకేతికత లోపించడం వల్ల దశాబ్దాల పాటు ఈ రంగం నెమ్మదించింది. 2025 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నాడు ఎర్రకోట నుంచి ప్రసంగిస్తూ ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆధునిక "సముద్ర మంథన్" దార్శనికతను దేశం ముందు ఉంచారు, దానికి ప్రతిరూపమే ఈ పథకం.

Previous Related Events

• 2016 (HELP): సింగిల్ లైసెన్స్ విధానాన్ని తెస్తూ Hydrocarbon Exploration and Licensing Policy (HELP) ని ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది.
• 2017 (NDR): చమురు అన్వేషణ డేటాను పంచుకునేందుకు నేషనల్ డేటా రిపోజిటరీ (National Data Repository - NDR) ఏర్పాటు చేయబడింది.
• OALP అమలు: ఓపెన్ ఏకరేజ్ లైసెన్సింగ్ పాలసీ (OALP) కింద కంపెనీలు తాము అన్వేషించాలనుకునే బ్లాకులను స్వయంగా ఎంచుకునే స్వేచ్ఛను ప్రభుత్వం కల్పించింది.

Static GK Connection

• Exclusive Economic Zone (EEZ): UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) ఒప్పందం ప్రకారం, దేశ తీరరేఖ నుంచి 200 నాటికల్ మైళ్ల (సుమారు 370 కి.మీ) సముద్ర ప్రాంతంపై ఆ దేశానికి సార్వభౌమ ఆర్థిక హక్కులు ఉంటాయి.
• Central Sector Scheme: కేంద్ర ప్రభుత్వమే 100% నిధులు సమకూర్చి, నేరుగా అమలు చేసే పథకాలను సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్స్ అంటారు (కేంద్ర ప్రాయోజిత / Centrally Sponsored స్కీమ్స్ కు భిన్నమైనవి).

India & World Comparison

ప్రపంచ ఇంధన వినియోగంలో భారత్ అగ్రగామి దేశాలలో ఒకటి. అయినప్పటికీ, నార్వే, బ్రెజిల్ లేదా యూఎస్ గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికో వంటి ప్రాంతాలతో పోలిస్తే భారతీయ అల్ట్రా-డీప్‌వాటర్ అన్వేషణ ఇంకా ప్రాథమిక దశలోనే ఉంది. 'సముద్ర మంథన్' ఆ అంతరాన్ని పూడ్చి, గ్లోబల్ స్టాండర్డ్స్ కు తగ్గట్టు సాంకేతికతను సమకూరుస్తుంది.

Future Impact

ఈ పథకం ద్వారా 2030-31 నాటికి 600 MMTOE అదనపు ఆయిల్ ఈక్వివలెంట్ నిల్వలను గుర్తించాలని ప్రభుత్వం టార్గెట్ గా పెట్టుకుంది. ఇది పెట్రోలియం రంగంలో భారీగా పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తుంది. మేక్ ఇన్ ఇండియా (Make in India) కింద దేశీయ తయారీ రంగానికి ఊతమివ్వడమే కాకుండా, రాబోయే దశాబ్దంలో భారతదేశ ఇంధన ముఖచిత్రాన్ని మార్చగలదు.

🔑 Key Points for Revision

• పథకం పేరు: సముద్ర మంథన్ (National Offshore Exploration Scheme).
• బడ్జెట్ కేటాయింపు: రూ. 84,084 కోట్లు (FY 2030-31 వరకు).
• మంత్రిత్వ శాఖ: పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ.
• నిధుల విధానం: ఇది పూర్తిగా 100% కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే Central Sector Scheme.
• లక్ష్యం: 600 MMTOE కు పైగా హైడ్రోకార్బన్ నిల్వలను కనుగొనడం.
• భౌగోళిక లక్ష్యం: డీప్ వాటర్, అల్ట్రా-డీప్ వాటర్ మరియు ఫ్రాంటియర్ బేసిన్లు.
• ప్రధాన దృష్టి 1: హై-క్వాలిటీ సిస్మిక్ డేటాను సేకరించి విశ్లేషించడం.
• ప్రధాన దృష్టి 2: ఆఫ్‌షోర్ ఉత్పత్తి మరియు ఎవాక్యుయేషన్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి.
• నేపథ్యం: 2025 లో ఎర్రకోట సాక్షిగా ప్రధాని చేసిన దార్శనిక ప్రకటన.
• ఆర్థిక ప్రయోజనం: దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' కు మద్దతు.
• పూర్వ సంస్కరణలు: నేషనల్ డేటా రిపోజిటరీ (NDR) బలోపేతం.
• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఆర్టికల్ 297 కింద సముద్ర వనరులపై కేంద్ర ప్రభుత్వ హక్కు.
• చట్టపరమైన సంబంధం: OALP మరియు HELP పాలసీల విస్తరణగా ఈ అడుగు.
• అంతిమ లక్ష్యం: 'వికసిత్ భారత్' సాధనలో భాగంగా ఇంధన స్వావలంబన (Energy Security).

What Happened

కేంద్ర ప్రభుత్వం రైతు సంక్షేమానికి పెద్దపీట వేస్తూ పిఎం-కిసాన్ (PM-KISAN) పథకాన్ని 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి 2030-31 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు పొడిగించడానికి ఆమోదం తెలిపింది. ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని కేంద్ర మంత్రివర్గం జూలై 31, 2026న ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది. రాబోయే ఐదేళ్ల కాలంలో అర్హులైన రైతు కుటుంబాలకు ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (DBT) ద్వారా ఆదాయ మద్దతును నిరంతరాయంగా అందించడానికి ఈ నిర్ణయం తోడ్పడుతుంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర మంత్రివర్గం: ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన పథకం పొడిగింపు మరియు రూ. 3.15 లక్షల కోట్ల కేటాయింపుకు ఆమోదం తెలిపింది.
• కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతుల సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథక అమలు మరియు పర్యవేక్షణ బాధ్యతలను నిర్వహించే నోడల్ ఏజెన్సీ.
• నీతి ఆయోగ్ (DMEO): పథకం యొక్క ప్రభావంపై స్వతంత్ర మూల్యాంకన అధ్యయనాన్ని నిర్వహించిన సంస్థ.
• రైతు లబ్ధిదారులు: దేశవ్యాప్తంగా 9.49 కోట్లకు పైగా భూకమతాలు కలిగిన లబ్ధిదారులైన రైతు కుటుంబాలు.

How It Works

• నిధుల పొదుపు మరియు పంపిణీ: పథకం కింద ప్రతి అర్హత కలిగిన రైతు కుటుంబానికి సంవత్సరానికి రూ. 6,000 చొప్పున మూలధన సాయం అందుతుంది.
• విడతల వారీ బదిలీ: ఈ మొత్తం ఏడాదికి మూడు విడతలలో (ప్రతి 4 నెలలకు ఒకసారి రూ. 2,000 చొప్పున) పంపిణీ చేయబడుతుంది.
• డిజిటల్ ధృవీకరణ: ఆధార్ ఆధారిత ప్రామాణీకరణ (Aadhaar authentication) మరియు భూకమతాల డిజిటల్ ల్యాండ్ రికార్డుల పరిశీలన ద్వారా లబ్ధిదారులను ఎంపిక చేస్తారు.
• డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT): మధ్యవర్తుల ప్రమేయం లేకుండా ఆధార్ సీడెడ్ బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి నేరుగా సొమ్ము జమ అవుతుంది.

Why It Matters

• ఆర్థిక భద్రత: విత్తనాలు, ఎరువులు, నీటిపారుదల మరియు యంత్రాల కొనుగోలుకు అవసరమైన పెట్టుబడిని రైతులకు సకాలంలో అందిస్తుంది.
• సామాజిక మరియు లింగ సమానత్వం: పథకంలో నలుగురిలో ఒకరు మహిళా రైతు ఉండడం, మహిళలకు రూ. 1.06 లక్షల కోట్లకు పైగా బదిలీ అవ్వడం మహిళా సాధికారతకు నిదర్శనం.
• రాజ్యాంగ మరియు పాలనా విలువల అమలు: సంక్షేమ రాజ్యం (Welfare State - Article 38) భావనకు మరియు సాంకేతికత ద్వారా పారదర్శక పాలనకు చక్కటి ఉదాహరణ. ఇది UPSC GS Paper 2 (Governance & Schemes) మరియు GS Paper 3 (Agriculture & Economics) సబ్జెక్టులకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశం.

Historical Background

• 2019 (ప్రారంభం): పిఎం-కిసాన్ పథకాన్ని ఫిబ్రవరి 2019లో అధికారికంగా ప్రారంభించారు (డిసెంబర్ 1, 2018 నుండి అమలులోకి వచ్చింది).
• 2020-21 (కోవిడ్ కష్టం): పాండెమిక్ సమయంలో రూ. 1.71 లక్షల కోట్ల నిధులను రైతులకు వేగంగా విడుదల చేసి గ్రామీణ వ్యవస్థను ఆదుకున్నారు.
• 2026 (23వ విడత మైలురాయి): 23వ విడత పూర్తయ్యేనాటికి పథకం కింద పంపిణీ చేసిన మొత్తం నిధులు రూ. 4.47 లక్షల కోట్లు దాటాయి.

---

Previous Related Events

• 23వ విడత విడుదల: 9.49 కోట్లకు పైగా రైతులకు రూ. 18,984 కోట్లను ప్రభుత్వం విజయవంతంగా విడుదల చేసింది.
• నీతి ఆయోగ్ DMEO నివేదిక: పథకం లబ్ధిదారులలో 92% మంది వ్యవసాయంలో పెట్టుబడులు పెంచారని, 85% మంది వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడటం తగ్గించుకున్నారని నివేదించింది.
• ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి వృద్ధి: 2020-21 నుండి 2025-26 కాలంలో ఆహార ధాన్యాల దిగుబడి ఉత్పత్తి 21.18% వృద్ధి చెందింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 38 & 39: ఆదేశిక సూత్రాల (Directive Principles of State Policy) కింద ప్రజల సంక్షేమం మరియు సమాజంలో ఆదాయ అసమానతలను తగ్గించే బాధ్యత రాజ్యాంగం ప్రభుత్వానికి ఇచ్చింది.
• డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) & JAM త్రిమూర్తులు: జన్‌ధన్ ఖాతాలు, ఆధార్ మరియు మొబైల్ ఆధారిత డిజిటల్ మౌలిక వసతుల కలయిక ద్వారా లీకేజీలు లేకుండా సంక్షేమ పథకాల అమలు.

India & World Comparison

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (DBT) వ్యవసాయ పథకాల్లో పిఎం-కిసాన్ మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.

Future Impact

• వ్యవసాయ పెట్టుబడులు పెరగడం: 2026-31 కాలానికి రూ. 3.15 లక్షల కోట్ల కేటాయింపు ద్వారా రైతుల ఉత్పాదకత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.
• అనధికార అప్పుల నివారణ: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడటాన్ని నివారించి సంస్థాగత రుణ విధానానికి తోడ్పడుతుంది.
• వికసిత్ భారత్ 2047 సాధన: రైతుల ఆదాయం పెరగడం ద్వారా గ్రామీణ రంగానికి స్థిరత్వం వచ్చి 'ఆత్మ నిర్భర్ భారత్' మరియు 'వికసిత్ భారత్' లక్ష్యాల సాధనకు పునాది పడుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• పిఎం-కిసాన్ పథకం 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు 5 ఏళ్ల పాటు పొడిగించబడింది.
• రాబోయే 5 ఏళ్లకు ప్రభుత్వం రూ. 3.15 లక్షల కోట్ల ఆర్థిక వ్యయాన్ని కేటాయించింది.
• ఈ పథకాన్ని అధికారికంగా ఫిబ్రవరి 2019లో ప్రారంభించారు.
• పథకం కింద ప్రతి అర్హత కలిగిన కుటుంబానికి ఏటా రూ. 6,000 లభిస్తాయి.
• సహాయం ఏడాదికి 3 సమాన విడతలలో (రూ. 2,000 చొప్పున) అందించబడుతుంది.
• నిధుల బదిలీ పూర్తిగా డిబిటి (DBT) విధానం ద్వారా జరుగుతుంది.
• పథకం కింద ఇప్పటివరకు 23 విడతలలో రూ. 4.47 లక్షల కోట్లకు పైగా బదిలీ అయ్యాయి.
• 23వ విడతలో 9.49 కోట్లకు పైగా రైతులకు రూ. 18,984 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
• పథకం ద్వారా మహిళా రైతులకు రూ. 1.06 లక్షల కోట్లకు పైగా అందాయి.
• మొత్తం లబ్ధిదారులలో ప్రతి 4 మందిలో ఒకరు మహిళా రైతు ఉన్నారు.
• కోవిడ్ సమయంలో రైతులకు రూ. 1.71 లక్షల కోట్ల నగదు బదిలీ జరిగింది.
• నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం 92% మంది ఈ నిధులను వ్యవసాయ పనులకే వాడారు.
• లబ్ధిదారులలో 85% మంది వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడటం తగ్గించుకున్నారు.
• 2020-21 నుండి 2025-26 మధ్య ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి 21.18% పెరిగింది.
• పథకాన్ని నిర్వహించే నోడల్ ఏజెన్సీ: కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతుల సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.

What Happened

కేంద్ర మంత్రిమండలి 2026 జూలై 31న 'ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన' (PM-SSY) ఆమోదించింది. రూ. 5,070 కోట్ల ఆర్థిక వ్యయంతో ఆమోదించబడిన ఈ పథకం ద్వారా దేశంలో జలాశయాలు, పారిశ్రామిక చెరువులు, ఇతర నీటి వనరులపై ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్యానెల్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తారు. దీని ద్వారా గ్రిడ్ స్థిరత్వం కోసం ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థలను (Energy Storage Systems - ESS) కూడా అనుసంధానిస్తారు.

When & Where

ఈ నిర్ణయం 2026 జూలై 31న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన కేబినెట్ సమావేశంలో తీసుకోబడింది. ఈ పథకం ప్రయోజనాలు భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు (States and UTs) వర్తిస్తాయి.

Who Is Involved

• కేంద్ర ప్రభుత్వం / కేబినెట్: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో ఆమోదం లభించింది.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of New and Renewable Energy - MNRE).
• సాంకేతిక అంచనా సంస్థ: నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోలార్ ఎనర్జీ (NISE).
• లబ్ధిదారులు: అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, రినోవబుల్ ఎనర్జీ డెవలపర్లు మరియు విద్యుత్ వినియోగదారులు.

How It Works

• ప్రాజెక్ట్ కేటాయింపు: నీటి వనరులపై 5,000 MW ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్రాజెక్టులను ఏర్పాటు చేయడానికి డెవలపర్లను ఎంపిక చేస్తారు.
• ఎనర్జీ స్టోరేజ్ అనుసంధానం: ప్రతి సోలార్ ప్రాజెక్టుకు కనీసం 2 గంటల నిల్వ సామర్థ్యం (మొత్తం 10,000 MWh) కలిగిన బ్యాటరీ/స్టోరేజ్ వ్యవస్థను అమర్చుతారు.
• సాధ్యత అధ్యయన సహాయం: బాథిమెట్రీ, హైడ్రోగ్రఫీ, పర్యావరణ అధ్యయనాల కోసం ప్రాజెక్టుకు రూ. 50 లక్షల వరకు నిధులు ఇస్తారు.
• విజయవంతమైన పూర్తి: ప్రాజెక్ట్ పూర్తయి కమిషనింగ్ అయిన తర్వాత ప్రతి megawatt (MW) కు రూ. 1 కోటి CFA సబ్సిడీ విడుదల చేస్తారు.

Why It Matters

• పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత: వార్షికంగా 10 మిలియన్ టన్నుల CO2 ఉద్గారాలను తగ్గిస్తుంది.
• ఆర్థిక & భూ వనరుల ఆదా: వ్యవసాయం మరియు ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగపడే భూమిని ఆక్రమించకుండా నీటి ఉపరితలాన్ని వినియోగిస్తుంది.
• నీటి సంరక్షణ: నీటి ఉపరితలంపై సోలార్ ప్యానెల్స్ ఉండటం వల్ల నీటి ఆవిరి (evaporation) తగ్గుతుంది.

Historical Background

• 2014: జాతీయ సోలార్ మిషన్ లక్ష్యాలను పునఃసమీక్షించి 2022 నాటికి 100 GW సోలార్ ఇంధనాన్ని సాధించాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• 2021: రామగుండం (తెలంగాణ) మరియు కాయంకుళం (కేరళ) వద్ద భారతదేశపు అతిపెద్ద ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్రాజెక్టులను NTPC ప్రారంభించింది.
• 2023: భారతదేశం 2030 నాటికి 500 GW బిన్-శిలాజ (non-fossil) విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధిస్తామని COP26 లో ప్రకటించిన 'పంచామృత్' లక్ష్యానికి అనుగుణంగా కార్యాచరణను వేగవంతం చేసింది.

---

Previous Related Events

• 2024: ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్: ఉచిత బిజిలీ యోజన (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) రూ. 75,021 కోట్లతో రూఫ్‌టాప్ సోలార్ కోసం ప్రారంభించబడింది.
• 2025: జాతీయ విద్యుత్ విధానం 2025 సవరణలలో గ్రిడ్ స్థిరత్వం కోసం బిఎస్ఎస్ (Battery Energy Storage Systems) ను తప్పనిసరి చేశారు.
• 2026 మార్చి: భారతదేశంలో మొత్తం పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం 200 GW మార్కును దాటింది.

Static GK Connection

• ఫోటోవోల్టాయిక్ ప్రభావం (Photovoltaic Effect): కాంతి శక్తిని ప్రత్యక్షంగా విద్యుత్ శక్తిగా మార్చే భౌతిక రసాయన ప్రక్రియ.
• ఆర్టికల్ 48A (రాజ్యనీతి నిర్దేశక సూత్రాలు): పర్యావరణ పరిరక్షణ, అడవులు మరియు వన్యప్రాణుల సంరక్షణ గురించి రాజ్యాంగం పేర్కొంటోంది.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ఫ్లోటింగ్ సోలార్ సామర్థ్యం కేవలం 700 MW మాత్రమే ఉంది. ప్రపంచంలో చైనా ఫ్లోటింగ్ సోలార్‌లో అగ్రస్థానంలో ఉంది. ఈ 5,000 MW పథకంతో భారతదేశం ప్రపంచంలో ఫ్లోటింగ్ సోలార్ రంగంలో అగ్రగామి దేశాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తుంది.

Future Impact

• ఆత్మనిర్భర్ భారత్: సోలార్ సెల్స్, మోడ్యూల్స్ మరియు ఫ్లోటేషన్ సిస్టమ్స్ స్వదేశీ తయారీకి ఊతం లభిస్తుంది.
• ఉపాధి కల్పన: దాదాపు 16,000–17,000 పూర్తికాల ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించబడతాయి.
• వికసిత్ భారత్ 2047: 2070 నాటికి 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాల లక్ష్య సాధనకు ఇది కీలక మైలురాయిగా మారుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• PM-SSY పథకం పూర్తి పేరు: ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన.
• మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు: రూ. 5,070 కోట్లు.
• పథకం ద్వారా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న సామర్థ్యం: 5,000 MW.
• ప్రస్తుతం భారతదేశపు ఫ్లోటింగ్ సోలార్ సామర్థ్యం: సుమారు 700 MW.
• పథకాన్ని పర్యవేక్షించే మంత్రిత్వ శాఖ: నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE).
• ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్ (ESS) కనీస సమయం: 2 గంటలు (మొత్తం 10,000 MWh).
• NISE అంచనా వేసిన భారత ఫ్లోటింగ్ సోలార్ సామర్థ్యం: 102.18 GWp.
• ప్రతి మెగావాట్‌కు అందించే CFA సబ్సిడీ: రూ. 1 కోటి.
• సాధ్యత అధ్యయనాలకు ఇచ్చే గరిష్ట CFA: ప్రాజెక్టుకు రూ. 50 లక్షలు.
• అంచనా వేసిన ఉపాధి కల్పన: 16,000 - 17,000 FTE ఉద్యోగాలు.
• తగ్గే వార్షిక CO2 ఉద్గారాలు: 10 మిలియన్ టన్నులు.
• ప్రధాన ప్రయోజనం: భూసేకరణ సమస్య లేకుండా జలాశయాలు, పారిశ్రామిక చెరువుల వినియోగం.
• సంబంధిత సాంకేతిక అధ్యయనాలు: బాథిమెట్రీ (Bathymetry) & హైడ్రోగ్రఫీ (Hydrography).
• జాతీయ లక్ష్యం: 2070 నాటికి 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాల సాధన.
• వ్యాపార ప్రభావం: ఫ్లోటేషన్ సిస్టమ్స్ మరియు PV సెల్ల స్వదేశీ తయారీ రంగానికి మద్దతు.

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కర్ణాటకలోని మైసూర్ నగరంలో నిర్మించిన "స్వామి వివేకానంద సాంస్కృతిక యువ కేంద్రం - వివేక స్మారక"ను ప్రారంభించారు. ఈ సముదాయం యువతలో నైతిక విలువలు, సాంకేతిక మరియు జీవిత నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాలు మరియు దేశభక్తిని పెంపొందించడానికి ఒక బహుళ-విభాగాలు కలిగిన ప్రాంగణంగా పనిచేస్తుంది. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని ప్రసంగిస్తూ, వివేకానందుడి భావజాలం నేటి వికసిత్ భారత్ సాధనకు మార్గదర్శకమని పేర్కొన్నారు.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 1న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూర్ లోని నారాయణ శాస్త్రి రోడ్డులో గల నిరంజన మఠం చారిత్రక ప్రాంగణంలో జరిగింది. చారిత్రక పరంగా మైసూర్ రాజ్యం భారతదేశ సాంస్కృతిక, విద్యా రంగాల పురోగతికి ప్రాచీన కాలం నుండి ఎంతగానో దోహదపడింది.

Who Is Involved

• ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ: వివేక స్మారకాన్ని జాతికి అంకితం చేశారు.
• శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం (మైసూర్): ఈ కేంద్రం నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ బాధ్యతలను స్వీకరించింది.
• కేంద్ర మరియు కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు: ప్రాజెక్ట్‌కు అవసరమైన ఆర్థిక మరియు స్థల సహాయాన్ని అందించాయి.
• మైసూర్ మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X (చారిత్రక సంబంధం): 1892లో స్వామి వివేకానందుడికి ఆతిథ్యమిచ్చి షికాగో పర్యటనకు తోడ్పడ్డారు.

How It Works

1. మౌలిక సదుపాయాలు: ఇందులో 650 మంది కూర్చునే అంఫిథియేటర్, వివేకానందుడి జీవితంపై డిజిటల్ ఎగ్జిబిషన్, మ్యూజియం, మరియు పోటీ పరీక్షల అధ్యయన కేంద్రం ఉన్నాయి.
2. నైపుణ్యాభివృద్ధి: 9వ తరగతి నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ విద్యార్థులకు, పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థులకు జీవిత నైపుణ్యాలు (Life Skills), నైతిక శిక్షణ ఇస్తారు.
3. రూరల్ యూత్ కనెక్ట్: గ్రామీణ యువత కోసం ప్రత్యేక నైపుణ్య శిక్షణా కోర్సులు రూపకల్పన చేశారు.
4. మానసిక వికాసం: యోగా, ధ్యానం మరియు సేవ ఆధారిత కార్యక్రమాల ద్వారా యువత మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.

Why It Matters

• పాలనా ప్రాముఖ్యత: జాతీయ విద్య విధానం (NEP 2020) మరియు జాతీయ యువజన విధాన లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా విలువల ఆధారిత విద్యను అందిస్తుంది.
• సామాజిక ప్రభావం: నవ యువతలో డిజిటల్ యుగంలో క్రమశిక్షణ, సామాజిక బాధ్యత మరియు మానసిక స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుంది.

Historical Background

• 1892: స్వామి వివేకానంద పరివ్రాజకుడిగా భారతదేశ పర్యటన చేస్తూ నవంబరు 1892లో మైసూర్ కు చేరుకున్నారు.
• 1893: మైసూర్ మహారాజా చామరాజేంద్ర వడియార్ X మరియు దివాన్ శేషాద్రి అయ్యర్ సహాయంతో అమెరికాలోని షికాగో సర్వమత మహాసభకు ప్రయాణమయ్యారు.
• 1897: స్వామి వివేకానంద కలకత్తాలో 'రామకృష్ణ మిషన్' ను స్థాపించి సామాజిక సేవ, ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి పునాది వేశారు.

---

Previous Related Events

• జనవరి 2020: బేలూర్ మఠ్ సందర్శన సందర్భంగా స్వామి వివేకానంద యువజన సాధికారత కార్యక్రమాలను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కొనియాడారు.
• జనవరి 2024: నాసిక్ లో జరిగిన 27వ జాతీయ యువజన ఉత్సవాల్లో వివేకానందుడి సిద్ధాంతాల ప్రచారంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
• ఆగస్టు 2025: PM SHRI పాఠశాలల విస్తరణలో భాగంగా వివేకానందుడి మానవ నిర్మాణ విద్య (Man-making education) ప్రాధాన్యతను కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ విధులు: ఆర్టికల్ 51A(f) ప్రకారం మన సమాస సంస్కృతి యొక్క సంపన్న వారసత్వాన్ని గౌరవించడం, కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత.
• రామకృష్ణ మఠం మరియు మిషన్: ఆధ్యాత్మికతకు రామకృష్ణ మఠం, సామాజిక సేవకు రామకృష్ణ మిషన్ (1897) ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. వీటి ప్రధాన కార్యాలయం పశ్చిమ బెంగాల్ లోని బేలూర్ మఠంలో ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

• ఆగస్టు 1, 2026న మైసూర్ లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 'వివేక స్మారక'ను ప్రారంభించారు.
• శ్రీ రామకృష్ణ ఆశ్రమం, మైసూర్ ద్వారా రూ. 36 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఈ కేంద్రం నిర్మించబడింది.
• స్వామి వివేకానంద 1892 నవంబరులో మైసూర్ ను సందర్శించి నిరంజన మఠంలో నివసించారు.
• మైసూర్ మహారాజా పదో చామరాజేంద్ర వడియార్ మరియు దివాన్ సర్ కే. శేషాద్రి అయ్యర్ వివేకానందుడికి మద్దతు ఇచ్చారు.
• 1893 షికాగో సర్వమత మహాసభకు వెళ్లే నిర్ణయాన్ని వివేకానంద మైసూర్ లోనే తీసుకున్నారు.
• ఈ కేంద్రంలో 650 సీట్ల అంఫిథియేటర్, మ్యూజియం, స్టడీ సెంటర్ మరియు డిజిటల్ హాల్ ఉన్నాయి.
• వివేకానందుడి జయంతి అయిన జనవరి 12ను 'జాతీయ యువజన దినోత్సవం' (National Youth Day) గా జరుపుకుంటారు.
• స్వామి వివేకానంద 'రామకృష్ణ మిషన్' ను మే 1, 1897న కలకత్తా సమీపంలోని బేలూర్ లో స్థాపించారు.
• వివేకానందుడి ప్రముఖ సూక్తి: "లేవండి, మేల్కొనండి, గమ్యం చేరే వరకు విశ్రమించకండి" (Arise, awake, and stop not till the goal is reached).
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51A సంస్కృతి పరిరక్షణ మరియు శ్రేష్ఠతను పౌరుల ప్రాథమిక విధిగా నిర్దేశిస్తుంది.
• జాతీయ యువజన విధానం ప్రకారం భారతదేశంలో యువత వయోపరిమితి 15 నుండి 29 సంవత్సరాలు.
• వివేకానందుడి గురువు శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస; ఆయన సతి మరియు ఆధ్యాత్మిక భాగస్వామి శారదా దేవి.
• ఈ కేంద్రం పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థులకు, పాఠశాల మరియు కళాశాల విద్యార్థులకు ఉచిత జీవిత నైపుణ్యాల శిక్షణ ఇస్తుంది.
• కేంద్ర ప్రభుత్వం నాణ్యమైన విద్యా సంస్కరణల కోసం 14,000 కు పైగా PM SHRI పాఠశాలలను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
• శాస్త్రీయ వికాసం కోసం దేశవ్యాప్తంగా 10,000 అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్లు (ATL) పని చేస్తున్నాయి.

What Happened

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉత్తర తెలంగాణ ప్రాంతాభివృద్ధిని లక్ష్యంగా చేసుకుని ఆదిలాబాద్‌ వద్ద జాయింట్-యూజ్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్ (ఉమ్మడి వినియోగ విమానాశ్రయం) నిర్మాణానికి ₹2,278.14 కోట్ల నిధులను మంజూరు చేసింది. ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం రోడ్లు, భవనాల శాఖ ద్వారా ఈ పరిపాలనా అనుమతిని ఇచ్చింది. ఈ నిధులతో భూసేకరణతో పాటు రహదారుల మళ్లింపు, విద్యుత్ లైన్లు మరియు నీటి సరఫరా వ్యవస్థల తరలింపు పనులను చేపడతారు.

When & Where

ఈ మంజూరు ప్రకటన జూలై 2026 లో విడుదలైంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో ఏర్పాటు కానుంది. మహారాష్ట్ర సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉండే ఈ ప్రాజెక్ట్ వ్యూహాత్మకంగా ఉత్తర తెలంగాణ మరియు మధ్య భారతదేశ ప్రాంతీయ అనుసంధానతకు అత్యంత కీలకమైనదిగా భావిస్తున్నారు.

Who Is Involved

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం (రోడ్లు & భవనాల శాఖ): భూసేకరణ మరియు మౌలిక వసతుల నిధుల మంజూరు ప్రక్రియను నిర్వహిస్తోంది.
• భారత వైమానిక దళం (IAF): రక్షణ స్థావరం మరియు పైలట్ శిక్షణ సౌకర్యాల కోసం 1,609.23 ఎకరాలను నిర్వహిస్తుంది.
• ఎయిర్‌పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (AAI): పౌర విమానయాన ఎన్‌క్లేవ్ (400 ఎకరాలు) అభివృద్ధికి సహకరిస్తుంది.
• కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి: రోడ్లు మరియు భవనాల శాఖ మంత్రి, ఈ ప్రాజెక్ట్ వివరాలను వెల్లడించారు.

How It Works

1. ఉమ్మడి భూకేటాయింపు: మొత్తం 2,009.23 ఎకరాలలో 1,609.23 ఎకరాలు రక్షణ రంగం కోసం, 400 ఎకరాలు సాధారణ ప్రయాణికుల కోసం కేటాయిస్తారు.
2. రన్‌వే నిర్మాణం: 9,000 అడుగుల పొడవైన రన్‌వేను నిర్మించి, ఒకే రన్‌వేను సైనిక విమానాలు మరియు పౌర విమానాలు రెండింటికీ ఉపయోగిస్తారు.
3. యుటిలిటీ షిఫ్టింగ్: 765 కేవీ హై-టెన్షన్ లైన్లు, మిషన్ భగీరథ నీటి పైప్‌లైన్లు మరియు వాగుల మళ్లింపు పనులను పూర్తి చేస్తారు.
4. ఆర్థిక మరియు కార్గో కేంద్రం: పౌర విమాన విభాగానికి అనుబంధంగా MRO (మెయింటెనెన్స్, రిపేర్, ఓవర్‌హాల్) హ్యాంగర్లు మరియు కార్గో టెర్మినల్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తారు.

Historical Background

• 1930ల ద్వితీయార్ధం (హైదరాబాద్ స్టేట్): నైజాం పాలనలో ఆదిలాబాద్ వద్ద మొదటిసారిగా గడ్డి రన్‌వేతో చిన్న వైమానిక స్థావరం ప్రారంభమైంది.
• 1962 (ఇండో-చైనా యుద్ధం): భారత వైమానిక దళం ఆదిలాబాద్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌ను అత్యవసర ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్‌గా గుర్తించింది.
• 2018 (ప్రతిపాదనల పునరుద్ధరణ): తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉడాన్ (UDAN) పథకం కింద ఆదిలాబాద్ ఎయిర్‌పోర్ట్ నిర్మాణానికి ప్రతిపాదనలు సవరించింది.

Previous Related Events

• 2021: డిఫెన్స్ ఎస్టేట్ అధికారులు మరియు AAI సంయుక్తంగా ఆదిలాబాద్‌లో జాయింట్ సర్వే పూర్తి చేశాయి.
• 2023: కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆదిలాబాద్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌ను సైనిక-పౌర ఉమ్మడి విమానాశ్రయంగా అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రాథమిక ఆమోదం తెలిపింది.
• 2024: తెలంగాణ ప్రభుత్వం రీజినల్ ఎయిర్‌పోర్టుల అభివృద్ధిపై నివేదిక సమర్పించి భూసేకరణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ నిబంధనలు: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్‌ ప్రకారం 'విమానయానం మరియు విమానాశ్రయాలు' కేంద్ర జాబితాలోని 29వ అంశం.
• ఎయిర్‌పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం, 1994: AAI చట్టం ద్వారా భారతదేశంలో పౌర విమానాశ్రయాల నిర్వహణ మరియు వైమానిక మార్గాల నియంత్రణ బాధ్యతలను స్థిరపరిచారు.

🔑 Key Points for Revision

• ఆదిలాబాద్ విమానాశ్రయ ప్రాజెక్ట్‌కు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ₹2,278.14 కోట్లు కేటాయించింది.
• ఇది ఒక జాయింట్-యూజ్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్ (భారత వైమానిక దళం + AAI).
• ప్రాజెక్ట్ మొత్తం విస్తీర్ణం 2,009.23 ఎకరాలు.
• భారత వైమానిక దళానికి (IAF) 1,609.23 ఎకరాలు కేటాయించారు.
• పౌర విమానయాన ఎన్‌క్లేవ్ కోసం 400 ఎకరాలు కేటాయించబడ్డాయి.
• రోడ్లు మరియు భవనాల శాఖ పరిపాలనా అనుమతి జారీ చేసింది.
• నిర్ణీత రన్‌వే పొడవు 9,000 అడుగులు.
• భూసేకరణ పూర్తి చేయాల్సిన గడువు 2026 డిసెంబర్ 31.
• నిధులలో 765 కేవీ విద్యుత్ లైన్ల మళ్లింపు వ్యయం కూడా ఉంది.
• మిషన్ భగీరథ నీటి పైప్‌లైన్ల తరలింపును ప్రాజెక్ట్‌లో చేర్చారు.
• MRO (మెయింటెనెన్స్, రిపేర్ & ఓవర్‌హాల్) సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
• వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక రంగానికి కార్గో సేవలు సులభతరం అవుతాయి.
• ఏవియేషన్ రంగానికి సంబంధించి ఇది ఉత్తర తెలంగాణకు తొలి ప్రాజెక్ట్.
• ఏవియేషన్ రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్‌లో 'యూనియన్ లిస్ట్' కిందకు వస్తుంది.
• UDAN పథకం భారత పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తుంది.

What Happened

తెలంగాణ శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టిన 'తెలంగాణ ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు మరియు ద్వేషపూరిత నేరాల (నివారణ) బిల్లు, 2026'పై పరిశీలన జరిపేందుకు సెలెక్ట్ కమిటీ తన తొలి అధికారిక సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. మార్చి 2026లో అసెంబ్లీ బడ్జెట్ సమావేశాల సమయంలో ఎల్.ఎ. బిల్లు నంబర్ 20/2026గా దీనిని ప్రవేశపెట్టారు. ప్రతిపక్షాలు మరియు సభ్యుల నుండి వచ్చిన అభ్యంతరాల దృష్ట్యా సమగ్ర సమీక్ష కోసం దీనిని సెలెక్ట్ కమిటీకి పంపడం జరిగింది.

When & Where

ఈ సమావేశం 2026 ఆగస్టు 1వ తేదీన హైదరాబాద్‌లోని తెలంగాణ రాష్ట్ర శాసనసభ స్పీకర్ ఛాంబర్‌లో జరిగింది. రాష్ట్రంలో సామాజిక సామరస్యం దెబ్బతినకుండా చట్టపరమైన రక్షణలు కల్పించే దిశగా ఈ సమావేశం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

Who Is Involved

• సెలెక్ట్ కమిటీ చైర్మన్: బిసి సంక్షేమ శాఖ మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ గౌడ్.
• అసెంబ్లీ స్పీకర్: గడ్డం ప్రసాద్ కుమార్.
• కమిటీ సభ్యులు: దానం నాగేందర్, కోవ లక్ష్మి, జి. మధుసూదన్ రెడ్డి, తోట లక్ష్మీకాంత రావు, కవ్వంపల్లి సత్యనారాయణ, యాశస్విని మామిడాల, కోనేటి మాణిక్య రావు, కునమనేని సాంబశివరావు మరియు అహ్మద్ బిన్ అబ్దుల్లా బలాలా తదితర 12 మంది శాసనసభ్యులు.
• అధికారులు: శాసనమండలి కార్యదర్శి వి. నరసింహాచార్యులు, అసెంబ్లీ కార్యదర్శి రెండ్ల తిరుపతి.

How It Works

1. క్లాజ్-బై-క్లాజ్ పరిశీలన: బిల్లులోని ప్రతి నిబంధన మరియు శిక్షా ప్రక్రియను కమిటీ నిశితంగా పరిశీలిస్తుంది.
2. వాటాదారుల సంప్రదింపులు: న్యాయ నిపుణులు, పౌర హక్కుల ప్రతినిధులు మరియు ప్రజాప్రతినిధుల అభిప్రాయాలను సేకరిస్తారు.
3. నివేదిక సమర్పణ: సేకరించిన సవరణలతో కూడిన తుది నివేదికను స్పీకర్‌కు సమర్పిస్తారు.
4. శాసన ఆమోదం: సభలో చర్చించి, ఆమోదించిన అనంతరం గవర్నర్ ఆమోదంతో చట్టంగా మారుతుంది.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ) కింద ఉన్న భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ మరియు ఆర్టికల్ 19(2) కింద సమాజ శాంతిభద్రతల మధ్య సమతుల్యత సాధించడం.
• సామాజిక భద్రత: మతం, కులం, లింగం, భాష లేదా ప్రాంతం ఆధారంగా జరిగే ద్వేషపూరిత ప్రచారాలను అరికట్టడం.

---

Historical Background

• ప్రకార్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (2014): ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలపై స్పష్టమైన నిర్వచనం అవసరమని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది.
• 267వ లా కమిషన్ నివేదిక (2017): ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలను క్రిమినల్ నేరంగా పరిగణించేందుకు IPCలో సెక్షన్ 153C, 505A చేర్చాలని సిఫార్సు చేసింది.
• తెహసీన్ పూనావాలా కేసు (2018): గుంపు హత్యలు (Mob Lynching) మరియు ద్వేషపూరిత నేరాల నివారణకు ప్రత్యేక చట్టాలు చేయాలని రాష్ట్రాలకు సూచించింది.

Previous Related Events

• అక్టోబర్ 2022: సుప్రీంకోర్టు అన్ని రాష్ట్రాలు ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలపై ఫిర్యాదు లేకపోయినా స్వచ్ఛందంగా (Suo Motu) FIR నమోదు చేయాలని ఆదేశించింది.
• 2023: కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఆన్‌లైన్ ద్వేషపూరిత ప్రచార నివారణకు ప్రత్యేక ఫ్యాక్ట్-చెక్ మరియు సైబర్ యూనిట్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.

Static GK Connection

• భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS) / IPC: గ్రూపుల మధ్య శత్రుత్వాన్ని పెంచే చర్యలపై IPC సెక్షన్ 153A (ప్రస్తుతం BNS 196) మరియు మతపరమైన భావాలను దెబ్బతీసే చర్యలపై 295A వర్తిస్తాయి.
• ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951: సెక్షన్ 125 ప్రకారం ఎన్నికల సమయంలో మత ఆధారిత లేదా ద్వేషపూరిత ప్రచారాలు చేయడం శిక్షార్హమైన నేరం.

🔑 Key Points for Revision

• తెలంగాణ ద్వేషపూరిత ప్రసంగాల బిల్లు-2026 పై సెలెక్ట్ కమిటీ తొలి సమావేశం ఆగస్టు 1, 2026న జరిగింది.
• ఈ కమిటీకి చైర్మన్‌గా బిసి సంక్షేమ శాఖ మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ గౌడ్ ఉన్నారు.
• స్పీకర్ గడ్డం ప్రసాద్ కుమార్ కమిటీకి మార్గదర్శనం చేశారు.
• ఈ బిల్లు మార్చి 29, 2026న తెలంగాణ అసెంబ్లీలో దాఖలైంది (L.A. Bill No. 20 of 2026).
• బిల్లు ప్రకారం తొలిసారి నేరానికి 1 నుండి 7 ఏళ్ల జైలు శిక్ష మరియు రూ. 50,000 జరిమానా ఉంటుంది.
• పునరావృత నేరస్తులకు గరిష్టంగా 10 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష నిబంధన ఉంది.
• ఇందులో పొందుపరిచిన నేరాలు కాగ్నిజబుల్ మరియు నాన్-బెయిలబుల్.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ) భావప్రకటనా స్వేచ్ఛను సూచిస్తుంది.
• ఆర్టికల్ 19(2) ప్రజా శాంతి కోసం సమంజసమైన ఆంక్షలు విధిస్తుంది.
• ఐపిసి సెక్షన్ 153ఎ సమూహాల మధ్య వైషమ్యాల పెంపును నేరంగా పరిగణిస్తుంది.
• ఐపిసి సెక్షన్ 505 ప్రజల్లో ఆందోళన రేకెత్తించే ప్రకటనలను నిరోధిస్తుంది.
• సుప్రీంకోర్టు 'ప్రకార్' కేసు మరియు 'తేహసీన్ పూనావాలా' కేసుల్లో ద్వేషపూరిత నేరాలపై కీలక తీర్పులిచ్చింది.
• లా కమిషన్ 267వ నివేదిక ద్వేషపూరిత ప్రసంగాల నివారణకు చట్ట సవరణలను సిఫార్సు చేసింది.
• ఈ సెలెక్ట్ కమిటీలో మొత్తం 12 మంది శాసనసభ్యులు ఉన్నారు.
• మోన్‌సూన్ సమావేశాలు ముగిసేలోగా తుది నివేదికను సమర్పించాల్సి ఉంది.

What Happened

1995 బ్యాచ్ AGMUT క్యాడర్‌కు చెందిన సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారి శ్రీ కేశవ్ చంద్ర భారత ప్రభుత్వ గనుల మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన వెంటనే ఆయన మంత్రిత్వ శాఖ సీనియర్ అధికారులతో ఉన్నత స్థాయి సమీక్షా సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. సమావేశంలో ఖనిజాల అన్వేషణ, ఖనిజ బ్లాక్‌ల వేలం మరియు వాటిని ఆపరేషనలైజ్ చేయడం, కీలకమైన మరియు వ్యూహాత్మక ఖనిజాల సరఫరాను భద్రపరచడం వంటి ప్రధాన అంశాలపై ఆయన చర్చించారు.

When & Where

ఈ పరిణామం 2026 జులై 27న న్యూఢిల్లీలోని గనుల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది. గ్లోబల్ సప్లై చైన్ సమస్యలు మరియు స్వచ్ఛ ఇంధన పరివర్తన వేగవంతమవుతున్న ప్రస్తుత గ్లోబల్ సందర్భంలో ఈ నియామకం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

Why It Matters

• పాలన మరియు ఆర్థిక ఇంపాక్ట్ (UPSC GS Paper 2 & 3): తయారీ రంగం, ఈవీ (EV) రవాణా, రక్షణ రంగం మరియు స్వచ్ఛ ఇంధన లక్ష్య సాధనకు ఖనిజ భద్రత అత్యంత కీలకమైనది.
• చట్టబద్ధ ప్రాముఖ్యత: MMDR సవరణ చట్టం 2023 అమలు ద్వారా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు మరియు ప్రసిద్ధ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఆకర్షించడం.

Historical Background

• 1957: భారతదేశంలో ఖనిజ రంగాన్ని క్రమబద్ధీకరించడానికి గనులు మరియు ఖనిజాల (అభివృద్ధి మరియు నియంత్రణ) చట్టం (MMDR Act) ఆమోదించబడింది.
• 2015 సవరణ: వేలం పద్ధతిని నిర్బంధం చేయడం, డిస్ట్రిక్ట్ మినరల్ ఫౌండేషన్ (DMF) మరియు నేషనల్ మినరల్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ ట్రస్ట్ (NMET) స్థాపన జరిగింది.
• 2023 సవరణ: 24 కీలక ఖనిజాలను కేంద్ర వేలం పరిధిలోకి తేవడం మరియు ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ లైసెన్స్ (EL) లీజులను పరిచయం చేయడం జరిగింది.

---

Previous Related Events

• ఆగస్టు 2023: పార్లమెంట్ MMDR సవరణ బిల్లు 2023ను ఆమోదించింది.
• జనవరి 2024: KABIL సంస్థ అర్జెంటీనాతో మొదటి విదేశీ లిథియం అన్వేషణ ప్రాజెక్టు ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.
• ఆగస్టు 2024: కేంద్ర ప్రభుత్వం 14 క్రిటికల్ మరియు స్ట్రాటజిక్ మినిరల్ బ్లాక్‌ల వేలాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ సంబంధం: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం, ఖనిజాల నియంత్రణ మరియు అభివృద్ధి కేంద్ర జాబితా (ఎంట్రీ 54) మరియు రాష్ట్ర జాబితా (ఎంట్రీ 23) ల పరిధిలోకి వస్తుంది.
• శాస్త్రీయ భావన: రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ (REE) మరియు అటామిక్ మినిరల్స్ యొక్క భౌతిక, రసాయన గుణాలు మరియు హై-టెక్ పరిశ్రమలలో వాటి వినియోగం.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియా, చైనా, మరియు చిలీ వంటి దేశాలు ప్రాథమిక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. చైనా ప్రపంచ రసాయనిక సంశ్లేషణ పరిజ్ఞానంలో 60% పైగా ఆక్రమించింది. భారతదేశం తన విదేశీ ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి 'క్రిటికల్ మినిరల్స్ మిషన్' ద్వారా స్వదేశీ అన్వేషణను వేగవంతం చేస్తోంది.

Future Impact

1. స్వదేశీ ప్రాసెసింగ్: ప్రతిపాదిస్తున్న 'క్రిటికల్ మినిరల్స్ మిషన్' ద్వారా అంతర్గత వనరుల శుద్ధి నాణ్యత పెరుగుతుంది.
2. ఈవీ విప్లవం: లిథియం, కొబాల్ట్, మరియు నికెల్ లభ్యత పెరగడం ద్వారా భారత్‌లో బ్యాటరీ తయారీ వ్యయం తగ్గుతుంది.
3. ఆర్థిక లక్ష్యం: 2047 నాటికి 'వికసిత్ భారత్' సాధనలో ఖనిజ రంగం వాటాను జీడీపీలో 2.5% కి పెంచడం.

🔑 Key Points for Revision

• 2026 జులై 27న కేశవ్ చంద్ర గనుల శాఖ కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
• కేశవ్ చంద్ర 1995 బ్యాచ్ AGMUT క్యాడర్‌కు చెందిన ఐఏఎస్ అధికారి.
• గనుల మంత్రిత్వ శాఖ కేంద్ర స్థాయిలో విధాన రూపకల్పన చేసే ప్రధాన సంస్థ.
• ఖనిజ అన్వేషణకు ప్రధాన సంస్థ జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI - 1851).
• గనుల పర్యవేక్షణ మరియు అనుమతుల సంస్థ ఇండియన్ బ్యూరో ఆఫ్ మైన్స్ (IBM - 1948).
• విదేశాలలో కీలక ఖనిజాలు సేకరించే సంస్థ KABIL (Khanij Bidesh India Ltd).
• MMDR చట్టం 1957 భారతదేశంలో మైనింగ్ రంగాన్ని క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.
• 2015 MMDR సవరణ ద్వారా పారదర్శక ఈ-వేలం విధానం అమల్లోకి వచ్చింది.
• 2015 సవరణ ద్వారా బాధితుల సంక్షేమానికి డిస్ట్రిక్ట్ మినరల్ ఫౌండేషన్ (DMF) ఏర్పాటైంది.
• 2023 MMDR సవరణ ప్రకారం 24 రకాల కీలక ఖనిజాలను కేంద్రం నేరుగా వేలం వేయవచ్చు.
• 2023 సవరణతో 6 అణు ఖనిజాలు (లిథియం, బెరిలియం మొదలైనవి) ప్రైవేట్ రంగానికి తెరవబడ్డాయి.
• లోతైన ఖనిజాల అన్వేషణకు 'ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ లైసెన్స్' (EL) నూతనంగా పరిచయం చేశారు.
• NMET (నేషనల్ మినరల్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ ట్రస్ట్) ద్వారా అన్వేషణ ప్రాజెక్టులకు నిధులు లభిస్తాయి.
• 7వ షెడ్యూల్ ఎంట్రీ 54 (యూనియన్ లిస్ట్) కేంద్ర ప్రభుత్వ నియంత్రణ రంగాన్ని సూచిస్తుంది.
• 2070 నాటికి 'నెట్-జీరో ఉద్గారాలు' సాధించడానికి క్రిటికల్ మినిరల్స్ అత్యంత ఆవశ్యకం.

What Happened

భారత ప్రభుత్వం ఎయిర్ మార్షల్ సందీప్ థరేజా, SM, VSM & Bar ను ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ నూతన డైరెక్టర్ జనరల్ (DGAFMS)గా నియమించింది. ప్రస్తుతం డైరెక్టర్ జనరల్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (ఎయిర్)గా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్న ఆయన, 2026 ఆగస్టు 31 మధ్యాహ్నం నుండి నూతన పదవిలో బాధ్యతలు స్వీకరిస్తారు. ప్రస్తుత DGAFMS సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్ పదవీ విరమణ చేయనున్న తరుణంలో ఈ నియామకం జరిగింది. సైనిక దళాల వైద్య విభాగంలో అత్యున్నత రక్షణ పరిపాలనా పదవుల్లో ఇది ఒకటి.

When & Where

ఈ నియామక ఉత్తర్వులను భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ 2026 జులై 31న పత్రికా ప్రకటన రూపంలో న్యూఢిల్లీ వేదికగా అధికారికంగా వెల్లడించింది. ఎయిర్ మార్షల్ సందీప్ థరేజా 2026 ఆగస్టు 31 నుండి న్యూఢిల్లీలోని DGAFMS ప్రధాన కార్యాలయంలో బాధ్యతలు స్వీకరిస్తారు. భారతదేశ రక్షణ దళాల ఆపరేషనల్ మెడికల్ కమాండ్ వ్యవస్థలో ఇది కీలక ఘట్టం.

Who Is Involved

• ఎయిర్ మార్షల్ సందీప్ థరేజా: నూతనంగా నియమితులైన డైరెక్టర్ జనరల్, ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (DGAFMS).
• సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్: పదవీ విరమణ పొందుతున్న ప్రస్తుత DGAFMS అధికారిణి.
• రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence): నియామక ఉత్తర్వులను జారీ చేసిన నోడల్ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (AFMS): ఇండియన్ ఆర్మీ, ఇండియన్ నేవీ మరియు ఇండియన్ ఎయిర్‌ఫోర్స్ వైద్య సేవలను సమగ్రపరిచే త్రివిధ దళాల సంస్థ.

How It Works

• పరిపాలనా సమగ్రత: DGAFMS త్రివిధ దళాల (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్‌ఫోర్స్) వైద్య విధానాలు, ఆసుపత్రుల నిర్వహణ మరియు మెడికల్ క్యాడర్ నియామకాలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
• యుద్ధరంగ వైద్య నవీకరణ: విపత్తులు మరియు ఆపరేషనల్ సమయాల్లో త్వరిత వైద్య సేవలను అందించడానికి డిజిటల్ మరియు పోర్టబుల్ పరికరాలను అనుసంధానిస్తుంది.
• భీష్మ్ క్యూబ్ వినియోగం: ప్రొజెక్ట్ భీష్మ్ కింద అభివృద్ధి చేసిన పోర్టబుల్ ఆసుపత్రి వ్యవస్థలను (BHISHM Cube) యుద్ధ మరియు మానవతా ఉపశమన చర్యల్లో వేగవంతంగా రంగంలోకి దించుతుంది.

---

Why It Matters

• రక్షణ పాలనా ప్రాముఖ్యత: సరిహద్దుల్లోనూ, విపత్తుల సమయంలోనూ త్రివిధ దళాలకు తక్షణ వైద్య రక్షణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో DGAFMS పాత్ర అత్యంత ప్రాధాన్యమైనది.
• సాంకేతిక అనుసంధానం: గగన్‌యాన్ స్పేస్ మిషన్ వంటి ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమాలకు సైనిక వైద్య రక్షణ వ్యవస్థను సిద్ధం చేయడం భారతదేశ వ్యోమగాముల భద్రతను నిర్ధారిస్తుంది.
• విపత్తు నిర్వహణ: భీష్మ్ క్యూబ్ అమలు దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన మెడికల్ టెక్నాలజీ కింద అత్యవసర రెస్పాన్స్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.

Historical Background

ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (AFMS) భారతదేశంలో త్రివిధ దళాల వైద్య అవసరాలను తీర్చడానికి 1948లో పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది. 1943లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో మెడికల్ సర్వీసెస్ సమన్వయం కోసం డెరైక్టరేట్ ఏర్పాటుకు పునాది పడింది. 1962లో AFMC పూణే స్థాపించబడటం ద్వారా సైనిక దళాలకు నాణ్యమైన వైద్య నిపుణుల లభ్యత పెరిగింది.

Previous Related Events

• అక్టోబర్ 2024: సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్ మొదటి మహిళా DGAFMS గా బాధ్యతలు స్వీకరించి సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించారు.
• డిసెంబర్ 2023: 'ప్రొజెక్ట్ భీష్మ్' (BHISHM - Bharat Health Initiative for Sahyog Hita & Maitri) కింద మొబైల్ మెడికల్ క్యూబ్‌ను భారత్ ప్రపంచానికి పరిచయం చేసింది.
• ఫిబ్రవరి 2024: గగన్‌యాన్ మిషన్‌కు ఎంపికైన నలుగురు వ్యోమగాముల వైద్య శిక్షణ రక్షణ మెడికల్ సర్వీసెస్ పర్యవేక్షణలో పూర్తయింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 53(2): భారత రాష్ట్రపతి త్రివిధ దళాలకు సర్వోన్నత దళపతిగా (Supreme Commander) వ్యవహరిస్తారు, వీటి పరిధిలోనే AFMS పనిచేస్తుంది.
• గగన్‌యాన్ ప్రాజెక్ట్ (Gaganyaan): ఇస్రో (ISRO) చేపడుతున్న మానవ సహిత వ్యోమ నౌక ప్రాజెక్ట్, ఇందులో వ్యోమగాముల ఆరోగ్య భద్రతను AFMS నిర్వహిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• ఎయిర్ మార్షల్ సందీప్ థరేజా DGAFMS నూతన డైరెక్టర్ జనరల్‌గా 2026 ఆగస్టు 31న నియమితులయ్యారు.
• ఈయన ప్రస్తుత DGAFMS సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్ స్థానంలో బాధ్యతలు స్వీకరిస్తున్నారు.
• సందీప్ థరేజా ప్రస్తుతం డైరెక్టర్ జనరల్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (ఎయిర్)గా సేవలందిస్తున్నారు.
• ఈయన డిసెంబర్ 1986లో సైనిక వైద్య విభాగంలో కమిషన్ పొందారు.
• ఎఎఫ్ఎమ్‌సి (AFMC) పూణే మరియు నేషనల్ డిఫెన్స్ కాలేజ్ పూర్వ విద్యార్థి.
• 2005లో ఎయిమ్స్ (AIIMS) న్యూఢిల్లీ నుండి గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజీలో DM సాధించారు.
• ఈయన ఎఐఐఎమ్‌ఎస్ లో ఉత్తమ DM విద్యార్థి అవార్డును గెలుచుకున్నారు.
• భారత గగన్‌యాన్ మిషన్ కోసం ఆపరేషనల్ మెడికల్ ప్రోటోకాల్స్‌కు ఈయన నాయకత్వం వహించారు.
• మొబైల్ మెడికల్ హ్యాండ్లింగ్ కోసం 'భీష్మ్ క్యూబ్' అమలులో ప్రాముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.
• గతంలో AFMC పూణేకు డైరెక్టర్ అండ్ కమాండెంట్‌గా విధులు నిర్వర్తించారు.
• లక్నో కమాండ్ హాస్పిటల్ మరియు పఠాన్‌కోట్ మిలిటరీ హాస్పిటల్‌లకు కమాండెంట్‌గా వ్యవహరించారు.
• సైనిక సేవలకు గానూ సేనా మెడల్ (Sena Medal) పొందారు.
• ఈయనకు రెండుసార్లు విశిష్ట సేవా మెడల్ (VSM & Bar) లభించింది.

What Happened

ఆగస్టు 1, 2026 న 1991-బ్యాచ్ IDAS అధికారిణి శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA)గా అధికారికంగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. సుదీర్ఘ అనుభవం కలిగిన ఆమె, రక్షణ దళాల ఆర్థిక లావాదేవీలకు మరియు అకౌంటింగ్ ప్రక్రియలకు అధిపతిగా నియమితులయ్యారు. తద్వారా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ బడ్జెట్ నిర్వహణ మరింత పారదర్శకంగా జరగనుంది.

When & Where

ఈ నియామకం ఆగస్టు 1, 2026 న న్యూఢిల్లీలోని డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది. ఐఐటీ రూర్కీ పూర్వ విద్యార్థిని అయిన అల్కా అరోరా, తన కెరీర్‌ను కోల్‌కతాలోని డమ్ డమ్ ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలో ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా పలు కీలక స్థానాల్లో పనిచేశారు.

Who Is Involved

• శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా: నూతన డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA).
• భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD): డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ విభాగాన్ని (DAD) పర్యవేక్షించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఇండియన్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ సర్వీస్ (IDAS): రక్షణ రంగ ఆర్థిక వ్యవహారాలను నిర్వహించే గ్రూప్-A సివిల్ సర్వీస్ క్యాడర్.
• భారత సాయుధ దళాలు: ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్ మరియు DRDO, BRO వంటి అనుబంధ సంస్థలు.

Historical Background

• 1750: ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనలో రక్షణ ఆర్థిక వ్యవహారాలను చూసుకోవడానికి "మిలిటరీ పే మాస్టర్స్" అనే పేరుతో ఈ విభాగం పురుడు పోసుకుంది.
• 1951: అక్టోబర్ 1, 1951న అధికారికంగా దీనికి "డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్" (DAD) అని పేరు పెట్టారు. అప్పటి నుండి కంట్రోలర్ జనరల్ (CGDA) ఈ విభాగానికి నేతృత్వం వహిస్తున్నారు.
• 1983: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫైనాన్షియల్ అడ్వైజర్ (IFA) స్కీమ్ ప్రవేశపెట్టబడింది. అప్పటివరకు ఆర్థిక శాఖ నియంత్రణలో ఉన్న ఈ విభాగం రక్షణ శాఖ కిందికి వచ్చింది.

---

Previous Related Events

• 2021: రక్షణ శాఖ పింఛనుదారుల కోసం పూర్తి స్థాయి డిజిటల్ పోర్టల్ 'స్పర్శ్' (SPARSH - System for Pension Administration Raksha) ప్రారంభించబడింది.
• 2023: డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ రిసీప్ట్స్ అండ్ పేమెంట్స్ సిస్టమ్ (DARPS) ద్వారా ఆర్కైవ్ సిస్టమ్‌ను ఆధునికీకరించారు.
• 2025: న్యూఢిల్లీలో జరిగిన అకౌంట్స్ కంట్రోలర్స్ కాన్ఫరెన్స్‌లో రక్షణ మంత్రి సాయుధ దళాల ఆర్థిక చురుకుదనాన్ని (Financial Agility) పెంచాలని నొక్కి చెప్పారు.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 150: రాష్ట్రపతి నిర్దేశించిన విధంగా, కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) సలహా మేరకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ ఖాతాలను (Accounts) నిర్వహించాలి.
• ఆర్టికల్ 112 (వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక): దీని కింద సమర్పించబడే కేంద్ర బడ్జెట్‌లో రక్షణ బడ్జెట్ గణాంకాలను అందించడంలో CGDA ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచంలో అమెరికా, చైనా తర్వాత మూడవ లేదా నాల్గవ అతిపెద్ద రక్షణ బడ్జెట్‌ను (స్థూల అంచనాల ప్రకారం) భారతదేశం కలిగి ఉంది. అమెరికాలో రక్షణ ఖాతాలను నిర్వహించడానికి "డిఫెన్స్ ఫైనాన్స్ అండ్ అకౌంటింగ్ సర్వీస్ (DFAS)" ఉన్నట్లే, భారతదేశంలో CGDA ఈ భారీ బడ్జెట్‌ను పర్యవేక్షిస్తుంది. 1,110 కి పైగా కార్యాలయాలతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డిఫెన్స్ అకౌంటింగ్ నెట్‌వర్క్‌లలో ఇది ఒకటి.

🔑 Key Points for Revision

• ఆగస్టు 1, 2026న శ్రీమతి అల్కా నంగియా అరోరా CGDA గా నియమితులయ్యారు.
• ఈమె 1991-బ్యాచ్ ఇండియన్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ సర్వీస్ (IDAS) అధికారిణి.
• CGDA అనగా కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ (Controller General of Defence Accounts).
• రక్షణ అకౌంట్స్ విభాగం (DAD) కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది.
• ఈ విభాగం ప్రారంభంలో (1750లో) 'మిలిటరీ పే మాస్టర్స్' గా పిలువబడింది.
• అధికారికంగా DAD అక్టోబర్ 1, 1951న ఆవిర్భవించింది.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 150 కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖాతాల నిర్వహణ విధానాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది.
• రక్షణ సిబ్బంది పెన్షన్ ఆన్‌లైన్ నిర్వహణ కోసం ప్రారంభించిన వ్యవస్థ పేరు SPARSH.
• రక్షణ దళాలకు నిరంతర సలహాలు ఇవ్వడానికి 1983లో IFA (Integrated Financial Advisor) విధానం వచ్చింది.
• CGDA సాయుధ దళాల బడ్జెట్, వేతనాలు, అంతర్గత ఆడిట్ మరియు పెన్షన్లను పర్యవేక్షిస్తుంది.
• అల్కా అరోరా గతంలో వ్యవసాయ మరియు MSME మంత్రిత్వ శాఖలలో కూడా సేవలందించారు.
• భారతదేశం ప్రపంచంలోని టాప్-4 రక్షణ బడ్జెట్ కలిగిన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది.
• వార్షిక రక్షణ ఆడిట్ నివేదికను CGDA రూపొందించి CAG కి పంపుతుంది.
• DAD కి దేశవ్యాప్తంగా 1,110 కన్నా ఎక్కువ ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.
• డిఫెన్స్ కొనుగోళ్లలో జవాబుదారీతనం (Financial Accountability) తీసుకురావడం CGDA ప్రధాన లక్ష్యం.